೬. ದೇವತಾನುಸ್ಸತಿಕಥಾ

೧೬೨. ದೇವತಾನುಸ್ಸತಿಂ ಭಾವೇತುಕಾಮೇನ ಪನ ಅರಿಯಮಗ್ಗವಸೇನ ಸಮುದಾಗತೇಹಿ ಸದ್ಧಾದೀಹಿ ಗುಣೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ತತೋ ರಹೋಗತೇನ ಪಟಿಸಲ್ಲೀನೇನ ‘‘ಸನ್ತಿ ದೇವಾ ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕಾ, ಸನ್ತಿ ದೇವಾ ತಾವತಿಂಸಾ, ಯಾಮಾ, ತುಸಿತಾ, ನಿಮ್ಮಾನರತಿನೋ, ಪರನಿಮ್ಮಿತವಸವತ್ತಿನೋ, ಸನ್ತಿ ದೇವಾ ಬ್ರಹ್ಮಕಾಯಿಕಾ, ಸನ್ತಿ ದೇವಾ ತತುತ್ತರಿ, ಯಥಾರೂಪಾಯ ಸದ್ಧಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ತಾ ದೇವತಾ ಇತೋ ಚುತಾ ತತ್ಥ ಉಪಪನ್ನಾ, ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ತಥಾರೂಪಾ ಸದ್ಧಾ ಸಂವಿಜ್ಜತಿ. ಯಥಾರೂಪೇನ ಸೀಲೇನ. ಯಥಾರೂಪೇನ ಸುತೇನ. ಯಥಾರೂಪೇನ ಚಾಗೇನ. ಯಥಾರೂಪಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ತಾ ದೇವತಾ ಇತೋ ಚುತಾ ತತ್ಥ ಉಪಪನ್ನಾ, ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ತಥಾರೂಪಾ ಪಞ್ಞಾ ಸಂವಿಜ್ಜತೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೬.೧೦) ಏವಂ ದೇವತಾ ಸಕ್ಖಿಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸದ್ಧಾದಿಗುಣಾ ಅನುಸ್ಸರಿತಬ್ಬಾ.

ಸುತ್ತೇ ಪನ ಯಸ್ಮಿಂ ಮಹಾನಾಮ ಸಮಯೇ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅತ್ತನೋ ಚ ತಾಸಞ್ಚ ದೇವತಾನಂ ಸದ್ಧಞ್ಚ ಸೀಲಞ್ಚ ಸುತಞ್ಚ ಚಾಗಞ್ಚ ಪಞ್ಞಞ್ಚ ಅನುಸ್ಸರತಿ, ನೇವಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ. ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ವುತ್ತಂ, ಅಥ ಖೋ ತಂ ಸಕ್ಖಿಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತಬ್ಬದೇವತಾನಂ ಅತ್ತನೋ ಸದ್ಧಾದೀಹಿ ಸಮಾನಗುಣದೀಪನತ್ಥಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅಟ್ಠಕಥಾಯಞ್ಹಿ ದೇವತಾ ಸಕ್ಖಿಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರತೀತಿ ದಳ್ಹಂ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ.

೧೬೩. ತಸ್ಮಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ದೇವತಾನಂ ಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಅತ್ತನೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನೇ ಸದ್ಧಾದಿಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರತೋ ಚಸ್ಸ ನೇವ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ. ನ ದೋಸ…ಪೇ… ನ ಮೋಹಪರಿಯುಟ್ಠಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ, ಉಜುಗತಮೇವಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ ದೇವತಾ ಆರಬ್ಭಾತಿ (ಅ. ನಿ. ೬.೧೦) ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತನೀವರಣಸ್ಸ ಏಕಕ್ಖಣೇ ಝಾನಙ್ಗಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಸದ್ಧಾದಿಗುಣಾನಂ ಪನ ಗಮ್ಭೀರತಾಯ ನಾನಪ್ಪಕಾರಗುಣಾನುಸ್ಸರಣಾಧಿಮುತ್ತತಾಯ ವಾ ಅಪ್ಪನಂ ಅಪ್ಪತ್ವಾ ಉಪಚಾರಪ್ಪತ್ತಮೇವ ಝಾನಂ ಹೋತಿ. ತದೇತಂ ದೇವತಾನಂ ಗುಣಸದಿಸಸದ್ಧಾದಿಗುಣಾನುಸ್ಸರಣವಸೇನ ದೇವತಾನುಸ್ಸತಿಚ್ಚೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ.

ಇಮಞ್ಚ ಪನ ದೇವತಾನುಸ್ಸತಿಂ ಅನುಯುತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು ದೇವತಾನಂ ಪಿಯೋ ಹೋತಿ ಮನಾಪೋ, ಭಿಯ್ಯೋಸೋ ಮತ್ತಾಯ ಸದ್ಧಾದಿವೇಪುಲ್ಲಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ, ಪೀತಿಪಾಮೋಜ್ಜಬಹುಲೋ ವಿಹರತಿ. ಉತ್ತರಿ ಅಪ್ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತೋ ಪನ ಸುಗತಿಪರಾಯನೋ ಹೋತಿ.

ತಸ್ಮಾ ಹವೇ ಅಪ್ಪಮಾದಂ, ಕಯಿರಾಥ ಸುಮೇಧಸೋ;

ಏವಂ ಮಹಾನುಭಾವಾಯ, ದೇವತಾನುಸ್ಸತಿಯಾ ಸದಾತಿ.

ಇದಂ ದೇವತಾನುಸ್ಸತಿಯಂ ವಿತ್ಥಾರಕಥಾಮುಖಂ.

ಪಕಿಣ್ಣಕಕಥಾ

೧೬೪. ಯಂ ಪನ ಏತಾಸಂ ವಿತ್ಥಾರದೇಸನಾಯಂ ‘‘ಉಜುಗತಮೇವಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ ತಥಾಗತಂ ಆರಬ್ಭಾ’’ತಿಆದೀನಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಉಜುಗತಚಿತ್ತೋ ಖೋ ಪನ, ಮಹಾನಾಮ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಲಭತಿ ಅತ್ಥವೇದಂ, ಲಭತಿ ಧಮ್ಮವೇದಂ, ಲಭತಿ ಧಮ್ಮೂಪಸಂಹಿತಂ ಪಾಮೋಜ್ಜಂ, ಪಮುದಿತಸ್ಸ ಪೀತಿ ಜಾಯತೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೬.೧೦) ವುತ್ತಂ, ತತ್ಥ ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾತಿಆದೀನಂ ಅತ್ಥಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ತುಟ್ಠಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ಲಭತಿ ಅತ್ಥವೇದನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಪಾಳಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ತುಟ್ಠಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ಲಭತಿ ಧಮ್ಮವೇದಂ. ಉಭಯವಸೇನ ಲಭತಿ ಧಮ್ಮೂಪಸಂಹಿತಂ ಪಾಮೋಜ್ಜನ್ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಯಞ್ಚ ದೇವತಾನುಸ್ಸತಿಯಂ ದೇವತಾ ಆರಬ್ಭಾತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ದೇವತಾ ಆರಬ್ಭ ಪವತ್ತಚಿತ್ತವಸೇನ ದೇವತಾಗುಣಸದಿಸೇ ವಾ ದೇವತಾಭಾವನಿಪ್ಫಾದಕೇ ಗುಣೇ ಆರಬ್ಭ ಪವತ್ತಚಿತ್ತವಸೇನ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೧೬೫. ಇಮಾ ಪನ ಛ ಅನುಸ್ಸತಿಯೋ ಅರಿಯಸಾವಕಾನಞ್ಞೇವ ಇಜ್ಝನ್ತಿ. ತೇಸಂ ಹಿ ಬುದ್ಧಧಮ್ಮಸಙ್ಘಗುಣಾ ಪಾಕಟಾ ಹೋನ್ತಿ. ತೇ ಚ ಅಖಣ್ಡತಾದಿಗುಣೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ, ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನ ಚಾಗೇನ, ಮಹಾನುಭಾವಾನಂ ದೇವತಾನಂ ಗುಣಸದಿಸೇಹಿ ಸದ್ಧಾದಿಗುಣೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ. ಮಹಾನಾಮಸುತ್ತೇ (ಅ. ನಿ. ೬.೧೦) ಚ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಯವಿಹಾರಂ ಪುಟ್ಠೇನ ಭಗವತಾ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ನಿಸ್ಸಯವಿಹಾರದಸ್ಸನತ್ಥಮೇವ ಏತಾ ವಿತ್ಥಾರತೋ ಕಥಿತಾ.

ಗೇಧಸುತ್ತೇಪಿ ‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ತಥಾಗತಂ ಅನುಸ್ಸರತಿ, ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಉಜುಗತಮೇವಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ ನಿಕ್ಖನ್ತಂ ಮುತ್ತಂ ವುಟ್ಠಿತಂ ಗೇಧಮ್ಹಾ. ಗೇಧೋತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚನ್ನೇತಂ ಕಾಮಗುಣಾನಮಧಿವಚನಂ. ಇದಮ್ಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆರಮ್ಮಣಂ ಕರಿತ್ವಾ ಏವಮಿಧೇಕಚ್ಚೇ ಸತ್ತಾ ವಿಸುಜ್ಝನ್ತೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೬.೨೫) ಏವಂ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಅನುಸ್ಸತಿವಸೇನ ಚಿತ್ತಂ ವಿಸೋಧೇತ್ವಾ ಉತ್ತರಿ ಪರಮತ್ಥವಿಸುದ್ಧಿಅಧಿಗಮತ್ಥಾಯ ಕಥಿತಾ.

ಆಯಸ್ಮತಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೇನ ದೇಸಿತೇ ಸಮ್ಬಾಧೋಕಾಸಸುತ್ತೇಪಿ ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಆವುಸೋ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಆವುಸೋ, ಯಾವಞ್ಚಿದಂ ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಸಮ್ಬಾಧೇ ಓಕಾಸಾಧಿಗಮೋ ಅನುಬುದ್ಧೋ ಸತ್ತಾನಂ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ…ಪೇ… ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಯದಿದಂ ಛ ಅನುಸ್ಸತಿಟ್ಠಾನಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಛ? ಇಧಾವುಸೋ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ತಥಾಗತಂ ಅನುಸ್ಸರತಿ…ಪೇ… ಏವಮಿಧೇಕಚ್ಚೇ ಸತ್ತಾ ವಿಸುದ್ಧಿಧಮ್ಮಾ ಭವನ್ತೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೬.೨೬) ಏವಂ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸೇವ ಪರಮತ್ಥವಿಸುದ್ಧಿಧಮ್ಮತಾಯ ಓಕಾಸಾಧಿಗಮವಸೇನ ಕಥಿತಾ.

ಉಪೋಸಥಸುತ್ತೇಪಿ ‘‘ಕಥಞ್ಚ, ವಿಸಾಖೇ, ಅರಿಯೂಪೋಸಥೋ ಹೋತಿ? ಉಪಕ್ಕಿಲಿಟ್ಠಸ್ಸ, ವಿಸಾಖೇ, ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ಪರಿಯೋದಪನಾ ಹೋತಿ. ಕಥಞ್ಚ, ವಿಸಾಖೇ, ಉಪಕ್ಕಿಲಿಟ್ಠಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಮೇನ ಪರಿಯೋದಪನಾ ಹೋತಿ? ಇಧ, ವಿಸಾಖೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ತಥಾಗತಂ ಅನುಸ್ಸರತೀ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೩.೭೧) ಏವಂ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸೇವ ಉಪೋಸಥಂ ಉಪವಸತೋ ಚಿತ್ತವಿಸೋಧನಕಮ್ಮಟ್ಠಾನವಸೇನ ಉಪೋಸಥಸ್ಸ ಮಹಪ್ಫಲಭಾವದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಕಥಿತಾ.

ಏಕಾದಸನಿಪಾತೇಪಿ ‘‘ಸದ್ಧೋ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಆರಾಧಕೋ ಹೋತಿ, ನೋ ಅಸ್ಸದ್ಧೋ. ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ, ಉಪಟ್ಠಿತಸತಿ, ಸಮಾಹಿತೋ, ಪಞ್ಞವಾ, ಮಹಾನಾಮ, ಆರಾಧಕೋ ಹೋತಿ, ನೋ ದುಪ್ಪಞ್ಞೋ. ಇಮೇಸು ಖೋ ತ್ವಂ, ಮಹಾನಾಮ, ಪಞ್ಚಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಛ ಧಮ್ಮೇ ಉತ್ತರಿ ಭಾವೇಯ್ಯಾಸಿ. ಇಧ ತ್ವಂ, ಮಹಾನಾಮ, ತಥಾಗತಂ ಅನುಸ್ಸರೇಯ್ಯಾಸಿ ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ’’ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧೧.೧೧) ಏವಂ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸೇವ ‘‘ತೇಸಂ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ನಾನಾವಿಹಾರೇನ ವಿಹರತಂ ಕೇನಸ್ಸ ವಿಹಾರೇನ ವಿಹರಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛತೋ ವಿಹಾರದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಕಥಿತಾ.

೧೬೬. ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲಾದಿಗುಣಸಮನ್ನಾಗತೇನ ಪುಥುಜ್ಜನೇನಾಪಿ ಮನಸಿ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಅನುಸ್ಸವವಸೇನಾಪಿ ಹಿ ಬುದ್ಧಾದೀನಂ ಗುಣೇ ಅನುಸ್ಸರತೋ ಚಿತ್ತಂ ಪಸೀದತಿಯೇವ. ಯಸ್ಸಾನುಭಾವೇನ ನೀವರಣಾನಿ ವಿಕ್ಖಮ್ಭೇತ್ವಾ ಉಳಾರಪಾಮೋಜ್ಜೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಆರಭಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂಯೇವ ಸಚ್ಛಿಕರೇಯ್ಯ ಕಟಅನ್ಧಕಾರವಾಸೀ ಫುಸ್ಸದೇವತ್ಥೇರೋ ವಿಯ.

ಸೋ ಕಿರಾಯಸ್ಮಾ ಮಾರೇನ ನಿಮ್ಮಿತಂ ಬುದ್ಧರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ತಾವ ಸರಾಗದೋಸಮೋಹೋ ಏವಂ ಸೋಭತಿ, ಕಥಂ ನು ಖೋ ಭಗವಾ ನ ಸೋಭತಿ, ಸೋ ಹಿ ಸಬ್ಬಸೋ ವೀತರಾಗದೋಸಮೋಹೋ’’ತಿ ಬುದ್ಧಾರಮ್ಮಣಂ ಪೀತಿಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣೀತಿ.

ಇತಿ ಸಾಧುಜನಪಾಮೋಜ್ಜತ್ಥಾಯ ಕತೇ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ

ಸಮಾಧಿಭಾವನಾಧಿಕಾರೇ

ಛಅನುಸ್ಸತಿನಿದ್ದೇಸೋ ನಾಮ

ಸತ್ತಮೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ.