೪. ಸಮಚಿತ್ತವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ

೩೩. ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಭೂಮೀತಿ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಾನಂ ಪತಿಟ್ಠಾನಟ್ಠಾನಂ. ಸಪ್ಪುರಿಸಭೂಮಿಯಮ್ಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅಕತಞ್ಞೂತಿ ಕತಂ ನ ಜಾನಾತಿ. ಅಕತವೇದೀತಿ ಕತಂ ಪಾಕಟಂ ಕತ್ವಾ ನ ಜಾನಾತಿ. ಉಪಞ್ಞಾತನ್ತಿ ವಣ್ಣಿತಂ ಥೋಮಿತಂ ಪಸತ್ಥಂ. ಯದಿದನ್ತಿ ಯಾ ಅಯಂ. ಅಕತಞ್ಞುತಾ ಅಕತವೇದಿತಾತಿ ಪರೇನ ಕತಸ್ಸ ಉಪಕಾರಸ್ಸ ಅಜಾನನಞ್ಚೇವ ಪಾಕಟಂ ಕತ್ವಾ ಅಜಾನನಞ್ಚ. ಕೇವಲಾತಿ ಸಕಲಾ. ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇಪಿ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೩೪. ದುತಿಯೇ ಮಾತು ಚ ಪಿತು ಚಾತಿ ಜನಕಮಾತು ಚ ಜನಕಪಿತು ಚ. ಏಕೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಂಸೇನ ಮಾತರಂ ಪರಿಹರೇಯ್ಯಾತಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅಂಸಕೂಟೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಮಾತರಂ ಪಟಿಜಗ್ಗೇಯ್ಯ. ಏಕೇನ ಅಂಸೇನ ಪಿತರಂ ಪರಿಹರೇಯ್ಯಾತಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅಂಸಕೂಟೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಪಿತರಂ ಪಟಿಜಗ್ಗೇಯ್ಯ. ವಸ್ಸಸತಾಯುಕೋ ವಸ್ಸಸತಜೀವೀತಿ ವಸ್ಸಸತಾಯುಕಕಾಲೇ ಜಾತೋ ಸಕಲಂ ವಸ್ಸಸತಂ ಜೀವನ್ತೋ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಸಚೇ ಪುತ್ತೋ ನಾಮ ‘‘ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಪಟಿಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಟ್ಠಾಯ ಸಮುಟ್ಠಾಯ ದಕ್ಖಿಣೇ ಅಂಸಕೂಟೇ ಮಾತರಂ, ವಾಮೇ ಪಿತರಂ ಠಪೇತ್ವಾ ವಸ್ಸಸತಾಯುಕೋ ಸಕಲಮ್ಪಿ ವಸ್ಸಸತಂ ಜೀವಮಾನೋ ಪರಿಹರೇಯ್ಯ. ಸೋ ಚ ನೇಸಂ ಉಚ್ಛಾದನಪರಿಮದ್ದನನ್ಹಾಪನಸಮ್ಬಾಹನೇನಾತಿ ಸೋ ಚ ಪುತ್ತೋ ನೇಸಂ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಅಂಸಕೂಟೇಸು ಠಿತಾನಂಯೇವ ದುಗ್ಗನ್ಧಪಟಿವಿನೋದನತ್ಥಂ ಸುಗನ್ಧಕರಣೇನ ಉಚ್ಛಾದನೇನ, ಪರಿಸ್ಸಮವಿನೋದನತ್ಥಂ ಹತ್ಥಪರಿಮದ್ದನೇನ, ಸೀತುಣ್ಹಕಾಲೇ ಚ ಉಣ್ಹೋದಕಸೀತೋದಕನ್ಹಾಪನೇನ, ಹತ್ಥಪಾದಾದೀನಂ ಆಕಡ್ಢನಪರಿಕಡ್ಢನಸಙ್ಖಾತೇನ ಸಮ್ಬಾಹನೇನ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಕರೇಯ್ಯ. ತೇ ಚ ತತ್ಥೇವಾತಿ ತೇ ಚ ಮಾತಾಪಿತರೋ ತತ್ಥೇವ ತಸ್ಸ ಅಂಸಕೂಟೇಸು ನಿಸಿನ್ನಾವ ಮುತ್ತಕರೀಸಂ ಚಜೇಯ್ಯುಂ. ನತ್ವೇವ ,ಭಿಕ್ಖವೇತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏವಮ್ಪಿ ನತ್ವೇವ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಕತಂ ವಾ ಹೋತಿ ಪಟಿಕತಂ ವಾ.

ಇಸ್ಸರಾಧಿಪಚ್ಚೇ ರಜ್ಜೇತಿ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಜ್ಜಂ ಸನ್ಧಾಯೇವಮಾಹ. ಆಪಾದಕಾತಿ ವಡ್ಢಕಾ ಅನುಪಾಲಕಾ. ಪುತ್ತಾ ಹಿ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ವಡ್ಢಿತಾ ಚೇವ ಅನುಪಾಲಿತಾ ಚ. ಪೋಸಕಾತಿ ಹತ್ಥಪಾದೇ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಹದಯಲೋಹಿತಂ ಪಾಯೇತ್ವಾ ಪೋಸಕಾ. ಪುತ್ತಾ ಹಿ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಪುಟ್ಠಾ ಭತಾ ಅನ್ನಪಾನಾದೀಹಿ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತಾ. ಇಮಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ದಸ್ಸೇತಾರೋತಿ ಸಚೇ ಹಿ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಜಾತದಿವಸೇಯೇವ ಪುತ್ತಂ ಪಾದೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ವಾ ನದಿಯಂ ವಾ ಪಪಾತೇ ವಾ ಖಿಪೇಯ್ಯುಂ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಇಟ್ಠಾನಿಟ್ಠಾರಮ್ಮಣಂ ನ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ. ಏವಂ ಅಕತ್ವಾ ಆಪಾದಿತತ್ತಾ ಪೋಸಿತತ್ತಾ ಏಸ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಇಟ್ಠಾನಿಟ್ಠಾರಮ್ಮಣಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪಸ್ಸತೀತಿ ತ್ಯಾಸ್ಸ ಇಮಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ದಸ್ಸೇತಾರೋ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ಸಮಾದಪೇತೀತಿ ಗಣ್ಹಾಪೇತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಸದ್ಧಾಸೀಲಚಾಗಪಞ್ಞಾ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಮಿಸ್ಸಕಾ ಕಥಿತಾ. ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಸದಿಸೋವ ಭಿಕ್ಖು ತೇಸು ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಿ ನಾಮಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೩೫. ತತಿಯೇ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ಸೋ ಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ‘‘ಸಮಣೋ ಕಿರ ಗೋತಮೋ ಕಥಿತಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ, ಪುಚ್ಛಾಯಸ್ಸ ವಿರಜ್ಝನಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ಅಹಮಸ್ಸ ವಿರಜ್ಝನಪಞ್ಹಂ ಅಭಿಸಙ್ಖರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಣೀತಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಗಬ್ಭದ್ವಾರಂ ಪಿದಹಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೋ ಚಿನ್ತೇತುಂ ಆರಭಿ. ಅಥಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಮಹಾಸದ್ದೋ ವತ್ತತಿ, ಚಿತ್ತಂ ನ ಏಕಗ್ಗಂ ಹೋತಿ, ಭೂಮಿಘರಂ ಕಾರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಭೂಮಿಘರಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪವಿಸಿತ್ವಾ – ‘‘ಏವಂ ಪುಟ್ಠೋ ಏವಂ ಕಥೇಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ಪುಟ್ಠೋ ಏವಂ ಕಥೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಏಕಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಏಕಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೋ ಸಕಲದಿವಸಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಸ್ಸಿತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ತಸ್ಸ ಇಮಿನಾವ ನೀಹಾರೇನ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸಾ ವೀತಿವತ್ತಾ. ಸೋ ಚತುನ್ನಂ ಮಾಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಉಭತೋಕೋಟಿಕಂ ಪಞ್ಹಂ ನಾಮ ಅದ್ದಸ. ಏವಂ ಕಿರಸ್ಸ ಅಹೋಸಿ – ‘‘ಅಹಂ ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘ಕಿಂವಾದೀ ಭವ’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ. ಸಚೇ ‘ಕಿರಿಯವಾದಿಮ್ಹೀ’ತಿ ವಕ್ಖತಿ, ‘ಸಬ್ಬಾಕುಸಲಾನಂ ನಾಮ ತುಮ್ಹೇ ಕಿರಿಯಂ ವದೇಥಾ’ತಿ ನಂ ನಿಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಿ. ಸಚೇ ‘ಅಕಿರಿಯವಾದಿಮ್ಹೀ’ತಿ ವಕ್ಖತಿ, ‘ಕುಸಲಧಮ್ಮಾನಂ ನಾಮ ತುಮ್ಹೇ ಅಕಿರಿಯಂ ವದೇಥಾ’ತಿ ನಂ ನಿಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮಿ. ಇದಞ್ಹಿ ಉಭತೋಕೋಟಿಕಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ನೇವ ಉಗ್ಗಿಲಿತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸತಿ ನ ನಿಗ್ಗಿಲಿತುಂ. ಏವಂ ಮಮ ಜಯೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಪರಾಜಯೋ’’ತಿ ಉಟ್ಠಾಯ ಅಪ್ಫೋಟೇತ್ವಾ ಭೂಮಿಘರಾ ನಿಕ್ಖಮ್ಮ ‘‘ಏವರೂಪಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛನ್ತೇನ ನ ಏಕಕೇನ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ನಗರೇ ಘೋಸನಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಸಕಲನಾಗರೇಹಿ ಪರಿವುತೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಕಿಂವಾದೀತಿ ಕಿಂಲದ್ಧಿಕೋ. ಕಿಮಕ್ಖಾಯೀತಿ ಕಿಂ ನಾಮ ಸಾವಕಾನಂ ಪಟಿಪದಂ ಅಕ್ಖಾಯೀತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಅಥಸ್ಸ ಭಗವಾ ಚತೂಹಿ ಮಾಸೇಹಿ ಪಞ್ಹಂ ಅಭಿಸಙ್ಖರಿತ್ವಾ ‘‘ದಿಟ್ಠೋ ಮೇ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಪರಾಜಯಪಞ್ಹೋ’’ತಿ ಮಾನಂ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಆಗತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಏಕಪದೇನೇವ ತಂ ಪಞ್ಹಂ ಭಿನ್ದನ್ತೋ ಕಿರಿಯವಾದೀ ಚಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿಆದಿಮಾಹ. ಅಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅತ್ತನೋ ಮಾನಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಆಯಾಚನ್ತೋ ಯಥಾಕಥಂ ಪನಾತಿಆದಿಮಾಹ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

೩೬. ಚತುತ್ಥೇ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾತಿ ದಕ್ಖಿಣಾ ವುಚ್ಚತಿ ದಾನಂ, ತಸ್ಸ ಪಟಿಗ್ಗಹಣಯುತ್ತಾ ಕತಿ ಪುಗ್ಗಲಾತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ಸೇಖೋತಿ ಇಮಿನಾ ಸತ್ತ ಸೇಕ್ಖೇ ದಸ್ಸೇತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಸೀಲವನ್ತಪುಥುಜ್ಜನೋಪಿ ಸೋತಾಪನ್ನೇನೇವ ಸಙ್ಗಹಿತೋ. ಆಹುನೇಯ್ಯಾ ಯಜಮಾನಾನಂ ಹೋನ್ತೀತಿ ದಾನಂ ದದನ್ತಾನಂ ಆಹುನಸ್ಸ ಅರಹಾ ದಾನಪಟಿಗ್ಗಾಹಕಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಖೇತ್ತನ್ತಿ ವತ್ಥು ಪತಿಟ್ಠಾ, ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ವಿರುಹನಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೭. ಪಞ್ಚಮೇ ಪುಬ್ಬಾರಾಮೇತಿ ಸಾವತ್ಥಿತೋ ಪುರತ್ಥಿಮದಿಸಾಭಾಗೇ ಆರಾಮೇ. ಮಿಗಾರಮಾತುಪಾಸಾದೇತಿ ವಿಸಾಖಾಯ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ಪಾಸಾದೇ. ಸಾ ಹಿ ಮಿಗಾರಸೇಟ್ಠಿನಾ ಮಾತುಟ್ಠಾನೇ ಠಪಿತತ್ತಾಪಿ, ಸಬ್ಬಜೇಟ್ಠಕಸ್ಸ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಅಯ್ಯಕಸೇಟ್ಠಿನೋವ ಸಮಾನನಾಮಕತ್ತಾಪಿ ಮಿಗಾರಮಾತಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ತಾಯ ಕಾರಿತೋ ಸಹಸ್ಸಗಬ್ಭೋ ಪಾಸಾದೋ ಮಿಗಾರಮಾತುಪಾಸಾದೋ ನಾಮ. ಥೇರೋ ತಸ್ಮಿಂ ವಿಹರತಿ. ತತ್ರ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಪಾಸಾದೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ.

ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸೀತಿ ಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಆಮನ್ತೇಸಿ? ಕಾನಿಚಿ ಹಿ ಸುತ್ತಾನಿ ಪುರೇಭತ್ತೇ ಭಾಸಿತಾನಿ ಅತ್ಥಿ, ಕಾನಿಚಿ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತೇ, ಕಾನಿಚಿ ಪುರಿಮಯಾಮೇ, ಕಾನಿಚಿ ಮಜ್ಝಿಮಯಾಮೇ, ಕಾನಿಚಿ ಪಚ್ಛಿಮಯಾಮೇ. ಇದಂ ಪನ ಸಮಚಿತ್ತಪಟಿಪದಾಸುತ್ತಂ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತೇ ಭಾಸಿತಂ. ತಸ್ಮಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ಆಮನ್ತೇಸಿ.

ನ ಕೇವಲಂ ಚೇತಂ ಥೇರೇನೇವ ಭಾಸಿತಂ, ತಥಾಗತೇನಾಪಿ ಭಾಸಿತಂ. ಕತ್ಥ ನಿಸೀದಿತ್ವಾತಿ? ವಿಸಾಖಾಯ ರತನಪಾಸಾದೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ. ತಥಾಗತೋ ಹಿ ಪಠಮಬೋಧಿಯಂ ವೀಸತಿ ವಸ್ಸಾನಿ ಅನಿಬದ್ಧವಾಸೋ ಹುತ್ವಾ ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ಫಾಸುಕಂ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ವಸಿ. ಪಠಮಂ ಅನ್ತೋವಸ್ಸಞ್ಹಿ ಇಸಿಪತನೇ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾರಸ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಕೋಟಿಯೋ ಅಮತಪಾನಂ ಪಾಯೇತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ಇಸಿಪತನೇ ವಸಿ. ದುತಿಯಂ ಅನ್ತೋವಸ್ಸಂ ರಾಜಗಹಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವೇಳುವನೇ, ತತಿಯಚತುತ್ಥಾನಿಪಿ ತತ್ಥೇವ, ಪಞ್ಚಮಂ ಅನ್ತೋವಸ್ಸಂ ವೇಸಾಲಿಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ಮಹಾವನೇ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯಂ, ಛಟ್ಠಂ ಅನ್ತೋವಸ್ಸಂ ಮಕುಲಪಬ್ಬತೇ, ಸತ್ತಮಂ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ, ಅಟ್ಠಮಂ ಭಗ್ಗೇ ಸುಸುಮಾರಗಿರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಭೇಸಕಳಾವನೇ, ನವಮಂ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ, ದಸಮಂ ಪಾಲಿಲೇಯ್ಯಕೇ ವನಸಣ್ಡೇ, ಏಕಾದಸಮಂ ನಾಲಾಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಾಮೇ, ದ್ವಾದಸಮಂ ವೇರಞ್ಜಾಯಂ, ತೇರಸಮಂ ಚಾಲಿಯಪಬ್ಬತೇ, ಚುದ್ದಸಮಂ ಜೇತವನೇ, ಪಞ್ಚದಸಮಂ ಕಪಿಲವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ, ಸೋಳಸಮಂ ಆಳವಕಂ ದಮೇತ್ವಾ ಚತುರಾಸೀತಿಪಾಣಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅಮತಪಾನಂ ಪಾಯೇತ್ವಾ ಆಳವಿಯಂ, ಸತ್ತರಸಮಂ ರಾಜಗಹೇಯೇವ, ಅಟ್ಠಾರಸಮಂ ಚಾಲಿಯಪಬ್ಬತೇಯೇವ, ತಥಾ ಏಕೂನವೀಸತಿಮಂ, ವೀಸತಿಮಂ ಪನ ಅನ್ತೋವಸ್ಸಂ ರಾಜಗಹಂಯೇವ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಸಿ. ಏವಂ ವೀಸತಿ ವಸ್ಸಾನಿ ಅನಿಬದ್ಧವಾಸೋ ಹುತ್ವಾ ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ಫಾಸುಕಂ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥೇವ ವಸಿ.

ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪನ ದ್ವೇ ಸೇನಾಸನಾನಿ ಧುವಪರಿಭೋಗಾನಿ ಅಕಾಸಿ. ಕತರಾನಿ ದ್ವೇ? ಜೇತವನಞ್ಚ ಪುಬ್ಬಾರಾಮಞ್ಚ. ಕಸ್ಮಾ? ದ್ವಿನ್ನಂ ಕುಲಾನಂ ಗುಣಮಹನ್ತತಾಯ. ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಹಿ ವಿಸಾಖಾಯ ಚ ಗುಣಂ ಸನ್ಧಾಯ ಗುಣಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಸತ್ಥಾ ತಾನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ ಧುವಪರಿಭೋಗೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜಿ. ಉತುವಸ್ಸಂ ಚಾರಿಕಂ ಚರಿತ್ವಾಪಿ ಹಿ ಅನ್ತೋವಸ್ಸೇ ದ್ವೀಸುಯೇವ ಸೇನಾಸನೇಸು ವಸತಿ. ಏವಂ ವಸನ್ತೋ ಪನ ಜೇತವನೇ ರತ್ತಿಂ ವಸಿತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ದಕ್ಖಿಣದ್ವಾರೇನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಾಚೀನದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪುಬ್ಬಾರಾಮೇ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ಕರೋತಿ. ಪುಬ್ಬಾರಾಮೇ ರತ್ತಿಂ ವಸಿತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಪಾಚೀನದ್ವಾರೇನ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಜೇತವನೇ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ಕರೋತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ದಿವಸೇ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಜೇತವನೇಯೇವ ವಸಿ. ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ವಸನ್ತಸ್ಸ ಚಸ್ಸ ಪಞ್ಚವಿಧಕಿಚ್ಚಂ ಅವಿಜಹಿತಮೇವ ಹೋತಿ. ತಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವಿತ್ಥಾರಿತಮೇವ. ತೇಸು ಕಿಚ್ಚೇಸು ಪಚ್ಛಿಮಯಾಮಕಿಚ್ಚಕಾಲೇ ಭಗವಾ ಲೋಕಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಸಾವತ್ಥಿವಾಸೀನಞ್ಚ ಸಮನ್ತಾ ಚ ಸಾವತ್ಥಿಯಾ ಗಾವುತಅಡ್ಢಯೋಜನಯೋಜನಪರಮೇ ಠಾನೇ ಅಪರಿಮಾಣಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ಅಭಿಸಮಯಭಾವಂ ಅದ್ದಸ.

ತತೋ ‘‘ಕಸ್ಮಿಂ ನು ಖೋ ಕಾಲೇ ಅಭಿಸಮಯೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ‘‘ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ’’ತಿ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಯಿ ನು ಖೋ ಕಥೇನ್ತೇ ಅಭಿಸಮಯೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಸಾವಕೇ ಕಥೇನ್ತೇ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ‘‘ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೇ ಕಥೇನ್ತೇ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅದ್ದಸ. ತತೋ ‘‘ಕತ್ಥ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಕಥೇನ್ತೇ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ‘‘ವಿಸಾಖಾಯ ರತನಪಾಸಾದೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ’’ತಿ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಬುದ್ಧಾನಂ ನಾಮ ತಯೋ ಸಾವಕಸನ್ನಿಪಾತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಗ್ಗಸಾವಕಾನಂ ಏಕೋ. ತೇಸು ಅಜ್ಜ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸಾವಕಸನ್ನಿಪಾತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅದ್ದಸ. ದಿಸ್ವಾ ಪಾತೋವ ಸರೀರಪಟಿಜಗ್ಗನಂ ಕತ್ವಾ ನಿವತ್ಥನಿವಾಸನೋ ಸುಗತಚೀವರಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಸೇಲಮಯಪತ್ತಂ ಆದಾಯ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ದಕ್ಖಿಣದ್ವಾರೇನ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸುಲಭಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಕತ್ವಾ ವಾತಪ್ಪಹತಾ ವಿಯ ನಾವಾ ಪಟಿನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಬಹಿದ್ವಾರೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತತೋ ಅಸೀತಿ ಮಹಾಸಾವಕಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಪರಿಸಾ ಉಪಾಸಕಪರಿಸಾ ಉಪಾಸಿಕಾಪರಿಸಾತಿ ಚತಸ್ಸೋ ಪರಿಸಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಪರಿವಾರಯಿಂಸು.

ಸತ್ಥಾ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಾರಿಪುತ್ತ, ತಯಾ ಪುಬ್ಬಾರಾಮಂ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ತವ ಚ ಪರಿಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛಾಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಥೇರೋ ಅತ್ತನೋ ಪರಿವಾರೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಭಿಕ್ಖುಸತೇಹಿ ಪರಿವುತೋ ಪುಬ್ಬಾರಾಮಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಏತೇನೇವ ನಿಯಾಮೇನ ಅಸೀತಿ ಮಹಾಸಾವಕೇ ಪುಬ್ಬಾರಾಮಮೇವ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಸಯಂ ಏಕೇನ ಆನನ್ದತ್ಥೇರೇನೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಜೇತವನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋಪಿ ವಿಹಾರೇ ಸತ್ಥು ವತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಪುಬ್ಬಾರಾಮಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಆಹ. ಏವಂ ಕರೋಹಿ ಆನನ್ದಾತಿ. ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಅಗಮಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಏಕಕೋವ ಜೇತವನೇ ಓಹೀನೋ.

ತಂ ದಿವಸಞ್ಹಿ ಚತಸ್ಸೋ ಪರಿಸಾ ಥೇರಸ್ಸೇವ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸೋತುಕಾಮಾ ಅಹೇಸುಂ. ಕೋಸಲಮಹಾರಾಜಾಪಿ ಬಲಕಾಯೇನ ಪರಿವುತೋ ಪುಬ್ಬಾರಾಮಮೇವ ಗತೋ. ತಥಾ ಪಞ್ಚಸತಉಪಾಸಕಪರಿವಾರೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ. ವಿಸಾಖಾ ಪನ ಮಹಾಉಪಾಸಿಕಾ ದ್ವೀಹಿ ಜಙ್ಘಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಪರಿವುತೋ ಅಗಮಾಸಿ. ಸತ್ತಪಣ್ಣಾಸಾಯ ಕುಲಸತಸಹಸ್ಸಾನಂ ವಸನಟ್ಠಾನೇ ಸಾವತ್ಥಿನಗರೇ ಗೇಹಪಾಲಕದಾರಕೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಜನೋ ಗನ್ಧಚುಣ್ಣಮಾಲಾದೀನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಪುಬ್ಬಾರಾಮಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ. ಚತೂಸು ದ್ವಾರಗಾಮೇಸು ಗಾವುತಅಡ್ಢಯೋಜನಯೋಜನಪರಮಟ್ಠಾನೇ ಸಬ್ಬೇಯೇವ ಮನುಸ್ಸಾ ಗನ್ಧಚುಣ್ಣಮಾಲಾದಿಹತ್ಥಾ ಪುಬ್ಬಾರಾಮಮೇವ ಅಗಮಂಸು. ಸಕಲವಿಹಾರೋ ಮಿಸ್ಸಕಪುಪ್ಫೇಹಿ ಅಭಿಕಿಣ್ಣೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ.

ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋಪಿ ಖೋ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ವಿಹಾರಪರಿವೇಣೇ ಅಙ್ಗಣಟ್ಠಾನೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ಥೇರಸ್ಸ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪಯಿಂಸು. ಥೇರೋ ತತ್ಥ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾಕತ್ಥೇರೇನ ವತ್ತೇ ಕತೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಓವಾದಂ ಕತ್ವಾ ಗನ್ಧಕುಟಿಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಅಪ್ಪೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿ. ಸೋ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಕಾಲವಸೇನ ಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಅಚಿರವತಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ರಜೋಜಲ್ಲಂ ಪವಾಹೇತ್ವಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧದರಥೋ ಓತಿಣ್ಣತಿತ್ಥೇನೇವ ಉತ್ತರಿತ್ವಾ ನಿವತ್ಥನಿವಾಸನೋ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋಪಿ ಸಮ್ಮುಖಸಮ್ಮುಖಟ್ಠಾನೇನ ಓತರಿತ್ವಾ ಸರೀರೇ ರಜೋಜಲ್ಲಂ ಪವಾಹೇತ್ವಾ ಪಚ್ಚುತ್ತರಿತ್ವಾ ಥೇರಂ ಪರಿವಾರಯಿಂಸು. ಅನ್ತೋವಿಹಾರೇಪಿ ಥೇರಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪಯಿಂಸು. ಚತಸ್ಸೋಪಿ ಪರಿಸಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಓಕಾಸಂ ಞತ್ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಠಪೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋಪಿ ಪಞ್ಚಭಿಕ್ಖುಸತಪರಿವಾರೋ ಧಮ್ಮಸಭಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸೀಹಮತ್ಥಕಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತೇ ಸಮುಸ್ಸಿತಸೇತಚ್ಛತ್ತೇ ರತನಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ಚಿತ್ತಬೀಜನಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪುರತ್ಥಾಭಿಮುಖೋ ನಿಸೀದಿ. ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಪರಿಸಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ – ‘‘ಮಹತೀ ವತಾಯಂ ಪರಿಸಾ, ಇಮಿಸ್ಸಾ ನ ಅಪ್ಪಮತ್ತಿಕಾ ಪರಿತ್ತಕಧಮ್ಮದೇಸನಾ ಅನುಚ್ಛವಿಕಾ, ಕತರಧಮ್ಮದೇಸನಾ ನು ಖೋ ಅನುಚ್ಛವಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತೀಣಿ ಪಿಟಕಾನಿ ಆವಜ್ಜಮಾನೋ ಇಮಂ ಸಂಯೋಜನಪರಿಯಾಯ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಅದ್ದಸ.

ಏವಂ ದೇಸನಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ತಂ ದೇಸೇತುಕಾಮೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿ. ಆವುಸೋತಿ ಹಿ ಅವತ್ವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿ ವಚನಂ ಬುದ್ಧಾಲಾಪೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ಪನಾಯಸ್ಮಾ ‘‘ದಸಬಲೇನ ಸಮಾನಂ ಆಲಪನಂ ನ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸತ್ಥು ಗಾರವವಸೇನ ಸಾವಕಾಲಾಪಂ ಕರೋನ್ತೋ, ‘‘ಆವುಸೋ ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿ ಆಹ. ಏತದವೋಚಾತಿ ಏತಂ ‘‘ಅಜ್ಝತ್ತಸಂಯೋಜನಞ್ಚ, ಆವುಸೋ, ಪುಗ್ಗಲಂ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ ಬಹಿದ್ಧಾಸಂಯೋಜನಞ್ಚಾ’’ತಿ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಪದಂ ಅವೋಚ.

ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ರತನಪಾಸಾದೇ ಅಧಿವತ್ಥೋ ಏಕೋ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ಅತ್ಥಿ, ಸೋ ಬುದ್ಧೇಹಿ ವಾ ಸಾವಕೇಹಿ ವಾ ದೇಸನಾಯ ಆರದ್ಧಮತ್ತಾಯಯೇವ ಜಾನಾತಿ – ‘‘ಅಯಂ ದೇಸನಾ ಉತ್ತಾನಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅಯಂ ಗಮ್ಭೀರಾ. ಅಯಂ ಝಾನನಿಸ್ಸಿತಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅಯಂ ವಿಪಸ್ಸನಾನಿಸ್ಸಿತಾ. ಅಯಂ ಮಗ್ಗನಿಸ್ಸಿತಾ ಅಯಂ ಫಲನಿಸ್ಸಿತಾ, ಅಯಂ ನಿಬ್ಬಾನನಿಸ್ಸಿತಾ’’ತಿ. ಸೋ ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ದಿವಸೇ ಥೇರೇನ ದೇಸನಾಯ ಆರದ್ಧಮತ್ತಾಯ ಏವಂ ಅಞ್ಞಾಸಿ – ‘‘ಯೇನ ನೀಹಾರೇನ ಮಯ್ಹಂ ಅಯ್ಯೇನ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿನಾ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೇನ ದೇಸನಾ ಆರದ್ಧಾ, ಅಯಂ ದೇಸನಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಗಾಳ್ಹಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಛಹಿ ಮುಖೇಹಿ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಕಥೇಸ್ಸತಿ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸದೇವತಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸೋತಾಪನ್ನಾದೀನಂ ಪನ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ ನ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ದೇಸನಾಯ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಮಯ್ಹಂ ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಸಾಧುಕಾರಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ದೇವಾನುಭಾವೇನ ಮಹನ್ತಂ ಸದ್ದಂ ಕತ್ವಾ – ‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು ಅಯ್ಯಾ’’ತಿ ಆಹ.

ದೇವರಾಜೇನ ಸಾಧುಕಾರೇ ದಿನ್ನೇ ಪರಿವಾರಕಪಾಸಾದಸಹಸ್ಸೇ ಅಧಿವತ್ಥಾ ದೇವತಾ ಸಬ್ಬಾವ ಸಾಧುಕಾರಂ ಅದಂಸು. ತಾಸಂ ಸಾಧುಕಾರಸದ್ದೇನ ಸಬ್ಬಾ ಪುಬ್ಬಾರಾಮೇ ವಸನದೇವತಾ, ತಾಸಂ ಸದ್ದೇನ ಗಾವುತಮತ್ತೇ ದೇವತಾ, ತತೋ ಅಡ್ಢಯೋಜನೇ ಯೋಜನೇತಿ ಏತೇನುಪಾಯೇನ ಏಕಚಕ್ಕವಾಳೇ, ದ್ವೀಸು ಚಕ್ಕವಾಳೇಸು, ತೀಸು ಚಕ್ಕವಾಳೇಸೂತಿ ದಸಸಹಸ್ಸಚಕ್ಕವಾಳೇಸು ದೇವತಾ ಸಾಧುಕಾರಮದಂಸು. ತಾಸಂ ಸಾಧುಕಾರಸದ್ದೇನ ಪಥವಿಟ್ಠಕನಾಗಾ ಚ ಆಕಾಸಟ್ಠಕದೇವತಾ ಚ. ತತೋ ಅಬ್ಭವಲಾಹಕಾ, ಉಣ್ಹವಲಾಹಕಾ, ಸೀತವಲಾಹಕಾ, ವಸ್ಸವಲಾಹಕಾ, ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕಾ ಚತ್ತಾರೋ ಮಹಾರಾಜಾನೋ, ತಾವತಿಂಸಾ ದೇವತಾ, ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ, ಯಾಮಾ ದೇವತಾ, ಸುಯಾಮೋ ದೇವರಾಜಾ, ತುಸಿತಾ ದೇವತಾ, ಸನ್ತುಸಿತೋ ದೇವರಾಜಾ, ನಿಮ್ಮಾನರತೀ ದೇವತಾ, ಸುನಿಮ್ಮಿತೋ ದೇವರಾಜಾ, ವಸವತ್ತೀ ದೇವತಾ, ವಸವತ್ತೀ ದೇವರಾಜಾ, ಬ್ರಹ್ಮಪಾರಿಸಜ್ಜಾ, ಬ್ರಹ್ಮಪುರೋಹಿತಾ, ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾನೋ, ಪರಿತ್ತಾಭಾ, ಅಪ್ಪಮಾಣಾಭಾ, ಆಭಸ್ಸರಾ, ಪರಿತ್ತಸುಭಾ, ಅಪ್ಪಮಾಣಸುಭಾ, ಸುಭಕಿಣ್ಹಾ, ವೇಹಪ್ಫಲಾ, ಅವಿಹಾ, ಅತಪ್ಪಾ, ಸುದಸ್ಸಾ, ಸುದಸ್ಸೀ, ಅಕನಿಟ್ಠಾ ದೇವತಾತಿ ಅಸಞ್ಞೇ ಚ ಅರೂಪಾವಚರಸತ್ತೇ ಚ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೋತಾಯತನಪವತ್ತಿಟ್ಠಾನೇ ಸಬ್ಬಾ ದೇವತಾ ಸಾಧುಕಾರಮದಂಸು.

ತತೋ ಖೀಣಾಸವಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾನೋ – ‘‘ಮಹಾ ವತಾಯಂ ಸಾಧುಕಾರಸದ್ದೋ, ಪಥವಿತಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಅಕನಿಟ್ಠಲೋಕಂ ಆಗತೋ, ಕಿಮತ್ಥಂ ನು ಖೋ ಏಸೋ’’ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ‘‘ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ ಪುಬ್ಬಾರಾಮೇ ವಿಸಾಖಾಯ ರತನಪಾಸಾದೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸಂಯೋಜನಪರಿಯಾಯಧಮ್ಮದೇಸನಮಾರಭಿ, ಅಮ್ಹೇಹಿಪಿ ತತ್ಥ ಕಾಯಸಕ್ಖೀಹಿ ಭವಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಅಗಮಂಸು. ಪುಬ್ಬಾರಾಮೋ ದೇವತಾಹಿ ಪರಿಪುಣ್ಣೋ, ಸಮನ್ತಾ ಪುಬ್ಬಾರಾಮಸ್ಸ ಗಾವುತಂ ಅಡ್ಢಯೋಜನಂ, ಯೋಜನನ್ತಿ ಸಕಲಚಕ್ಕವಾಳಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಪಥವಿತಲೇನ ತಿರಿಯಂ ಚಕ್ಕವಾಳಪರಿಯನ್ತೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ ದಸಹಿ ಚಕ್ಕವಾಳಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಸನ್ನಿಪತಿತಾಹಿ ದೇವತಾಹಿ ನಿರನ್ತರಮಹೋಸಿ, ಆರಗ್ಗನಿತುದನಮತ್ತೇ ಠಾನೇ ಉಪರಿಮಕೋಟಿಯಾ ಸಟ್ಠಿ ದೇವತಾ ಸುಖುಮತ್ತಭಾವೇ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಂಸು.

ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ‘‘ಮಹನ್ತಂ ವತಿದಂ ಹಲಾಹಲಂ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಏತ’’ನ್ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ದಸಸಹಸ್ಸಚಕ್ಕವಾಳೇ ಠಿತಾನಂ ದೇವತಾನಂ ಏಕಚಕ್ಕವಾಳೇ ಸನ್ನಿಪತಿತಭಾವಂ ಅದ್ದಸ. ಅಥ ಯಸ್ಮಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಪರಿಸಪರಿಮಾಣೇನೇವ ಪಸ್ಸನ್ತಿ ಚೇವ ಸದ್ದಞ್ಚ ಸಾವೇನ್ತಿ. ಸಾವಕಾನಂ ಪನ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ವಟ್ಟತಿ. ತಸ್ಮಾ ಥೇರೋ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಮಹಗ್ಗತಚಿತ್ತೇನ ಅಧಿಟ್ಠಾಸಿ – ‘‘ಚಕ್ಕವಾಳಪರಿಯನ್ತಾ ಪರಿಸಾ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಮಂ ಪಸ್ಸತು, ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಮೇ ದೇಸೇನ್ತಸ್ಸ ಸದ್ದಂ ಸುಣಾತೂ’’ತಿ. ಅಧಿಟ್ಠಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದಕ್ಖಿಣಜಾಣುಪಸ್ಸೇ ಚ ಚಕ್ಕವಾಳಮುಖವಟ್ಟಿಯಞ್ಚ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ‘‘ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ ನಾಮ ಕೀದಿಸೋ ದೀಘೋ ರಸ್ಸೋ ಸಾಮೋ ಓದಾತೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಕಾರಣಂ ನಾಹೋಸಿ, ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬದಿಸಾಸು ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ಅಭಿಮುಖೇಯೇವ ಪಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ನಭಮಜ್ಝೇ ಠಿತಚನ್ದೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ. ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಸ್ಸಾಪಿಸ್ಸ ದಕ್ಖಿಣಜಾಣುಪಸ್ಸೇ ಚ ಚಕ್ಕವಾಳಮುಖವಟ್ಟಿಯಞ್ಚ ನಿಸಿನ್ನಾ ಸಬ್ಬೇ ಏಕಕಂಸೇನೇವ ಸದ್ದಂ ಸುಣಿಂಸು.

ಏವಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಥೇರೋ ಅಜ್ಝತ್ತಸಂಯೋಜನಞ್ಚ, ಆವುಸೋತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆರಭಿ. ತತ್ಥ ಅಜ್ಝತ್ತನ್ತಿ ಕಾಮಭವೋ. ಬಹಿದ್ಧಾತಿ ರೂಪಾರೂಪಭವೋ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಹಿ ಸತ್ತಾ ಕಾಮಭವೇ ಅಪ್ಪಂ ಕಾಲಂ ವಸನ್ತಿ ಕಪ್ಪಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಮೇವ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ, ಇತರೇಸು ತೀಸು ಕೋಟ್ಠಾಸೇಸು ಕಾಮಭವೋ ಸುಞ್ಞೋ ಹೋತಿ ತುಚ್ಛೋ, ರೂಪಭವೇ ಬಹುಂ ಕಾಲಂ ವಸನ್ತಿ, ತಥಾಪಿ ತೇಸಂ ಯಸ್ಮಾ ಕಾಮಭವೇ ಚುತಿಪಟಿಸನ್ಧಿಯೋ ಬಹುಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಕಾ ರೂಪಾರೂಪಭವೇಸು. ಯತ್ಥ ಚ ಚುತಿಪಟಿಸನ್ಧಿಯೋ ಬಹುಕಾ, ತತ್ಥ ಆಲಯೋಪಿ ಪತ್ಥನಾಪಿ ಅಭಿಲಾಸೋಪಿ ಬಹು ಹೋತಿ. ಯತ್ಥ ಅಪ್ಪಾ, ತತ್ಥ ಅಪ್ಪೋ. ತಸ್ಮಾ ಕಾಮಭವೋ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ನಾಮ ಜಾತಂ, ರೂಪಾರೂಪಭವಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ನಾಮ. ಇತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಸಙ್ಖಾತೇ ಕಾಮಭವೇ ಛನ್ದರಾಗೋ ಅಜ್ಝತ್ತಸಂಯೋಜನಂ ನಾಮ, ಬಹಿದ್ಧಾಸಙ್ಖಾತೇಸು ರೂಪಾರೂಪಭವೇಸು ಛನ್ದರಾಗೋ ಬಹಿದ್ಧಾಸಂಯೋಜನಂ ನಾಮ. ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ವಾ ಪಞ್ಚ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಅಜ್ಝತ್ತಸಂಯೋಜನಂ ನಾಮ, ಉದ್ಧಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಪಞ್ಚ ಬಹಿದ್ಧಾಸಂಯೋಜನಂ ನಾಮ. ತತ್ರಾಯಂ ವಚನತ್ಥೋ – ಓರಂ ವುಚ್ಚತಿ ಕಾಮಧಾತು, ತತ್ಥ ಉಪಪತ್ತಿನಿಪ್ಫಾದನತೋ ತಂ ಓರಂ ಭಜನ್ತೀತಿ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ. ಉದ್ಧಂ ವುಚ್ಚತಿ ರೂಪಾರೂಪಧಾತು, ತತ್ಥ ಉಪಪತ್ತಿನಿಪ್ಫಾದನತೋ ತಂ ಉದ್ಧಂ ಭಜನ್ತೀತಿ ಉದ್ಧಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತಪ್ಪಭೇದೇನ ಅಜ್ಝತ್ತಸಂಯೋಜನೇನ ಸಂಯುತ್ತೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಜ್ಝತ್ತಸಂಯೋಜನೋ, ಬಹಿದ್ಧಾಸಂಯೋಜನೇನ ಸಂಯುತ್ತೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಬಹಿದ್ಧಾಸಂಯೋಜನೋ. ಉಭಯಮ್ಪಿ ಚೇತಂ ನ ಲೋಕಿಯಸ್ಸ ವಟ್ಟನಿಸ್ಸಿತಮಹಾಜನಸ್ಸ ನಾಮಂ. ಯೇಸಂ ಪನ ಭವೋ ದ್ವೇಧಾ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೋ, ತೇಸಂ ಸೋತಾಪನ್ನಸಕದಾಗಾಮಿಅನಾಗಾಮೀನಂ ಅರಿಯಸಾವಕಾನಂ ಏತಂ ನಾಮಂ. ಯಥಾ ಹಿ ಮಹಾಅರಞ್ಞೇ ಖದಿರವನಸಾಲವನಾದೀನಿ ಥಮ್ಭೋ ತುಲಾಸಙ್ಘಾಟೋತಿ ನಾಮಂ ನ ಲಭನ್ತಿ, ಖದಿರವನಂ ಸಾಲವನನ್ತಿ ನಾಮಮೇವ ಲಭನ್ತಿ. ಯದಾ ಪನ ತತೋ ರುಕ್ಖಾ ತಿಣ್ಹಾಯ ಕುಠಾರಿಯಾ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಥಮ್ಭಾದಿಸಣ್ಠಾನೇನ ತಚ್ಛಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ತದಾ ಥಮ್ಭೋ ತುಲಾಸಙ್ಘಾಟೋತಿ ನಾಮಂ ಲಭನ್ತಿ. ಏವಮೇವಂ ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಭವೋ ಬಹಲಕಿಲೇಸೋ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಏತಂ ನಾಮಂ ನ ಲಭತಿ, ಭವಂ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕಿಲೇಸೇ ತನುಕೇ ಕತ್ವಾ ಠಿತಾ ಸೋತಾಪನ್ನಾದಯೋವ ಲಭನ್ತಿ.

ಇಮಸ್ಸ ಚ ಪನತ್ಥಸ್ಸ ವಿಭಾವನತ್ಥಂ ಇದಂ ವಚ್ಛಕಸಾಲೋಪಮಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ವಚ್ಛಕಸಾಲಂ ಹಿ ಕತ್ವಾ ಅನ್ತೋ ಖಾಣುಕೇ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾ ವಚ್ಛಕೇ ಯೋತ್ತೇಹಿ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ತೇಸು ಉಪನಿಬನ್ಧನ್ತಿ, ಯೋತ್ತೇಸು ಅಪ್ಪಹೋನ್ತೇಸು ಕಣ್ಣೇಸುಪಿ ಗಹೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ವಚ್ಛಕೇ ಪವೇಸೇನ್ತಿ, ಅನ್ತೋಸಾಲಾಯ ಓಕಾಸೇ ಅಪ್ಪಹೋನ್ತೇ ಬಹಿ ಖಾಣುಕೇ ಕೋಟ್ಟೇತ್ವಾಪಿ ಏವಮೇವ ಕರೋನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಕೋಚಿ ಅನ್ತೋಬದ್ಧೋ ವಚ್ಛಕೋ ಬಹಿನಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಕೋಚಿ ಬಹಿಬದ್ಧೋ ಅನ್ತೋನಿಪನ್ನೋ, ಕೋಚಿ ಅನ್ತೋಬದ್ಧೋ ಅನ್ತೋವ ನಿಪನ್ನೋ, ಕೋಚಿ ಬಹಿಬದ್ಧೋ ಬಹಿಯೇವ ನಿಪನ್ನೋ. ಕೋಚಿ ಅನ್ತೋಪಿ ಅಬದ್ಧೋವ ಚರತಿ, ಬಹಿಪಿ ಅಬದ್ಧೋವ. ತತ್ಥ ಅನ್ತೋಬದ್ಧಸ್ಸ ಬಹಿನಿಪನ್ನಸ್ಸ ಬನ್ಧನಂ ದೀಘಂ ಹೋತಿ. ಸೋ ಹಿ ಉಣ್ಹಾದಿಪೀಳಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಬಹಿ ವಚ್ಛಕಾನಂ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ನಿಪಜ್ಜತಿ. ಬಹಿಬದ್ಧೇ ಅನ್ತೋನಿಪನ್ನೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಯೋ ಪನ ಅನ್ತೋಬದ್ಧೋ ಅನ್ತೋನಿಪನ್ನೋ, ತಸ್ಸ ಬನ್ಧನಂ ರಸ್ಸಂ ಹೋತಿ. ಬಹಿಬದ್ಧೇ ಬಹಿನಿಪನ್ನೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಉಭೋಪಿ ಹಿ ತೇ ದಿವಸಮ್ಪಿ ಖಾಣುಕಂ ಅನುಪರಿಗನ್ತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಸಯನ್ತಿ. ಯೋ ಪನ ಅನ್ತೋ ಅಬದ್ಧೋ ತತ್ಥೇವ ವಚ್ಛಕಾನಂ ಅನ್ತರೇ ವಿಚರತಿ. ಅಯಂ ಸೀಲವಾ ವಚ್ಛಕೋ ಕಣ್ಣೇ ಗಹೇತ್ವಾ ವಚ್ಛಕಾನಂ ಅನ್ತರೇ ವಿಸ್ಸಟ್ಠೋ ದಿವಸಮ್ಪಿ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಅಗನ್ತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಚರತಿ. ಬಹಿ ಅಬದ್ಧೇ ತತ್ಥೇವ ವಿಚರನ್ತೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ತತ್ಥ ವಚ್ಛಕಸಾಲಾ ವಿಯ ತಯೋ ಭವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ವಚ್ಛಕಸಾಲಾಯಂ ಖಾಣುಕಾ ವಿಯ ಅವಿಜ್ಜಾಖಾಣುಕೋ. ವಚ್ಛಕಬನ್ಧನಯೋತ್ತಂ ವಿಯ ದಸ ಸಂಯೋಜನಾನಿ. ವಚ್ಛಕಾ ವಿಯ ತೀಸು ಭವೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಸತ್ತಾ. ಅನ್ತೋಬದ್ಧೋ ಬಹಿಸಯಿತವಚ್ಛಕೋ ವಿಯ ರೂಪಾರೂಪಭವೇಸು ಸೋತಾಪನ್ನಸಕದಾಗಾಮಿನೋ. ತೇ ಹಿ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ತತ್ಥೇವ ವಸನ್ತಿ, ಸಂಯೋಜನಂ ಪನ ತೇಸಂ ಕಾಮಾವಚರೂಪನಿಬದ್ಧಮೇವ. ಕೇನಟ್ಠೇನ? ಅಪ್ಪಹೀನಟ್ಠೇನ. ರೂಪಾರೂಪಭವೇಸು ಪುಥುಜ್ಜನೋಪಿ ಏತೇಹೇವ ಸಙ್ಗಹಿತೋ. ಸೋಪಿ ಹಿ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ತತ್ಥ ವಸತಿ, ಸಂಯೋಜನಂ ಪನಸ್ಸ ಕಾಮಾವಚರೂಪನಿಬದ್ಧಮೇವ. ಬಹಿಬದ್ಧೋ ಅನ್ತೋಸಯಿತವಚ್ಛಕೋ ವಿಯ ಕಾಮಾವಚರೇ ಅನಾಗಾಮೀ. ಸೋ ಹಿ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಕಾಮಾವಚರೇ ವಸತಿ, ಸಂಯೋಜನಂ ಪನಸ್ಸ ರೂಪಾರೂಪಭವೂಪನಿಬದ್ಧಮೇವ. ಅನ್ತೋಬದ್ಧೋ ಅನ್ತೋನಿಪನ್ನೋ ವಿಯ ಕಾಮಾವಚರೇ ಸೋತಾಪನ್ನಸಕದಾಗಾಮಿನೋ. ತೇ ಹಿ ಸಯಮ್ಪಿ ಕಾಮಾವಚರೇ ವಸನ್ತಿ, ಸಂಯೋಜನಮ್ಪಿ ತೇಸಂ ಕಾಮಾವಚರೂಪನಿಬದ್ಧಮೇವ. ಬಹಿಬದ್ಧೋ ಬಹಿನಿಪನ್ನೋ ವಿಯ ರೂಪಾರೂಪಭವೇಸು ಅನಾಗಾಮೀ. ಸೋ ಹಿ ಸಯಮ್ಪಿ ತತ್ಥ ವಸತಿ, ಸಂಯೋಜನಮ್ಪಿಸ್ಸ ರೂಪಾರೂಪಭವೂಪನಿಬದ್ಧಮೇವ. ಅನ್ತೋಅಬದ್ಧೋ ಅನ್ತೋವಿಚರಣವಚ್ಛಕೋ ವಿಯ ಕಾಮಾವಚರೇ ಖೀಣಾಸವೋ. ಬಹಿಅಬದ್ಧೋ ಬಹಿವಿಚರಣವಚ್ಛಕೋ ವಿಯ ರೂಪಾರೂಪಭವೇ ಖೀಣಾಸವೋ. ಸಂಯೋಜನೇಸು ಪನ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸೋತಿ ಇಮಾನಿ ತೀಣಿ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ನಿವಾರೇನ್ತಿ, ಗತಂ ಪಟಿಆನೇನ್ತಿ. ಕಾಮಚ್ಛನ್ದೋ ಬ್ಯಾಪಾದೋತಿ ಇಮಾನಿ ಪನ ದ್ವೇ ಸಂಯೋಜನಾನಿ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ವಾ ಅವಿಕ್ಖಮ್ಭೇತ್ವಾ ಮಗ್ಗೇನ ವಾ ಅಸಮುಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ರೂಪಾರೂಪಭವೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ.

ಕತಮೋ ಚಾವುಸೋತಿ ಇದಂ ಥೇರೋ ಯಥಾ ನಾಮ ಪುರಿಸೋ ದ್ವೇ ರತನಪೇಳಾ ಪಸ್ಸೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪತ್ತಪರಿಸಾಯ ದ್ವೇ ಹತ್ಥೇ ಪೂರೇತ್ವಾ ಸತ್ತವಿಧಂ ರತನಂ ಭಾಜೇತ್ವಾ ದದೇಯ್ಯ, ಏವಂ ಪಠಮಂ ರತನಪೇಳಂ ದತ್ವಾ ದುತಿಯಮ್ಪಿ ತಥೇವ ದದೇಯ್ಯ. ಏವಮೇವಂ ‘‘ಅಜ್ಝತ್ತಸಂಯೋಜನಞ್ಚ, ಆವುಸೋ, ಪುಗ್ಗಲಂ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ ಬಹಿದ್ಧಾಸಂಯೋಜನಞ್ಚಾ’’ತಿ ಇಮಾನಿ ದ್ವೇ ಪದಾನಿ ಮಾತಿಕಾವಸೇನ ಠಪೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಅಟ್ಠವಿಧಾಯ ಪರಿಸಾಯ ಭಾಜೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತುಂ ವಿತ್ಥಾರಕಥಂ ಆರಭಿ.

ತತ್ಥ ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ. ಸೀಲವಾ ಹೋತೀತಿ ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲೇಹಿ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಇತಿ ಥೇರೋ ಏತ್ತಾವತಾ ಚ ಕಿರ ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲಂ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ‘‘ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ತತ್ಥ ಜೇಟ್ಠಕಸೀಲಂ ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇಸೀತಿ ದೀಪವಿಹಾರವಾಸೀ ಸುಮ್ಮತ್ಥೇರೋ ಆಹ. ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೋ ಪನಸ್ಸ ತಿಪಿಟಕಚೂಳನಾಗತ್ಥೇರೋ ಆಹ – ‘‘ಉಭಯತ್ಥಾಪಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರೋವ ವುತ್ತೋ. ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರೋಯೇವ ಹಿ ಸೀಲಂ, ಇತರಾನಿ ಪನ ತೀಣಿ ಸೀಲನ್ತಿ ವುತ್ತಟ್ಠಾನಂ ನಾಮ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಅನನುಜಾನನ್ತೋ ಉತ್ತರಿ ಆಹ – ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ ನಾಮ ಛದ್ವಾರರಕ್ಖಾಮತ್ತಕಮೇವ, ಆಜೀವಪಾರಿಸುದ್ಧಿ ಧಮ್ಮೇನ ಸಮೇನ ಪಚ್ಚಯುಪ್ಪತ್ತಿಮತ್ತಕಂ, ಪಚ್ಚಯಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಂ ಪಟಿಲದ್ಧಪಚ್ಚಯೇ ‘‘ಇದಮತ್ಥ’’ನ್ತಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನಮತ್ತಕಂ, ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯೇನ ಪನ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರೋವ ಸೀಲಂ. ಯಸ್ಸ ಸೋ ಭಿನ್ನೋ, ಅಯಂ ಛಿನ್ನಸೀಸೋ ವಿಯ ಪುರಿಸೋ ಹತ್ಥಪಾದೇ ಸೇಸಾನಿ ರಕ್ಖಿಸ್ಸತೀತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬೋ. ಯಸ್ಸ ಪನ ಸೋ ಅರೋಗೋ, ಅಯಂ ಅಚ್ಛಿನ್ನಸೀಸೋ ವಿಯ ಪುರಿಸೋ ಜೀವಿತಂ ಸೇಸಾನಿ ಪುನ ಪಾಕತಿಕಾನಿ ಕತ್ವಾ ರಕ್ಖಿತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ. ತಸ್ಮಾ ಸೀಲವಾತಿ ಇಮಿನಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಂ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ತಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೋ ‘‘ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹಾತಿ.

ತತ್ಥ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತೋತಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಆಚಾರಗೋಚರಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಆಚಾರೇನ ಚ ಗೋಚರೇನ ಚ ಸಮ್ಪನ್ನೋ. ಅಣುಮತ್ತೇಸೂತಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇಸು. ವಜ್ಜೇಸೂತಿ ಅಕುಸಲಧಮ್ಮೇಸು. ಭಯದಸ್ಸಾವೀತಿ ಭಯದಸ್ಸೀ. ಸಮಾದಾಯಾತಿ ಸಮ್ಮಾ ಆದಿಯಿತ್ವಾ. ಸಿಕ್ಖತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸೂತಿ ತಂ ತಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖತಿ. ಅಪಿಚ ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸೂತಿ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಸಿಕ್ಖಾಕೋಟ್ಠಾಸೇಸು ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ ಕಾಯಿಕಂ ವಾ ವಾಚಸಿಕಂ ವಾ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಸಮ್ಮಾ ಆದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ. ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ, ವಿತ್ಥಾರತೋ ಪನ ಸಬ್ಬಾನೇತಾನಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಾದೀನಿ ಪದಾನಿ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೧.೧೪ ಆದಯೋ) ವುತ್ತಾನಿ, ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲಞ್ಚ ಸಬ್ಬಾಕಾರೇನ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ದಸ್ಸಿತಂ. ಅಞ್ಞತರಂ ದೇವನಿಕಾಯನ್ತಿ ಛಸು ಕಾಮಾವಚರದೇವಘಟಾಸು ಅಞ್ಞತರಂ ದೇವಘಟಂ. ಆಗಾಮೀ ಹೋತೀತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಆಗಾಮೀ ಹೋತಿ. ಆಗನ್ತಾ ಇತ್ಥತ್ತನ್ತಿ ಇತ್ಥತ್ತಂ ಮಾನುಸಕಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಭಾವಮೇವ ಆಗನ್ತಾ ಹೋತಿ. ತತ್ರೂಪಪತ್ತಿಕೋ ವಾ ಉಪರೂಪಪತ್ತಿಕೋ ವಾ ನ ಹೋತಿ, ಪುನ ಹೇಟ್ಠಾಗಾಮೀಯೇವ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಇಮಿನಾ ಅಙ್ಗೇನ ಸುಕ್ಖವಿಪಸ್ಸಕಸ್ಸ ಧಾತುಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಿಕಭಿಕ್ಖುನೋ ಹೇಟ್ಠಿಮಂ ಮಗ್ಗದ್ವಯಞ್ಚೇವ ಫಲದ್ವಯಞ್ಚ ಕಥಿತಂ.

ಅಞ್ಞತರಂ ಸನ್ತಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿನ್ತಿ ಅಟ್ಠಸು ಸಮಾಪತ್ತೀಸು ಅಞ್ಞತರಂ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಸಮಾಪತ್ತಿಂ. ಸಾ ಹಿ ಪಚ್ಚನೀಕಕಿಲೇಸಾನಂ ಸನ್ತತ್ತಾ ಸನ್ತಾ, ತೇಹೇವ ಚ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಚೇತಸೋ ವಿಮುತ್ತತ್ತಾ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಅಞ್ಞತರಂ ದೇವನಿಕಾಯನ್ತಿ ಪಞ್ಚಸು ಸುದ್ಧಾವಾಸದೇವನಿಕಾಯೇಸು ಅಞ್ಞತರಂ. ಅನಾಗನ್ತಾ ಇತ್ಥತ್ತನ್ತಿ ಪುನ ಇಮಂ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಭಾವಂ ಅನಾಗನ್ತಾ, ಹೇಟ್ಠೂಪಪತ್ತಿಕೋ ನ ಹೋತಿ, ಉಪರೂಪಪತ್ತಿಕೋ ವಾ ಹೋತಿ ತತ್ಥೇವ ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಇಮಿನಾ ಅಙ್ಗೇನ ಸಮಾಧಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ತಯೋ ಮಗ್ಗಾ ತೀಣಿ ಚ ಫಲಾನಿ ಕಥಿತಾನಿ.

ಕಾಮಾನಂಯೇವ ನಿಬ್ಬಿದಾಯಾತಿ ದುವಿಧಾನಮ್ಪಿ ಕಾಮಾನಂ ನಿಬ್ಬಿನ್ದನತ್ಥಾಯ ಉಕ್ಕಣ್ಠನತ್ಥಾಯ. ವಿರಾಗಾಯಾತಿ ವಿರಜ್ಜನತ್ಥಾಯ. ನಿರೋಧಾಯಾತಿ ಅಪ್ಪವತ್ತಿಕರಣತ್ಥಾಯ. ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತೀತಿ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಚ ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ ಚ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಿಕರಾಗಕ್ಖಯತ್ಥಾಯ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗವಿಪಸ್ಸನಾ ಕಥಿತಾ ಹೋತಿ. ಭವಾನಂಯೇವಾತಿ ತಿಣ್ಣಂ ಭವಾನಂ. ಇಮಿನಾ ಅನಾಗಾಮಿನೋ ಭವರಾಗಕ್ಖಯತ್ಥಾಯ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗವಿಪಸ್ಸನಾ ಕಥಿತಾ ಹೋತಿ. ತಣ್ಹಾಕ್ಖಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತೀತಿ ಇಮಿನಾಪಿ ಸೋತಾಪನ್ನಸಕದಾಗಾಮೀನಂಯೇವ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಿಕತಣ್ಹಾಕ್ಖಯಕರಣತ್ಥಂ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗವಿಪಸ್ಸನಾ ಕಥಿತಾ. ಸೋ ಲೋಭಕ್ಖಯಾಯಾತಿ ಇಮಿನಾಪಿ ಅನಾಗಾಮಿನೋ ಭವಲೋಭಕ್ಖಯತ್ಥಾಯ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗವಿಪಸ್ಸನಾವ ಕಥಿತಾ. ಅಞ್ಞತರಂ ದೇವನಿಕಾಯನ್ತಿ ಸುದ್ಧಾವಾಸೇಸ್ವೇವ ಅಞ್ಞತರಂ ದೇವನಿಕಾಯಂ. ಅನಾಗನ್ತಾ ಇತ್ಥತ್ತನ್ತಿ ಇಮಂ ಖನ್ಧಪಞ್ಚಕಭಾವಂ ಅನಾಗನ್ತಾ, ಹೇಟ್ಠೂಪಪತ್ತಿಕೋ ನ ಹೋತಿ, ಉಪರೂಪಪತ್ತಿಕೋ ವಾ ಹೋತಿ, ತತ್ಥೇವ ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ.

ಇತಿ ಪಠಮೇನ ಅಙ್ಗೇನ ಸುಕ್ಖವಿಪಸ್ಸಕಸ್ಸ ಧಾತುಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಿಕಭಿಕ್ಖುನೋ ಹೇಟ್ಠಿಮಾನಿ ದ್ವೇ ಮಗ್ಗಫಲಾನಿ ಕಥಿತಾನಿ, ದುತಿಯೇನ ಸಮಾಧಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸ ತೀಣಿ ಮಗ್ಗಫಲಾನಿ, ‘‘ಸೋ ಕಾಮಾನ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಸೋತಾಪನ್ನಸಕದಾಗಾಮೀನಂ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಿಕರಾಗಕ್ಖಯಾಯ ಉಪರಿ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗವಿಪಸ್ಸನಾ, ‘‘ಸೋ ಭವಾನಂಯೇವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅನಾಗಾಮಿಸ್ಸ ಉಪರಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗವಿಪಸ್ಸನಾ, ‘‘ಸೋ ತಣ್ಹಾಕ್ಖಯಾಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸೋತಾಪನ್ನಸಕದಾಗಾಮೀನಂ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಿಕತಣ್ಹಾಕ್ಖಯಾಯ ಉಪರಿ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗವಿಪಸ್ಸನಾ, ‘‘ಸೋ ಲೋಭಕ್ಖಯಾಯಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅನಾಗಾಮಿನೋ ಭವಲೋಭಕ್ಖಯಾಯ ಉಪರಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗವಿಪಸ್ಸನಾ ಕಥಿತಾತಿ ಏವಂ ಛಹಿ ಮುಖೇಹಿ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಕಥೇತ್ವಾ ದೇಸನಂ ಯಥಾನುಸನ್ಧಿಂ ಪಾಪೇಸಿ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸದೇವತಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು, ಸೋತಾಪನ್ನಾದೀನಂ ಪರಿಚ್ಛೇದೋವ ನಾಹೋಸಿ. ಯಥಾ ಚ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಮಾಗಮೇ, ಏವಂ ಮಹಾಸಮಯಸುತ್ತೇ ಮಙ್ಗಲಸುತ್ತೇ ಚ ಚೂಳರಾಹುಲೋವಾದಸುತ್ತೇ ಚ ಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸದೇವತಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು, ಸೋತಾಪನ್ನಾದೀನಂ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ ನಾಹೋಸಿ.

ಸಮಚಿತ್ತಾ ದೇವತಾತಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಸುಖುಮಭಾವಸಮತಾಯ ಸಮಚಿತ್ತಾ. ಸಬ್ಬಾಪಿ ಹಿ ತಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತಭಾವೇ ಸುಖುಮೇ ಚಿತ್ತಸರಿಕ್ಖಕೇ ಕತ್ವಾ ಮಾಪೇಸುಂ. ತೇನ ಸಮಚಿತ್ತಾ ನಾಮ ಜಾತಾ. ಅಪರೇನಪಿ ಕಾರಣೇನ ಸಮಚಿತ್ತಾ – ‘‘ಥೇರೇನ ಸಮಾಪತ್ತಿ ತಾವ ಕಥಿತಾ, ಸಮಾಪತ್ತಿಥಾಮೋ ಪನ ನ ಕಥಿತೋ. ಮಯಂ ದಸಬಲಂ ಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಥಾಮಂ ಕಥಾಪೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಏಕಚಿತ್ತಾ ಅಹೇಸುನ್ತಿಪಿ ಸಮಚಿತ್ತಾ. ಅಪರಮ್ಪಿ ಕಾರಣಂ – ‘‘ಥೇರೇನ ಏಕೇನ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮಾಪತ್ತಿಪಿ ಸಮಾಪತ್ತಿಥಾಮೋಪಿ ಕಥಿತೋ, ಕೋ ನು ಖೋ ಇಮಂ ಸಮಾಗಮಂ ಸಮ್ಪತ್ತೋ, ಕೋ ನ ಸಮ್ಪತ್ತೋ’’ತಿ ಓಲೋಕಯಮಾನಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಅಸಮ್ಪತ್ತಭಾವಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಯಂ ತಥಾಗತಂ ಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ಪರಿಸಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಏಕಚಿತ್ತಾ ಅಹೇಸುನ್ತಿಪಿ ಸಮಚಿತ್ತಾ. ಅಪರಮ್ಪಿ ಕಾರಣಂ – ಅನಾಗತೇ ಕೋಚಿದೇವ ಭಿಕ್ಖು ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ವಾ ದೇವೋ ವಾ ಮನುಸ್ಸೋ ವಾ ‘‘ಅಯಂ ದೇಸನಾ ಸಾವಕಭಾಸಿತಾ’’ತಿ ಅಗಾರವಂ ಕರೇಯ್ಯ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ಇಮಂ ದೇಸನಂ ಸಬ್ಬಞ್ಞುಭಾಸಿತಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ. ಏವಂ ಅನಾಗತೇ ಗರುಭಾವನೀಯಾ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಸಬ್ಬಾವ ಏಕಚಿತ್ತಾ ಅಹೇಸುನ್ತಿಪಿ ಸಮಚಿತ್ತಾ. ಅಪರಮ್ಪಿ ಕಾರಣಂ – ಸಬ್ಬಾಪಿ ಹಿ ತಾ ಏಕಸಮಾಪತ್ತಿಲಾಭಿನಿಯೋ ವಾ ಅಹೇಸುಂ ಏಕಾರಮ್ಮಣಲಾಭಿನಿಯೋ ವಾತಿ ಏವಮ್ಪಿ ಸಮಚಿತ್ತಾ.

ಹಟ್ಠಾತಿ ತುಟ್ಠಪಹಟ್ಠಾ ಆಮೋದಿತಾ ಪಮೋದಿತಾ. ಸಾಧೂತಿ ಆಯಾಚನತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ. ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯಾತಿ ನ ಥೇರಸ್ಸ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಕಾರುಞ್ಞಂ ಅನುದ್ದಯಂ ಪಟಿಚ್ಚ, ನ ಚ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಥೇರಸ್ಸ ಅನುಕಮ್ಪಿತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ಅತ್ಥಿ. ಯಸ್ಮಿಂ ಹಿ ದಿವಸೇ ಥೇರೋ ಸೂಕರಖತಲೇಣದ್ವಾರೇ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯಸ್ಸ ದೀಘನಖಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸ್ಸ ವೇದನಾಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇ (ಮ. ನಿ. ೨.೨೦೬) ಕಥಿಯಮಾನೇ ತಾಲವಣ್ಟಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಬೀಜಮಾನೋ ಠಿತೋ ಪರಸ್ಸ ವಡ್ಢಿತಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಖುದಂ ವಿನೋದೇನ್ತೋ ವಿಯ ಪರಸ್ಸ ಸಜ್ಜಿತಪಸಾಧನಂ ಸೀಸೇ ಪಟಿಮುಞ್ಚನ್ತೋ ವಿಯ ಚ ಸಾವಕಪಾರಮಿಞಾಣಸ್ಸ ನಿಪ್ಪದೇಸತೋ ಮತ್ಥಕಂ ಪತ್ತೋ, ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ದಿವಸೇ ಭಗವತಾ ಅನುಕಮ್ಪಿತೋ ನಾಮ. ಅವಸೇಸಾನಂ ಪನ ತಂ ಠಾನಂ ಸಮ್ಪತ್ತಾನಂ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯ ಗಚ್ಛತು ಭಗವಾತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಯಾಚಿಂಸು.

ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋತಿ ದುಬ್ಬಲೋ ಹಿ ಖಿಪ್ಪಂ ಸಮಿಞ್ಜನಪಸಾರಣಂ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಬಲವಾವ ಸಕ್ಕೋತಿ. ತೇನೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಸಮ್ಮುಖೇ ಪಾತುರಹೋಸೀತಿ ಸಮ್ಮುಖಟ್ಠಾನೇ ಪುರತೋಯೇವ ಪಾಕಟೋ ಅಹೋಸಿ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚಾತಿ ಏತಂ ‘‘ಇಧ ಸಾರಿಪುತ್ತಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಅತ್ತನೋ ಆಗಮನಕಾರಣಂ ಅವೋಚ. ಏವಂ ಕಿರಸ್ಸ ಅಹೋಸಿ – ‘‘ಸಚೇ ಕೋಚಿ ಬಾಲೋ ಅಕತಞ್ಞೂ ಭಿಕ್ಖು ವಾ ಭಿಕ್ಖುನೀ ವಾ ಉಪಾಸಕೋ ವಾ ಉಪಾಸಿಕಾ ವಾ ಏವಂ ಚಿನ್ತೇಯ್ಯ – ‘ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ ಮಹನ್ತಂ ಪರಿಸಂ ಅಲತ್ಥ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಏತ್ತಕಂ ಅಧಿವಾಸೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಉಸೂಯಾಯ ಪರಿಸಂ ಉಟ್ಠಾಪೇತುಂ ಆಗತೋ’ತಿ. ಸೋ ಇಮಂ ಮಯಿ ಮನೋಪದೋಸಂ ಕತ್ವಾ ಅಪಾಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ಅಥತ್ತನೋ ಆಗಮನಕಾರಣಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಏತಂ ‘‘ಇಧ ಸಾರಿಪುತ್ತಾ’’ತಿಆದಿವಚನಂ ಅವೋಚ.

ಏವಂ ಅತ್ತನೋ ಆಗಮನಕಾರಣಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಥಾಮಂ ಕಥೇತುಂ ತಾ ಖೋ ಪನ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದೇವತಾ ದಸಪಿ ಹುತ್ವಾತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಯಸವಸೇನ ವಾ ಅತ್ಥಂ ಆಹರಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ ಸಮಾಪತ್ತಿವಸೇನ ವಾ. ಯಸವಸೇನ ತಾವ ಮಹೇಸಕ್ಖಾ ದೇವತಾ ದಸ ದಸ ಏಕಟ್ಠಾನೇ ಅಟ್ಠಂಸು, ತಾಹಿ ಅಪ್ಪೇಸಕ್ಖತರಾ ವೀಸತಿ ವೀಸತಿ ಏಕಟ್ಠಾನೇ ಅಟ್ಠಂಸು, ತಾಹಿ ಅಪ್ಪೇಸಕ್ಖತರಾ…ಪೇ… ಸಟ್ಠಿ ಸಟ್ಠಿ ಏಕಟ್ಠಾನೇ ಅಟ್ಠಂಸು. ಸಮಾಪತ್ತಿವಸೇನ ಪನ ಯಾಹಿ ಪಣೀತಾ ಸಮಾಪತ್ತಿ ಭಾವಿತಾ, ತಾ ಸಟ್ಠಿ ಸಟ್ಠಿ ಏಕಟ್ಠಾನೇ ಅಟ್ಠಂಸು. ಯಾಹಿ ತತೋ ಹೀನತರಾ, ತಾ ಪಞ್ಞಾಸ ಪಞ್ಞಾಸ…ಪೇ… ಯಾಹಿ ತತೋ ಹೀನತರಾ ಸಮಾಪತ್ತಿ ಭಾವಿತಾ…ಪೇ… ತಾ ದಸ ದಸ ಏಕಟ್ಠಾನೇ ಅಟ್ಠಂಸು. ಯಾಹಿ ವಾ ಹೀನಾ ಭಾವಿತಾ, ತಾ ದಸ ದಸ ಏಕಟ್ಠಾನೇ ಅಟ್ಠಂಸು. ಯಾಹಿ ತತೋ ಪಣೀತತರಾ ಭಾವಿತಾ, ತಾ ವೀಸತಿ ವೀಸತಿ. ಯಾಹಿ ತತೋ ಪಣೀತತರಾ…ಪೇ… ತಾ ಸಟ್ಠಿ ಸಟ್ಠಿ ಏಕಟ್ಠಾನೇ ಅಟ್ಠಂಸು.

ಆರಗ್ಗಕೋಟಿನಿತುದನಮತ್ತೇತಿ ಆರಗ್ಗಕೋಟಿಯಾ ಪತನಮತ್ತೇ ಓಕಾಸೇ. ನ ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಬಾಧೇನ್ತೀತಿ ಏವಂ ಸಮ್ಬಾಧೇ ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠನ್ತಿಯೋಪಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ನ ಬ್ಯಾಬಾಧೇನ್ತಿ ನ ಘಟ್ಟೇನ್ತಿ, ಅಸಮ್ಪೀಳಾ ಅಸಮ್ಬಾಧಾವ ಅಹೇಸುಂ. ‘‘ತವ ಹತ್ಥೋ ಮಂ ಬಾಧತಿ, ತವ ಪಾದೋ ಮಂ ಬಾಧತಿ, ತ್ವಂ ಮಂ ಮದ್ದನ್ತೀ ಠಿತಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಕಾರಣಂ ನಾಹೋಸಿ. ತತ್ಥ ನೂನಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಭವೇ ನೂನ. ತಥಾಚಿತ್ತಂ ಭಾವಿತನ್ತಿ ತೇನಾಕಾರೇನ ಚಿತ್ತಂ ಭಾವಿತಂ. ಯೇನ ತಾ ದೇವತಾತಿ ಯೇನ ತಥಾಭಾವಿತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ತಾ ದೇವತಾ ದಸಪಿ ಹುತ್ವಾ…ಪೇ… ತಿಟ್ಠನ್ತಿ, ನ ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಬಾಧೇನ್ತೀತಿ. ಇಧೇವ ಖೋತಿ ಸಾಸನೇ ವಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ವಾ ಭುಮ್ಮಂ, ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಸಾಸನೇ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಾಸಞ್ಹಿ ದೇವತಾನಂ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಚ ಸಾಸನೇ ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಭಾವಿತಂ, ಯೇನ ತಾ ಸನ್ತೇ ರೂಪಭವೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ, ತತೋ ಚ ಪನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಏವಂ ಸುಖುಮೇ ಅತ್ತಭಾವೇ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಠಿತಾ. ತತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಕಸ್ಸಪದಸಬಲಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ತೀಣಿ ಮಗ್ಗಫಲಾನಿ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತದೇವತಾಪಿ ಅತ್ಥಿ, ಸಬ್ಬಬುದ್ಧಾನಂ ಪನ ಏಕಾವ ಅನುಸಾಸನೀ ಏಕಂ ಸಾಸನನ್ತಿ ಕತ್ವಾ ‘‘ಇಧೇವ ಖೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತಾ’’ತಿ ಅಞ್ಞಬುದ್ಧಾನಂ ಸಾಸನಮ್ಪಿ ಇಮಮೇವ ಸಾಸನಂ ಕರೋನ್ತೋ ಆಹ. ಏತ್ತಾವತಾ ತಥಾಗತೇನ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಥಾಮೋ ಕಥಿತೋ.

ಇದಾನಿ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಂ ಆರಬ್ಭ ತನ್ತಿವಸೇನ ಅನುಸಾಸನಿಂ ಕಥೇನ್ತೋ ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಸಾರಿಪುತ್ತಾತಿ ಆಹ. ತತ್ಥ ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ತಾ ದೇವತಾ ಇಧೇವ ಸನ್ತಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಸನ್ತೇ ಭವೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ, ತಸ್ಮಾ. ಸನ್ತಿನ್ದ್ರಿಯಾತಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಸನ್ತತಾಯ ನಿಬ್ಬುತತಾಯ ಪಣೀತತಾಯ ಸನ್ತಿನ್ದ್ರಿಯಾ. ಸನ್ತಮಾನಸಾತಿ ಮಾನಸಸ್ಸ ಸನ್ತತಾಯ ನಿಬ್ಬುತತಾಯ ಪಣೀತತಾಯ ಸನ್ತಮಾನಸಾ. ಸನ್ತಂಯೇವ ಉಪಹಾರಂ ಉಪಹರಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಕಾಯಚಿತ್ತೂಪಹಾರಂ ಸನ್ತಂ ನಿಬ್ಬುತಂ ಪಣೀತಂಯೇವ ಉಪಹರಿಸ್ಸಾಮ. ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸೂತಿ ಸಮಾನಂ ಏಕುದ್ದೇಸತಾದಿಂ ಬ್ರಹ್ಮಂ ಚರನ್ತೇಸು ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇಸು. ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಏತ್ತಕೇನ ವಾರೇನ ಭಗವಾ ದೇಸನಂ ಸಬ್ಬಞ್ಞುಭಾಸಿತಂ ಅಕಾಸಿ. ಅನಸ್ಸುನ್ತಿ ನಟ್ಠಾ ವಿನಟ್ಠಾ. ಯೇ ಇಮಂ ಧಮ್ಮಪರಿಯಾಯಂ ನಾಸ್ಸೋಸುನ್ತಿ ಯೇ ಅತ್ತನೋ ಪಾಪಿಕಂ ತುಚ್ಛಂ ನಿರತ್ಥಕಂ ದಿಟ್ಠಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಇಮಂ ಏವರೂಪಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸೋತುಂ ನ ಲಭಿಂಸೂತಿ ಯಥಾನುಸನ್ಧಿನಾ ದೇಸನಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ.

೩೮. ಛಟ್ಠೇ ವರಣಾಯಂ ವಿಹರತೀತಿ ವರಣಾ ನಾಮ ಏಕಂ ನಗರಂ, ತಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರತಿ. ಕಾಮರಾಗಾಭಿನಿವೇಸವಿನಿಬನ್ಧಪಲಿಗೇಧಪರಿಯುಟ್ಠಾನಜ್ಝೋಸಾನಹೇತೂತಿ ಕಾಮರಾಗಾಭಿನಿವೇಸಹೇತು, ಕಾಮರಾಗವಿನಿಬನ್ಧಹೇತು, ಕಾಮರಾಗಪಲಿಗೇಧಹೇತು, ಕಾಮರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಾನಹೇತು, ಕಾಮರಾಗಅಜ್ಝೋಸಾನಹೇತೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯ್ವಾಯಂ ಪಞ್ಚ ಕಾಮಗುಣೇ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಕಾಮರಾಗೋ, ತಸ್ಸಾಭಿನಿವೇಸಾದಿಹೇತು. ಕಾಮರಾಗೇನ ಅಭಿನಿವಿಟ್ಠತ್ತಾ ವಿನಿಬದ್ಧತ್ತಾ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಚ ಕಾಮರಾಗೇ ಮಹಾಪಙ್ಕೇ ವಿಯ ಪಲಿಗೇಧತ್ತಾ ಅನುಪವಿಟ್ಠತ್ತಾ ತೇನೇವ ಚ ಕಾಮರಾಗೇನ ಪರಿಯುಟ್ಠಿತತ್ತಾ ಗಹಿತತ್ತಾ ಕಾಮರಾಗೇನೇವ ಚ ಅಜ್ಝೋಸಿತತ್ತಾ ಗಿಲಿತ್ವಾ ಪರಿನಿಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಗಹಿತತ್ತಾತಿ. ದಿಟ್ಠಿರಾಗಾದಿಪದೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ದಿಟ್ಠಿರಾಗೋತಿ ಪನೇತ್ಥ ದ್ವಾಸಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿಯೋ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕರಾಗೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಪುರತ್ಥಿಮೇಸು ಜನಪದೇಸೂತಿ ಥೇರಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನತೋ ಸಾವತ್ಥಿಜನಪದೋ ಪುರತ್ಥಿಮದಿಸಾಭಾಗೇ ಹೋತಿ, ಥೇರೋ ಚ ನಿಸೀದನ್ತೋಪಿ ತತೋಮುಖೋವ ನಿಸಿನ್ನೋ, ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ. ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸೀತಿ ಉದಾಹಾರಂ ಉದಾಹರಿ. ಯಥಾ ಹಿ ಯಂ ತೇಲಂ ಮಾನಂ ಗಹೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ವಿಸ್ಸನ್ದಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ತಂ ಅವಸೇಸಕೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಯಞ್ಚ ಜಲಂ ತಳಾಕಂ ಗಹೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ತಂ ಓಘೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಏವಮೇವಂ ಯಂ ಪೀತಿವಚನಂ ಹದಯಂ ಗಹೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಅಧಿಕಂ ಹುತ್ವಾ ಅನ್ತೋ ಅಸಣ್ಠಹಿತ್ವಾ ಬಹಿ ನಿಕ್ಖಮತಿ, ತಂ ಉದಾನನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಏವರೂಪಂ ಪೀತಿಮಯವಚನಂ ನಿಚ್ಛಾರೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೩೯. ಸತ್ತಮೇ ಗುನ್ದಾವನೇತಿ ಏವಂ ನಾಮಕೇ ವನೇ. ಉಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ‘‘ಮಹಾಕಚ್ಚಾನತ್ಥೇರೋ ಕಿರ ನಾಮ ಅತ್ತನೋ ಪಿತುಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅಯ್ಯಕಮತ್ತಮ್ಪಿ ದಿಸ್ವಾ ನೇವ ಅಭಿವಾದೇತಿ ನ ಪಚ್ಚುಟ್ಠೇತಿ ನ ಆಸನೇನ ನಿಮನ್ತೇತೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘‘ನ ಸಕ್ಕಾ ಏತ್ತಕೇನ ನಿಟ್ಠಂ ಗನ್ತುಂ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಭುತ್ತಪಾತರಾಸೋ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಜಿಣ್ಣೇತಿ ಜರಾಜಿಣ್ಣೇ. ವುದ್ಧೇತಿ ವಯೋವುದ್ಧೇ. ಮಹಲ್ಲಕೇತಿ ಜಾತಿಮಹಲ್ಲಕೇ. ಅದ್ಧಗತೇತಿ ದೀಘಕಾಲದ್ಧಾನಂ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೇ. ವಯೋಅನುಪ್ಪತ್ತೇತಿ ಪಚ್ಛಿಮವಯಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತೇ. ತಯಿದಂ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ, ತಥೇವಾತಿ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ, ಯಂ ತಂ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಕೇವಲಂ ಸುತಮೇವ, ತಂ ಇಮಿನಾ ದಿಟ್ಠೇನ ಸಮೇತಿ. ತಸ್ಮಾ ತಂ ತಥೇವ, ನ ಅಞ್ಞಥಾ. ನ ಹಿ ಭವಂ ಕಚ್ಚಾನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತಿ ಇದಂ ಅತ್ತಾನಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ಅಯಂ ಕಿರಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಅಮ್ಹೇ ಏವಂ ಮಹಲ್ಲಕೇ ದಿಸ್ವಾ ಭೋತೋ ಕಚ್ಚಾನಸ್ಸ ಅಭಿವಾದನಮತ್ತಮ್ಪಿ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಮತ್ತಮ್ಪಿ ಆಸನೇನ ನಿಮನ್ತನಮತ್ತಮ್ಪಿ ನತ್ಥೀತಿ. ನ ಸಮ್ಪನ್ನಮೇವಾತಿ ನ ಯುತ್ತಮೇವ ನ ಅನುಚ್ಛವಿಕಮೇವ.

ಥೇರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನೇವ ವುದ್ಧೇ ಜಾನಾತಿ ನ ದಹರೇ, ಆಚಿಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿಸ್ಸ ವುದ್ಧೇ ಚ ದಹರೇ ಚಾ’’ತಿ ದೇಸನಂ ವಡ್ಢೇನ್ತೋ ಅತ್ಥಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಜಾನತಾತಿ ಸಬ್ಬಂ ನೇಯ್ಯಂ ಜಾನನ್ತೇನ. ಪಸ್ಸತಾತಿ ತದೇವ ಹತ್ಥೇ ಠಪಿತಂ ಆಮಲಕಂ ವಿಯ ಪಸ್ಸನ್ತೇನ. ವುದ್ಧಭೂಮೀತಿ ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ವುದ್ಧೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತಂ ಕಾರಣಂ. ದಹರಭೂಮೀತಿ ಯೇನ ಕಾರಣೇನ ದಹರೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತಂ ಕಾರಣಂ. ಆಸೀತಿಕೋತಿ ಅಸೀತಿವಸ್ಸವಯೋ. ನಾವುತಿಕೋತಿ ನವುತಿವಸ್ಸವಯೋ. ಕಾಮೇ ಪರಿಭುಞ್ಜತೀತಿ ವತ್ಥುಕಾಮೇ ಕಿಲೇಸಕಾಮೇತಿ ದುವಿಧೇಪಿ ಕಾಮೇ ಕಮನವಸೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ. ಕಾಮಮಜ್ಝಾವಸತೀತಿ ದುವಿಧೇಪಿ ಕಾಮೇ ಘರೇ ಘರಸ್ಸಾಮಿಕೋ ವಿಯ ವಸತಿ ಅಧಿವಸತಿ. ಕಾಮಪರಿಯೇಸನಾಯ ಉಸ್ಸುಕೋತಿ ದುವಿಧಾನಮ್ಪಿ ಕಾಮಾನಂ ಪರಿಯೇಸನತ್ಥಂ ಉಸ್ಸುಕ್ಕಮಾಪನ್ನೋ. ಬಾಲೋ ನ ಥೇರೋತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಸೋ ನ ಥೇರೋ ಬಾಲೋ ಮನ್ದೋತ್ವೇವ ಗಣನಂ ಗಚ್ಛತಿ. ವುತ್ತಂ ಹೇತಂ –

‘‘ನ ತೇನ ಥೇರೋ ಸೋ ಹೋತಿ, ಯೇನಸ್ಸ ಪಲಿತಂ ಸಿರೋ;

ಪರಿಪಕ್ಕೋ ವಯೋ ತಸ್ಸ, ಮೋಘಜಿಣ್ಣೋತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. (ಧ. ಪ. ೨೬೦);

ದಹರೋತಿ ತರುಣೋ. ಯುವಾತಿ ಯೋಬ್ಬನೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಸುಸುಕಾಳಕೇಸೋತಿ ಸುಟ್ಠು ಕಾಳಕೇಸೋ. ಭದ್ರೇನ ಯೋಬ್ಬನೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ ಯೇನ ಯೋಬ್ಬನೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಯುವಾ, ತಂ ಯೋಬ್ಬನಂ ಭದ್ರಂ ಲದ್ಧಕನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪಠಮೇನ ವಯಸಾತಿ ಪಠಮವಯೋ ನಾಮ ತೇತ್ತಿಂಸ ವಸ್ಸಾನಿ, ತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪಣ್ಡಿತೋ ಥೇರೋತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಸೋ ಏವರೂಪೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಣ್ಡಿತೋತಿ ಚ ಥೇರೋತಿ ಚ ಗಣನಂ ಗಚ್ಛತಿ. ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ –

‘‘ಯಮ್ಹಿ ಸಚ್ಚಞ್ಚ ಧಮ್ಮೋ ಚ, ಅಹಿಂಸಾ ಸಂಯಮೋ ದಮೋ;

ಸ ವೇ ವನ್ತಮಲೋ ಧೀರೋ, ಥೇರೋ ಇತಿ ಪವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. (ಧ. ಪ. ೨೬೧);

೪೦. ಅಟ್ಠಮೇ ಚೋರಾ ಬಲವನ್ತೋ ಹೋನ್ತೀತಿ ಪಕ್ಖಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಪರಿವಾರಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಧನಸಮ್ಪನ್ನಾ, ನಿವಾಸಟ್ಠಾನಸಮ್ಪನ್ನಾ, ವಾಹನಸಮ್ಪನ್ನಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ. ರಾಜಾನೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ದುಬ್ಬಲಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರಾಜಾನೋ ತಾಸಂ ಸಮ್ಪತ್ತೀನಂ ಅಭಾವೇನ ದುಬ್ಬಲಾ ಹೋನ್ತಿ. ಅತಿಯಾತುನ್ತಿ ಬಹಿದ್ಧಾ ಜನಪದಚಾರಿಕಂ ಚರಿತ್ವಾ ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತಕ್ಖಣೇ ಅನ್ತೋನಗರಂ ಪವಿಸಿತುಂ. ನಿಯ್ಯಾತುನ್ತಿ ‘‘ಚೋರಾ ಜನಪದಂ ವಿಲುಮ್ಪನ್ತಿ ಮದ್ದನ್ತಿ, ತೇ ನಿಸೇಧೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಪಠಮಯಾಮೇ ವಾ ಮಜ್ಝಿಮಯಾಮೇ ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಯಾಮೇ ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿತುಂ ಫಾಸುಕಂ ನ ಹೋತಿ. ತತೋ ಉಟ್ಠಾಯ ಚೋರಾ ಮನುಸ್ಸೇ ಪೋಥೇತ್ವಾ ಅಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ವಾ ಜನಪದೇ ಅನುಸಞ್ಞಾತುನ್ತಿ ಗಾಮಂ ವಾಸಕರಣತ್ಥಾಯ ಸೇತುಂ ಅತ್ಥರಣತ್ಥಾಯ ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಖಣಾಪನತ್ಥಾಯ ಸಾಲಾದೀನಂ ಕರಣತ್ಥಾಯ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ಜನಪದೇ ಅನುಸಞ್ಞಾತುಮ್ಪಿ ನ ಸುಖಂ ಹೋತಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕಾನನ್ತಿ ಅನ್ತೋನಗರವಾಸೀನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕಾನಂ. ಬಾಹಿರಾನಿ ವಾ ಕಮ್ಮನ್ತಾನೀತಿ ಬಹಿಗಾಮೇ ಆರಾಮೇ ಖೇತ್ತಕಮ್ಮನ್ತಾನಿ. ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂ ಬಲವನ್ತೋ ಹೋನ್ತೀತಿ ಪಕ್ಖುತ್ತರಾ ಯಸುತ್ತರಾ ಪುಞ್ಞವನ್ತೋ ಬಹುಕೇಹಿ ಉಪಟ್ಠಾಕೇಹಿ ಚ ಉಪಟ್ಠಾಕೀಹಿ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ರಾಜರಾಜಮಹಾಮತ್ತಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಾ. ಪೇಸಲಾ ಭಿಕ್ಖೂ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ದುಬ್ಬಲಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಪಿಯಸೀಲಾ ಭಿಕ್ಖೂ ತಾಸಂ ಸಮ್ಪತ್ತೀನಂ ಅಭಾವೇನ ದುಬ್ಬಲಾ ಹೋನ್ತಿ. ತುಣ್ಹೀಭೂತಾ ತುಣ್ಹೀಭೂತಾವ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಸಙ್ಕಸಾಯನ್ತೀತಿ ನಿಸ್ಸದ್ದಾ ಹುತ್ವಾ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ನಿಸಿನ್ನಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಏಕವಚನಮ್ಪಿ ಮುಖಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕಥೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಾ ಪಜ್ಝಾಯನ್ತಾ ವಿಯ ನಿಸೀದನ್ತಿ. ತಯಿದನ್ತಿ ತದೇತಂ ಕಾರಣಂ. ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೋ ವುತ್ತವಿಪಲ್ಲಾಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೪೧. ನವಮೇ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪತ್ತಾಧಿಕರಣಹೇತೂತಿ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಕಾರಣಹೇತು ಪಟಿಪಜ್ಜನಹೇತೂತಿ ಅತ್ಥೋ. ಞಾಯಂ ಧಮ್ಮಂ ಕುಸಲನ್ತಿ ಸಹವಿಪಸ್ಸನಕಂ ಮಗ್ಗಂ. ಏವರೂಪೋ ಹಿ ಸಹವಿಪಸ್ಸನಕಂ ಮಗ್ಗಂ ಆರಾಧೇತುಂ ಸಮ್ಪಾದೇತುಂ ಪೂರೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೋ ವುತ್ತವಿಪಲ್ಲಾಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಸಹ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಮಗ್ಗೋ ಕಥಿತೋ.

೪೨. ದಸಮೇ ದುಗ್ಗಹಿತೇಹೀತಿ ಉಪ್ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಗಹಿತೇಹಿ. ಬ್ಯಞ್ಜನಪ್ಪತಿರೂಪಕೇಹೀತಿ ಬ್ಯಞ್ಜನಸೋ ಪತಿರೂಪಕೇಹಿ ಅಕ್ಖರಚಿತ್ರತಾಯ ಲದ್ಧಕೇಹಿ. ಅತ್ಥಞ್ಚ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಪಟಿಬಾಹನ್ತೀತಿ ಸುಗ್ಗಹಿತಸುತ್ತನ್ತಾನಂ ಅತ್ಥಞ್ಚ ಪಾಳಿಞ್ಚ ಪಟಿಬಾಹನ್ತಿ, ಅತ್ತನೋ ದುಗ್ಗಹಿತಸುತ್ತನ್ತಾನಂಯೇವ ಅತ್ಥಞ್ಚ ಪಾಳಿಞ್ಚ ಉತ್ತರಿತರಂ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇನ್ತಿ. ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೋ ವುತ್ತವಿಪಲ್ಲಾಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಸಾಸನಸ್ಸ ವುದ್ಧಿ ಚ ಪರಿಹಾನಿ ಚ ಕಥಿತಾತಿ.

ಸಮಚಿತ್ತವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ.