೫. ಚೂಳವಗ್ಗೋ

೧. ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೧. ಪಞ್ಚಮಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಾತಿ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವೇನ, ವಿಜ್ಜಮಾನತಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಸವತೀತಿ ಪಟಿಲಭತಿ. ಸದ್ಧಾಯ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಾತಿ ಯದಿ ಹಿ ಸದ್ಧಾ ನ ಭವೇಯ್ಯ, ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೋ ನ ಭವೇಯ್ಯ, ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಸಙ್ಖಾತಾ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕಪುಗ್ಗಲಾ ನ ಭವೇಯ್ಯುಂ, ಕಥಂ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಂ ಕರೇಯ್ಯ. ತೇಸಂ ಪನ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವೇನ ಸಕ್ಕಾ ಕಾತುನ್ತಿ ತಸ್ಮಾ ‘‘ಸದ್ಧಾಯ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ಏತ್ಥ ಚ ದ್ವೇ ಧಮ್ಮಾ ಸುಲಭಾ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಾ ಚೇವ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ ಚ, ಸದ್ಧಾ ಪನ ದುಲ್ಲಭಾ. ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಹಿ ಸದ್ಧಾ ಅಥಾವರಾ ಪದವಾರೇನ ನಾನಾ ಹೋತಿ, ತೇನೇವ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಸದಿಸೋಪಿ ಅಗ್ಗಸಾವಕೋ ಪಾಟಿಭೋಗೋ ಭವಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಆಹ – ‘‘ದ್ವಿನ್ನಂ ಖೋ ತೇ ಅಹಂ, ಆವುಸೋ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಾಟಿಭೋಗೋ ಭೋಗಾನಞ್ಚ ಜೀವಿತಸ್ಸ ಚ, ಸದ್ಧಾಯ ಪನ ತ್ವಂಯೇವ ಪಾಟಿಭೋಗೋ’’ತಿ (ಉದಾ. ೧೮).

೨. ತಿಠಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೨. ದುತಿಯೇ ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನಾತಿ ವಿಗತಮಚ್ಛರಿಯಮಲೇನ. ಮುತ್ತಚಾಗೋತಿ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಚಾಗೋ. ಪಯತಪಾಣೀತಿ ಧೋತಹತ್ಥೋ. ಅಸ್ಸದ್ಧೋ ಹಿ ಸತಕ್ಖತ್ತುಂ ಹತ್ಥೇ ಧೋವಿತ್ವಾಪಿ ಮಲಿನಹತ್ಥೋವ ಹೋತಿ, ಸದ್ಧೋ ಪನ ದಾನಾಭಿರತತ್ತಾ ಮಲಿನಹತ್ಥೋಪಿ ಧೋತಹತ್ಥೋವ. ವೋಸ್ಸಗ್ಗರತೋತಿ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಸಙ್ಖಾತೇ ದಾನೇ ರತೋ. ಯಾಚಯೋಗೋತಿ ಯಾಚಿತುಂ ಯುತ್ತೋ, ಯಾಚಕೇಹಿ ವಾ ಯೋಗೋ ಅಸ್ಸಾತಿಪಿ ಯಾಚಯೋಗೋ. ದಾನಸಂವಿಭಾಗರತೋತಿ ದಾನಂ ದದನ್ತೋ ಸಂವಿಭಾಗಞ್ಚ ಕರೋನ್ತೋ ದಾನಸಂವಿಭಾಗರತೋ ನಾಮ ಹೋತಿ.

ದಸ್ಸನಕಾಮೋ ಸೀಲವತನ್ತಿ ದಸಪಿ ಯೋಜನಾನಿ ವೀಸಮ್ಪಿ ತಿಂಸಮ್ಪಿ ಯೋಜನಸತಮ್ಪಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೇ ದಟ್ಠುಕಾಮೋ ಹೋತಿ ಪಾಟಲಿಪುತ್ತಕಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಿಯ ಸದ್ಧಾತಿಸ್ಸಮಹಾರಾಜಾ ವಿಯ ಚ. ಪಾಟಲಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಕಿರ ನಗರದ್ವಾರೇ ಸಾಲಾಯ ನಿಸಿನ್ನಾ ದ್ವೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಕಾಳವಲ್ಲಿಮಣ್ಡಪವಾಸಿಮಹಾನಾಗತ್ಥೇರಸ್ಸ ಗುಣಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹೇಹಿ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ದಟ್ಠುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ದ್ವೇಪಿ ಜನಾ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು. ಏಕೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಏಕೋ ಸಮುದ್ದತೀರಂ ಪತ್ವಾ ನಾವಾಯ ಮಹಾತಿತ್ಥಪಟ್ಟನೇ ಓರುಯ್ಹ ಅನುರಾಧಪುರಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಳವಲ್ಲಿಮಣ್ಡಪೋ ಕುಹಿ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ರೋಹಣಜನಪದೇತಿ. ಸೋ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಥೇರಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಪತ್ವಾ ಚೂಳನಗರಗಾಮೇ ಧುರಘರೇ ನಿವಾಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಆಹಾರಂ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಪಾತೋವ ವುಟ್ಠಾಯ ಥೇರಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಜನಪರಿಯನ್ತೇ ಠಿತೋ ಥೇರಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಕಿಂ ತತ್ಥೇವ ಠಿತೋ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪುನ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಗೋಪ್ಫಕೇಸು ದಳ್ಹಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವನ್ದನ್ತೋ ‘‘ಉಚ್ಚಾ, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರೋ ಚ ನಾತಿಉಚ್ಚೋ ನಾತಿರಸ್ಸೋ ಪಮಾಣಯುತ್ತೋವ, ತೇನ ನಂ ಪುನ ಆಹ – ‘‘ನಾತಿಉಚ್ಚಾ ತುಮ್ಹೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪನ ಗುಣಾ ಮೇಚಕವಣ್ಣಸ್ಸ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಮತ್ಥಕೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪತಲಂ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾ ಗತಾ, ಅಹಮ್ಪಿ ಪಾಟಲಿಪುತ್ತನಗರದ್ವಾರೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಗುಣಕಥಂ ಅಸ್ಸೋಸಿ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ಥೇರಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖಾಹಾರಂ ದತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ತಿಚೀವರಂ ಪಟಿಯಾದೇತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ತಸ್ಸೋವಾದೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಕತಿಪಾಹೇನೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿ.

ಸದ್ಧಾತಿಸ್ಸಮಹಾರಾಜಾಪಿ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಯ್ಹಂ ವನ್ದಿತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ಏಕಂ ಅಯ್ಯಂ ಆಚಿಕ್ಖಥಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಮಙ್ಗಲವಾಸೀ ಕುಟ್ಟತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ರಾಜಾ ಮಹಾಪರಿವಾರೇನ ಪಞ್ಚಯೋಜನಮಗ್ಗಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಥೇರೋ ‘‘ಕಿಂ ಸದ್ದೋ ಏಸೋ, ಆವುಸೋ’’ತಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ರಾಜಾ, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ದಸ್ಸನತ್ಥಾಯ ಆಗತೋ’’ತಿ. ಥೇರೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಕಿಂ ಮಯ್ಹಂ ಮಹಲ್ಲಕಕಾಲೇ ರಾಜಗೇಹೇ ಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ ದಿವಾಟ್ಠಾನೇ ಮಞ್ಚೇ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಭೂಮಿಯಂ ಲೇಖಂ ಲಿಖನ್ತೋ ಅಚ್ಛಿ. ರಾಜಾ ‘‘ಕಹಂ ಥೇರೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ದಿವಾಟ್ಠಾನೇ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ತತ್ಥ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಥೇರಂ ಭೂಮಿಯಂ ಲೇಖಂ ಲಿಖನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ನಾಮ ಹತ್ಥಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ನಾಯಂ ಖೀಣಾಸವೋ’’ತಿ ಅವನ್ದಿತ್ವಾವ ನಿವತ್ತಿ. ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಥೇರಂ ಆಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಏವಂವಿಧಸ್ಸ ಸದ್ಧಸ್ಸ ಪಸನ್ನಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಕಸ್ಮಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಂ ಕರಿತ್ಥಾ’’ತಿ. ‘‘ಆವುಸೋ, ರಞ್ಞೋ ಪಸಾದರಕ್ಖನಂ ನ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಭಾರೋ, ಮಹಲ್ಲಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ಭಾರೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಅನುಪಾದಿಸೇಸಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯನ್ತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಆಹ – ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಕೂಟಾಗಾರಮ್ಹಿ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಅತ್ಥರಥಾ’’ತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥತೇ ಥೇರೋ – ‘‘ಇದಂ ಕೂಟಾಗಾರಂ ಅನ್ತರೇ ಅಪ್ಪತಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ರಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಕಾಲೇಯೇವ ಭೂಮಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಾತೂ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿ. ಕೂಟಾಗಾರಂ ಪಞ್ಚಯೋಜನಮಗ್ಗಂ ಆಕಾಸೇನ ಅಗಮಾಸಿ. ಪಞ್ಚಯೋಜನಮಗ್ಗೇ ಧಜಂ ಧಾರೇತುಂ ಸಮತ್ಥಾ ರುಕ್ಖಾ ಧಜಪಗ್ಗಹಿತಾವ ಅಹೇಸುಂ. ಗಚ್ಛಾಪಿ ಗುಮ್ಬಾಪಿ ಸಬ್ಬೇ ಕೂಟಾಗಾರಾಭಿಮುಖಾ ಹುತ್ವಾ ಅಟ್ಠಂಸು.

ರಞ್ಞೋಪಿ ಪಣ್ಣಂ ಪಹಿಣಿಂಸು ‘‘ಥೇರೋ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ, ಕೂಟಾಗಾರಂ ಆಕಾಸೇನ ಆಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ. ರಾಜಾ ನ ಸದ್ದಹಿ. ಕೂಟಾಗಾರಂ ಆಕಾಸೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಥೂಪಾರಾಮಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಸಿಲಾಚೇತಿಯಟ್ಠಾನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಚೇತಿಯಂ ಸಹ ವತ್ಥುನಾ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಕೂಟಾಗಾರಮತ್ಥಕೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ, ಸಾಧುಕಾರಸಹಸ್ಸಾನಿ ಪವತ್ತಿಂಸು. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಮಹಾಬ್ಯಗ್ಘತ್ಥೇರೋ ನಾಮ ಲೋಹಪಾಸಾದೇ ಸತ್ತಮಕೂಟಾಗಾರೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಿನಯಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ತಂ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಸದ್ದೋ ಏಸೋ’’ತಿ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿ. ಭನ್ತೇ, ಮಙ್ಗಲವಾಸೀ ಕುಟ್ಟತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ, ಕೂಟಾಗಾರಂ ಪಞ್ಚಯೋಜನಮಗ್ಗಂ ಆಕಾಸೇನ ಆಗತಂ, ತತ್ಥ ಸೋ ಸಾಧುಕಾರಸದ್ದೋತಿ. ಆವುಸೋ, ಪುಞ್ಞವನ್ತೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ಸಕ್ಕಾರಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೇ ಖಮಾಪೇತ್ವಾ ಆಕಾಸೇನೇವ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಕೂಟಾಗಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ದುತಿಯಮಞ್ಚೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅನುಪಾದಿಸೇಸಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿ. ರಾಜಾ ಗನ್ಧಪುಪ್ಫಚುಣ್ಣಾನಿ ಆದಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಠಿತಂ ಕೂಟಾಗಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ಕೂಟಾಗಾರಂ ಪೂಜೇಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಕೂಟಾಗಾರಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಪಥವಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಿತಂ. ರಾಜಾ ಮಹಾಸಕ್ಕಾರೇನ ಸರೀರಕಿಚ್ಚಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಧಾತುಯೋ ಗಹೇತ್ವಾ ಚೇತಿಯಂ ಅಕಾಸಿ. ಏವರೂಪಾ ಸೀಲವನ್ತಾನಂ ದಸ್ಸನಕಾಮಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ.

ಸದ್ಧಮ್ಮಂ ಸೋತುಮಿಚ್ಛತೀತಿ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಂ ಸೋತುಕಾಮೋ ಹೋತಿ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕತ್ಥೇರಾದಯೋ ವಿಯ. ಗಙ್ಗಾವನವಾಲಿಅಙ್ಗಣಮ್ಹಿ ಕಿರ ತಿಂಸ ಭಿಕ್ಖೂ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗತಾ ಅನ್ವದ್ಧಮಾಸಂ ಉಪೋಸಥದಿವಸೇ ಚತುಪಚ್ಚಯಸನ್ತೋಸಭಾವನಾರಾಮಮಹಾಅರಿಯವಂಸಞ್ಚ (ಅ. ನಿ. ೪.೨೮) ಕಥೇನ್ತಿ. ಏಕೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕತ್ಥೇರೋ ಪಚ್ಛಾಭಾಗೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಟ್ಠಾನೇ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ನಂ ಏಕೋ ಗೋನಸೋ ಜಙ್ಘಪಿಣ್ಡಿಮಂಸಂ ಸಣ್ಡಾಸೇನ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ವಿಯ ಡಂಸಿ. ಥೇರೋ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಗೋನಸಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಜ್ಜ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನನ್ತರಾಯಂ ನ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಗೋನಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಥವಿಕಾಯ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಥವಿಕಾಮುಖಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಅವಿದೂರೇ ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋವ ನಿಸೀದಿ. ಅರುಣುಗ್ಗಮನಞ್ಚ ವಿಸಂ ವಿಕ್ಖಮ್ಭೇತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ತಿಣ್ಣಂ ಫಲಾನಂ ಪಾಪುಣನಞ್ಚ ವಿಸಸ್ಸ ದಟ್ಠಟ್ಠಾನೇನೇವ ಓತರಿತ್ವಾ ಪಥವಿಪವಿಸನಞ್ಚ ಧಮ್ಮಕಥಿಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ಧಮ್ಮಕಥಾನಿಟ್ಠಾಪನಞ್ಚ ಏಕಕ್ಖಣೇಯೇವ ಅಹೋಸಿ. ತತೋ ಥೇರೋ ಆಹ – ‘‘ಆವುಸೋ ಏಕೋ ಮೇ ಚೋರೋ ಗಹಿತೋ’’ತಿ ಥವಿಕಂ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಗೋನಸಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ವೇಲಾಯ ದಟ್ಠತ್ಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ಹಿಯ್ಯೋ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ, ಆವುಸೋತಿ. ಕಸ್ಮಾ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ಭಾರಿಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರಿತ್ಥಾತಿ. ಆವುಸೋ, ಸಚಾಹಂ ದೀಘಜಾತಿಕೇನ ದಟ್ಠೋತಿ ವದೇಯ್ಯಂ, ನಯಿಮಂ ಏತ್ತಕಂ ಆನಿಸಂಸಂ ಲಭೇಯ್ಯನ್ತಿ. ಇದಂ ತಾವ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ವತ್ಥು.

ದೀಘವಾಪಿಯಮ್ಪಿ ‘‘ಮಹಾಜಾತಕಭಾಣಕತ್ಥೇರೋ ಗಾಥಾಸಹಸ್ಸಂ ಮಹಾವೇಸ್ಸನ್ತರಂ ಕಥೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತಿಸ್ಸಮಹಾಗಾಮೇ ತಿಸ್ಸಮಹಾವಿಹಾರವಾಸೀ ಏಕೋ ದಹರೋ ಸುತ್ವಾ ತತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಏಕಾಹೇನೇವ ನವಯೋಜನಮಗ್ಗಂ ಆಗತೋ. ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಖಣೇ ಥೇರೋ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಆರಭಿ. ದಹರೋ ದೂರಮಗ್ಗಾಗಮನೇನ ಸಞ್ಜಾತಕಾಯದರಥತ್ತಾ ಪಟ್ಠಾನಗಾಥಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಅವಸಾನಗಾಥಂಯೇವ ವವತ್ಥಪೇಸಿ. ತತೋ ಥೇರಸ್ಸ ‘‘ಇದಮವೋಚಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಗಮನಕಾಲೇ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಆಗಮನಕಮ್ಮಂ ಮೋಘಂ ಜಾತ’’ನ್ತಿ ರೋದಮಾನೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಏಕೋ ಮನುಸ್ಸೋ ತಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸಿ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸೋಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಏಕೋ ದಹರಭಿಕ್ಖು ತಿಸ್ಸಮಹಾವಿಹಾರಾ ಆಗತೋ, ಸೋ ‘ಕಾಯದರಥಭಾವೇನ ಮೇ ಆಗಮನಂ ಮೋಘಂ ಜಾತ’ನ್ತಿ ರೋದಮಾನೋ ಠಿತೋ’’ತಿ. ಗಚ್ಛಥ ಸಞ್ಞಾಪೇಥ ನಂ ‘‘ಪುನ ಸ್ವೇ ಕಥೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಸೋ ಪುನದಿವಸೇ ಥೇರಸ್ಸ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಪಾಪುಣಿ.

ಅಪರಾಪಿ ಉಲ್ಲಕೋಲಿಕಣ್ಣಿವಾಸಿಕಾ ಏಕಾ ಇತ್ಥೀ ಪುತ್ತಕಂ ಪಾಯಮಾನಾ ‘‘ದೀಘಭಾಣಕಮಹಾಅಭಯತ್ಥೇರೋ ನಾಮ ಅರಿಯವಂಸಪಟಿಪದಂ ಕಥೇತೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಪಞ್ಚಯೋಜನಮಗ್ಗಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದಿವಾಕಥಿಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ನಿಸಿನ್ನಕಾಲೇಯೇವ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಭೂಮಿಯಂ ಪುತ್ತಂ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ದಿವಾಕಥಿಕತ್ಥೇರಸ್ಸ ಠಿತಕಾವ ಧಮ್ಮಂ ಅಸ್ಸೋಸಿ. ಸರಭಾಣಕೇ ಥೇರೇ ಉಟ್ಠಿತೇ ದೀಘಭಾಣಕಮಹಾಅಭಯತ್ಥೇರೋ ಚತುಪಚ್ಚಯಸನ್ತೋಸಭಾವನಾರಾಮಮಹಾಅರಿಯವಂಸಂ ಆರಭಿ. ಸಾ ಠಿತಕಾವ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ. ಥೇರೋ ತಯೋ ಏವ ಪಚ್ಚಯೇ ಕಥೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾನಾಕಾರಂ ಅಕಾಸಿ. ಸಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ಆಹ – ‘‘ಅಯ್ಯೋ, ‘ಅರಿಯವಂಸಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಸಿನಿದ್ಧಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಮಧುರಪಾನಕಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ಯಟ್ಠಿಮಧುಕತೇಲಾದೀಹಿ ಭೇಸಜ್ಜಂ ಕತ್ವಾ ಕಥೇತುಂ ಯುತ್ತಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಉಟ್ಠಹತೀ’’ತಿ. ಥೇರೋ ‘‘ಸಾಧು, ಭಗಿನೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಉಪರಿ ಭಾವನಾರಾಮಂ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ. ಅರುಣುಗ್ಗಮನಞ್ಚ ಥೇರಸ್ಸ ‘‘ಇದಮವೋಚಾ’’ತಿ ವಚನಞ್ಚ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲುಪ್ಪತ್ತಿ ಚ ಏಕಕ್ಖಣೇಯೇವ ಅಹೋಸಿ.

ಅಪರಾಪಿ ಕಳಮ್ಪರವಾಸಿಕಾ ಇತ್ಥೀ ಅಙ್ಕೇನ ಪುತ್ತಂ ಆದಾಯ ‘‘ಧಮ್ಮಂ ಸೋಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿತ್ತಲಪಬ್ಬತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಂ ರುಕ್ಖಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ದಾರಕಂ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಸಯಂ ಠಿತಕಾವ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಾತಿ. ರತ್ತಿಭಾಗಸಮನನ್ತರೇ ಏಕೋ ದೀಘಜಾತಿಕೋ ತಸ್ಸಾ ಪಸ್ಸನ್ತಿಯಾಯೇವ ಸಮೀಪೇ ನಿಪನ್ನದಾರಕಂ ಚತೂಹಿ ದಾಠಾಹಿ ಡಂಸಿತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ. ಸಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಚಾಹಂ ‘ಪುತ್ತೋ ಮೇ ಸಪ್ಪೇನ ದಟ್ಠೋ’ತಿ ವಕ್ಖಾಮಿ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅನ್ತರಾಯೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಅನೇಕಕ್ಖತ್ತುಂ ಖೋ ಪನ ಮೇ ಅಯಂ ಸಂಸಾರವಟ್ಟೇ ವಟ್ಟನ್ತಿಯಾ ಪುತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಧಮ್ಮಮೇವ ಚರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಿಯಾಮರತ್ತಿಂ ಠಿತಕಾವ ಧಮ್ಮಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಅರುಣೇ ಉಗ್ಗತೇ ಸಚ್ಚಕಿರಿಯಾಯ ಪುತ್ತಸ್ಸ ವಿಸಂ ನಿಮ್ಮಥೇತ್ವಾ ಪುತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗತಾ. ಏವರೂಪಾ ಪುಗ್ಗಲಾ ಧಮ್ಮಂ ಸೋತುಕಾಮಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ.

೩. ಅತ್ಥವಸಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೩. ತತಿಯೇ ತಯೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತ್ಥವಸೇ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೇನಾತಿ ತಯೋ ಅತ್ಥೇ ತೀಣಿ ಕಾರಣಾನಿ ಪಸ್ಸನ್ತೇನ. ಅಲಮೇವಾತಿ ಯುತ್ತಮೇವ. ಯೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತೀತಿ ಯೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮಂ ಪಕಾಸೇತಿ. ಅತ್ಥಪ್ಪಟಿಸಂವೇದೀತಿ ಅಟ್ಠಕಥಂ ಞಾಣೇನ ಪಟಿಸಂವೇದೀ. ಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಸಂವೇದೀತಿ ಪಾಳಿಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಸಂವೇದೀ.

೪. ಕಥಾಪವತ್ತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೪. ಚತುತ್ಥೇ ಠಾನೇಹೀತಿ ಕಾರಣೇಹಿ. ಪವತ್ತಿನೀತಿ ಅಪ್ಪಟಿಹತಾ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಾ.

೫. ಪಣ್ಡಿತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೫. ಪಞ್ಚಮೇ ಪಣ್ಡಿತಪಞ್ಞತ್ತಾನೀತಿ ಪಣ್ಡಿತೇಹಿ ಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ ಕಥಿತಾನಿ ಪಸತ್ಥಾನಿ. ಸಪ್ಪುರಿಸಪಞ್ಞತ್ತಾನೀತಿ ಸಪ್ಪುರಿಸೇಹಿ ಮಹಾಪುರಿಸೇಹಿ ಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ ಕಥಿತಾನಿ ಪಸತ್ಥಾನಿ. ಅಹಿಂಸಾತಿ ಕರುಣಾ ಚೇವ ಕರುಣಾಪುಬ್ಬಭಾಗೋ ಚ. ಸಂಯಮೋತಿ ಸೀಲಸಂಯಮೋ. ದಮೋತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ, ಉಪೋಸಥವಸೇನ ವಾ ಅತ್ತದಮನಂ, ಪುಣ್ಣೋವಾದೇ (ಮ. ನಿ. ೩.೩೯೫ ಆದಯೋ; ಸಂ. ನಿ. ೪.೮೮ ಆದಯೋ) ದಮೋತಿ ವುತ್ತಾ ಖನ್ತಿಪಿ ಆಳವಕೇ (ಸಂ. ನಿ. ೧.೨೪೬; ಸು. ನಿ. ೧೮೩ ಆದಯೋ) ವುತ್ತಾ ಪಞ್ಞಾಪಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ವಟ್ಟತಿಯೇವ. ಮಾತಾಪಿತು ಉಪಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ರಕ್ಖನಂ ಗೋಪನಂ ಪಟಿಜಗ್ಗನಂ. ಸನ್ತಾನನ್ತಿ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಬುದ್ಧಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಅರಿಯಸಾವಕಾ ಸನ್ತೋ ನಾಮ, ಇಧ ಪನ ಮಾತಾಪಿತುಉಪಟ್ಠಾಕಾ ಅಧಿಪ್ಪೇತಾ. ತಸ್ಮಾ ಉತ್ತಮಟ್ಠೇನ ಸನ್ತಾನಂ, ಸೇಟ್ಠಚರಿಯಟ್ಠೇನ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀನಂ. ಇದಂ ಮಾತಾಪಿತುಉಪಟ್ಠಾನಂ ಸಬ್ಭಿ ಉಪಞ್ಞಾತನ್ತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಸತಂ ಏತಾನಿ ಠಾನಾನೀತಿ ಸನ್ತಾನಂ ಉತ್ತಮಪುರಿಸಾನಂ ಏತಾನಿ ಠಾನಾನಿ ಕಾರಣಾನಿ. ಅರಿಯೋ ದಸ್ಸನಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಇಧ ಇಮೇಸಂಯೇವ ತಿಣ್ಣಂ ಠಾನಾನಂ ಕಾರಣೇನ ಅರಿಯೋ ಚೇವ ದಸ್ಸನಸಮ್ಪನ್ನೋ ಚ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ನ ಬುದ್ಧಾದಯೋ ನ ಸೋತಾಪನ್ನಾ. ಅಥ ವಾ ಸತಂ ಏತಾನಿ ಠಾನಾನೀತಿ ಮಾತುಪಟ್ಠಾನಂ ಪಿತುಪಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಏತಾನಿ ಠಾನಾನಿ ಸನ್ತಾನಂ ಉತ್ತಮಪುರಿಸಾನಂ ಕಾರಣಾನೀತಿ ಏವಂ ಮಾತಾಪಿತುಉಪಟ್ಠಾಕವಸೇನ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಗಾಥಾಯ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಮಾತಾಪಿತುಉಪಟ್ಠಾಕೋಯೇವ ಹಿ ಇಧ ‘‘ಅರಿಯೋ ದಸ್ಸನಸಮ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ ವುತ್ತೋ. ಸ ಲೋಕಂ ಭಜತೇ ಸಿವನ್ತಿ ಸೋ ಖೇಮಂ ದೇವಲೋಕಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ.

೬. ಸೀಲವನ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೬. ಛಟ್ಠೇ ತೀಹಿ ಠಾನೇಹೀತಿ ತೀಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ. ಕಾಯೇನಾತಿಆದೀಸು ಭಿಕ್ಖೂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಕರೋನ್ತಾ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಅನುಗಚ್ಛನ್ತಾ ಆಸನಸಾಲಾಯ ಸಮ್ಮಜ್ಜನಉಪಲೇಪನಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತಾ ಆಸನಾನಿ ಪಞ್ಞಾಪೇನ್ತಾ ಪಾನೀಯಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾಪೇನ್ತಾ ಕಾಯೇನ ಪುಞ್ಞಂ ಪಸವನ್ತಿ ನಾಮ. ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಯಾಗುಂ ದೇಥ, ಭತ್ತಂ ದೇಥ, ಸಪ್ಪಿನವನೀತಾದೀನಿ ದೇಥ, ಗನ್ಧಪುಪ್ಫಾದೀಹಿ ಪೂಜೇಥ, ಉಪೋಸಥಂ ಉಪವಸಥ, ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಾಥ, ಚೇತಿಯಂ ವನ್ದಥಾ’’ತಿಆದೀನಿ ವದನ್ತಾ ವಾಚಾಯ ಪುಞ್ಞಂ ಪಸವನ್ತಿ ನಾಮ. ಭಿಕ್ಖೂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಲಭನ್ತೂ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇನ್ತಾ ಮನಸಾ ಪುಞ್ಞಂ ಪಸವನ್ತಿ ನಾಮ. ಪಸವನ್ತೀತಿ ಪಟಿಲಭನ್ತಿ. ಪುಞ್ಞಂ ಪನೇತ್ಥ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಮಿಸ್ಸಕಂ ಕಥಿತಂ.

೭. ಸಙ್ಖತಲಕ್ಖಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೭. ಸತ್ತಮೇ ಸಙ್ಖತಸ್ಸಾತಿ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ ಕತಸ್ಸ. ಸಙ್ಖತಲಕ್ಖಣಾನೀತಿ ಸಙ್ಖತಂ ಏತನ್ತಿ ಸಞ್ಜಾನನಕಾರಣಾನಿ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ. ಉಪ್ಪಾದೋತಿ ಜಾತಿ. ವಯೋತಿ ಭೇದೋ. ಠಿತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ನಾಮ ಜರಾ. ತತ್ಥ ಸಙ್ಖತನ್ತಿ ತೇಭೂಮಕಾ ಧಮ್ಮಾ. ಮಗ್ಗಫಲಾನಿ ಪನ ಅಸಮ್ಮಸನೂಪಗತ್ತಾ ಇಧ ನ ಕಥೀಯನ್ತಿ. ಉಪ್ಪಾದಾದಯೋ ಸಙ್ಖತಲಕ್ಖಣಾ ನಾಮ. ತೇಸು ಉಪ್ಪಾದಕ್ಖಣೇ ಉಪ್ಪಾದೋ, ಠಾನಕ್ಖಣೇ ಜರಾ, ಭೇದಕ್ಖಣೇ ವಯೋ. ಲಕ್ಖಣಂ ನ ಸಙ್ಖತಂ, ಸಙ್ಖತಂ ನ ಲಕ್ಖಣಂ, ಲಕ್ಖಣೇನ ಪನ ಸಙ್ಖತಂ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ. ಯಥಾ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಗೋಮಹಿಂಸಾದೀನಂ ಸತ್ತಿಸೂಲಾದೀನಿ ಸಞ್ಜಾನನಲಕ್ಖಣಾನಿ ನ ಹತ್ಥಿಆದಯೋ, ನಪಿ ಹತ್ಥಿಆದಯೋ ಲಕ್ಖಣಾನೇವ, ಲಕ್ಖಣೇಹಿ ಪನ ತೇ ‘‘ಅಸುಕಸ್ಸ ಹತ್ಥೀ, ಅಸುಕಸ್ಸ ಅಸ್ಸೋ, ಅಸುಕಹತ್ಥೀ, ಅಸುಕಅಸ್ಸೋ’’ತಿ ವಾ ಪಞ್ಞಾಯನ್ತಿ, ಏವಂಸಮ್ಪದಮಿದಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೮. ಅಸಙ್ಖತಲಕ್ಖಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೮. ಅಟ್ಠಮೇ ಅಸಙ್ಖತಸ್ಸಾತಿ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ ಅಕತಸ್ಸ. ಅಸಙ್ಖತಲಕ್ಖಣಾನೀತಿ ಅಸಙ್ಖತಂ ಏತನ್ತಿ ಸಞ್ಜಾನನಕಾರಣಾನಿ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ. ನ ಉಪ್ಪಾದೋ ಪಞ್ಞಾಯತೀತಿಆದೀಹಿ ಉಪ್ಪಾದಜರಾಭಙ್ಗಾನಂ ಅಭಾವೋ ವುತ್ತೋ. ಉಪ್ಪಾದಾದೀನಞ್ಹಿ ಅಭಾವೇನ ಅಸಙ್ಖತನ್ತಿ ಪಞ್ಞಾಯತಿ.

೯. ಪಬ್ಬತರಾಜಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೪೯. ನವಮೇ ಮಹಾಸಾಲಾತಿ ಮಹಾರುಕ್ಖಾ. ಕುಲಪತಿನ್ತಿ ಕುಲಜೇಟ್ಠಕಂ. ಸೇಲೋತಿ ಸಿಲಾಮಯೋ. ಅರಞ್ಞಸ್ಮಿನ್ತಿ ಅಗಾಮಕಟ್ಠಾನೇ. ಬ್ರಹ್ಮಾತಿ ಮಹನ್ತೋ. ವನೇತಿ ಅಟವಿಯಂ. ವನಪ್ಪತೀತಿ ವನಜೇಟ್ಠಕಾ. ಇಧ ಧಮ್ಮಂ ಚರಿತ್ವಾನ, ಮಗ್ಗಂ ಸುಗತಿಗಾಮಿನನ್ತಿ ಸುಗತಿಗಾಮಿಕಮಗ್ಗಸಙ್ಖಾತಂ ಧಮ್ಮಂ ಚರಿತ್ವಾ.

೧೦. ಆತಪ್ಪಕರಣೀಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೦. ದಸಮೇ ಆತಪ್ಪಂ ಕರಣೀಯನ್ತಿ ವೀರಿಯಂ ಕಾತುಂ ಯುತ್ತಂ. ಅನುಪ್ಪಾದಾಯಾತಿ ಅನುಪ್ಪಾದತ್ಥಾಯ, ಅನುಪ್ಪಾದಂ ಸಾಧೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಇಮಿನಾ ಕಾರಣೇನ ಕತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪರತೋಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಸಾರೀರಿಕಾನನ್ತಿ ಸರೀರಸಮ್ಭವಾನಂ. ದುಕ್ಖಾನನ್ತಿ ದುಕ್ಖಮಾನಂ. ತಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ ಬಹಲಾನಂ, ತಾಪನವಸೇನ ವಾ ತಿಬ್ಬಾನಂ. ಖರಾನನ್ತಿ ಫರುಸಾನಂ. ಕಟುಕಾನನ್ತಿ ತಿಖಿಣಾನಂ. ಅಸಾತಾನನ್ತಿ ಅಮಧುರಾನಂ. ಅಮನಾಪಾನನ್ತಿ ಮನಂ ವಡ್ಢೇತುಂ ಅಸಮತ್ಥಾನಂ. ಪಾಣಹರಾನನ್ತಿ ಜೀವಿತಹರಾನಂ. ಅಧಿವಾಸನಾಯಾತಿ ಅಧಿವಾಸನತ್ಥಾಯ ಸಹನತ್ಥಾಯ ಖಮನತ್ಥಾಯ.

ಏತ್ತಕೇ ಠಾನೇ ಸತ್ಥಾ ಆಣಾಪೇತ್ವಾ ಆಣತ್ತಿಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಸಮಾದಪೇನ್ತೋ ಯತೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಯತೋತಿ ಯದಾ. ಆತಾಪೀತಿ ವೀರಿಯವಾ. ನಿಪಕೋತಿ ಸಪ್ಪಞ್ಞೋ. ಸತೋತಿ ಸತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅನ್ತಕಿರಿಯಾಯಾತಿ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಛೇದಪರಿವಟುಮಕಿರಿಯಾಯ. ಇಮೇ ಚ ಪನ ಆತಾಪಾದಯೋ ತಯೋಪಿ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಮಿಸ್ಸಕಾ ಕಥಿತಾ.

೧೧. ಮಹಾಚೋರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೧. ಏಕಾದಸಮೇ ಮಹಾಚೋರೋತಿ ಮಹನ್ತೋ ಬಲವಚೋರೋ. ಸನ್ಧಿನ್ತಿ ಘರಸನ್ಧಿಂ. ನಿಲ್ಲೋಪನ್ತಿ ಮಹಾವಿಲೋಪಂ. ಏಕಾಗಾರಿಕನ್ತಿ ಏಕಮೇವ ಗೇಹಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ವಿಲುಮ್ಪನಂ. ಪರಿಪನ್ಥೇಪಿ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಪನ್ಥದೂಹನಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ. ನದೀವಿದುಗ್ಗನ್ತಿ ನದೀನಂ ದುಗ್ಗಮಟ್ಠಾನಂ ಅನ್ತರದೀಪಕಂ, ಯತ್ಥ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ದ್ವೀಹಿಪಿ ತೀಹಿಪಿ ಜಙ್ಘಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಲೀಯಿತುಂ. ಪಬ್ಬತವಿಸಮನ್ತಿ ಪಬ್ಬತಾನಂ ವಿಸಮಟ್ಠಾನಂ ಪಬ್ಬತನ್ತರಂ, ಯತ್ಥ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಸತ್ತಹಿ ವಾ ಅಟ್ಠಹಿ ವಾ ಜಙ್ಘಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಲೀಯಿತುಂ. ತಿಣಗಹನನ್ತಿ ತಿಣೇನ ವಡ್ಢಿತ್ವಾ ಸಞ್ಛನ್ನಂ ದ್ವತ್ತಿಯೋಜನಟ್ಠಾನಂ. ರೋಧನ್ತಿ ಘನಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಂಸಟ್ಠಸಾಖಂ ಏಕಾಬದ್ಧಂ ಮಹಾವನಸಣ್ಡಂ. ಪರಿಯೋಧಾಯ ಅತ್ಥಂ ಭಣಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಪರಿಯೋದಹಿತ್ವಾ ತಂ ತಂ ಕಾರಣಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅತ್ಥಂ ಕಥಯಿಸ್ಸನ್ತಿ. ತ್ಯಾಸ್ಸಾತಿ ತೇ ಅಸ್ಸ. ಪರಿಯೋಧಾಯ ಅತ್ಥಂ ಭಣನ್ತೀತಿ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಕಿಞ್ಚಿ ವತ್ತುಂ ಆರದ್ಧೇಯೇವ ‘‘ಮಾ ಏವಂ ಅವಚುತ್ಥ, ಮಯಂ ಏತಂ ಕುಲಪರಮ್ಪರಾಯ ಜಾನಾಮ, ನ ಏಸ ಏವರೂಪಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತಂ ತಂ ಕಾರಣಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಮಹನ್ತಮ್ಪಿ ದೋಸಂ ಹರನ್ತಾ ಅತ್ಥಂ ಭಣನ್ತಿ. ಅಥ ವಾ ಪರಿಯೋಧಾಯಾತಿ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾತಿಪಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇ ಹಿ ತಸ್ಸಪಿ ದೋಸಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅತ್ಥಂ ಭಣನ್ತಿ. ಖತಂ ಉಪಹತನ್ತಿ ಗುಣಖನನೇನ ಖತಂ, ಗುಣುಪಘಾತೇನ ಉಪಹತಂ. ವಿಸಮೇನ ಕಾಯಕಮ್ಮೇನಾತಿ ಸಮ್ಪಕ್ಖಲನಟ್ಠೇನ ವಿಸಮೇನ ಕಾಯದ್ವಾರಿಕಕಮ್ಮೇನ. ವಚೀಮನೋಕಮ್ಮೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅನ್ತಗ್ಗಾಹಿಕಾಯಾತಿ ದಸವತ್ಥುಕಾಯ ಅನ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಠಿತದಿಟ್ಠಿಯಾ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ಚೂಳವಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚಮೋ.