(೧೫) ಪಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನವಾದಾ

೯೪೩. ತತ್ಥ ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನವಾದಾ?

(ಕ) ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಸಮಣೋ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಾ ಏವಂವಾದೀ ಹೋತಿ ಏವಂದಿಟ್ಠಿ [ಏವಂದಿಟ್ಠಿ (ಸ್ಯಾ.)] – ‘‘ಯತೋ ಖೋ, ಭೋ, ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಪಞ್ಚಹಿ ಕಾಮಗುಣೇಹಿ ಸಮಪ್ಪಿತೋ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತೋ ಪರಿಚಾರೇತಿ, ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಭೋ, ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಪರಮದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಇತ್ಥೇಕೇ ಸತೋ ಸತ್ತಸ್ಸ ಪರಮದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತಿ.

(ಖ) ತಮಞ್ಞೋ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಭೋ, ಏಸೋ ಅತ್ತಾ ಯಂ ತ್ವಂ ವದೇಸಿ ನೇಸೋ ನತ್ಥೀತಿ ವದಾಮಿ. ನೋ ಚ ಖೋ, ಭೋ, ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಏತ್ತಾವತಾ ಪರಮದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಕಾಮಾ ಹಿ, ಭೋ, ಅನಿಚ್ಚಾ ದುಕ್ಖಾ ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮಾ. ತೇಸಂ ವಿಪರಿಣಾಮಞ್ಞಥಾಭಾವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಾ. ಯತೋ ಖೋ, ಭೋ, ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಭೋ, ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಪರಮದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಇತ್ಥೇಕೇ ಸತೋ ಸತ್ತಸ್ಸ ಪರಮದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತಿ.

(ಗ) ತಮಞ್ಞೋ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಭೋ, ಏಸೋ ಅತ್ತಾ ಯಂ ತ್ವಂ ವದೇಸಿ. ನೇಸೋ ನತ್ಥೀತಿ ವದಾಮಿ. ನೋ ಚ ಖೋ, ಭೋ, ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಏತ್ತಾವತಾ ಪರಮದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಯದೇವ ತತ್ಥ ವಿತಕ್ಕಿತಂ ವಿಚಾರಿತಂ ಏತೇನ ಏತಂ ಓಳಾರಿಕಂ ಅಕ್ಖಾಯತಿ. ಯತೋ ಖೋ, ಭೋ, ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಭೋ, ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಪರಮದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಇತ್ಥೇಕೇ ಸತೋ ಸತ್ತಸ್ಸ ಪರಮದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತಿ.

(ಘ) ತಮಞ್ಞೋ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಭೋ, ಏಸೋ ಅತ್ತಾ ಯಂ ತ್ವಂ ವದೇಸಿ. ನೇಸೋ ನತ್ಥೀತಿ ವದಾಮಿ. ನೋ ಚ ಖೋ, ಭೋ, ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಏತ್ತಾವತಾ ಪರಮದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಯದೇವ ತತ್ಥ ಪೀತಿಗತಂ ಚೇತಸೋ ಉಪ್ಪಿಲಾವಿತಂ, ಏತೇನ ಏತಂ ಓಳಾರಿಕಂ ಅಕ್ಖಾಯತಿ. ಯತೋ ಖೋ, ಭೋ, ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿರಾಗಾ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಭೋ, ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಪರಮದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಇತ್ಥೇಕೇ ಸತೋ ಸತ್ತಸ್ಸ ಪರಮದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತಿ.

(ಙ) ತಮಞ್ಞೋ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಭೋ, ಏಸೋ ಅತ್ತಾ ಯಂ ತ್ವಂ ವದೇಸಿ. ನೇಸೋ ನತ್ಥೀತಿ ವದಾಮಿ. ನೋ ಚ ಖೋ, ಭೋ, ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಏತ್ತಾವತಾ ಪರಮದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಯದೇವ ತತ್ಥ ಸುಖಪೀತಿ ಚೇತಸೋ ಆಭೋಗೋ, ಏತೇನ ಏತಂ ಓಳಾರಿಕಂ ಅಕ್ಖಾಯತಿ. ಯತೋ ಖೋ, ಭೋ, ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಭೋ, ಅಯಂ ಅತ್ತಾ ಪರಮದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಇತ್ಥೇಕೇ ಸತೋ ಸತ್ತಸ್ಸ ಪರಮದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತಿ. ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನವಾದಾ.

ಪಞ್ಚಕಂ.