೬. ದೇವತಾನುಸ್ಸತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೧೬೨. ಅರಿಯಮಗ್ಗವಸೇನಾತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸ್ಸ ಅಧಿಗಮವಸೇನ. ಸಮುದಾಗತೇಹೀತಿ ಸಮ್ಮದೇವ ತದುಪ್ಪತ್ತಿತೋ ಉದ್ಧಂ ಆಗತೇಹಿ. ಯಾದಿಸಾ ಹಿ ಅರಿಯಾನಂ ಸನ್ತಾನೇ ಲೋಕಿಯಾಪಿ ಸದ್ಧಾದಯೋ, ನ ತಾದಿಸಾ ಕದಾಚಿಪಿ ಪೋಥುಜ್ಜನಿಕಾ ಸದ್ಧಾದಯೋ. ದಿಬ್ಬನ್ತೀತಿ ದೇವಾ. ಚತ್ತಾರೋ ಮಹಾರಾಜಾನೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ಚತುಮಹಾರಾಜಾ, ತೇ ಏವ ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕಾ. ತೇತ್ತಿಂಸ ಸಹಪುಞ್ಞಕಾರಿನೋ ತತ್ಥೂಪಪನ್ನಾತಿ ತಂಸಹಚರಿತಂ ಠಾನಂ ತಾವತಿಂಸಂ, ತನ್ನಿವಾಸಿನೋಪಿ ದೇವಾ ತಂಸಹಚರಣತೋ ಏವ ತಾವತಿಂಸಾ. ದುಕ್ಖತೋ ಯಾತಾ ಅಪಯಾತಾತಿ ಯಾಮಾ. ತುಸಾಯ ಪೀತಿಯಾ ಇತಾ ಉಪಗತಾತಿ ತುಸಿತಾ. ಭೋಗಾನಂ ನಿಮ್ಮಾನೇ ರತಿ ಏತೇಸನ್ತಿ ನಿಮ್ಮಾನರತಿನೋ. ಪರನಿಮ್ಮಿತೇಸು ಭೋಗೇಸು ವಸಂ ವತ್ತೇನ್ತೀತಿ ಪರನಿಮ್ಮಿತವಸವತ್ತಿನೋ. ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಕಾಯೋ ಸಮೂಹೋ ಬ್ರಹ್ಮಕಾಯೋ, ತಪ್ಪರಿಯಾಪನ್ನತಾಯ ತತ್ಥ ಭವಾತಿ ಬ್ರಹ್ಮಕಾಯಿಕಾ. ತತುತ್ತರೀತಿ ತತೋ ಬ್ರಹ್ಮಕಾಯಿಕೇಹಿ ಉತ್ತರಿ, ಉಪರಿ ಪರಿತ್ತಾಭಾದಿಕೇ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ದೇವತಾ ಸಕ್ಖಿಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾತಿ ‘‘ಯಥಾರೂಪಾಯ ಮಗ್ಗೇನಾಗತಾಯ ಸದ್ಧಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ, ಸೀಲೇನ ಸುತೇನ ಚಾಗೇನ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಇತೋ ಚುತಾ ತತ್ಥ ಉಪಪನ್ನಾ ತಾ ದೇವತಾ, ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ತಥಾರೂಪಾ ಸದ್ಧಾ ಸೀಲಂ ಸುತಂ ಚಾಗೋ ಪಞ್ಞಾ ಚ ಸಂವಿಜ್ಜತೀ’’ತಿ ದೇವತಾ ಸಕ್ಖಿಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಕ್ಖಿಂ ಓತಾರೇನ್ತೇನ ವಿಯ ಅತ್ತನೋ ಸದ್ಧಾದಿಗುಣಾ ಅನುಸ್ಸರಿತಬ್ಬಾ.

ಯದಿ ಏವಂ ಸುತ್ತೇ (ಅ. ನಿ. ೬.೧೦) ಉಭಯಗುಣಾನುಸ್ಸರಣಂ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಕಥನ್ತಿ ಅನುಯೋಗಂ ಮನಸಿ ಕತ್ವಾ ಆಹ ‘‘ಸುತ್ತೇ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ. ತತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ‘‘ಅತ್ತನೋ ಚ, ತಾಸಞ್ಚ ದೇವತಾನ’’ನ್ತಿ ಉಭಯಂ ಸಮಧುರಂ ವಿಯ ಸುತ್ತೇ (ಅ. ನಿ. ೬.೧೦) ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ವುತ್ತಂ. ಅಥ ಖೋ ತಂ ‘‘ದೇವತಾನಂ ಸದ್ಧಞ್ಚ ಸೀಲಞ್ಚಾ’’ತಿಆದಿವಚನಂ. ಸಕ್ಖಿಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತಬ್ಬನ್ತಿ ‘‘ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಪರತೋ ಪದಂ ಆನೇತ್ವಾ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ. ಕಿಮತ್ಥಂ ಪನ ಸಕ್ಖಿಟ್ಠಾನೇ ಠಪನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ದೇವತಾನಂ ಅತ್ತನೋ ಸದ್ಧಾದೀಹಿ ಸಮಾನಗುಣದೀಪನತ್ಥನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಕಸ್ಮಾ ಪನ ಸುತ್ತೇ ಯಥಾರುತವಸೇನ ಅತ್ಥಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಏವಂ ಅತ್ಥೋ ಗಯ್ಹತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಅಟ್ಠಕಥಾಯಞ್ಹೀ’’ತಿಆದಿ.

೧೬೩. ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ದೇವತಾ ಸಕ್ಖಿಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಗುಣಾನುಸ್ಸರಣಂ ದಳ್ಹಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ, ಸೀಲಚಾಗಾನುಸ್ಸತೀಸು ವಿಯ ಇಧಾಪಿ ಅತ್ತನೋ ಗುಣಾನುಸ್ಸರಣಂ ಝಾನುಪ್ಪತ್ತಿನಿಮಿತ್ತಂ ಯುತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ. ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಭಾವನಾರಮ್ಭೇ. ಅಪರಭಾಗೇತಿ ಯಥಾ ಭಾವೇನ್ತಸ್ಸ ಉಪಚಾರಜ್ಝಾನಂ ಇಜ್ಝತಿ, ತಥಾ ಭಾವನಾಕಾಲೇ. ಯದಿ ಅತ್ತನೋ ಏವ ಇಧ ಗುಣಾ ಅನುಸ್ಸರಿತಬ್ಬಾ, ಕಥಮಯಂ ದೇವತಾನುಸ್ಸತೀತಿ ಆಹ ‘‘ದೇವತಾನಂ ಗುಣಸದಿಸಸದ್ಧಾದಿಗುಣಾನುಸ್ಸರಣವಸೇನಾ’’ತಿ. ತೇನ ಸದಿಸಕಪ್ಪನಾಯ ಅಯಂ ಭಾವನಾ ‘‘ದೇವತಾನುಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಾ, ನ ದೇವತಾನಂ, ತಾಸಂ ಗುಣಾನಂ ವಾ ಅನುಸ್ಸರಣೇನಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ವಾ ಪವತ್ತಂ ದೇವತಾಗುಣಾನುಸ್ಸರಣಂ ಉಪಾದಾಯ ‘‘ದೇವತಾನುಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಸಮಞ್ಞಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ತಥಾ ಹಿ ವಕ್ಖತಿ ‘‘ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ದೇವತಾ ಆರಬ್ಭ ಪವತ್ತಚಿತ್ತವಸೇನಾ’’ತಿ. ಸೇಸಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ.

ಪಕಿಣ್ಣಕಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೧೬೪. ಏತಾಸನ್ತಿ ಏತಾಸಂ ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿಆದೀನಂ ಛನ್ನಂ ಅನುಸ್ಸತೀನಂ. ವಿತ್ಥಾರದೇಸನಾಯನ್ತಿ ವಿತ್ಥಾರವಸೇನ ಪವತ್ತದೇಸನಾಯಂ, ಮಹಾನಾಮಸುತ್ತಂ (ಅ. ನಿ. ೬.೧೦; ೧೧.೧೧) ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ಭಗವಾತಿಆದೀನಂ ಅತ್ಥನ್ತಿ ಭಗವಾತಿಆದೀನಂ ಪದಾನಂ ಅತ್ಥಂ. ಅತ್ಥವೇದನ್ತಿ ವಾ ಹೇತುಫಲಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ತುಟ್ಠಿಮಾಹ. ಧಮ್ಮವೇದನ್ತಿ ಹೇತುಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ತುಟ್ಠಿಂ. ‘‘ಆರಕತ್ತಾ ಅರಹ’’ನ್ತಿ ಅನುಸ್ಸರನ್ತಸ್ಸ ಹಿ ಯಂ ತಂ ಭಗವತೋ ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಆರಕತ್ತಂ, ಸೋ ಹೇತು. ಞಾಪಕೋ ಚೇತ್ಥ ಹೇತು ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ, ನ ಕಾರಕೋ, ಸಮ್ಪಾಪಕೋ ವಾ. ಯೋನೇನ ಞಾಯಮಾನೋ ಅರಹತ್ತತ್ಥೋ, ತಂ ಫಲಂ. ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ ಹೇತುಫಲವಿಭಾಗೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಧಮ್ಮಾನುಸ್ಸತಿಆದೀಸುಪಿ ‘‘ಆದಿಮಜ್ಝಪರಿಯೋಸಾನಕಲ್ಯಾಣತ್ತಾ’’ತಿಆದಿನಾ, ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಸಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪದಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಚ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಹೇತುಅಪದೇಸೋ ಕತೋಯೇವಾತಿ. ಧಮ್ಮೂಪಸಂಹಿತನ್ತಿ ಯಥಾವುತ್ತಹೇತುಹೇತುಫಲಸಙ್ಖಾತಗುಣೂಪಸಂಹಿತಂ. ಗುಣೇತಿ ಅತ್ತನೋ ಗುಣೇ.

೧೬೫. ಅರಿಯಸಾವಕಾನಞ್ಞೇವ ಇಜ್ಝನ್ತೀತಿ ಅರಿಯಸಾವಕಾನಂ ಇಜ್ಝನ್ತಿಯೇವಾತಿ ಉತ್ತರಪದಾವಧಾರಣಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ, ಅವಧಾರಣಞ್ಚ ತೇಸಂ ಸುಖಸಿದ್ಧಿದಸ್ಸನತ್ಥಂ. ತೇನಾಹ ‘‘ತೇಸಂ ಹೀ’’ತಿಆದಿ. ನ ಪುಥುಜ್ಜನಾನಂ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಇಜ್ಝನ್ತೀತಿ. ತಥಾ ಹಿ ವಕ್ಖತಿ ‘‘ಏವಂ ಸನ್ತೇಪೀ’’ತಿಆದಿ. ಯದಿ ಏವಂ, ಕಸ್ಮಾ ಮಹಾನಾಮಸುತ್ತಾದೀಸು (ಅ. ನಿ. ೬.೧೦; ೧೧.೧೧) ಬಹೂಸು ಸುತ್ತೇಸು ಅರಿಯಸಾವಕಗ್ಗಹಣಂ ಕತನ್ತಿ? ತೇಸಂ ಬಹುಲವಿಹಾರತಾಯಾತಿ ಆಚರಿಯಾ.

ನಿಕ್ಖನ್ತನ್ತಿ ನಿಗ್ಗತಂ ನಿಸ್ಸಟಂ. ಮುತ್ತನ್ತಿ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಂ. ವುಟ್ಠಿತನ್ತಿ ಅಪೇತಂ. ಸಬ್ಬಮೇತಂ ವಿಕ್ಖಮ್ಭನಮೇವ ಸನ್ಧಾಯ ವದತಿ. ಗೇಧಮ್ಹಾತಿ ಪಲಿಬೋಧತೋ. ಇದಮ್ಪೀತಿ ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿವಸೇನ ಲದ್ಧಂ ಉಪಚಾರಜ್ಝಾನಮಾಹ. ಆರಮ್ಮಣಂ ಕರಿತ್ವಾತಿ ಪಚ್ಚಯಂ ಕತ್ವಾ, ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿಸುಜ್ಝನ್ತೀತಿ ಪರಮತ್ಥವಿಸುದ್ಧಿಂ ಪಾಪುಣನ್ತಿ.

ಸಮ್ಬಾಧೇತಿ ತಣ್ಹಾಸಂಕಿಲೇಸಾದಿನಾ ಸಮ್ಪೀಳೇ ಸಂಕಟೇ ಘರಾವಾಸೇ. ಓಕಾಸಾಧಿಗಮೋ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಧಿಗನ್ತಬ್ಬಓಕಾಸೋ. ಅನುಸ್ಸತಿಯೋ ಏವ ಅನುಸ್ಸತಿಟ್ಠಾನಾನಿ. ವಿಸುದ್ಧಿಧಮ್ಮಾತಿ ವಿಸುಜ್ಝನಸಭಾವಾ, ವಿಸುಜ್ಝಿತುಂ ವಾ ಭಬ್ಬಾ. ಪರಮತ್ಥವಿಸುದ್ಧಿಧಮ್ಮತಾಯಾತಿ ಪರಮತ್ಥವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಭಬ್ಬಭಾವೇನ. ಉಪಕ್ಕಮೇನಾತಿ ಪಯೋಗೇನ. ಪರಿಯೋದಪನಾತಿ ವಿಸೋಧನಾ.

೧೬೬. ಏವಂ ಸನ್ತೇಪೀತಿ ಏವಂ ಮಹಾನಾಮಸುತ್ತಾದೀಸು ಅನೇಕೇಸು ಸುತ್ತೇಸು ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸೇವ ವಸೇನ ಛಸು ಅನುಸ್ಸತೀಸು ದೇಸಿತಾಸುಪಿ. ಯಸ್ಸಾನುಭಾವೇನಾತಿ ಯಸ್ಸ ಚಿತ್ತಪ್ಪಸಾದಸ್ಸ ಬಲೇನ. ಪೀತಿಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾತಿ ಅನುಸ್ಸವವಸೇನ ಬುದ್ಧಾರಮ್ಮಣಂ ಪೀತಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ.

ಛಅನುಸ್ಸತಿನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಇತಿ ಸತ್ತಮಪರಿಚ್ಛೇದವಣ್ಣನಾ.