೨. ಉಪ್ಪತ್ತಾನುಪ್ಪತ್ತಿವಾರೋ

೧. ಕಾಮಧಾತು

೯೯೧. ಕಾಮಧಾತುಯಾ ಕತಿ ಖನ್ಧಾ, ಕತಿ ಆಯತನಾನಿ, ಕತಿ ಧಾತುಯೋ, ಕತಿ ಸಚ್ಚಾನಿ, ಕತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ, ಕತಿ ಹೇತೂ, ಕತಿ ಆಹಾರಾ, ಕತಿ ಫಸ್ಸಾ, ಕತಿ ವೇದನಾ, ಕತಿ ಸಞ್ಞಾ, ಕತಿ ಚೇತನಾ, ಕತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ?

ಕಾಮಧಾತುಯಾ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ, ದ್ವಾದಸಾಯತನಾನಿ, ಅಟ್ಠಾರಸ ಧಾತುಯೋ, ತೀಣಿ ಸಚ್ಚಾನಿ, ಬಾವೀಸತಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ, ನವ ಹೇತೂ, ಚತ್ತಾರೋ ಆಹಾರಾ, ಸತ್ತ ಫಸ್ಸಾ, ಸತ್ತ ವೇದನಾ, ಸತ್ತ ಸಞ್ಞಾ, ಸತ್ತ ಚೇತನಾ, ಸತ್ತ ಚಿತ್ತಾನಿ.

೯೯೨. ತತ್ಥ ಕತಮೇ ಕಾಮಧಾತುಯಾ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ? ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ, ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೋ – ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಕಾಮಧಾತುಯಾ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾನಿ ಕಾಮಧಾತುಯಾ ದ್ವಾದಸಾಯತನಾನಿ? ಚಕ್ಖಾಯತನಂ, ರೂಪಾಯತನಂ, ಸೋತಾಯತನಂ, ಸದ್ದಾಯತನಂ, ಘಾನಾಯತನಂ, ಗನ್ಧಾಯತನಂ, ಜಿವ್ಹಾಯತನಂ, ರಸಾಯತನಂ, ಕಾಯಾಯತನಂ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾಯತನಂ, ಮನಾಯತನಂ, ಧಮ್ಮಾಯತನಂ – ಇಮಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಕಾಮಧಾತುಯಾ ದ್ವಾದಸಾಯತನಾನಿ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಕಾಮಧಾತುಯಾ ಅಟ್ಠಾರಸ ಧಾತುಯೋ? ಚಕ್ಖುಧಾತು, ರೂಪಧಾತು, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು, ಸೋತಧಾತು, ಸದ್ದಧಾತು, ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು, ಘಾನಧಾತು, ಗನ್ಧಧಾತು, ಘಾನವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು, ಜಿವ್ಹಾಧಾತು, ರಸಧಾತು, ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು, ಕಾಯಧಾತು, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಧಾತು, ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು, ಮನೋಧಾತು, ಧಮ್ಮಧಾತು, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು – ಇಮಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಕಾಮಧಾತುಯಾ ಅಟ್ಠಾರಸ ಧಾತುಯೋ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾನಿ ಕಾಮಧಾತುಯಾ ತೀಣಿ ಸಚ್ಚಾನಿ? ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ, ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ, ಮಗ್ಗಸಚ್ಚಂ – ಇಮಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಕಾಮಧಾತುಯಾ ತೀಣಿ ಸಚ್ಚಾನಿ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾನಿ ಕಾಮಧಾತುಯಾ ಬಾವೀಸತಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ? ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋತಿನ್ದ್ರಿಯಂ…ಪೇ… ಅಞ್ಞಾತಾವಿನ್ದ್ರಿಯಂ – ಇಮಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಕಾಮಧಾತುಯಾ ಬಾವೀಸತಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೇ ಕಾಮಧಾತುಯಾ ನವ ಹೇತೂ? ತಯೋ ಕುಸಲಹೇತೂ, ತಯೋ ಅಕುಸಲಹೇತೂ, ತಯೋ ಅಬ್ಯಾಕತಹೇತೂ…ಪೇ… ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಕಾಮಧಾತುಯಾ ನವ ಹೇತೂ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೇ ಕಾಮಧಾತುಯಾ ಚತ್ತಾರೋ ಆಹಾರಾ? ಕಬಳೀಕಾರಾಹಾರೋ, ಫಸ್ಸಾಹಾರೋ, ಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾಹಾರೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರೋ – ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಕಾಮಧಾತುಯಾ ಚತ್ತಾರೋ ಆಹಾರಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೇ ಕಾಮಧಾತುಯಾ ಸತ್ತ ಫಸ್ಸಾ? ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ ಸೋತಸಮ್ಫಸ್ಸೋ, ಘಾನಸಮ್ಫಸ್ಸೋ, ಜಿವ್ಹಾಸಮ್ಫಸ್ಸೋ, ಕಾಯಸಮ್ಫಸ್ಸೋ, ಮನೋಧಾತುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ – ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಕಾಮಧಾತುಯಾ ಸತ್ತ ಫಸ್ಸಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಕಾಮಧಾತುಯಾ ಸತ್ತ ವೇದನಾ? ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ವೇದನಾ, ಸೋತಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ವೇದನಾ, ಘಾನಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ವೇದನಾ, ಜಿವ್ಹಾಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ವೇದನಾ, ಕಾಯಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ವೇದನಾ, ಮನೋಧಾತುಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ವೇದನಾ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ವೇದನಾ – ಇಮಾ ವುಚ್ಚತ್ತಿ ‘‘ಕಾಮಧಾತುಯಾ ಸತ್ತ ವೇದನಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಕಾಮಧಾತುಯಾ ಸತ್ತ ಸಞ್ಞಾ? ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾ, ಸೋತಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾ, ಘಾನಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾ, ಜಿವ್ಹಾಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾ, ಕಾಯಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾ, ಮನೋಧಾತುಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾ – ಇಮಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಕಾಮಧಾತುಯಾ ಸತ್ತ ಸಞ್ಞಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಕಾಮಧಾತುಯಾ ಸತ್ತ ಚೇತನಾ? ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಚೇತನಾ, ಸೋತಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಚೇತನಾ, ಘಾನಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಚೇತನಾ, ಜಿವ್ಹಾಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಚೇತನಾ, ಕಾಯಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಚೇತನಾ, ಮನೋಧಾತುಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಚೇತನಾ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಚೇತನಾ – ಇಮಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಕಾಮಧಾತುಯಾ ಸತ್ತ ಚೇತನಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾನಿ ಕಾಮಧಾತುಯಾ ಸತ್ತ ಚಿತ್ತಾನಿ? ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ, ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಂ, ಘಾನವಿಞ್ಞಾಣಂ, ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಂ, ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಂ, ಮನೋಧಾತು, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು – ಇಮಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಕಾಮಧಾತುಯಾ ಸತ್ತ ಚಿತ್ತಾನಿ’’.

೨. ರೂಪಧಾತು

೯೯೩. ರೂಪಧಾತುಯಾ ಕತಿ ಖನ್ಧಾ, ಕತಿ ಆಯತನಾ, ಕತಿ ಧಾತುಯೋ, ಕತಿ ಸಚ್ಚಾನಿ, ಕತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ…ಪೇ… ಕತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ?

ರೂಪಧಾತುಯಾ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ, ಛ ಆಯತನಾನಿ, ನವ ಧಾತುಯೋ, ತೀಣಿ ಸಚ್ಚಾನಿ, ಚುದ್ದಸಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ, ಅಟ್ಠ ಹೇತೂ, ತಯೋ ಆಹಾರಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಫಸ್ಸಾ, ಚತಸ್ಸೋ ವೇದನಾ, ಚತಸ್ಸೋ ಸಞ್ಞಾ, ಚತಸ್ಸೋ ಚೇತನಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಚಿತ್ತಾನಿ.

೯೯೪. ತತ್ಥ ಕತಮೇ ರೂಪಧಾತುಯಾ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ? ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ, ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೋ – ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ರೂಪಧಾತುಯಾ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾನಿ ರೂಪಧಾತುಯಾ ಛ ಆಯತನಾನಿ? ಚಕ್ಖಾಯತನಂ, ರೂಪಾಯತನಂ, ಸೋತಾಯತನಂ, ಸದ್ದಾಯತನಂ, ಮನಾಯತನಂ, ಧಮ್ಮಾಯತನಂ – ಇಮಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ರೂಪಧಾತುಯಾ ಛ ಆಯತನಾನಿ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ರೂಪಧಾತುಯಾ ನವ ಧಾತುಯೋ? ಚಕ್ಖುಧಾತು, ರೂಪಧಾತು, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು, ಸೋತಧಾತು, ಸದ್ದಧಾತು, ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು, ಮನೋಧಾತು, ಧಮ್ಮಧಾತು, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು – ಇಮಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ರೂಪಧಾತುಯಾ ನವ ಧಾತುಯೋ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾನಿ ರೂಪಧಾತುಯಾ ತೀಣಿ ಸಚ್ಚಾನಿ? ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ, ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ, ಮಗ್ಗಸಚ್ಚಂ – ಇಮಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ರೂಪಧಾತುಯಾ ತೀಣಿ ಸಚ್ಚಾನಿ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾನಿ ರೂಪಧಾತುಯಾ ಚುದ್ದಸಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ? ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಮನಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಅನಞ್ಞಾತಞ್ಞಸ್ಸಾಮೀತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಅಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಅಞ್ಞಾತಾವಿನ್ದ್ರಿಯಂ – ಇಮಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ರೂಪಧಾತುಯಾ ಚುದ್ದಸಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೇ ರೂಪಧಾತುಯಾ ಅಟ್ಠ ಹೇತೂ? ತಯೋ ಕುಸಲಹೇತೂ, ದ್ವೇ ಅಕುಸಲಹೇತೂ, ತಯೋ ಅಬ್ಯಾಕತಹೇತೂ.

ತತ್ಥ ಕತಮೇ ತಯೋ ಕುಸಲಹೇತೂ? ಅಲೋಭೋ ಕುಸಲಹೇತು, ಅದೋಸೋ ಕುಸಲಹೇತು, ಅಮೋಹೋ ಕುಸಲಹೇತು – ಇಮೇ ತಯೋ ಕುಸಲಹೇತೂ.

ತತ್ಥ ಕತಮೇ ದ್ವೇ ಅಕುಸಲಹೇತೂ? ಲೋಭೋ ಅಕುಸಲಹೇತು, ಮೋಹೋ ಅಕುಸಲಹೇತು – ಇಮೇ ದ್ವೇ ಅಕುಸಲಹೇತೂ.

ತತ್ಥ ಕತಮೇ ತಯೋ ಅಬ್ಯಾಕತಹೇತೂ? ಕುಸಲಾನಂ ವಾ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕತೋ ಕಿರಿಯಾಬ್ಯಾಕತೇಸು ವಾ ಧಮ್ಮೇಸು ಅಲೋಭೋ, ಅದೋಸೋ, ಅಮೋಹೋ – ಇಮೇ ತಯೋ ಅಬ್ಯಾಕತಹೇತೂ. ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ರೂಪಧಾತುಯಾ ಅಟ್ಠ ಹೇತೂ.

ತತ್ಥ ಕತಮೇ ರೂಪಧಾತುಯಾ ತಯೋ ಆಹಾರಾ? ಫಸ್ಸಾಹಾರೋ, ಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾಹಾರೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರೋ – ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ರೂಪಧಾತುಯಾ ತಯೋ ಆಹಾರಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೇ ರೂಪಧಾತುಯಾ ಚತ್ತಾರೋ ಫಸ್ಸಾ? ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ, ಸೋತಸಮ್ಫಸ್ಸೋ, ಮನೋಧಾತುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ – ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ರೂಪಧಾತುಯಾ ಚತ್ತಾರೋ ಫಸ್ಸಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ರೂಪಧಾತುಯಾ ಚತಸ್ಸೋ ವೇದನಾ…ಪೇ… ಚತಸ್ಸೋ ಸಞ್ಞಾ…ಪೇ… ಚತಸ್ಸೋ ಚೇತನಾ…ಪೇ… ಚತ್ತಾರಿ ಚಿತ್ತಾನಿ? ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ, ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಂ, ಮನೋಧಾತು, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು – ಇಮಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ರೂಪಧಾತುಯಾ ಚತ್ತಾರಿ ಚಿತ್ತಾನಿ’’.

೩. ಅರೂಪಧಾತು

೯೯೫. ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಕತಿ ಖನ್ಧಾ…ಪೇ… ಕತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ?

ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಚತ್ತಾರೋ ಖನ್ಧಾ, ದ್ವೇ ಆಯತನಾನಿ, ದ್ವೇ ಧಾತುಯೋ, ತೀಣಿ ಸಚ್ಚಾನಿ, ಏಕಾದಸಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ, ಅಟ್ಠ ಹೇತೂ, ತಯೋ ಆಹಾರಾ, ಏಕೋ ಫಸ್ಸೋ, ಏಕಾ ವೇದನಾ, ಏಕಾ ಸಞ್ಞಾ, ಏಕಾ ಚೇತನಾ, ಏಕಂ ಚಿತ್ತಂ.

೯೯೬. ತತ್ಥ ಕತಮೇ ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಚತ್ತಾರೋ ಖನ್ಧಾ? ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೋ – ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಚತ್ತಾರೋ ಖನ್ಧಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾನಿ ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ದ್ವೇ ಆಯತನಾನಿ? ಮನಾಯತನಂ, ಧಮ್ಮಾಯತನಂ – ಇಮಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ದ್ವೇ ಆಯತನಾನಿ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ದ್ವೇ ಧಾತುಯೋ? ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು, ಧಮ್ಮಧಾತು – ಇಮಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ದ್ವೇ ಧಾತುಯೋ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾನಿ ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ತೀಣಿ ಸಚ್ಚಾನಿ? ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ, ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ, ಮಗ್ಗಸಚ್ಚಂ – ಇಮಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ತೀಣಿ ಸಚ್ಚಾನಿ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾನಿ ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಏಕಾದಸಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ? ಮನಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಅಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಅಞ್ಞಾತಾವಿನ್ದ್ರಿಯಂ – ಇಮಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಏಕಾದಸಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೇ ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಅಟ್ಠ ಹೇತೂ? ತಯೋ ಕುಸಲಹೇತೂ, ದ್ವೇ ಅಕುಸಲಹೇತೂ, ತಯೋ ಅಬ್ಯಾಕತಹೇತೂ…ಪೇ… ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಅಟ್ಠ ಹೇತೂ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೇ ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ತಯೋ ಆಹಾರಾ? ಫಸ್ಸಾಹಾರೋ, ಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾಹಾರೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರೋ – ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ತಯೋ ಆಹಾರಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಏಕೋ ಫಸ್ಸೋ? ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಏಕೋ ಫಸ್ಸೋ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಏಕಾ ವೇದನಾ…ಪೇ… ಏಕಾ ಸಞ್ಞಾ…ಪೇ… ಏಕಾ ಚೇತನಾ…ಪೇ… ಏಕಂ ಚಿತ್ತಂ? ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅರೂಪಧಾತುಯಾ ಏಕಂ ಚಿತ್ತಂ’’.

೪. ಅಪರಿಯಾಪನ್ನಂ

೯೯೭. ಅಪರಿಯಾಪನ್ನೇ ಕತಿ ಖನ್ಧಾ…ಪೇ… ಕತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ?

ಅಪರಿಯಾಪನ್ನೇ ಚತ್ತಾರೋ ಖನ್ಧಾ, ದ್ವೇ ಆಯತನಾನಿ, ದ್ವೇ ಧಾತುಯೋ, ದ್ವೇ ಸಚ್ಚಾನಿ, ದ್ವಾದಸಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ, ಛ ಹೇತೂ, ತಯೋ ಆಹಾರಾ, ಏಕೋ ಫಸ್ಸೋ, ಏಕಾ ವೇದನಾ, ಏಕಾ ಸಞ್ಞಾ, ಏಕಾ ಚೇತನಾ, ಏಕಂ ಚಿತ್ತಂ.

೯೯೮. ತತ್ಥ ಕತಮೇ ಅಪರಿಯಾಪನ್ನೇ ಚತ್ತಾರೋ ಖನ್ಧಾ? ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೋ – ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಅಪರಿಯಾಪನ್ನೇ ಚತ್ತಾರೋ ಖನ್ಧಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾನಿ ಅಪರಿಯಾಪನ್ನೇ ದ್ವೇ ಆಯತನಾನಿ? ಮನಾಯತನಂ, ಧಮ್ಮಾಯತನಂ – ಇಮಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಅಪರಿಯಾಪನ್ನೇ ದ್ವೇ ಆಯತನಾನಿ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಅಪರಿಯಾಪನ್ನೇ ದ್ವೇ ಧಾತುಯೋ? ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು, ಧಮ್ಮಧಾತು – ಇಮಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಅಪರಿಯಾಪನ್ನೇ ದ್ವೇ ಧಾತುಯೋ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾನಿ ಅಪರಿಯಾಪನ್ನೇ ದ್ವೇ ಸಚ್ಚಾನಿ? ಮಗ್ಗಸಚ್ಚಂ, ನಿರೋಧಸಚ್ಚಂ – ಇಮಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಅಪರಿಯಾಪನ್ನೇ ದ್ವೇ ಸಚ್ಚಾನಿ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾನಿ ಅಪರಿಯಾಪನ್ನೇ ದ್ವಾದಸಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ? ಮನಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಅನಞ್ಞಾತಞ್ಞಸ್ಸಾಮೀತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಅಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಅಞ್ಞಾತಾವಿನ್ದ್ರಿಯಂ – ಇಮಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಅಪರಿಯಾಪನ್ನೇ ದ್ವಾದಸಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೇ ಅಪರಿಯಾಪನ್ನೇ ಛ ಹೇತೂ? ತಯೋ ಕುಸಲಹೇತೂ, ತಯೋ ಅಬ್ಯಾಕತಹೇತೂ.

ತತ್ಥ ಕತಮೇ ತಯೋ ಅಬ್ಯಾಕತಹೇತೂ? ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕತೋ ಅಲೋಭೋ, ಅದೋಸೋ, ಅಮೋಹೋ – ಇಮೇ ತಯೋ ಅಬ್ಯಾಕತಹೇತೂ. ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಅಪರಿಯಾಪನ್ನೇ ಛ ಹೇತೂ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೇ ಅಪರಿಯಾಪನ್ನೇ ತಯೋ ಆಹಾರಾ? ಫಸ್ಸಾಹಾರೋ, ಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾಹಾರೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರೋ – ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಅಪರಿಯಾಪನ್ನೇ ತಯೋ ಆಹಾರಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಅಪರಿಯಾಪನ್ನೇ ಏಕೋ ಫಸ್ಸೋ? ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅಪರಿಯಾಪನ್ನೇ ಏಕೋ ಫಸ್ಸೋ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಅಪರಿಯಾಪನ್ನೇ ಏಕಾ ವೇದನಾ…ಪೇ… ಏಕಾ ಸಞ್ಞಾ…ಪೇ… ಏಕಾ ಚೇತನಾ…ಪೇ… ಏಕಂ ಚಿತ್ತಂ? ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅಪರಿಯಾಪನ್ನೇ ಏಕಂ ಚಿತ್ತಂ’’.