೫. ಚಾಗಾನುಸ್ಸತಿಕಥಾ

೧೬೦. ಚಾಗಾನುಸ್ಸತಿಂ ಭಾವೇತುಕಾಮೇನ ಪನ ಪಕತಿಯಾ ಚಾಗಾಧಿಮುತ್ತೇನ ನಿಚ್ಚಪ್ಪವತ್ತದಾನಸಂವಿಭಾಗೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ. ಅಥ ವಾ ಪನ ಭಾವನಂ ಆರಭನ್ತೇನ ಇತೋ ದಾನಿ ಪಭುತಿ ಸತಿ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೇ ಅನ್ತಮಸೋ ಏಕಾಲೋಪಮತ್ತಮ್ಪಿ ದಾನಂ ಅದತ್ವಾ ನ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಸಮಾದಾನಂ ಕತ್ವಾ ತಂದಿವಸಂ ಗುಣವಿಸಿಟ್ಠೇಸು ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೇಸು ಯಥಾಸತ್ತಿ ಯಥಾಬಲಂ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ತತ್ಥ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ರಹೋಗತೇನ ಪಟಿಸಲ್ಲೀನೇನ ‘‘ಲಾಭಾ ವತ ಮೇ ಸುಲದ್ಧಂ ವತ ಮೇ, ಯೋಹಂ ಮಚ್ಛೇರಮಲಪರಿಯುಟ್ಠಿತಾಯ ಪಜಾಯ ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರಾಮಿ ಮುತ್ತಚಾಗೋ ಪಯತಪಾಣಿ ವೋಸ್ಸಗ್ಗರತೋ ಯಾಚಯೋಗೋ ದಾನಸಂವಿಭಾಗರತೋ’’ತಿ ಏವಂ ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರತಾದಿಗುಣವಸೇನ ಅತ್ತನೋ ಚಾಗೋ ಅನುಸ್ಸರಿತಬ್ಬೋ.

ತತ್ಥ ಲಾಭಾ ವತ ಮೇತಿ ಮಯ್ಹಂ ವತ ಲಾಭಾ, ಯೇ ಇಮೇ ‘‘ಆಯುಂ ಖೋ ಪನ ದತ್ವಾ ಆಯುಸ್ಸ ಭಾಗೀ ಹೋತಿ ದಿಬ್ಬಸ್ಸ ವಾ ಮಾನುಸಸ್ಸ ವಾ’’ ಇತಿ (ಅ. ನಿ. ೫.೩೭) ಚ, ‘‘ದದಂ ಪಿಯೋ ಹೋತಿ ಭಜನ್ತಿ ನಂ ಬಹೂ’’ ಇತಿ (ಅ. ನಿ. ೫.೩೪) ಚ, ‘‘ದದಮಾನೋ ಪಿಯೋ ಹೋತಿ, ಸತಂ ಧಮ್ಮಂ ಅನುಕ್ಕಮಂ’’ ಇತಿ (ಅ. ನಿ. ೫.೩೫) ಚ ಏವಮಾದೀಹಿ ನಯೇಹಿ ಭಗವತಾ ದಾಯಕಸ್ಸ ಲಾಭಾ ಸಂವಣ್ಣಿತಾ, ತೇ ಮಯ್ಹಂ ಅವಸ್ಸಂ ಭಾಗಿನೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ. ಸುಲದ್ಧಂ ವತ ಮೇತಿ ಯಂ ಮಯಾ ಇದಂ ಸಾಸನಂ ಮನುಸ್ಸತ್ತಂ ವಾ ಲದ್ಧಂ, ತಂ ಸುಲದ್ಧಂ ವತ ಮೇ. ಕಸ್ಮಾ? ಯೋಹಂ ಮಚ್ಛೇರಮಲಪರಿಯುಟ್ಠಿತಾಯ ಪಜಾಯ…ಪೇ… ದಾನಸಂವಿಭಾಗರತೋತಿ.

ತತ್ಥ ಮಚ್ಛೇರಮಲಪರಿಯುಟ್ಠಿತಾಯಾತಿ ಮಚ್ಛೇರಮಲೇನ ಅಭಿಭೂತಾಯ. ಪಜಾಯಾತಿ ಪಜಾಯನವಸೇನ ಸತ್ತಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ಅತ್ತನೋ ಸಮ್ಪತ್ತೀನಂ ಪರಸಾಧಾರಣಭಾವಮಸಹನಲಕ್ಖಣೇನ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪಭಸ್ಸರಭಾವದೂಸಕಾನಂ ಕಣ್ಹಧಮ್ಮಾನಂ ಅಞ್ಞತರೇನ ಮಚ್ಛೇರಮಲೇನ ಅಭಿಭೂತೇಸು ಸತ್ತೇಸೂತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ. ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನಾತಿ ಅಞ್ಞೇಸಮ್ಪಿ ರಾಗದೋಸಾದಿಮಲಾನಞ್ಚೇವ ಮಚ್ಛೇರಸ್ಸ ಚ ವಿಗತತ್ತಾ ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನ. ಚೇತಸಾ ವಿಹರಾಮೀತಿ ಯಥಾವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ವಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸುತ್ತೇಸು ಪನ ಮಹಾನಾಮಸಕ್ಕಸ್ಸ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಸತೋ ನಿಸ್ಸಯವಿಹಾರಂ ಪುಚ್ಛತೋ ನಿಸ್ಸಯವಿಹಾರವಸೇನ ದೇಸಿತತ್ತಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸಾಮೀತಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ ವಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಮುತ್ತಚಾಗೋತಿ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಚಾಗೋ. ಪಯತಪಾಣೀತಿ ಪರಿಸುದ್ಧಹತ್ಥೋ. ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಸಹತ್ಥಾ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಂ ದಾತುಂ ಸದಾ ಧೋತಹತ್ಥೋಯೇವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ವೋಸ್ಸಗ್ಗರತೋತಿ ವೋಸ್ಸಜ್ಜನಂ ವೋಸ್ಸಗ್ಗೋ, ಪರಿಚ್ಚಾಗೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಸ್ಮಿಂ ವೋಸ್ಸಗ್ಗೇ ಸತತಾಭಿಯೋಗವಸೇನ ರತೋತಿ ವೋಸ್ಸಗ್ಗರತೋ. ಯಾಚಯೋಗೋತಿ ಯಂ ಯಂ ಪರೇ ಯಾಚನ್ತಿ, ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ದಾನತೋ ಯಾಚನಯೋಗೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಾಜಯೋಗೋತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಯಜನಸಙ್ಖಾತೇನ ಯಾಜೇನ ಯುತ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ದಾನಸಂವಿಭಾಗರತೋತಿ ದಾನೇ ಚ ಸಂವಿಭಾಗೇ ಚ ರತೋ. ಅಹಞ್ಹಿ ದಾನಞ್ಚ ದೇಮಿ, ಅತ್ತನಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬತೋಪಿ ಚ ಸಂವಿಭಾಗಂ ಕರೋಮಿ, ಏತ್ಥೇವ ಚಸ್ಮಿ ಉಭಯೇ ರತೋತಿ ಏವಂ ಅನುಸ್ಸರತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೧೬೧. ತಸ್ಸೇವಂ ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರತಾದಿಗುಣವಸೇನ ಅತ್ತನೋ ಚಾಗಂ ಅನುಸ್ಸರತೋ ನೇವ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ. ನ ದೋಸ…ಪೇ… ನ ಮೋಹಪರಿಯುಟ್ಠಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಉಜುಗತಮೇವಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ ಚಾಗಂ ಆರಬ್ಭಾತಿ (ಅ. ನಿ. ೫.೧೦) ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತನೀವರಣಸ್ಸ ಏಕಕ್ಖಣೇ ಝಾನಙ್ಗಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಚಾಗಗುಣಾನಂ ಪನ ಗಮ್ಭೀರತಾಯ ನಾನಪ್ಪಕಾರಚಾಗಗುಣಾನುಸ್ಸರಣಾಧಿಮುತ್ತತಾಯ ವಾ ಅಪ್ಪನಂ ಅಪ್ಪತ್ವಾ ಉಪಚಾರಪ್ಪತ್ತಮೇವ ಝಾನಂ ಹೋತಿ. ತದೇತಂ ಚಾಗಗುಣಾನುಸ್ಸರಣವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ ಚಾಗಾನುಸ್ಸತಿಚ್ಚೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ.

ಇಮಞ್ಚ ಪನ ಚಾಗಾನುಸ್ಸತಿಂ ಅನುಯುತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಯ್ಯೋಸೋ ಮತ್ತಾಯ ಚಾಗಾಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಅಲೋಭಜ್ಝಾಸಯೋ, ಮೇತ್ತಾಯ ಅನುಲೋಮಕಾರೀ, ವಿಸಾರದೋ, ಪೀತಿಪಾಮೋಜ್ಜಬಹುಲೋ, ಉತ್ತರಿ ಅಪ್ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತೋ ಪನ ಸುಗತಿಪರಾಯನೋ ಹೋತಿ.

ತಸ್ಮಾ ಹವೇ ಅಪ್ಪಮಾದಂ, ಕಯಿರಾಥ ಸುಮೇಧಸೋ;

ಏವಂ ಮಹಾನುಭಾವಾಯ, ಚಾಗಾನುಸ್ಸತಿಯಾ ಸದಾತಿ.

ಇದಂ ಚಾಗಾನುಸ್ಸತಿಯಂ ವಿತ್ಥಾರಕಥಾಮುಖಂ.