೩. ಅರೂಪಧಾತು

೯೯೫. ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಕತಿ ಖನ್ಧಾ…ಪೇ… ಕತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ?

ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಚತ್ತಾರೋ ಖನ್ಧಾ, ದ್ವೇ ಆಯತನಾನಿ, ದ್ವೇ ಧಾತುಯೋ, ತೀಣಿ ಸಚ್ಚಾನಿ, ಏಕಾದಸಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ, ಅಟ್ಠ ಹೇತೂ, ತಯೋ ಆಹಾರಾ, ಏಕೋ ಫಸ್ಸೋ, ಏಕಾ ವೇದನಾ, ಏಕಾ ಸಞ್ಞಾ, ಏಕಾ ಚೇತನಾ, ಏಕಂ ಚಿತ್ತಂ.

೯೯೬. ತತ್ಥ ಕತಮೇ ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಚತ್ತಾರೋ ಖನ್ಧಾ? ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೋ – ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಚತ್ತಾರೋ ಖನ್ಧಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾನಿ ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ದ್ವೇ ಆಯತನಾನಿ? ಮನಾಯತನಂ, ಧಮ್ಮಾಯತನಂ – ಇಮಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ದ್ವೇ ಆಯತನಾನಿ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ದ್ವೇ ಧಾತುಯೋ? ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು, ಧಮ್ಮಧಾತು – ಇಮಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ದ್ವೇ ಧಾತುಯೋ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾನಿ ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ತೀಣಿ ಸಚ್ಚಾನಿ? ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ, ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ, ಮಗ್ಗಸಚ್ಚಂ – ಇಮಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ತೀಣಿ ಸಚ್ಚಾನಿ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾನಿ ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಏಕಾದಸಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ? ಮನಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಅಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಅಞ್ಞಾತಾವಿನ್ದ್ರಿಯಂ – ಇಮಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಏಕಾದಸಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೇ ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಅಟ್ಠ ಹೇತೂ? ತಯೋ ಕುಸಲಹೇತೂ, ದ್ವೇ ಅಕುಸಲಹೇತೂ, ತಯೋ ಅಬ್ಯಾಕತಹೇತೂ…ಪೇ… ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಅಟ್ಠ ಹೇತೂ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೇ ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ತಯೋ ಆಹಾರಾ? ಫಸ್ಸಾಹಾರೋ, ಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾಹಾರೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರೋ – ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ತಯೋ ಆಹಾರಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಏಕೋ ಫಸ್ಸೋ? ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಏಕೋ ಫಸ್ಸೋ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಏಕಾ ವೇದನಾ…ಪೇ… ಏಕಾ ಸಞ್ಞಾ…ಪೇ… ಏಕಾ ಚೇತನಾ…ಪೇ… ಏಕಂ ಚಿತ್ತಂ? ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಏಕಂ ಚಿತ್ತಂ’’.