೩. ಸಙ್ಘಾನುಸ್ಸತಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೧೫೪. ಅರಿಯಸಙ್ಘಗುಣಾತಿ ಆರಕತ್ತಾ ಕಿಲೇಸೇಹಿ, ಅನಯೇ ನ ಇರಿಯನತೋ, ಅಯೇ ಚ ಇರಿಯನತೋ, ಸದೇವಕೇನ ಚ ಲೋಕೇನ ‘‘ಸರಣ’’ನ್ತಿ ಅರಣೀಯತೋ ಅರಿಯೋ ಚ ಸೋ ಸಙ್ಘೋ ಚ, ಅರಿಯಾನಂ ವಾ ಸಙ್ಘೋ ಅರಿಯಸಙ್ಘೋ, ತಸ್ಸ ಗುಣಾ.

೧೫೫. ಯಂ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪದಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ‘‘ಸುಟ್ಠು ಪಟಿಪನ್ನೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗಪಟಿಪದಾ ಪಟಿಪಕ್ಖಧಮ್ಮೇ ಅನಿವತ್ತಿಧಮ್ಮೇ ಕತ್ವಾ ಪಜಹನತೋ ಪಯೋಜನಾಭಾವಾ ಸಯಮ್ಪಿ ಅನಿವತ್ತಿಧಮ್ಮಾ, ಅಧಿಗನ್ತಬ್ಬಸ್ಸ ಚ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಏಕಂಸತೋ ಅನುಲೋಮೀತಿ. ತತೋ ಏವ ಅಪಚ್ಚನೀಕಾ, ಅನುಧಮ್ಮಭೂತಾ ಚ, ತಸ್ಸಾ ಚ ಪಟಿಪನ್ನತ್ತಾ ಅರಿಯಸಙ್ಘೋ ‘‘ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ’’ತಿ ವುತ್ತೋತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಸುಟ್ಠು ಪಟಿಪನ್ನೋ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ‘‘ಅನಿವತ್ತಿಪಟಿಪದ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಉಜುಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಪುನಪ್ಪುನಂ ನಿವತ್ತನೇ ಹಿ ಸತಿ ಉಜುಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿ ನ ಹೋತಿ. ‘‘ಅನುಲೋಮಪಟಿಪದಂ ಅಪಚ್ಚನೀಕಪಟಿಪದ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಞಾಯಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿಂ. ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಸ್ಸ ಹಿ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಅನುಲೋಮನೇನ, ಅಪಚ್ಚನೀಕತಾಯ ಚಸ್ಸಾ ಞಾಯತೋ. ‘‘ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪಟಿಪದ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ಅನುಚ್ಛವಿಕಭಾವದೀಪನತೋ. ಏತೇನ ಪಠಮಪದಸ್ಸ ಪಪಞ್ಚನಿದ್ದೇಸೋ, ಇತರಾನಿ ತೀಣಿ ಪದಾನೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತೇನಾಹ ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ.

ಯಥಾನುಸಿಟ್ಠಂ ಪಟಿಪಜ್ಜನೇನ ಕಿಚ್ಚಸಿದ್ಧಿತೋ ಅರಿಯಭಾವಾವಹಂ ಸವನಂ ಸಕ್ಕಚ್ಚಸವನಂ ನಾಮಾತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಸುಣನ್ತೀತಿ ಸಾವಕಾ’’ತಿ, ತೇನ ಅರಿಯಾ ಏವ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯತೋ ಸತ್ಥು ಸಾವಕಾ ನಾಮಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸೀಲದಿಟ್ಠಿಸಾಮಞ್ಞತಾಯಾತಿ ಅರಿಯೇನ ಸೀಲೇನ, ಅರಿಯಾಯ ಚ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಮಾನಭಾವೇನ. ಅರಿಯಾನಞ್ಹಿ ಸೀಲದಿಟ್ಠಿಯೋ ಮಜ್ಝೇ ಭಿನ್ನಸುವಣ್ಣಂ ವಿಯ ನಿನ್ನಾನಾಕರಣಂ ಮಗ್ಗೇನಾಗತತ್ತಾ. ತೇನ ತೇ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಠಿತಾಪಿ ಸಂಹತಾವ. ತೇನಾಹ ‘‘ಸಙ್ಘಾತಭಾವಮಾಪನ್ನೋ’’ತಿ. ಮಾಯಾಸಾಠೇಯ್ಯಾದಿಪಾಪಧಮ್ಮಸಮುಚ್ಛೇದೇನ ಉಜು. ತತೋ ಏವ ಗೋಮುತ್ತವಙ್ಕಾಭಾವೇನ ಅವಙ್ಕಾ. ಚನ್ದಲೇಖಾವಙ್ಕಾಭಾವೇನ ಅಕುಟಿಲಾ. ನಙ್ಗಲಕೋಟಿವಙ್ಕಾಭಾವೇನ ಅಜಿಮ್ಹಾ. ಅವಙ್ಕಾದಿಭಾವೇನ ವಾ ಉಜು. ಪರಿಸುದ್ಧಟ್ಠೇನ ಅರಿಯಾ. ಅಪಣ್ಣಕಭಾವೇನ ಞಾಯತಿ ಕಮತಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ತಂ ವಾ ಞಾಯತಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝೀಯತಿ ಏತೇನಾತಿ ಞಾಯೋ. ವಟ್ಟದುಕ್ಖನಿಯ್ಯಾನಾಯ ಅನುಚ್ಛವಿಕತ್ತಾ. ಅನುರೂಪತ್ತಾ ಸಾಮೀಚಿ ಓಪಾಯಿಕಾತಿಪಿ ಸಙ್ಖಂ ಸಮಞ್ಞಂ ಗತಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿ, ತಾಯ ಸಮಙ್ಗಿತಾಯ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ ‘‘ಸಮ್ಮಾ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ ಕತ್ವಾ. ವತ್ತಮಾನತ್ಥೋ ಹಿ ಅಯಂ ಪಟಿಪನ್ನ-ಸದ್ದೋ ಯಥಾ ‘‘ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ’’ತಿ (ಪು. ಪ. ೨೦೬). ಅತೀತಂ ಪಟಿಪದನ್ತಿ ಯಥಾವುತ್ತಮಗ್ಗಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿಂ ವದತಿ. ಉಭಯೇನ ಚ ಸಾಮಞ್ಞನಿದ್ದೇಸೇನ, ‘‘ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ ಚ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ ಚ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ’’ತಿ ಏಕಸೇಸನಯೇನ ವಾ ಗಹಿತಾನಂ ಸಮೂಹೋ ‘‘ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ’’ತಿ ವುತ್ತೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ.

ಏವಂ ಆದಿಪದತ್ಥನಿದ್ದೇಸಭಾವೇನ ಇತರಪದಾನಂ ಅತ್ಥಂ ವತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಚತುನ್ನಮ್ಪಿ ಪದಾನಂ ಅವೋಮಿಸ್ಸಕಂ ಅತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಅಪಿಚಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಯಥಾನುಸಿಟ್ಠನ್ತಿ ಸತ್ಥಾರಾ ಯಥಾ ಅನುಸಿಟ್ಠಂ, ತಥಾ ಅನುಸಾಸನೀಅನುರೂಪನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಪಣ್ಣಕಪಟಿಪದನ್ತಿ ಅವಿರಜ್ಝನಕಪಟಿಪದಂ, ಅನವಜ್ಜಪಟಿಪತ್ತಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಏತ್ಥ ಚ ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಪಣ್ಣಕಪಟಿಪದಂ ಪಟಿಪನ್ನತ್ತಾತಿ ಏವಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ. ಪುರಿಮಪದೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧೇ ದುತಿಯಪದಂ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾ, ನನು ಚ ದುತಿಯಪದೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧೇಪಿ ಪಠಮಂ ಪದಂ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾತಿ? ನ ತಸ್ಸ ಪಠಮಂ ಅಪೇಕ್ಖಿತತ್ತಾ. ಸಾ ಪನ ಸಾವಕಾನಂ ಅಪಣ್ಣಕಪಟಿಪದಾ ಯಥಾನುಸಿಟ್ಠಂ ಪಟಿಪದಾತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ‘‘ಯಥಾನುಸಿಟ್ಠಂ ಪಟಿಪನ್ನತ್ತಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ. ಉಭಯಸ್ಸಾಪಿ ವಾ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಭಾವಸಾಧನತ್ತಾ ಉಭಯಂ ವುತ್ತಂ. ತಥಾ ಹಿ ಪಿ-ಸದ್ದೇನ ಉಭಯಂ ಸಮುಚ್ಚಿನೋತಿ.

ಕಿಲೇಸಜಿಮ್ಹವಸೇನ ಅನ್ತದ್ವಯಗಾಹೋತಿ ಸಬ್ಬಸೋ ತಂ ಪಹಾಯ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪದಾ ಕಾಯಾದಿವಙ್ಕಪ್ಪಹಾಯಿನೀ ಉಜುಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಮಜ್ಝಿಮಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ…ಪೇ… ಉಜುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ’’ತಿ.

ಞಾಯೋ ನಾಮ ಯುತ್ತಪ್ಪತ್ತಪಟಿಪತ್ತಿ, ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ, ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಸಮಥತಾಯ ಆದಿತ್ತಂ ಚೇಲಂ, ಸೀಸಂ ವಾ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾಪಿ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಮೇವಾತಿ ಆಹ ‘‘ಞಾಯೋ ವುಚ್ಚತಿ ನಿಬ್ಬಾನ’’ನ್ತಿ. ನಿಬ್ಬಾಯನಕಿರಿಯಾಮುಖೇನ ಚೇತ್ಥ ನಿಬ್ಬಾನಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ, ಮಗ್ಗಞಾಣಾದೀಹಿ ವಾ ಞಾಯತಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝೀಯತಿ ಸಚ್ಛಿಕರೀಯತಿ ಚಾತಿ ಞಾಯೋ ನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ.

ಗುಣಸಮ್ಭಾವನಾಯ ಪರೇಹಿ ಕಯಿರಮಾನಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನಾದಿಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮಂ ಅರಹನ್ತೀತಿ ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮಾರಹಾ.

೧೫೬. ಯದಿದನ್ತಿ ಅನ್ತೋಗಧಲಿಙ್ಗವಚನಭೇದೋ ನಿಪಾತೋತಿ ತಸ್ಸ ವಚನಭೇದೇನ ಅತ್ಥಮಾಹ ‘‘ಯಾ ಇಮಾನೀ’’ತಿ. ಏವನ್ತಿ ಪಕಾರತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ, ಇಮಿನಾ ಪಕಾರೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನ ಇತರಾನಿ ತೀಣಿ ಯುಗಳಾನಿ ದಸ್ಸಿತಾನಿ ಹೋನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಏವಂ ಚತ್ತಾರಿ ಪುರಿಸಯುಗಳಾನಿ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ. ಏತನ್ತಿ ಏತಂ ‘‘ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಾ’’ತಿ ಬಹುವಚನವಸೇನ ವುತ್ತಂ ಪದಂ. ಪುರಿಸಾ ಚ ತೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಚ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಾ. ತತ್ಥ ‘‘ಪುರಿಸಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಠಮಾಯ ಪಕತಿಯಾ ಗಹಣಂ, ‘‘ಪುಗ್ಗಲಾ’’ತಿ ಪನ ದುತಿಯಾಯಪಿ ಸತ್ತಸಾಮಞ್ಞೇನಾತಿ ಏವಂ ವಾ ಏತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಚತುನ್ನಂ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ಕೀದಿಸಾನಂ? ಆನೇತ್ವಾ ಹುನಿತಬ್ಬಾನನ್ತಿ ಅಧಿಕಾರತೋ ಪಾಕಟೋಯಮತ್ಥೋ. ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ವಾ ಪಚ್ಚತ್ತವಚನಂ ‘‘ಚತುನ್ನಂ ಪಚ್ಚಯಾನ’’ನ್ತಿ ಪದಂ ಅಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಸಾಮಿವಸೇನ ಪರಿಣಾಮೇತಬ್ಬಂ, ಅಞ್ಞಥಾ ಯೇಸಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ಚತುನ್ನಂ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ‘‘ಆಹುನ’’ನ್ತಿ ಸಮಞ್ಞಾ ಸಿಯಾ. ಆಹುನಂ ಅರಹತೀತಿ ವಾ ಆಹುನೇಯ್ಯೋ. ಸಕ್ಕಾದೀನಮ್ಪಿ ವಾ ಆಹವನನ್ತಿ ಸಕ್ಕಾದೀಹಿಪಿ ದಿಯ್ಯಮಾನಂ ದಾನಂ. ಯತ್ಥ ಹುತಂ ಮಹಪ್ಫಲನ್ತಿ ಯಸ್ಮಿಂ ಆವಹನೀಯಗ್ಗಿಮ್ಹಿ ಹುತಂ ದಧಿಆದಿ ಆಹುನೇಯ್ಯಗ್ಗಿಗಹಪತಗ್ಗಿದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಗ್ಗೀಸು ಹುತತೋ ಉಳಾರಫಲನ್ತಿ ತೇಸಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಲದ್ಧಿ. ಹುತನ್ತಿ ದಿನ್ನಂ. ನಿಕಾಯನ್ತರೇತಿ ಸಬ್ಬತ್ಥಿಕವಾದಿನಿಕಾಯೇ.

ಠಪೇತ್ವಾ ೧೬೫ ತೇತಿ ತೇ ಪಿಯಮನಾಪೇ ಞಾತಿಮಿತ್ತೇ ಅಪನೇತ್ವಾ, ತೇಸಂ ಅದತ್ವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಏಸ ಏಸೋ. ಏಕಬುದ್ಧನ್ತರೇ ಚ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧನ್ತರೇ ವೀತಿವತ್ತೇ ದಿಸ್ಸತಿ. ಚ-ಸದ್ದೇನ ಕದಾಚಿ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯೇಪಿ ಕಪ್ಪೇ ವೀತಿವತ್ತೇತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಬ್ಬೋಕಿಣ್ಣನ್ತಿ ಪಟಿಪಕ್ಖೇಹಿ ಅವೋಮಿಸ್ಸಂ, ಕಿರಿಯಾವಿಸೇಸಕಞ್ಚೇತಂ. ಪಿಯಮನಾಪತ್ತಕರಧಮ್ಮಾ ನಾಮ ಸೀಲಾದಯೋ, ತೇ ಅರಿಯಸಙ್ಘೇ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಾ. ಅಯಂ ಹೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಞಾತಿಮಿತ್ತಾ ವಿಪ್ಪಯುತ್ತಾ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ಸಮಾಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಅನವಟ್ಠಿತಾ ಚ ತೇಸು ಪಿಯಮನಾಪತಾ, ನ ಏವಮರಿಯಸಙ್ಘೋ. ತಸ್ಮಾ ಸಙ್ಘೋವ ಪಾಹುನೇಯ್ಯೋತಿ. ಪುಬ್ಬಕಾರನ್ತಿ ಅಗ್ಗಕಿರಿಯಂ. ಸಬ್ಬಪ್ಪಕಾರೇನಾತಿ ಆದರಗಾರವಬಹುಮಾನಾದಿನಾ, ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಸಕ್ಕಚ್ಚಕರಣಾದಿನಾ ಚ ಸಬ್ಬೇನ ಪಕಾರೇನ. ಸ್ವಾಯಂ ಪಾಹವನೀಯ-ಸದ್ದೋ ‘‘ಪಾಹುನೇಯ್ಯೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ ಪರಿಯಾಯಭಾವೇನ.

ದಕ್ಖನ್ತಿ ಏತಾಯ ಸತ್ತಾ ಯಥಾಧಿಪ್ಪೇತಾಹಿ ಸಮ್ಪತ್ತೀಹಿ ವಡ್ಢನ್ತೀತಿ ದಕ್ಖಿಣಾ. ತಥಾಭಾವಕರಣೇನ ದಕ್ಖಿಣಂ ಅರಹತಿ. ಯಥಾ ಉಳಾರಾತಿವಿಪುಲುದ್ರಯಲಾಭೇನ ವಿಸೋಧಿತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಏವಂ ದಕ್ಖಿಣಾ ವಿಪುಲಫಲತಾಯಾತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಮಹಪ್ಫಲಕರಣತಾಯ ವಿಸೋಧೇತೀ’’ತಿ.

ಪುಞ್ಞತ್ಥಿಕೇಹಿ ಅಞ್ಜಲಿ ಕರಣೀಯಾ ಏತ್ಥಾತಿ ಅಞ್ಜಲಿಕರಣೀಯೋ.

ಯದಿಪಿ ಪಾಳಿಯಂ ‘‘ಅನುತ್ತರ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ನತ್ಥಿ ಇತೋ ಉತ್ತರಂ ವಿಸಿಟ್ಠನ್ತಿ ಹಿ ಅನುತ್ತರಂ. ಸಮಮ್ಪಿಸ್ಸ ಪನ ನತ್ಥೀತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅಸದಿಸ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಖಿತ್ತಂ ವುತ್ತಂ ಬೀಜಂ ಮಹಪ್ಫಲಭಾವಕರಣೇನ ತಾಯತಿ ರಕ್ಖತಿ, ಖಿಪನ್ತಿ ವಪನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಬೀಜಾನೀತಿ ವಾ ಖೇತ್ತಂ, ಕೇದಾರಾದಿ, ಖೇತ್ತಂ ವಿಯ ಖೇತ್ತಂ, ಪುಞ್ಞಾನಂ ಖೇತ್ತಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ. ಸೇಸಂ ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿಯಂ ವುತ್ತನಯಾನುಸಾರೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.