೩. ತತಿಯನಯೋ ಅಸಙ್ಗಹಿತೇನಸಙ್ಗಹಿತಪದವಣ್ಣನಾ

೧೭೯. ಇದಾನಿ ಅಸಙ್ಗಹಿತೇನಸಙ್ಗಹಿತಪದಂ ಭಾಜೇತುಂ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೇನಾತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ತತ್ರಿದಂ ಲಕ್ಖಣಂ – ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ವಾರೇ ಯಂ ಖನ್ಧಪದೇನ ಅಸಙ್ಗಹಿತಂ ಹುತ್ವಾ ಆಯತನಧಾತುಪದೇಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತಂ, ತಸ್ಸ ಖನ್ಧಾದೀಹಿ ಸಙ್ಗಹಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಕತಂ. ತಂ ಪನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧಚಕ್ಖಾಯತನಾದೀಸು ನ ಯುಜ್ಜತಿ. ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೇನ ಹಿ ಚತ್ತಾರೋ ಖನ್ಧಾ ಖನ್ಧಸಙ್ಗಹೇನ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾ. ತೇಸು ತೇನ ಏಕಧಮ್ಮೋಪಿ ಆಯತನಧಾತುಸಙ್ಗಹೇನ ಸಙ್ಗಹಿತೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ನನು ಚ ವೇದನಾದಯೋ ಧಮ್ಮಾಯತನೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾತಿ? ಸಙ್ಗಹಿತಾ. ನ ಪನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋವ ಧಮ್ಮಾಯತನಂ, ರೂಪಕ್ಖನ್ಧತೋ ಹಿ ಸುಖುಮರೂಪಮತ್ತಂ ಧಮ್ಮಾಯತನಂ ಭಜತಿ. ತಸ್ಮಾ ಯೇ ಧಮ್ಮಾಯತನೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾ, ನ ತೇ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾ ನಾಮ. ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೇನಪಿ ಇತರೇ ಚತ್ತಾರೋ ಖನ್ಧಾ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾ. ತೇಸು ತೇನ ಏಕೋಪಿ ಆಯತನಧಾತುಸಙ್ಗಹೇನ ಸಙ್ಗಹಿತೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಏವಂ ಸಙ್ಗಹಿತತಾಯ ಅಭಾವತೋ ಏತಾನಿ ಅಞ್ಞಾನಿ ಚ ಏವರೂಪಾನಿ ಚಕ್ಖಾಯತನಾದೀನಿ ಪದಾನಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಾರೇ ನ ಗಹಿತಾನಿ. ಯಾನಿ ಪನ ಪದಾನಿ ವಿಞ್ಞಾಣೇನ ವಾ ಓಳಾರಿಕರೂಪೇನ ವಾ ಅಸಮ್ಮಿಸ್ಸಂ ಧಮ್ಮಾಯತನೇಕದೇಸಂ ದೀಪೇನ್ತಿ, ತಾನಿ ಇಧ ಗಹಿತಾನಿ. ತೇಸಂ ಇದಮುದ್ದಾನಂ –

‘‘ತಯೋ ಖನ್ಧಾ ತಥಾ ಸಚ್ಚಾ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಚ ಸೋಳಸ;

ಪದಾನಿ ಪಚ್ಚಯಾಕಾರೇ, ಚುದ್ದಸೂಪರಿ ಚುದ್ದಸ.

‘‘ಸಮತಿಂಸ ಪದಾ ಹೋನ್ತಿ, ಗೋಚ್ಛಕೇಸು ದಸಸ್ವಥ;

ದುವೇ ಚೂಳನ್ತರದುಕಾ, ಅಟ್ಠ ಹೋನ್ತಿ ಮಹನ್ತರಾ’’ತಿ.

ಏತೇಸು ಪನ ಪದೇಸು ಸದಿಸವಿಸ್ಸಜ್ಜನಾನಿ ಪದಾನಿ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ದ್ವಾದಸ ಪಞ್ಹಾ ವುತ್ತಾ. ತೇಸು ಏವಂ ಖನ್ಧವಿಭಾಗೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಆಯತನಧಾತೂಸು ಪನ ಭೇದೋ ನತ್ಥಿ. ತತ್ಥ ಪಠಮಪಞ್ಹೇ ತಾವ – ತೀಹಿ ಖನ್ಧೇಹೀತಿ ರೂಪಸಞ್ಞಾಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೇಹಿ. ಆಯತನಧಾತುಯೋ ಪನ ಧಮ್ಮಾಯತನಧಮ್ಮಧಾತುವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ತತ್ರಾಯಂ ನಯೋ – ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೇನ ಹಿ ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ ಸುಖುಮರೂಪಸಞ್ಞಾಸಙ್ಖಾರಾ ಚ ಖನ್ಧಸಙ್ಗಹೇನ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾ ಹುತ್ವಾ ಆಯತನಧಾತುಸಙ್ಗಹೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾ. ತೇಸು ನಿಬ್ಬಾನಂ ಖನ್ಧಸಙ್ಗಹಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ, ಸೇಸಾ ರೂಪಸಞ್ಞಾಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೇಹಿ ಸಙ್ಗಹಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಆಯತನಧಾತುಸಙ್ಗಹಂ ಪನ ನಿಬ್ಬಾನಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತೇವ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಅಸಙ್ಖತಂ ಖನ್ಧತೋ ಠಪೇತ್ವಾ ತೀಹಿ ಖನ್ಧೇಹಿ, ಏಕೇನಾಯತನೇನ, ಏಕಾಯ ಧಾತುಯಾ ಸಙ್ಗಹಿತಾ’’ತಿ. ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧಪಕ್ಖೇ ಪನೇತ್ಥ ಸಞ್ಞಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ವೇದನಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ತಯೋ ಖನ್ಧಾ ಸಙ್ಖಾರಾದೀಸು ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ರೂಪವೇದನಾಸಞ್ಞಾವಸೇನ ತಯೋ ಖನ್ಧಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೧೮೦. ದುತಿಯೇ – ಚತೂಹಿ ಖನ್ಧೇಹೀತಿ ವಿಞ್ಞಾಣವಜ್ಜೇಹಿ. ತೇ ಹಿ ನಿರೋಧೇನ ಖನ್ಧಸಙ್ಗಹೇನ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾ ಹುತ್ವಾ ಆಯತನಧಾತುಸಙ್ಗಹೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾ.

೧೮೧. ತತಿಯೇ – ದ್ವೀಹೀತಿ ವೇದನಾಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೇಹಿ. ರೂಪಾರೂಪಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯೇನ ಹಿ ವೇದನಾಸಞ್ಞಾವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧಾ ಚ ಖನ್ಧಸಙ್ಗಹೇನ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾ. ತೇಸು ಪನ ವೇದನಾಸಞ್ಞಾವ ಆಯತನಧಾತುಸಙ್ಗಹೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ವೇದನಾಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೇಹೀ’’ತಿ. ಇಮಿನಾ ಉಪಾಯೇನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಖನ್ಧಭೇದೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಇತೋ ಪರಞ್ಹಿ ಖನ್ಧಾನಂ ನಾಮಮತ್ತಮೇವ ವಕ್ಖಾಮ.

೧೮೨. ಚತುತ್ಥೇ – ತೀಹಿ ಖನ್ಧೇಹೀತಿ ಇತ್ಥಿನ್ದ್ರಿಯಪುರಿಸಿನ್ದ್ರಿಯೇಸು ವೇದನಾಸಞ್ಞಾಸಙ್ಖಾರೇಹಿ, ವೇದನಾಪಞ್ಚಕೇ ರೂಪಸಞ್ಞಾಸಙ್ಖಾರೇಹಿ; ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಾದೀಸು ಫಸ್ಸಪರಿಯೋಸಾನೇಸು ರೂಪವೇದನಾಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೇಹಿ. ವೇದನಾಯ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧಸದಿಸೋವ ತಣ್ಹುಪಾದಾನಕಮ್ಮಭವೇಸು ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧಸದಿಸೋವ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ.

೧೮೩. ಪಞ್ಚಮೇ – ಜಾತಿಜರಾಮರಣೇಸು ಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಸದಿಸೋವ. ಝಾನೇನ ಪನ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸುಖುಮರೂಪಂ ಸಞ್ಞಾ ಚ ಖನ್ಧಸಙ್ಗಹೇನ ಅಸಙ್ಗಹಿತಾ ಹುತ್ವಾ ಆಯತನಧಾತುಸಙ್ಗಹೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾ. ತಸ್ಮಾ ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧಾನಂ ವಸೇನ ದ್ವೇ ಖನ್ಧಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೧೮೪. ಛಟ್ಠೇ – ಸೋಕಾದಿತ್ತಯೇ ವೇದನಾಯ ಸದಿಸೋ. ಉಪಾಯಾಸಾದೀಸು ಸಙ್ಖಾರಸದಿಸೋ. ಪುನ ವೇದನಾಯ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧಸದಿಸೋ, ಸಞ್ಞಾಯ ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧಸದಿಸೋ, ಚೇತನಾದೀಸು ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧಸದಿಸೋ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ. ಇಮಿನಾ ಉಪಾಯೇನ ಸತ್ತಮಪಞ್ಹಾದೀಸುಪಿ ಸಙ್ಗಹಾಸಙ್ಗಹೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ.

ಅಸಙ್ಗಹಿತೇನಸಙ್ಗಹಿತಪದವಣ್ಣನಾ.