೨. ದುಕನಿದ್ದೇಸೋ

(೧) ಕೋಧೋ ಚ ಉಪನಾಹೋ ಚ

೮೯೧. (ಕ) ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಕೋಧೋ? ಯೋ ಕೋಧೋ ಕುಜ್ಝನಾ ಕುಜ್ಝಿತತ್ತಂ ದೋಸೋ ದುಸ್ಸನಾ ದುಸ್ಸಿತತ್ತಂ ಬ್ಯಾಪತ್ತಿ ಬ್ಯಾಪಜ್ಜನಾ ಬ್ಯಾಪಜ್ಜಿತತ್ತಂ ವಿರೋಧೋ ಪಟಿವಿರೋಧೋ ಚಣ್ಡಿಕ್ಕಂ ಅಸುರೋಪೋ ಅನತ್ತಮನತಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಕೋಧೋ’’.

(ಖ) ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಉಪನಾಹೋ? ಪುಬ್ಬಕಾಲಂ ಕೋಧೋ, ಅಪರಕಾಲಂ ಉಪನಾಹೋ. ಯೋ ಏವರೂಪೋ ಉಪನಾಹೋ ಉಪನಯ್ಹನಾ ಉಪನಯ್ಹಿತತ್ತಂ ಅಟ್ಠಪನಾ ಠಪನಾ ಸಣ್ಠಪನಾ ಅನುಸಂಸನ್ದನಾ ಅನುಪ್ಪಬನ್ಧನಾ ದಳ್ಹೀಕಮ್ಮಂ ಕೋಧಸ್ಸ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಉಪನಾಹೋ’’.

(೨) ಮಕ್ಖೋ ಚ ಪಳಾಸೋ ಚ

೮೯೨. (ಕ) ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಮಕ್ಖೋ? ಯೋ ಮಕ್ಖೋ ಮಕ್ಖಾಯನಾ ಮಕ್ಖಾಯಿತತ್ತಂ [ಮಕ್ಖಿಯನಾ ಮಕ್ಖಿಯಿತತ್ತಂ (ಸೀ. ಕ.)] ನಿಟ್ಠುರಿಯಂ ನಿಟ್ಠುರಿಯಕಮ್ಮಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮಕ್ಖೋ’’.

(ಖ) ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಪಳಾಸೋ? ಯೋ ಪಳಾಸೋ ಪಳಾಸಾಯನಾ [ಪಲಾಸಾಯನಾ ಪಲಾಸಾಯಿತತ್ತಂ (ಸ್ಯಾ.)] ಪಳಾಸಾಹಾರೋ ವಿವಾದಟ್ಠಾನಂ ಯುಗಗ್ಗಾಹೋ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಪಳಾಸೋ’’.

(೩) ಇಸ್ಸಾ ಚ ಮಚ್ಛರಿಯಞ್ಚ

೮೯೩. (ಕ) ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಇಸ್ಸಾ? ಯಾ ಪರಲಾಭಸಕ್ಕಾರಗರುಕಾರಮಾನನವನ್ದನಪೂಜನಾಸು ಇಸ್ಸಾ ಇಸ್ಸಾಯನಾ ಇಸ್ಸಾಯಿತತ್ತಂ ಉಸೂಯಾ ಉಸೂಯನಾ ಉಸೂಯಿತತ್ತಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಇಸ್ಸಾ’’.

(ಖ) ತತ್ಥ ಕತಮಂ ಮಚ್ಛರಿಯಂ? ಪಞ್ಚ ಮಚ್ಛರಿಯಾನಿ – ಆವಾಸಮಚ್ಛರಿಯಂ, ಕುಲಮಚ್ಛರಿಯಂ, ಲಾಭಮಚ್ಛರಿಯಂ, ವಣ್ಣಮಚ್ಛರಿಯಂ, ಧಮ್ಮಮಚ್ಛರಿಯಂ. ಯಂ ಏವರೂಪಂ ಮಚ್ಛೇರಂ ಮಚ್ಛರಾಯನಾ ಮಚ್ಛರಾಯಿತತ್ತಂ ವೇವಿಚ್ಛಂ ಕದರಿಯಂ ಕಟುಕಞ್ಚುಕತಾ ಅಗ್ಗಹಿತತ್ತಂ [ಪಗ್ಗಹಿತತ್ತಂ (ಸೀ. ಕ.) ಧ. ಸ. ೧೧೨೭] ಚಿತ್ತಸ್ಸ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮಚ್ಛರಿಯಂ’’.

(೪) ಮಾಯಾ ಚ ಸಾಠೇಯ್ಯಞ್ಚ

೮೯೪. (ಕ) ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಮಾಯಾ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ, ವಾಚಾಯ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ, ಮನಸಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪಟಿಚ್ಛಾದನಹೇತುಂ ಪಾಪಿಕಂ ಇಚ್ಛಂ ಪಣಿದಹತಿ. ‘‘ಮಾ ಮಂ ಜಞ್ಞಾ’’ತಿ ಇಚ್ಛತಿ. ‘‘ಮಾ ಮಂ ಜಞ್ಞಾ’’ತಿ ಸಙ್ಕಪ್ಪೇತಿ. ‘‘ಮಾ ಮಂ ಜಞ್ಞಾ’’ತಿ ವಾಚಂ ಭಾಸತಿ. ‘‘ಮಾ ಮಂ ಜಞ್ಞಾ’’ತಿ ಕಾಯೇನ ಪರಕ್ಕಮತಿ. ಯಾ ಏವರೂಪಾ ಮಾಯಾ ಮಾಯಾವಿತಾ ಅಚ್ಚಾಸರಾ ವಞ್ಚನಾ ನಿಕತಿ ವಿಕಿರಣಾ ಪರಿಹರಣಾ ಗೂಹನಾ ಪರಿಗೂಹನಾ ಛಾದನಾ ಪಟಿಚ್ಛಾದನಾ ಅನುತ್ತಾನೀಕಮ್ಮಂ ಅನಾವಿಕಮ್ಮಂ ವೋಚ್ಛಾದನಾ ಪಾಪಕಿರಿಯಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮಾಯಾ’’.

(ಖ) ತತ್ಥ ಕತಮಂ ಸಾಠೇಯ್ಯಂ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಸಠೋ ಹೋತಿ ಪರಿಸಠೋ. ಯಂ ತತ್ಥ ಸಠಂ ಸಠತಾ ಸಾಠೇಯ್ಯಂ ಕಕ್ಕರತಾ ಕಕ್ಕರಿಯಂ [ಕಕ್ಖಳತಾ ಕಕ್ಖಳಿಯಂ (ಸ್ಯಾ.)] ಪರಿಕ್ಖತ್ತತಾ ಪಾರಿಕ್ಖತ್ತಿಯಂ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಸಾಠೇಯ್ಯಂ’’.

(೫) ಅವಿಜ್ಜಾ ಚ ಭವತಣ್ಹಾ ಚ

೮೯೫. (ಕ) ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಅವಿಜ್ಜಾ? ಯಂ ಅಞ್ಞಾಣಂ ಅದಸ್ಸನಂ…ಪೇ… ಅವಿಜ್ಜಾಲಙ್ಗೀ ಮೋಹೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾ’’.

(ಖ) ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಭವತಣ್ಹಾ? ಯೋ ಭವೇಸು ಭವಚ್ಛನ್ದೋ ಭವರಾಗೋ ಭವನನ್ದೀ ಭವತಣ್ಹಾ ಭವಸಿನೇಹೋ ಭವಪರಿಳಾಹೋ ಭವಮುಚ್ಛಾ ಭವಜ್ಝೋಸಾನಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಭವತಣ್ಹಾ’’.

(೬) ಭವದಿಟ್ಠಿ ಚ ವಿಭವದಿಟ್ಠಿ ಚ

೮೯೬. (ಕ) ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಭವದಿಟ್ಠಿ? ‘‘ಭವಿಸ್ಸತಿ ಅತ್ತಾ ಚ ಲೋಕೋ ಚಾ’’ತಿ – ಯಾ ಏವರೂಪಾ ದಿಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ…ಪೇ… ವಿಪರಿಯಾಸಗ್ಗಾಹೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಭವದಿಟ್ಠಿ’’.

(ಖ) ತತ್ಥ ಕತಮಾ ವಿಭವದಿಟ್ಠಿ? ‘‘ನ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಅತ್ತಾ ಚ ಲೋಕೋ ಚಾ’’ತಿ – ಯಾ ಏವರೂಪಾ ದಿಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ…ಪೇ… ವಿಪರಿಯಾಸಗ್ಗಾಹೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ವಿಭವದಿಟ್ಠಿ.

(೭) ಸಸ್ಸತದಿಟ್ಠಿ ಚ ಉಚ್ಛೇದದಿಟ್ಠಿ ಚ

೮೯೭. (ಕ) ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಸಸ್ಸತದಿಟ್ಠಿ? ‘‘ಸಸ್ಸತೋ ಅತ್ತಾ ಚ ಲೋಕೋ ಚಾ’’ತಿ – ಯಾ ಏವರೂಪಾ ದಿಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ…ಪೇ… ವಿಪರಿಯಾಸಗ್ಗಾಹೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಸಸ್ಸತದಿಟ್ಠಿ’’.

(ಖ) ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಉಚ್ಛೇದದಿಟ್ಠಿ? ‘‘ಉಚ್ಛಿಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ ಅತ್ತಾ ಚ ಲೋಕೋ ಚಾ’’ತಿ – ಯಾ ಏವರೂಪಾ ದಿಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ…ಪೇ… ವಿಪರಿಯಾಸಗ್ಗಾಹೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಉಚ್ಛೇದದಿಟ್ಠಿ’’.

(೮) ಅನ್ತವಾದಿಟ್ಠಿ ಚ ಅನನ್ತವಾದಿಟ್ಠಿ ಚ

೮೯೮. (ಕ) ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಅನ್ತವಾದಿಟ್ಠಿ? ‘‘ಅನ್ತವಾ ಅತ್ತಾ ಚ ಲೋಕೋ ಚಾ’’ತಿ – ಯಾ ಏವರೂಪಾ ದಿಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ…ಪೇ… ವಿಪರಿಯಾಸಗ್ಗಾಹೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅನ್ತವಾದಿಟ್ಠಿ’’.

(ಖ) ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಅನನ್ತವಾದಿಟ್ಠಿ? ‘‘ಅನನ್ತವಾ ಅತ್ತಾ ಚ ಲೋಕೋ ಚಾ’’ತಿ – ಯಾ ಏವರೂಪಾ ದಿಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ…ಪೇ… ವಿಪರಿಯಾಸಗ್ಗಾಹೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅನನ್ತವಾದಿಟ್ಠಿ’’.

(೯) ಪುಬ್ಬನ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಚ ಅಪರನ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ ಚ

೮೯೯. (ಕ) ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಪುಬ್ಬನ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ? ಪುಬ್ಬನ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ದಿಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ…ಪೇ… ವಿಪರಿಯಾಸಗ್ಗಾಹೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಪುಬ್ಬನ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ’’.

(ಖ) ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಅಪರನ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ? ಅಪರನ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಯಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ದಿಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ…ಪೇ… ವಿಪರಿಯಾಸಗ್ಗಾಹೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅಪರನ್ತಾನುದಿಟ್ಠಿ’’.

(೧೦) ಅಹಿರಿಕಞ್ಚ ಅನೋತ್ತಪ್ಪಞ್ಚ

೯೦೦. (ಕ) ತತ್ಥ ಕತಮಂ ಅಹಿರಿಕಂ? ಯಂ ನ ಹಿರೀಯತಿ ಹಿರಿಯಿತಬ್ಬೇನ, ನ ಹಿರೀಯತಿ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅಹಿರಿಕಂ’’.

(ಖ) ತತ್ಥ ಕತಮಂ ಅನೋತ್ತಪ್ಪಂ? ಯಂ ನ ಓತ್ತಪ್ಪತಿ ಓತ್ತಪ್ಪಿತಬ್ಬೇನ ನ ಓತ್ತಪ್ಪತಿ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅನೋತ್ತಪ್ಪಂ’’.

(೧೧) ದೋವಚಸ್ಸತಾ ಚ ಪಾಪಮಿತ್ತತಾ ಚ

೯೦೧. (ಕ) ತತ್ಥ ಕತಮಾ ದೋವಚಸ್ಸತಾ? ಸಹಧಮ್ಮಿಕೇ ವುಚ್ಚಮಾನೇ ದೋವಚಸ್ಸಾಯಂ ದೋವಚಸ್ಸಿಯಂ ದೋವಚಸ್ಸತಾ ವಿಪ್ಪಟಿಕುಲಗ್ಗಾಹಿತಾ ವಿಪಚ್ಚನೀಕಸಾತತಾ ಅನಾದರಿಯಂ ಅನಾದರತಾ ಅಗಾರವತಾ ಅಪ್ಪತಿಸ್ಸವತಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ದೋವಚಸ್ಸತಾ’’.

(ಖ) ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಪಾಪಮಿತ್ತತಾ? ಯೇ ತೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಅಸ್ಸದ್ಧಾ ದುಸ್ಸೀಲಾ ಅಪ್ಪಸ್ಸುತಾ ಮಚ್ಛರಿನೋ ದುಪ್ಪಞ್ಞಾ, ಯಾ ತೇಸಂ ಸೇವನಾ ನಿಸೇವನಾ ಸಂಸೇವನಾ ಭಜನಾ ಸಮ್ಭಜನಾ ಭತ್ತಿ ಸಮ್ಭತ್ತಿ ಸಮ್ಪವಙ್ಕತಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಪಾಪಮಿತ್ತತಾ’’.

(೧೨) ಅನಜ್ಜವೋ ಚ ಅಮದ್ದವೋ ಚ

೯೦೨. (ಕ) ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಅನಜ್ಜವೋ? ಯೋ ಅನಜ್ಜವೋ ಅನಜ್ಜವತಾ ಜಿಮ್ಹತಾ ವಙ್ಕತಾ ಕುಟಿಲತಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅನಜ್ಜವೋ’’.

(ಖ) ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಅಮದ್ದವೋ? ಯಾ ಅಮುದುತಾ ಅಮದ್ದವತಾ ಕಕ್ಖಳಿಯಂ ಫಾರುಸಿಯಂ ಕಕ್ಖಳತಾ ಕಠಿನತಾ [ಕಥಿನತಾ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಉಜುಚಿತ್ತತಾ ಅಮುದುತಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅಮದ್ದವೋ’’.

(೧೩) ಅಕ್ಖನ್ತಿ ಚ ಅಸೋರಚ್ಚಞ್ಚ

೯೦೩. (ಕ) ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಅಕ್ಖನ್ತಿ? ಯಾ ಅಕ್ಖನ್ತಿ ಅಕ್ಖಮನತಾ ಅನಧಿವಾಸನತಾ ಚಣ್ಡಿಕ್ಕಂ ಅಸುರೋಪೋ ಅನತ್ತಮನತಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅಕ್ಖನ್ತಿ’’.

(ಖ) ತತ್ಥ ಕತಮಂ ಅಸೋರಚ್ಚಂ? ಕಾಯಿಕೋ ವೀತಿಕ್ಕಮೋ ವಾಚಸಿಕೋ ವೀತಿಕ್ಕಮೋ ಕಾಯಿಕವಾಚಸಿಕೋ ವೀತಿಕ್ಕಮೋ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅಸೋರಚ್ಚಂ’’. ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಂ ಅಸೋರಚ್ಚಂ.

(೧೪) ಅಸಾಖಲ್ಯಞ್ಚ ಅಪ್ಪಟಿಸನ್ಥಾರೋ ಚ

೯೦೪. (ಕ) ತತ್ಥ ಕತಮಂ ಅಸಾಖಲ್ಯಂ? ಯಾ ಸಾ ವಾಚಾ ಕಣ್ಡಕಾ ಕಕ್ಕಸಾ ಪರಕಟುಕಾ ಪರಾಭಿಸಜ್ಜನೀ ಕೋಧಸಾಮನ್ತಾ ಅಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕಾ ತಥಾರೂಪಿಂ ವಾಚಂ ಭಾಸಿತಾ ಹೋತಿ. ಯಾ ತತ್ಥ ಅಸಣ್ಹವಾಚತಾ ಅಸಖಿಲವಾಚತಾ ಫರುಸವಾಚತಾ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅಸಾಖಲ್ಯಂ’’.

(ಖ) ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಅಪ್ಪಟಿಸನ್ಥಾರೋ [ಅಪ್ಪಟಿಸನ್ಧಾರೋ (ಕ.)]? ದ್ವೇ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಾ – ಆಮಿಸಪಟಿಸನ್ಥಾರೋ ಚ ಧಮ್ಮಪಟಿಸನ್ಥಾರೋ ಚ. ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಪ್ಪಟಿಸನ್ಥಾರಕೋ ಹೋತಿ ಆಮಿಸಪಟಿಸನ್ಥಾರೇನ ವಾ ಧಮ್ಮಪಟಿಸನ್ಥಾರೇನ ವಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅಪ್ಪಟಿಸನ್ಥಾರೋ’’.

(೧೫) ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಅಗುತ್ತದ್ವಾರತಾ ಚ ಭೋಜನೇ ಅಮತ್ತಞ್ಞುತಾ ಚ

೯೦೫. (ಕ) ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಅಗುತ್ತದ್ವಾರತಾ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಹೋತಿ ಅನುಬ್ಯಞ್ಜನಗ್ಗಾಹೀ. ಯತ್ವಾಧಿಕರಣಮೇನಂ ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಸಂವುತಂ ವಿಹರನ್ತಂ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅನ್ವಾಸ್ಸವೇಯ್ಯುಂ, ತಸ್ಸ ಸಂವರಾಯ ನ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ, ನ ರಕ್ಖತಿ ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ, ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯೇ ನ ಸಂವರಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಸೋತೇನ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ…ಪೇ… ಘಾನೇನ ಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಕಾಯೇನ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಫುಸಿತ್ವಾ…ಪೇ… ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಹೋತಿ ಅನುಬ್ಯಞ್ಜನಗ್ಗಾಹೀ. ಯತ್ವಾಧಿಕರಣಮೇನಂ ಮನಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಸಂವುತಂ ವಿಹರನ್ತಂ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅನ್ವಾಸ್ಸವೇಯ್ಯುಂ, ತಸ್ಸ ಸಂವರಾಯ ನ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ, ನ ರಕ್ಖತಿ ಮನಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಮನಿನ್ದ್ರಿಯೇ ನ ಸಂವರಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಯಾ ಇಮೇಸಂ ಛನ್ನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಅಗುತ್ತಿ ಅಗೋಪನಾ ಅನಾರಕ್ಖೋ ಅಸಂವರೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಇನ್ದ್ರಿಯೇಸು ಅಗುತ್ತದ್ವಾರತಾ’’.

(ಖ) ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಭೋಜನೇ ಅಮತ್ತಞ್ಞುತಾ? ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಪ್ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಅಯೋನಿಸೋ ಆಹಾರಂ ಆಹಾರೇತಿ ದವಾಯ ಮದಾಯ ಮಣ್ಡನಾಯ ವಿಭೂಸನಾಯ. ಯಾ ತತ್ಥ ಅಸನ್ತುಟ್ಠಿತಾ ಅಮತ್ತಞ್ಞುತಾ ಅಪ್ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಭೋಜನೇ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಭೋಜನೇ ಅಮತ್ತಞ್ಞುತಾ.’’

(೧೬) ಮುಟ್ಠಸ್ಸಚ್ಚಞ್ಚ ಅಸಮ್ಪಜಞ್ಞಞ್ಚ

೯೦೬. (ಕ) ತತ್ಥ ಕತಮಂ ಮುಟ್ಠಸ್ಸಚ್ಚಂ? ಯಾ ಅಸ್ಸತಿ ಅನನುಸ್ಸತಿ ಅಪ್ಪಟಿಸ್ಸತಿ ಅಸ್ಸತಿ ಅಸ್ಸರಣತಾ ಅಧಾರಣತಾ ಪಿಲಾಪನತಾ ಸಮ್ಮುಸನತಾ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮುಟ್ಠಸ್ಸಚ್ಚಂ’’.

(ಖ) ತತ್ಥ ಕತಮಂ ಅಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ? ಯಂ ಅಞ್ಞಾಣಂ ಅದಸ್ಸನಂ…ಪೇ… ಅವಿಜ್ಜಾಲಙ್ಗೀ ಮೋಹೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ’’.

(೧೭) ಸೀಲವಿಪತ್ತಿ ಚ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿ ಚ

೯೦೭. (ಕ) ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿ? ಯೋ ಕಾಯಿಕೋ ವೀತಿಕ್ಕಮೋ ವಾಚಸಿಕೋ ವೀತಿಕ್ಕಮೋ ಕಾಯಿಕವಾಚಸಿಕೋ ವೀತಿಕ್ಕಮೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಸೀಲವಿಪತ್ತಿ’’. ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ದುಸ್ಸೀಲ್ಯಂ ಸೀಲವಿಪತ್ತಿ.

(ಖ) ತತ್ಥ ಕತಮಾ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿ? ‘‘ನತ್ಥಿ ದಿನ್ನಂ, ನತ್ಥಿ ಯಿಟ್ಠಂ…ಪೇ… ಯೇ ಇಮಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಪರಞ್ಚ ಲೋಕಂ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಪವೇದೇನ್ತೀ’’ತಿ – ಯಾ ಏವರೂಪಾ ದಿಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ…ಪೇ… ವಿಪರಿಯಾಸಗ್ಗಾಹೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿ’’. ಸಬ್ಬಾಪಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿವಿಪತ್ತಿ.

(೧೮) ಅಜ್ಝತ್ತಸಂಯೋಜನಞ್ಚ ಬಹಿದ್ಧಾಸಂಯೋಜನಞ್ಚ

೯೦೮. (ಕ) ತತ್ಥ ಕತಮಂ ಅಜ್ಝತ್ತಸಂಯೋಜನಂ? ಪಞ್ಚೋರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನಿ – ಅಜ್ಝತ್ತಸಂಯೋಜನಂ. (ಖ) ಪಞ್ಚುದ್ಧಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನಿ – ಬಹಿದ್ಧಾಸಂಯೋಜನಂ.

ದುಕಂ.