(೧೧) ೧. ಸಮ್ಬೋಧವಗ್ಗೋ

೧. ಪುಬ್ಬೇವಸಮ್ಬೋಧಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೪. ತತಿಯಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಪುಬ್ಬೇವ ಸಮ್ಬೋಧಾತಿ ಸಮ್ಬೋಧಿತೋ ಪುಬ್ಬೇವ, ಅರಿಯಮಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಿತೋ ಅಪರಭಾಗೇಯೇವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅನಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸಾತಿ ಅಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಚತುಸಚ್ಚಸ್ಸ. ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸೇವ ಸತೋತಿ ಬುಜ್ಝನಕಸತ್ತಸ್ಸೇವ ಸತೋ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಅಧಿಗನ್ತುಂ ಆರಭನ್ತಸ್ಸೇವ ಸತೋ, ಸಮ್ಬೋಧಿಯಾ ವಾ ಸತ್ತಸ್ಸೇವ ಲಗ್ಗಸ್ಸೇವ ಸತೋ. ದೀಪಙ್ಕರಸ್ಸ ಹಿ ಭಗವತೋ ಪಾದಮೂಲೇ ಅಟ್ಠಧಮ್ಮಸಮೋಧಾನೇನ ಅಭಿನೀಹಾರಸಮಿದ್ಧಿತೋ ಪಭುತಿ ತಥಾಗತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಸತ್ತೋ ಲಗ್ಗೋ ‘‘ಪತ್ತಬ್ಬಾ ಮಯಾ ಏಸಾ’’ತಿ ತದಧಿಗಮಾಯ ಪರಕ್ಕಮಂ ಅಮುಞ್ಚನ್ತೋಯೇವ ಆಗತೋ, ತಸ್ಮಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಕೋ ನು ಖೋತಿ ಕತಮೋ ನು ಖೋ. ಲೋಕೋತಿ ಸಙ್ಖಾರಲೋಕೋ. ಅಸ್ಸಾದೋತಿ ಮಧುರಾಕಾರೋ. ಆದೀನವೋತಿ ಅನಭಿನನ್ದಿತಬ್ಬಾಕಾರೋ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹನ್ತಿ ತಸ್ಸ ಏವಂ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸೇವ ಸತೋ ಮಯ್ಹಂ. ಛನ್ದರಾಗವಿನಯೋ ಛನ್ದರಾಗಪ್ಪಹಾನನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಆಗಮ್ಮ ಆರಬ್ಭ ಪಟಿಚ್ಚ ಛನ್ದರಾಗೋ ವಿನಯಂ ಗಚ್ಛತಿ ಪಹೀಯತಿ, ತಸ್ಮಾ ನಿಬ್ಬಾನಂ ‘‘ಛನ್ದರಾಗವಿನಯೋ ಛನ್ದರಾಗಪ್ಪಹಾನ’’ನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಇದಂ ಲೋಕನಿಸ್ಸರಣನ್ತಿ ಇದಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಲೋಕತೋ ನಿಸ್ಸಟತ್ತಾ ಲೋಕನಿಸ್ಸರಣನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಯಾವಕೀವನ್ತಿ ಯತ್ತಕಂ ಪಮಾಣಂ ಕಾಲಂ. ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿನ್ತಿ ಅಭಿವಿಸಿಟ್ಠೇನ ಅರಿಯಮಗ್ಗಞಾಣೇನ ಅಞ್ಞಾಸಿಂ. ಞಾಣಞ್ಚ ಪನ ಮೇ ದಸ್ಸನನ್ತಿ ದ್ವೀಹಿಪಿ ಪದೇಹಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣಂ ವುತ್ತಂ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

೨. ಪಠಮಅಸ್ಸಾದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೫. ದುತಿಯೇ ಅಸ್ಸಾದಪರಿಯೇಸನಂ ಅಚರಿನ್ತಿ ಅಸ್ಸಾದಪರಿಯೇಸನತ್ಥಾಯ ಅಚರಿಂ. ಕುತೋ ಪಟ್ಠಾಯಾತಿ? ಸುಮೇಧಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ. ಪಞ್ಞಾಯಾತಿ ಸಹವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ. ಸುದಿಟ್ಠೋತಿ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧೋ. ಇಮಿನಾ ಉಪಾಯೇನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ತತಿಯಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

೪. ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೭. ಚತುತ್ಥೇ ಸಾಮಞ್ಞತ್ಥನ್ತಿ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ಅರಿಯಫಲಂ. ಇತರಂ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ಸಾಮಞ್ಞತ್ಥೇನ ವಾ ಚತ್ತಾರೋ ಮಗ್ಗಾ, ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞತ್ಥೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಫಲಾನಿ. ಇಮೇಸು ಪನ ಚತೂಸುಪಿ ಸುತ್ತೇಸು ಖನ್ಧಲೋಕೋವ ಕಥಿತೋ.

೫. ರುಣ್ಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೮. ಪಞ್ಚಮಂ ಅತ್ಥುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ. ಕತರಾಯ ಅತ್ಥುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ? ಛಬ್ಬಗ್ಗಿಯಾನಂ ಅನಾಚಾರೇ. ತೇ ಕಿರ ಗಾಯನ್ತಾ ನಚ್ಚನ್ತಾ ಹಸನ್ತಾ ವಿಚರಿಂಸು. ಭಿಕ್ಖೂ ದಸಬಲಸ್ಸ ಆರೋಚಯಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ತೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಓವಾದತ್ಥಾಯ ಇದಂ ಸುತ್ತಂ ಆರಭಿ. ತತ್ಥ ರುಣ್ಣನ್ತಿ ರೋದಿತಂ. ಉಮ್ಮತ್ತಕನ್ತಿ ಉಮ್ಮತ್ತಕಕಿರಿಯಾ. ಕೋಮಾರಕನ್ತಿ ಕುಮಾರಕೇಹಿ ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ. ದನ್ತವಿದಂಸಕಹಸಿತನ್ತಿ ದನ್ತೇ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪಾಣಿಂ ಪಹರನ್ತಾನಂ ಮಹಾಸದ್ದೇನ ಹಸಿತಂ. ಸೇತುಘಾತೋ ಗೀತೇತಿ ಗೀತೇ ವೋ ಪಚ್ಚಯಘಾತೋ ಹೋತು, ಸಹೇತುಕಂ ಗೀತಂ ಪಜಹಥಾತಿ ದೀಪೇತಿ. ನಚ್ಚೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅಲನ್ತಿ ಯುತ್ತಂ. ಧಮ್ಮಪ್ಪಮೋದಿತಾನಂ ಸತನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಧಮ್ಮೋ ವುಚ್ಚತಿ ಕಾರಣಂ, ಕೇನಚಿದೇವ ಕಾರಣೇನ ಪಮುದಿತಾನಂ ಸನ್ತಾನಂ. ಸಿತಂ ಸಿತಮತ್ತಾಯಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸಿತಕಾರಣೇ ಸತಿ ಯಂ ಸಿತಂ ಕರೋಥ, ತಂ ವೋ ಸಿತಮತ್ತಾಯ ಅಗ್ಗದನ್ತೇ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪಹಟ್ಠಾಕಾರಮತ್ತದಸ್ಸನಾಯಯೇವ ಯುತ್ತನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೬. ಅತಿತ್ತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೦೯. ಛಟ್ಠೇ ಸೋಪ್ಪಸ್ಸಾತಿ ನಿದ್ದಾಯ. ಪಟಿಸೇವನಾಯ ನತ್ಥಿ ತಿತ್ತೀತಿ ಯಥಾ ಯಥಾ ಪಟಿಸೇವತಿ, ತಥಾ ತಥಾ ರುಚ್ಚತಿಯೇವಾತಿ ತಿತ್ತಿ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಸೇಸಪದದ್ವಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಸಚೇ ಹಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಉದಕಂ ಸುರಾ ಭವೇಯ್ಯ, ಸುರಾಸೋಣ್ಡೋ ಚ ಮಚ್ಛೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ತತ್ಥ ಚರನ್ತಸ್ಸಪಿ ಸಯನ್ತಸ್ಸಪಿ ತಿತ್ತಿ ನಾಮ ನ ಭವೇಯ್ಯ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ವಟ್ಟಮೇವ ಕಥಿತಂ.

೭. ಅರಕ್ಖಿತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧೦. ಸತ್ತಮೇ ಅವಸ್ಸುತಂ ಹೋತೀತಿ ತಿನ್ತಂ ಹೋತಿ. ನ ಭದ್ದಕಂ ಮರಣಂ ಹೋತೀತಿ ಅಪಾಯೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಪಚ್ಚಯತಾಯ ನ ಲದ್ಧಕಂ ಹೋತಿ. ಕಾಲಕಿರಿಯಾತಿ ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ. ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇ ಸಗ್ಗೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಪಚ್ಚಯತಾಯ ಭದ್ದಕಂ ಹೋತಿ ಲದ್ಧಕಂ. ತಂ ಪನ ಏಕನ್ತೇನ ಸೋತಾಪನ್ನಾದೀನಂ ತಿಣ್ಣಂ ಅರಿಯಸಾವಕಾನಂಯೇವ ವಟ್ಟತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

೮. ಬ್ಯಾಪನ್ನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧೧. ಅಟ್ಠಮೇ ಬ್ಯಾಪನ್ನನ್ತಿ ಪಕತಿಭಾವಂ ಜಹಿತ್ವಾ ಠಿತಂ. ಸೇಸಂ ಪುರಿಮಸುತ್ತೇ ವುತ್ತನಯಮೇವ.

೯. ಪಠಮನಿದಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧೨. ನವಮೇ ನಿದಾನಾನೀತಿ ಕಾರಣಾನಿ. ಕಮ್ಮಾನಂ ಸಮುದಯಾಯಾತಿ ವಟ್ಟಗಾಮಿಕಮ್ಮಾನಂ ಪಿಣ್ಡಕರಣತ್ಥಾಯ. ಲೋಭಪಕತನ್ತಿ ಲೋಭೇನ ಪಕತಂ. ಸಾವಜ್ಜನ್ತಿ ಸದೋಸಂ. ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಕಮ್ಮಸಮುದಯಾಯ ಸಂವತ್ತತೀತಿ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಞ್ಞೇಸಮ್ಪಿ ವಟ್ಟಗಾಮಿಕಮ್ಮಾನಂ ಸಮುದಯಾಯ ಪಿಣ್ಡಕರಣತ್ಥಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ. ನ ತಂ ಕಮ್ಮಂ ಕಮ್ಮನಿರೋಧಾಯಾತಿ ತಂ ಪನ ಕಮ್ಮಂ ವಟ್ಟಗಾಮಿಕಮ್ಮಾನಂ ನಿರೋಧತ್ಥಾಯ ನ ಸಂವತ್ತತಿ. ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇ ಕಮ್ಮಾನಂ ಸಮುದಯಾಯಾತಿ ವಿವಟ್ಟಗಾಮಿಕಮ್ಮಾನಂ ಸಮುದಯತ್ಥಾಯ. ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಸಬ್ಬಂ ಅತ್ಥತೋ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೧೦. ದುತಿಯನಿದಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೧೧೩. ದಸಮೇ ಕಮ್ಮಾನನ್ತಿ ವಟ್ಟಗಾಮಿಕಮ್ಮಾನಮೇವ. ಛನ್ದರಾಗಟ್ಠಾನಿಯೇತಿ ಛನ್ದರಾಗಸ್ಸ ಕಾರಣಭೂತೇ. ಆರಬ್ಭಾತಿ ಆಗಮ್ಮ ಸನ್ಧಾಯ ಪಟಿಚ್ಚ. ಛನ್ದೋತಿ ತಣ್ಹಾಛನ್ದೋ. ಯೋ ಚೇತಸೋ ಸಾರಾಗೋತಿ ಯೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ರಾಗೋ ರಜ್ಜನಾ ರಜ್ಜಿತತ್ತಂ, ಏತಮಹಂ ಸಂಯೋಜನಂ ವದಾಮಿ, ಬನ್ಧನಂ ವದಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇ ಕಮ್ಮಾನನ್ತಿ ವಿವಟ್ಟಗಾಮಿಕಮ್ಮಾನಂ. ತದಭಿನಿವತ್ತೇತೀತಿ ತಂ ಅಭಿನಿವತ್ತೇತಿ. ಯದಾ ವಾ ತೇನ ವಿಪಾಕೋ ಞಾತೋ ಹೋತಿ ವಿದಿತೋ, ತದಾ ತೇ ಚೇವ ಧಮ್ಮೇ ತಞ್ಚ ವಿಪಾಕಂ ಅಭಿನಿವತ್ತೇತಿ. ಇಮಿನಾ ಚ ಪದೇನ ವಿಪಸ್ಸನಾ ಕಥಿತಾ, ತದಭಿನಿವತ್ತೇತ್ವಾತಿ ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗೋ. ಚೇತಸಾ ಅಭಿನಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾತಿ ಇಮಿನಾ ಚ ಮಗ್ಗೋವ. ಪಞ್ಞಾಯ ಅತಿವಿಜ್ಝ ಪಸ್ಸತೀತಿ ಸಹ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾಯ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪಸ್ಸತಿ. ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಸುತ್ತೇ ವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಂ ಕಥಿತನ್ತಿ.

ಸಮ್ಬೋಧವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.