೧. ಸೋತಾನುಗತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೯೧. ಪಞ್ಚಮಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಸೋತಾನುಗತಾನನ್ತಿ ಪಸಾದಸೋತಂ ಓದಹಿತ್ವಾ ಞಾಣಸೋತೇನ ವವತ್ಥಪಿತಾನಂ. ಚತ್ತಾರೋ ಆನಿಸಂಸಾ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಗುಣಾನಿಸಂಸಾ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಿತಬ್ಬಾ. ಇದಂ ಪನ ಭಗವತಾ ಅತ್ಥುಪ್ಪತ್ತಿವಸೇನ ಆರದ್ಧಂ. ಕತರಅತ್ಥುಪ್ಪತ್ತಿವಸೇನಾತಿ? ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಾಯ ಅನುಪಸಙ್ಕಮನಅತ್ಥುಪ್ಪತ್ತಿವಸೇನ. ಪಞ್ಚಸತಾ ಕಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪಬ್ಬಜಿತಾ ‘‘ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಲಿಙ್ಗವಚನವಿಭತ್ತಿಪದಬ್ಯಞ್ಜನಾದೀಹಿ ಕಥೇನ್ತೋ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಞಾತಮೇವ ಕಥೇಸ್ಸತಿ, ಅಞ್ಞಾತಂ ಕಿಂ ಕಥೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನತ್ಥಂ ನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಸತ್ಥಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ತೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಏವಂ ಕರೋಥ, ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಾಥ, ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತಾನಞ್ಚ ಸಜ್ಝಾಯನ್ತಾನಞ್ಚ ಇಮೇ ಏತ್ತಕಾ ಆನಿಸಂಸಾ’’ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ದೇಸನಂ ಆರಭಿ.

ತತ್ಥ ಧಮ್ಮಂ ಪರಿಯಾಪುಣಾತೀತಿ ಸುತ್ತಂ ಗೇಯ್ಯನ್ತಿಆದಿಕಂ ನವಙ್ಗಂ ಸತ್ಥುಸಾಸನಭೂತಂ ತನ್ತಿಧಮ್ಮಂ ವಳಞ್ಜೇತಿ. ಸೋತಾನುಗತಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಸೋತಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತಾ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ ಹೋನ್ತಿ. ಮನಸಾನುಪೇಕ್ಖಿತಾತಿ ಚಿತ್ತೇನ ಓಲೋಕಿತಾ. ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಾತಿ ಅತ್ಥತೋ ಚ ಕಾರಣತೋ ಚ ಪಞ್ಞಾಯ ಸುಟ್ಠು ಪಟಿವಿದ್ಧಾ ಪಚ್ಚಕ್ಖಂ ಕತಾ. ಮುಟ್ಠಸ್ಸತಿ ಕಾಲಂ ಕುರುಮಾನೋತಿ ನಯಿದಂ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಅನುಸ್ಸರಣಸತಿಯಾ ಅಭಾವೇನ ವುತ್ತಂ, ಪುಥುಜ್ಜನಕಾಲಕಿರಿಯಂ ಪನ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ. ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಹಿ ಮುಟ್ಠಸ್ಸತಿ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ ನಾಮ. ಉಪಪಜ್ಜತೀತಿ ಸುದ್ಧಸೀಲೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ. ಧಮ್ಮಪದಾ ಪ್ಲವನ್ತೀತಿ ಅನ್ತರಾಭವೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಮುಟ್ಠಸ್ಸತಿನೋ, ಯೇಪಿ ಪುಬ್ಬೇ ಸಜ್ಝಾಯಮೂಲಿಕಾ ವಾಚಾಪರಿಚಿತಬುದ್ಧವಚನಧಮ್ಮಾ, ತೇ ಸಬ್ಬೇ ಪಸನ್ನೇ ಆದಾಸೇ ಛಾಯಾ ವಿಯ ಪ್ಲವನ್ತಿ, ಪಾಕಟಾ ಹುತ್ವಾ ಪಞ್ಞಾಯನ್ತಿ. ದನ್ಧೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತುಪ್ಪಾದೋತಿ ಬುದ್ಧವಚನಾನುಸ್ಸರಣಸತಿಯಾ ಉಪ್ಪಾದೋ ದನ್ಧೋ ಗರು. ಅಥ ಸೋ ಸತ್ತೋ ಖಿಪ್ಪಂಯೇವ ವಿಸೇಸಗಾಮೀ ಹೋತಿ, ನಿಬ್ಬಾನಗಾಮೀ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಇದ್ಧಿಮಾ ಚೇತೋವಸಿಪ್ಪತ್ತೋತಿ ಇದ್ಧಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಸಿಭಾವಪತ್ತೋ ಖೀಣಾಸವೋ. ಅಯಂ ವಾ ಸೋ ಧಮ್ಮವಿನಯೋತಿ ಏತ್ಥ ವಿಭಾವನತ್ಥೋ ವಾ-ಸದ್ದೋ. ಯತ್ಥಾತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ. ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಅಚರಿನ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಾಸಂ ವಸಿಂ. ಇದಮ್ಪಿ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಮಯಾ ಪುಬ್ಬೇ ವಳಞ್ಜಿತನ್ತಿ ಬುದ್ಧವಚನಾನುಸ್ಸರಣವಸೇನೇತಂ ವುತ್ತಂ. ದೇವಪುತ್ತೋತಿ ಪಞ್ಚಾಲಚಣ್ಡೋ ವಿಯ ಹತ್ಥಕಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ ವಿಯ ಸನಙ್ಕುಮಾರಬ್ರಹ್ಮಾ ವಿಯ ಚ ಏಕೋ ಧಮ್ಮಕಥಿಕದೇವಪುತ್ತೋ. ಓಪಪಾತಿಕೋ ಓಪಪಾತಿಕಂ ಸಾರೇತೀತಿ ಪಠಮಂ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ಪಚ್ಛಾ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಸಾರೇತಿ. ಸಹಪಂಸುಕೀಳಿಕಾತಿ ಏತೇನ ನೇಸಂ ದೀಘರತ್ತಂ ಕತಪರಿಚಯಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಮಾಗಚ್ಛೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಸಾಲಾಯ ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ವಾ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯುಂ. ಏವಂ ವದೇಯ್ಯಾತಿ ಸಾಲಾಯ ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ವಾ ಪಠಮತರಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಪಚ್ಛಾ ಆಗತಂ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಪಾಳಿನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.