೯. ವಿಪಲ್ಲಾಸಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೪೯. ನವಮೇ ಸಞ್ಞಾವಿಪಲ್ಲಾಸಾತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ವಿಪಲ್ಲತ್ಥಭಾವಾ, ಚತಸ್ಸೋ ವಿಪರೀತಸಞ್ಞಾಯೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಪದದ್ವಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅನಿಚ್ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಸಞ್ಞಾವಿಪಲ್ಲಾಸೋತಿ ಅನಿಚ್ಚೇ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ‘‘ನಿಚ್ಚಂ ಇದ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಸಞ್ಞಾ, ಸಞ್ಞಾವಿಪಲ್ಲಾಸೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಸಬ್ಬಪದೇಸು ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.
ಅನತ್ತನಿ ಚ ಅತ್ತಾತಿ ಅನತ್ತನಿ ‘‘ಅತ್ತಾ’’ತಿ ಏವಂಸಞ್ಞಿನೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಹತಾತಿ ನ ಕೇವಲಂ ಸಞ್ಞಿನೋವ, ಸಞ್ಞಾಯ ವಿಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಾಯ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಯಾಪಿ ಹತಾ. ಖಿತ್ತಚಿತ್ತಾತಿ ತೇ ಸಞ್ಞಾದಿಟ್ಠಿಯೋ ವಿಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೇನ ಖಿತ್ತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ವಿಸಞ್ಞಿನೋತಿ ದೇಸನಾಮತ್ತಮೇತಂ, ವಿಪರೀತಸಞ್ಞಾಚಿತ್ತದಿಟ್ಠಿನೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇ ಯೋಗಯುತ್ತಾ ಮಾರಸ್ಸಾತಿ ತೇ ಮಾರಸ್ಸ ಯೋಗೇ ಯುತ್ತಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ಅಯೋಗಕ್ಖೇಮಿನೋತಿ ಚತೂಹಿ ಯೋಗೇಹಿ ಖೇಮಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಪ್ಪತ್ತಾ. ಸತ್ತಾತಿ ಪುಗ್ಗಲಾ. ಬುದ್ಧಾತಿ ಚತುಸಚ್ಚಬುದ್ಧಾ. ಇಮಂ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮಂ. ಸಚಿತ್ತಂ ಪಚ್ಚಲದ್ಧಾತಿ ಸಕಂ ಚಿತ್ತಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ. ಅನಿಚ್ಚತೋ ದಕ್ಖುನ್ತಿ ಅನಿಚ್ಚಭಾವೇನ ಅದ್ದಸಂಸು. ಅಸುಭತದ್ದಸುನ್ತಿ ಅಸುಭಂ ಅಸುಭತೋಯೇವ ಅದ್ದಸಂಸು. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಸಮಾದಾನಾತಿ ಗಹಿತಸಮ್ಮಾದಸ್ಸನಾ. ಸಬ್ಬಂ ದುಕ್ಖಂ ಉಪಚ್ಚಗುನ್ತಿ ಸಕಲಂ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಂ ಸಮತಿಕ್ಕನ್ತಾ.