(೧೯೯) ೬. ಞಾಣಕಥಾ

೮೭೬. ದ್ವಾದಸವತ್ಥುಕಂ ಞಾಣಂ ಲೋಕುತ್ತರನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ದ್ವಾದಸ ಲೋಕುತ್ತರಞಾಣಾನೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ದ್ವಾದಸ ಲೋಕುತ್ತರಞಾಣಾನೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ದ್ವಾದಸ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ದ್ವಾದಸ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ದ್ವಾದಸ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾನೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ದ್ವಾದಸ ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಾ…ಪೇ… ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಾ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ದ್ವಾದಸ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ದ್ವಾದಸ ಅರಹತ್ತಫಲಾನೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೮೭೭. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ದ್ವಾದಸವತ್ಥುಕಂ ಞಾಣಂ ಲೋಕುತ್ತರ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಇದಂ ದುಕ್ಖಂ ಅರಿಯಸಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಬ್ಬೇ ಅನನುಸ್ಸುತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಚಕ್ಖುಂ ಉದಪಾದಿ, ಞಾಣಂ ಉದಪಾದಿ, ಪಞ್ಞಾ ಉದಪಾದಿ, ವಿಜ್ಜಾ ಉದಪಾದಿ, ಆಲೋಕೋ ಉದಪಾದಿ. ‘ತಂ ಖೋ ಪನಿದಂ ದುಕ್ಖಂ ಅರಿಯಸಚ್ಚಂ ಪರಿಞ್ಞೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ ಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ಪರಿಞ್ಞಾತನ್ತಿ ಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯಂ [ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಅರಿಯಸಚ್ಚ’ನ್ತಿ ಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ‘ತಂ ಖೋ ಪನಿದಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯಂ ಅರಿಯಸಚ್ಚಂ ಪಹಾತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ಪಹೀನನ್ತಿ ಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಂ [ದುಕ್ಖನಿರೋಧಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಅರಿಯಸಚ್ಚ’ನ್ತಿ ಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ‘ತಂ ಖೋ ಪನಿದಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಂ ಅರಿಯಸಚ್ಚಂ ಸಚ್ಛಿಕಾತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ಸಚ್ಛಿಕತನ್ತಿ ಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ ಅರಿಯಸಚ್ಚ’ನ್ತಿ ಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ‘ತಂ ಖೋ ಪನಿದಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ ಅರಿಯಸಚ್ಚಂ ಭಾವೇತಬ್ಬ’ನ್ತಿ ಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ…ಪೇ… ಭಾವಿತನ್ತಿ ಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಬ್ಬೇ ಅನನುಸ್ಸುತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಚಕ್ಖುಂ ಉದಪಾದಿ…ಪೇ… ಆಲೋಕೋ ಉದಪಾದೀ’’ತಿ [ಮಹಾವ. ೧೫; ಸಂ. ನಿ. ೫.೧೦೮೧; ಪಟಿ. ಮ. ೨.೩೦]! ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ದ್ವಾದಸವತ್ಥುಕಂ ಞಾಣಂ ಲೋಕುತ್ತರನ್ತಿ.

ಞಾಣಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ವೀಸತಿಮವಗ್ಗೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಮಾತುಘಾತಕೋ ಆನನ್ತರಿಕೋ ಪಿತುಘಾತಕೋ ಆನನ್ತರಿಕೋ ಅರಹನ್ತಘಾತಕೋ ಆನನ್ತರಿಕೋ ರುಹಿರುಪ್ಪಾದಕೋ ಆನನ್ತರಿಕೋ ಸಙ್ಘಭೇದಕೋ ಆನನ್ತರಿಕೋ, ನತ್ಥಿ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಞಾಣಂ, ನತ್ಥಿ ನಿರಯೇಸು ನಿರಯಪಾಲಾ, ಅತ್ಥಿ ದೇವೇಸು ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾ, ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ, ದ್ವಾದಸವತ್ಥುಕಂ ಞಾಣಂ ಲೋಕುತ್ತರನ್ತಿ.

ಚತುತ್ಥೋ ಪಣ್ಣಾಸಕೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ನಿಗ್ಗಹೋ, ಪುಞ್ಞಸಞ್ಚಯೋ, ಅಟ್ಠಾಸಿ, ಅತೀತೇನ ಚ ಮಾತುಘಾತಕೋ.