೨. ರೂಪಧಾತು

೯೯೩. ರೂಪಧಾತುಯಾ ಕತಿ ಖನ್ಧಾ, ಕತಿ ಆಯತನಾ, ಕತಿ ಧಾತುಯೋ, ಕತಿ ಸಚ್ಚಾನಿ, ಕತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ…ಪೇ… ಕತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ?

ರೂಪಧಾತುಯಾ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ, ಛ ಆಯತನಾನಿ, ನವ ಧಾತುಯೋ, ತೀಣಿ ಸಚ್ಚಾನಿ, ಚುದ್ದಸಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ, ಅಟ್ಠ ಹೇತೂ, ತಯೋ ಆಹಾರಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಫಸ್ಸಾ, ಚತಸ್ಸೋ ವೇದನಾ, ಚತಸ್ಸೋ ಸಞ್ಞಾ, ಚತಸ್ಸೋ ಚೇತನಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಚಿತ್ತಾನಿ.

೯೯೪. ತತ್ಥ ಕತಮೇ ರೂಪಧಾತುಯಾ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ? ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ, ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೋ – ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ರೂಪಧಾತುಯಾ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾನಿ ರೂಪಧಾತುಯಾ ಛ ಆಯತನಾನಿ? ಚಕ್ಖಾಯತನಂ, ರೂಪಾಯತನಂ, ಸೋತಾಯತನಂ, ಸದ್ದಾಯತನಂ, ಮನಾಯತನಂ, ಧಮ್ಮಾಯತನಂ – ಇಮಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ರೂಪಧಾತುಯಾ ಛ ಆಯತನಾನಿ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ರೂಪಧಾತುಯಾ ನವ ಧಾತುಯೋ? ಚಕ್ಖುಧಾತು, ರೂಪಧಾತು, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು, ಸೋತಧಾತು, ಸದ್ದಧಾತು, ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು, ಮನೋಧಾತು, ಧಮ್ಮಧಾತು, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು – ಇಮಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ರೂಪಧಾತುಯಾ ನವ ಧಾತುಯೋ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾನಿ ರೂಪಧಾತುಯಾ ತೀಣಿ ಸಚ್ಚಾನಿ? ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂ, ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ, ಮಗ್ಗಸಚ್ಚಂ – ಇಮಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ರೂಪಧಾತುಯಾ ತೀಣಿ ಸಚ್ಚಾನಿ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾನಿ ರೂಪಧಾತುಯಾ ಚುದ್ದಸಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ? ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಮನಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಉಪೇಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ವೀರಿಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಅನಞ್ಞಾತಞ್ಞಸ್ಸಾಮೀತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಅಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಅಞ್ಞಾತಾವಿನ್ದ್ರಿಯಂ – ಇಮಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ರೂಪಧಾತುಯಾ ಚುದ್ದಸಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೇ ರೂಪಧಾತುಯಾ ಅಟ್ಠ ಹೇತೂ? ತಯೋ ಕುಸಲಹೇತೂ, ದ್ವೇ ಅಕುಸಲಹೇತೂ, ತಯೋ ಅಬ್ಯಾಕತಹೇತೂ.

ತತ್ಥ ಕತಮೇ ತಯೋ ಕುಸಲಹೇತೂ? ಅಲೋಭೋ ಕುಸಲಹೇತು, ಅದೋಸೋ ಕುಸಲಹೇತು, ಅಮೋಹೋ ಕುಸಲಹೇತು – ಇಮೇ ತಯೋ ಕುಸಲಹೇತೂ.

ತತ್ಥ ಕತಮೇ ದ್ವೇ ಅಕುಸಲಹೇತೂ? ಲೋಭೋ ಅಕುಸಲಹೇತು, ಮೋಹೋ ಅಕುಸಲಹೇತು – ಇಮೇ ದ್ವೇ ಅಕುಸಲಹೇತೂ.

ತತ್ಥ ಕತಮೇ ತಯೋ ಅಬ್ಯಾಕತಹೇತೂ? ಕುಸಲಾನಂ ವಾ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕತೋ ಕಿರಿಯಾಬ್ಯಾಕತೇಸು ವಾ ಧಮ್ಮೇಸು ಅಲೋಭೋ, ಅದೋಸೋ, ಅಮೋಹೋ – ಇಮೇ ತಯೋ ಅಬ್ಯಾಕತಹೇತೂ. ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ರೂಪಧಾತುಯಾ ಅಟ್ಠ ಹೇತೂ.

ತತ್ಥ ಕತಮೇ ರೂಪಧಾತುಯಾ ತಯೋ ಆಹಾರಾ? ಫಸ್ಸಾಹಾರೋ, ಮನೋಸಞ್ಚೇತನಾಹಾರೋ, ವಿಞ್ಞಾಣಾಹಾರೋ – ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ರೂಪಧಾತುಯಾ ತಯೋ ಆಹಾರಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೇ ರೂಪಧಾತುಯಾ ಚತ್ತಾರೋ ಫಸ್ಸಾ? ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ, ಸೋತಸಮ್ಫಸ್ಸೋ, ಮನೋಧಾತುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಸಮ್ಫಸ್ಸೋ – ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ರೂಪಧಾತುಯಾ ಚತ್ತಾರೋ ಫಸ್ಸಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ರೂಪಧಾತುಯಾ ಚತಸ್ಸೋ ವೇದನಾ…ಪೇ… ಚತಸ್ಸೋ ಸಞ್ಞಾ…ಪೇ… ಚತಸ್ಸೋ ಚೇತನಾ…ಪೇ… ಚತ್ತಾರಿ ಚಿತ್ತಾನಿ? ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ, ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಂ, ಮನೋಧಾತು, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು – ಇಮಾನಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ರೂಪಧಾತುಯಾ ಚತ್ತಾರಿ ಚಿತ್ತಾನಿ’’.