೬. ದೋಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೩೬. ಛಟ್ಠೇ ಅನ್ತರಾ ಚ ಉಕ್ಕಟ್ಠಂ ಅನ್ತರಾ ಚ ಸೇತಬ್ಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಉಕ್ಕಟ್ಠಾತಿ ಉಕ್ಕಾಹಿ ಧಾರೀಯಮಾನಾಹಿ ಮಾಪಿತತ್ತಾ ಏವಂಲದ್ಧವೋಹಾರಂ ನಗರಂ. ಸೇತಬ್ಯನ್ತಿ ಅತೀತೇ ಕಸ್ಸಪಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಜಾತನಗರಂ. ಅನ್ತರಾಸದ್ದೋ ಪನ ಕಾರಣಖಣಚಿತ್ತವೇಮಜ್ಝವಿವರಾದೀಸು ವತ್ತತಿ. ‘‘ತದನ್ತರಂ ಕೋ ಜಾನೇಯ್ಯ ಅಞ್ಞತ್ರ ತಥಾಗತಾ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೬.೪೪; ೧೦.೭೫) ಚ, ‘‘ಜನಾ ಸಙ್ಗಮ್ಮ ಮನ್ತೇನ್ತಿ, ಮಞ್ಚ ತಞ್ಚ ಕಿಮನ್ತರ’’ನ್ತಿ ಚ ಆದೀಸು (ಸಂ. ನಿ. ೧.೨೨೮) ಕಾರಣೇ. ‘‘ಅದ್ದಸಾ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಞ್ಞತರಾ ಇತ್ಥೀ ವಿಜ್ಜನ್ತರಿಕಾಯ ಭಾಜನಂ ಧೋವನ್ತೀ’’ತಿಆದೀಸು (ಮ. ನಿ. ೨.೧೪೯) ಖಣೇ. ‘‘ಯಸ್ಸನ್ತರತೋ ನ ಸನ್ತಿ ಕೋಪಾ’’ತಿಆದೀಸು (ಉದಾ. ೨೦) ಚಿತ್ತೇ. ‘‘ಅನ್ತರಾವೋಸಾನಮಾಪಾದೀ’’ತಿಆದೀಸು ವೇಮಜ್ಝೇ. ‘‘ಅಪಿಚಾಯಂ ತಪೋದಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ಮಹಾನಿರಯಾನಂ ಅನ್ತರಿಕಾಯ ಆಗಚ್ಛತೀ’’ತಿಆದೀಸು (ಪಾರಾ. ೨೩೧) ವಿವರೇ. ಸ್ವಾಯಮಿಧ ವಿವರೇ ವತ್ತತಿ. ತಸ್ಮಾ ಉಕ್ಕಟ್ಠಾಯ ಚ ಸೇತಬ್ಯಸ್ಸ ಚ ವಿವರೇತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಅನ್ತರಾಸದ್ದೇನ ಪನ ಯುತ್ತತ್ತಾ ಉಪಯೋಗವಚನಂ ಕತಂ. ಈದಿಸೇಸು ಚ ಠಾನೇಸು ಅಕ್ಖರಚಿನ್ತಕಾ ‘‘ಅನ್ತರಾ ಗಾಮಞ್ಚ ನದಿಞ್ಚ ಯಾತೀ’’ತಿ ಏವಂ ಏಕಮೇವ ಅನ್ತರಾಸದ್ದಂ ಪಯುಞ್ಜನ್ತಿ, ಸೋ ದುತಿಯಪದೇನಪಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ ಹೋತಿ, ಅಯೋಜಿಯಮಾನೇ ಉಪಯೋಗವಚನಂ ನ ಪಾಪುಣಾತಿ. ಇಧ ಪನ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಏವ ವುತ್ತೋ.

ಅದ್ಧಾನಮಗ್ಗಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತೀತಿ ಅದ್ಧಾನಸಙ್ಖಾತಂ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ದೀಘಮಗ್ಗನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕಸ್ಮಾ ಪಟಿಪನ್ನೋತಿ? ತಂ ದಿವಸಂ ಕಿರ ಭಗವಾ ಇದಂ ಅದ್ದಸ ‘‘ಮಯಿ ತಂ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪನ್ನೇ ದೋಣೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮಮ ಪದಚೇತಿಯಾನಿ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ಪದಾನುಪದಿಕೋ ಹುತ್ವಾ ಮಮ ನಿಸಿನ್ನಟ್ಠಾನಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ. ಅಥಸ್ಸಾಹಂ ಏಕಂ ಸಚ್ಚಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತೀಣಿ ಸಾಮಞ್ಞಫಲಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ದ್ವಾದಸಪದಸಹಸ್ಸಪರಿಮಾಣಂ ದೋಣಗಜ್ಜಿತಂ ನಾಮ ವಣ್ಣಂ ವತ್ವಾ ಮಯಿ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮಹಾಕಲಹಂ ವೂಪಸಮೇತ್ವಾ ಧಾತುಯೋ ಭಾಜೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಇಮಿನಾ ಕಾರಣೇನ ಪಟಿಪನ್ನೋ. ದೋಣೋಪಿ ಸುದಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋತಿ ದೋಣೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಪಿ ತಯೋ ವೇದೇ ಪಗುಣೇ ಕತ್ವಾ ಪಞ್ಚಸತೇ ಮಾಣವಕೇ ಸಿಪ್ಪಂ ವಾಚೇನ್ತೋ ತಂದಿವಸಂ ಪಾತೋವ ಉಟ್ಠಾಯ ಸರೀರಪಟಿಜಗ್ಗನಂ ಕತ್ವಾ ಸತಗ್ಘನಕಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚಸತಗ್ಘನಕಂ ಏಕಂಸವರಗತಂ ಕತ್ವಾ ಆಮುತ್ತಯಞ್ಞಸುತ್ತೋ ರತ್ತವಟ್ಟಿಕಾ ಉಪಾಹನಾ ಆರೋಹಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚಸತಮಾಣವಕಪರಿವಾರೋ ತಮೇವ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ.

ಪಾದೇಸೂತಿ ಪಾದೇಹಿ ಅಕ್ಕನ್ತಟ್ಠಾನೇಸು. ಚಕ್ಕಾನೀತಿ ಲಕ್ಖಣಚಕ್ಕಾನಿ. ಕಿಂ ಪನ ಭಗವತೋ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಅಕ್ಕನ್ತಟ್ಠಾನೇ ಪದಂ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿ? ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಸುಖುಮತ್ತಾ ಮಹಾಬಲತ್ತಾ ಮಹಾಜನಾನುಗ್ಗಹೇನ ಚ. ಬುದ್ಧಾನಞ್ಹಿ ಸುಖುಮಚ್ಛವಿತಾಯ ಅಕ್ಕನ್ತಟ್ಠಾನಂ ತೂಲಪಿಚುನೋ ಪತಿಟ್ಠಿತಟ್ಠಾನಂ ವಿಯ ಹೋತಿ, ಪದವಳಞ್ಜೋ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಯಥಾ ಚ ಬಲವತೋ ವಾತಜವಸಿನ್ಧವಸ್ಸ ಪದುಮಿನಿಪತ್ತೇಪಿ ಅಕ್ಕನ್ತಮತ್ತಮೇವ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಮಹಾಬಲತಾಯ ತಥಾಗತೇನ ಅಕ್ಕನ್ತಟ್ಠಾನಂ ಅಕ್ಕನ್ತಮತ್ತಮೇವ ಹೋತಿ, ನ ತತ್ಥ ಪದವಳಞ್ಜೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಬುದ್ಧಾನಞ್ಚ ಅನುಪದಂ ಮಹಾಜನಕಾಯೋ ಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಸ ಸತ್ಥು ಪದವಳಞ್ಜಂ ದಿಸ್ವಾ ಮದ್ದಿತುಂ ಅವಿಸಹನ್ತಸ್ಸ ಗಮನವಿಚ್ಛೇದೋ ಭವೇಯ್ಯ. ತಸ್ಮಾ ಅಕ್ಕನ್ತಅಕ್ಕನ್ತಟ್ಠಾನೇ ಯೋಪಿ ಪದವಳಞ್ಜೋ ಭವೇಯ್ಯ, ಸೋ ಅನ್ತರಧಾಯತೇವ. ದೋಣೋ ಪನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಅಧಿಟ್ಠಾನವಸೇನ ಪಸ್ಸಿ. ಭಗವಾ ಹಿ ಯಸ್ಸ ಪದಚೇತಿಯಂ ದಸ್ಸೇತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ, ತಂ ಆರಬ್ಭ ‘‘ಅಸುಕೋ ನಾಮ ಪಸ್ಸತೂ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ. ತಸ್ಮಾ ಮಾಗಣ್ಡಿಯಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಿಯ ಅಯಮ್ಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಅಧಿಟ್ಠಾನವಸೇನ ಅದ್ದಸ.

ಪಾಸಾದಿಕನ್ತಿ ಪಸಾದಜನಕಂ. ಇತರಂ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ಉತ್ತಮದಮಥಸಮಥಮನುಪ್ಪತ್ತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಉತ್ತಮದಮಥೋ ನಾಮ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೋ, ಉತ್ತಮಸಮಥೋ ನಾಮ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಸಮಾಧಿ, ತದುಭಯಂ ಪತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ದನ್ತನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಿಸೇವನಂ. ಗುತ್ತನ್ತಿ ಗೋಪಿತಂ. ಸಂಯತಿನ್ದ್ರಿಯನ್ತಿ ರಕ್ಖಿತಿನ್ದ್ರಿಯಂ. ನಾಗನ್ತಿ ಛನ್ದಾದೀಹಿ ಅಗಚ್ಛನತೋ, ಪಹೀನಕಿಲೇಸೇ ಪುನ ಅನಾಗಚ್ಛನತೋ, ಆಗುಂ ಅಕರಣತೋ, ಬಲವನ್ತಟ್ಠೇನಾತಿ ಚತೂಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ನಾಗಂ.

ದೇವೋ ನೋ ಭವಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ದೇವೋ ನೋ ಭವ’’ನ್ತಿ ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಪುಚ್ಛಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ ಭವೇಯ್ಯ, ಅಯಂ ಪನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ‘‘ಅನಾಗತೇ ಮಹೇಸಕ್ಖೋ ಏಕೋ ದೇವರಾಜಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅನಾಗತವಸೇನ ಪುಚ್ಛಾಸಭಾಗೇನೇವ ಕಥೇನ್ತೋ ಏವಮಾಹ. ಭಗವಾಪಿಸ್ಸ ಪುಚ್ಛಾಸಭಾಗೇನೇವ ಕಥೇನ್ತೋ ನ ಖೋ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ದೇವೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಆಹ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ಆಸವಾನನ್ತಿ ಕಾಮಾಸವಾದೀನಂ ಚತುನ್ನಂ. ಪಹೀನಾತಿ ಬೋಧಿಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಾಧಿಗಮೇನೇವ ಪಹೀನಾ. ಅನುಪಲಿತ್ತೋ ಲೋಕೇನಾತಿ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿಲೇಪಾನಂ ಪಹೀನತ್ತಾ ಸಙ್ಖಾರಲೋಕೇನ ಅನುಪಲಿತ್ತೋ. ಬುದ್ಧೋತಿ ಚತುನ್ನಂ ಸಚ್ಚಾನಂ ಬುದ್ಧತ್ತಾ ಬುದ್ಧೋ ಇತಿ ಮಂ ಧಾರೇಹಿ.

ಯೇನಾತಿ ಯೇನ ಆಸವೇನ. ದೇವೂಪಪತ್ಯಸ್ಸಾತಿ ದೇವೂಪಪತ್ತಿ ಅಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ ಭವೇಯ್ಯ. ವಿಹಙ್ಗಮೋತಿ ಆಕಾಸಚರೋ ಗನ್ಧಬ್ಬಕಾಯಿಕದೇವೋ. ವಿದ್ಧಸ್ತಾತಿ ವಿಧಮಿತಾ. ವಿನಳೀಕತಾತಿ ವಿಗತನಳಾ ವಿಗತಬನ್ಧನಾ ಕತಾ. ವಗ್ಗೂತಿ ಸುನ್ದರಂ. ತೋಯೇನ ನುಪಲಿಪ್ಪತೀತಿ ಉದಕತೋ ರತನಮತ್ತಂ ಅಚ್ಚುಗ್ಗಮ್ಮ ಠಿತಂ ಸರಂ ಸೋಭಯಮಾನಂ ಭಮರಗಣಂ ಹಾಸಯಮಾನಂ ತೋಯೇನ ನ ಲಿಪ್ಪತಿ. ತಸ್ಮಾ ಬುದ್ಧೋಸ್ಮಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿ ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ತೀಣಿ ಮಗ್ಗಫಲಾನಿ ಪಾಪುಣಿತ್ವಾ ದ್ವಾದಸಹಿ ಪದಸಹಸ್ಸೇಹಿ ದೋಣಗಜ್ಜಿತಂ ನಾಮ ವಣ್ಣಂ ಕಥೇಸಿ, ತಥಾಗತೇ ಚ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಜಮ್ಬುದೀಪತಲೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮಹಾಕಲಹಂ ವೂಪಸಮೇತ್ವಾ ಧಾತುಯೋ ಭಾಜೇಸೀತಿ.