೫. ಣಾದಿಕಣ್ಡ

ಸಮಾಸೋ ಪದಸಂಖೇಪೋ, ಪದಪಚ್ಚಯಸಂಹಿತಂ;

ತದ್ಧಿತಂ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ, ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ತೇಸ+ಮನ್ತರಂ.

೧. ಣೋ ವಾ+ಪಚ್ಚೇ

ಛಟ್ಠೀಯನ್ತಾ ನಾಮಸ್ಮಾ ವಾ ಣಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ ಅಪಚ್ಚೇ+ಭಿಧೇಯ್ಯೇ. ಅಪಚ್ಚಸದ್ದಸಮ್ಬನ್ಧಿತ್ತೇನ ಅಪಚ್ಚವನ್ತತೋ ಕತಸರಪಚ್ಚಯೋ ಸಮತ್ಥ್ಯತೋ ಛಟ್ಠ್ಯನ್ತತೋ ಹೋತೀತಿ ‘‘ಛಟ್ಠೀಯನ್ತಾ ನಾಮಸ್ಮಾ’’ತಿ ಸುತ್ತೇ ಅವುತ್ತಮ್ಪಿ ವುತ್ತಂ. ಣಾದೀನಂ ತದ್ಧಿತನ್ತಿ ಪುಬ್ಬಾಚರಿಯಸಞ್ಞಾ. ಣಕಾರೋ ವುದ್ಧ್ಯತ್ಥೋ. ಏವ+ಮಞ್ಞತ್ರಾಪಿ. ಣಾದಿವುತ್ತಿತ್ತಾ ‘‘ಏಕತ್ಥತಾಯಂ’’ತಿ ವಿಭತ್ತಿಲೋಪೋ.

೧೨೪. ಸರಾನ+ಮಾದಿಸ್ಸಾ+ಯುವಣ್ಣಸ್ಸಾ+ಏಓ ಣಾನುಬನ್ಧೇ

ಸರಾನ+ಮಾದಿಭೂತಾ ಯೇ ಅಕಾರಿ+ವಣ್ಣು+ವಣ್ಣಾ, ತೇಸಂ ಆ+ಏ+ಓ ವಾ ಹೋನ್ತಿ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಣಾನುಬನ್ಧೇತಿ ಅಕಾರಸ್ಸ ಆಕಾರೋ. ಆ+ಏ+ಓನಂ ವುದ್ಧೀತಿಪಿ ಪುಬ್ಬಾಚರಿಯಸಞ್ಞಾ. ವಸಿಟ್ಠಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂ ವಾಸಿಟ್ಠೋ. ವೀಮ್ಹಿ ವಾಸಿಟ್ಠೀ. ವೇತಿ ವಸಿಟ್ಠಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂತಿ ವಾಕ್ಯಸ್ಸ ಚ ವಸಿಟ್ಠಾಪಚ್ಚಂತಿ ಸಮಾಸಸ್ಸ ಚ ವಿಕಪ್ಪತ್ಥಂ. ಸೋ ಚ ವಾಸದ್ದೋ ಯಾವ ‘‘ಸಕತ್ಥೇ’’ತಿ ಅಧಿಕರೀಯತಿ.

ನಪುಂಸಕೇನ ಲಿಙ್ಗೇನ, ಸದ್ದೋ+ದಾಹು ಪುಮೇನ ವಾ;

ನಿದ್ದಿಸ್ಸತೀತಿ ಞಾತಬ್ಬ+ಮವಿಸೇಸೇ ಪನಿ+ಚ್ಛಿತೇತಿ –

ವುತ್ತತ್ಥಾ ಅಪಚ್ಚಸದ್ದಸ್ಸ ನಪುಂಸಕತ್ಥೇಪಿ ಪುತ್ತಪುತ್ತೀನಂ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ವಾಚಕೋ ಹೋತಿ.

ಣಾದಯೋ+ಭಿಧೇಯ್ಯಲಿಙ್ಗಾ, ಅಪಚ್ಚೇ ತ್ವ+ನಪುಂಸಕಾ;

ನಪುಂಸಕೇ ಸಕತ್ಥೇ ಣ್ಯೋ, ಭಿಯ್ಯೋ ಭಾವಸಮೂಹಜಾ;

ತಾ ತು+ತ್ಥಿಯ+ಮಸಂಖ್ಯಾನೇ, ತ್ವಾದಿಚೀಪಚ್ಚಯನ್ತಕಾ.

ಭಾರದ್ವಾಜಸ್ಸ ಅಪಚ್ಚಂ=ಪುತ್ತೋ ಭಾರದ್ವಾಜೋ, ಏವಂ ವೇಸ್ಸಾಮಿತ್ತೋ, ಗೋತಮೋ. ಏತ್ಥ ಚ ಅ+ಯುವಣ್ಣನ್ತಾಭಾವಾ ಆ+ಏ+ಓನಂ ನ ವುದ್ಧಿ. ವಾಸುದೇವಸ್ಸ ಅಪಚ್ಚಂ ವಾಸುದೇವೋ, ಬಲದೇವೋ. ಚಿತ್ತಕೋತಿಆದೀಸು ಪನ ಸಂಯೋಗನ್ತತ್ತಾ ‘‘ಸಂಯೋಗೇ ಕ್ವಚೀ’’ತಿ ಕ್ವಚಿ ನ ವುದ್ಧಿ. ಉಪಗುನೋ ಅಪಚ್ಚಂ ಓಪಗವೋ ಓಪಗವೀ. ಏತ್ಥ ‘‘ಉವಣ್ಣಸ್ಸಾ+ವಙ ಸರೇ’’ತಿ ಉಕಾರಸ್ಸ ಅವಙ.

ವಚ್ಛಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚನ್ತಿ ವಿಗ್ಗಯ್ಹ ಪುಬ್ಬಸುತ್ತೇನ ಣಪಚ್ಚಯೇ ಕತೇ ಪುನ ವಚ್ಛಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ.

೨. ವಚ್ಛಾದಿತೋ ಣಾನ+ಣಾಯನಾ

ವಚ್ಛಾದೀಹಿ ಅಪಚ್ಚಪಚ್ಚಯನ್ತೇಹಿ ಗೋತ್ತಾದೀಹಿ ಚ ಸದ್ದೇಹಿ ಣಾನ+ಣಾಯನಪಚ್ಚಯಾ ವಾ ಹೋನ್ತಿ ಅಪಚ್ಚೇ. ವಚ್ಛಾನೋ, ವಚ್ಛಾಯನೋ, ‘‘ಸಂಯೋಗೇ ಕ್ವಚೀ’’ತಿ ನ ವುದ್ಧಿ. ಕತಿಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂ ಕಚ್ಚೋ, ‘‘ಣ್ಯ ದಿಚ್ಚಾದೀಹೀ’’ತಿ ಣ್ಯೋ, ‘‘ಲೋಪೋ+ವಣ್ಣಿ+ವಣ್ಣಾನಂ’’ತಿ ಅಕಾರಲೋಪೇ ಚವಗ್ಗಪುಬ್ಬರೂಪಾನಿ. ಕಚ್ಚಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂ ಕಚ್ಚಾನೋ, ಕಚ್ಚಾಯನೋ, ಯಾಗಮೇ ಕಾತಿಯಾನೋ. ಮುಗ್ಗಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂ=ನತ್ತಾದೀತಿ ವಾಕ್ಯೇ ವುದ್ಧಿ+ಇಕಾರಲೋಪ+ಪುಬ್ಬರೂಪಾನಿ. ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂತಿ ಪುನಣಾನ+ಣಾಯನಾ ಹೋನ್ತಿ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾಯನೋ. ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಅಪಚ್ಚಪಚ್ಚಯನ್ತಾ. ಗೋತ್ತಾದಿತೋ ಯಥಾಸಕಟಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂ ನತ್ತಾದೀಹಿ ಸಕಟಾನೋ ಸಕಟಾಯನೋ. ಕಣ್ಹಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂ ನತ್ತಾದಿ ಕಣ್ಹಾನೋ ಕಣ್ಹಾಯನೋ. ಏವಂ ಅಗ್ಗಿವೇಸ್ಸಾನೋ ಅಗ್ಗಿವೇಸ್ಸಾಯನೋ, ಮುಞ್ಜಾನೋ ಮುಞ್ಜಾಯನೋ, ಕುಞ್ಜಾನೋ ಕುಞ್ಜಾಯನೋ. ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸಂಯೋಗತ್ತಾ ನ ವುದ್ಧಿ. ಆಕತಿಗಣೋ+ಯಂ.

೩. ಕತ್ತಿಕಾವಿಧವಾದೀಹಿ ಣೇಯ್ಯಣೇರಾ

ಕತ್ತಿಕಾದೀಹಿ ವಿಧವಾದೀಹಿ ಚ ಣೇಯ್ಯಣೇರಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ. ಕತ್ತಿಕಾಯ ಅಪಚ್ಚಂ ಕತ್ತಿಕೇಯ್ಯೋ, ಗರುಳೋ ವಿನತಾಯ=ಸುಪಣ್ಣಮಾತುಯಾ ಅಪಚ್ಚಂ ವೇನತೇಯ್ಯೋ. ರೋಹಿಣಿಯಾ ಅಪಚ್ಚಂ ರೋಹಿಣೇಯ್ಯೋ, ಗಙ್ಗಾಯ ಅಪಚ್ಚಂ ಗಙ್ಗೇಯ್ಯೋ. ಏವಂ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯೋ, ನಾದೇಯ್ಯೋ, ಅನ್ತೇಯ್ಯೋ, ಆಹೇಯ್ಯೋ, ಕಾಪೇಯ್ಯೋ, ಸುಚಿಯಾ ಅಪಚ್ಚಂ ಸೋಚೇಯ್ಯೋ, ಬಾಲೇಯ್ಯೋ. ಣೇರೇ-ವಿಧವಾಯ ಅಪಚ್ಚಂ ವೇಧವೇರೋ. ಬನ್ಧಕಿಯಾ=ಅಭಿಸಾರಿಕಾಯ ಅಪಚ್ಚಂ ಬನ್ಧ-ಕೇರೋ. ಸಮಣಸ್ಸ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂ ಸಾಮಣೇರೋ, ನಾಳಿಕೇರೋ ಇಚ್ಚಾದಿ.

೪. ಣ್ಯ ದಿಚ್ಚಾದೀಹಿ

ದಿತಿಪ್ಪಭುತೀಹಿ ಣ್ಯೋ ಹೋತಿ ಅಪಚ್ಚೇ.

೧೨೫. ಸಂಯೋಗೇ ಕ್ವಚಿ

ಸಂಯೋಗವಿಸಯೇ ಕ್ವಚಿ ಆ+ಏ+ಓವುದ್ಧಿಯೋ ಹೋನ್ತಿ ಣಾನುಬನ್ಧೇ.

೧೩೧. ಲೋಪೋ+ವಣ್ಣಿ+ವಣ್ಣಾನಂ

ಅವಣ್ಣಿ+ವಣ್ಣಾನಂ ಲೋಪೋ ಹೋತಿ ಯಕಾರಾದೋ ಪಚ್ಚಯೇ. ದಿತಿಯಾ=ಅಸುರಮಾತುಯಾ ಅಪಚ್ಚಂ ದೇಚ್ಚೋ ಆದಿಚ್ಚೋ. ಕುಣ್ಡನಿಯಾ ಅಪಚ್ಚಂ ಕೋಣ್ಡಞ್ಞೋ, ನಸ್ಸ ಞ್ಞೇ ಪುಬ್ಬರೂಪಂ. ಅದಿತೀತಿ ದೇವಮಾತಾ.

ಭಾತುನೋ ಅಪಚ್ಚಂ ಭಾತಬ್ಯೋ, ‘‘ಯಮ್ಹಿ ಗೋಸ್ಸ ಚಾ’’ತಿ ಯಮ್ಹಿ ಉಸ್ಸ ಅವಙ ಅಕಾರಲೋಪಪುಬ್ಬರೂಪಾನಿ.

೫. ಆ ಣಿ

ಅಕಾರನ್ತತೋ ಣಿ ವಾ ಹೋತ+ಪಚ್ಚೇ ಬಹುಲಂ. ಆ=ತಿ ನಾಮವಿಸೇಸನತ್ತಾ ಅ-ಕಾರನ್ತತೋತಿ ವುತ್ತಂ. ದಕ್ಖಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂ ದಕ್ಖಿ, ದತ್ತಿ, ದೋಣಿ, ವಾಸವಿ, ವಾರುಣಿ. ಜಿನದತ್ತಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂ ಜೇನದತ್ತಿ, ಸುದ್ಧೋದನಿ, ಆನುರುದ್ಧಿ ಇಚ್ಚಾದಿ.

೬. ರಾಜತೋ ಞ್ಞೋ ಜಾತಿಯಂ

ರಾಜತೋ ಞ್ಞೋ ವಾ ಹೋತ+ಪಚ್ಚೇ ಖತ್ಥಿಯಜಾತಿಯಂ ಗಮ್ಯಮಾನಾಯಂ. ರಞ್ಞೋ ಅಪಚ್ಚಂ ರಾಜಞ್ಞೋ. ಜಾತೀಯನ್ತಿ ಕಿಂ, ರಾಜಾಪಚ್ಚಂ.

೭. ಖತ್ತಾ ಯಿ+ಯಾ

ತಿಜಾತಿಯಂ ಅಪಚ್ಚೇ ಯ+ಇಯಾ ಹೋನ್ತಿ. ಖತ್ತಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂ ಖತ್ಯೋ ಖತ್ತಿಯೋ. ಜಾತಿಯಂ ತ್ವೇವ, ಖತ್ತಿ.

೮. ಮನುತೋ ಸ್ಸ+ಸಣ

ಮನುತೋ ಜಾತಿಸಮುದಾಯೇ ಸ್ಸ+ಸಣ ಹೋನ್ತು+ಪಚ್ಚೇ. ಮನುನೋ ಅಪಚ್ಚಂ ಮನುಸ್ಸೋ ಮಾನುಸೋ, ಮನುಸ್ಸೀ ಮಾನುಸೀ. ಜಾತಿಯಂ ತ್ವೇವ, ಮಾನವೋ, ನಸ್ಸ ಣೋ, ಮಾಣವೋ.

೯. ಜನಪದನಾಮಸ್ಮಾ ಖತ್ತಿಯಾ ರಞ್ಞೇ ಚ ಣೋ

ಜನಪದಸ್ಸ ಯಂ ನಾಮಂ, ತಂ ನಾಮಸ್ಮಾ ಖತ್ತಿಯಾ ಅಪಚ್ಚೇ ರಞ್ಞೇ ಚ ಣೋ ಹೋತಿ. ಪಞ್ಚಾಲಾನಂ ಅಪಚ್ಚಂ ರಾಜಾ ವಾ ಪಞ್ಚಾಲೋ, ಕೋಸಲೋ, ಮಾಗಧೋ, ಓಕ್ಕಾಕೋ. ಜನಪದನಾಮಸ್ಮಾತಿ ಕಿಂ, ದಾಸರಥಿ. ಖತ್ತಿಯಾತಿ ಕಿಂ, ಪಞ್ಚಾಲಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂ ಪಞ್ಚಾಲಿ.

೧೦. ಣ್ಯ ಕುರುಸಿವೀಹಿ

ಕುರುಸಿವೀಹಿ ಅಪಚ್ಚೇ ರಞ್ಞೇ ಚ ಣ್ಯೋ ಹೋತಿ. ಕುರೂನಂ ಅಪಚ್ಚಂ ರಾಜಾ ವಾ ಕೋರಬ್ಯೋ. ‘‘ಯಮ್ಹಿ ಗೋಸ್ಸ ಚಾ’’ತಿಮಿನಾ ಅವಙ, ಬಕಾರಪುಬ್ಬರೂಪಾನಿ. ಸೇಬ್ಬೋ, ಇಲೋಪೋ. (ಅಪಚ್ಚತದ್ಧಿತಂ).

೧೧. ಣ ರಾಗಾ ತೇನ ರತ್ತಂ

ರಾಗವಾಚೀತತಿಯನ್ತತೋ ರತ್ತ+ಮಿಚ್ಚೇ+ತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತೇ ಣೋ ಹೋತಿ. ಕುಸುಮ್ಭಾದೀಹಿ ವಣ್ಣನ್ತರಪತ್ತಂ ರತ್ತಂ ನಾಮ. ಕಸಾವೇನ ರತ್ತಂ ಕಾಸಾವಂ. ಏವಂ ಕುಸುಮ್ಭೇನ ರತ್ತಂ ಕೋಸುಮ್ಭಂ, ಹಾಲಿದ್ದಂ, ಪತ್ತಙ್ಗಂ, ಮಞ್ಜೇಟ್ಠಂ, ಕುಙ್ಕುಮಂ. ಇಧ ನ ಹೋತಿ ನೀಲಂ ಪೀತನ್ತಿ, ಗುಣವಚನತ್ತಾ ಣೇನ ವಿನಾಪಿ ದಬ್ಬಸ್ಸಾ+ಭಿಧಾನತೋ.

೧೨. ನಕ್ಖತ್ತೇನಿ+ನ್ದುಯುತ್ತೇನ ಕಾಲೇ

ತತಿಯನ್ತತೋ ನಕ್ಖತ್ತಾ ತೇನ ಲಕ್ಖಿತೇ ಕಾಲೇ ಣೋ ಹೋತಿ, ತಂ ಚೇ ನಕ್ಖತ್ತ+ಮಿನ್ದುಯುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಫುಸ್ಸೇನ ಇನ್ದುಯುತ್ತೇನ ಲಕ್ಖಿತಾ ಪುಣ್ಣಮಾಸೀ ಫುಸ್ಸೀ ರತ್ತಿ, ಫುಸ್ಸೋ ಅಹೋ, ಮಘಾಯ ಇನ್ದುಯುತ್ತಾಯ ಲಕ್ಖಿತಾ ಪುಣ್ಣಮಾಸೀ ಮಾಘೀ, ಮಾಘೋ.

೧೩. ಸಾ+ಸ್ಸ ದೇವತಾ ಪುಣ್ಣಮಾಸೀ

ಸೇತಿ ಪಠಮನ್ತಾ ಅಸ್ಸೇತಿ ಛಟ್ಠಿಯತ್ಥೇ ಣೋ ಹೋತಿ, ಯಂ ಪಠಮನ್ತಂ, ಸಾ ಚೇ ದೇವತಾ ಪುಣ್ಣಮಾಸೀ ವಾ. ಸುಗತೋ ದೇವತಾ ಅಸ್ಸ ಸೋಗತೋ, ಮಾಹಿನ್ದೋ, ಯಾಮೋ, ವಾರುಣೋ. ಬುದ್ಧೋ ಅಸ್ಸ ದೇವತಾತಿ ಬುದ್ಧೋ. ಫುಸ್ಸೀ ಪುಣ್ಣಮಾಸೀ ಅಸ್ಸ ಸಮ್ಬನ್ಧಿನೀತಿ ಫುಸ್ಸೋ ಮಾಸೋ. ಏವಂ ಮಾಘೋ, ಫಗ್ಗುನೋ, ಚಿತ್ತೋ, ವೇಸಾಖೋ, ಜೇಟ್ಠಮೂಲೋ, ಆಸಾಳ್ಹೋ, ಸಾವಣೋ, ಪೋಟ್ಠಪಾದೋ, ಅಸ್ಸಯುಜೋ, ಕತ್ತಿಕೋ, ಮಾಗಸಿರೋ. ಪುಣ್ಣಮಾಸೀ ಚ ಭತಕಮಾಸಸಮ್ಬನ್ಧಿನೀ ನ ಹೋತಿ, ಪುಣ್ಣೋ ಮಾ ಅಸ್ಸನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಚನಾ, ಅತೋ ಏವ ನಿಪಾತನಾ ಣೋ, ಸಾಗಮೋ ಚ.

೧೪. ತ+ಮಧೀತೇ ತಂ ಜಾನಾತಿ ಕ+ಣಿಕಾ ಚ

ದುತಿಯನ್ತತೋ ತ+ಮಧೀತೇ ತಂ ಜಾನಾತೀತಿ ಏತೇಸ್ವ+ತ್ಥೇಸು ಣೋ ಹೋತಿ ಕೋ ಣಿಕೋ ಚ. ಏತ್ಥ ಚಸದ್ದೋ ಕೋ ಚಣಿಕೋ ಚ ಹೋತೀತಿ ಸಮುಚ್ಚಿನೋ, ನೋ ಣಪಚ್ಚಯಂ. ಬ್ಯಾಕರಣ+ಮಧೀತೇ ಜಾನಾತೀತಿ ವಾ ವೇಯ್ಯಾಕರಣೋ, ವಿ+ಆ+ಕರಣನ್ತಿ ವಿಚ್ಛಿಜ್ಜ ಕತಯಾದೇಸಸ್ಸಿ+ಕಾರಸ್ಸ ‘‘ತದಾದೇಸಾ ತದೀವ ಭವನ್ತೀ’’ತಿ ಞಾಯಾ ‘‘ಸರಾನ’’ಮಿಚ್ಚಾದಿನಾ ಏಕಾರೇ ಯಾಗಮದ್ವಿತ್ತಾನಿ. ಏವಂ ಮೋಹುತ್ತೋ, ನೇಮಿತ್ತೋ, ಅಙ್ಗವಿಜ್ಜೋ, ವತ್ಥುವಿಜ್ಜೋ, ಛನ್ದಸೋ, ‘‘ಮನಾ, ದೀನಂ ಸಕ’’ ಇತಿ ಸಕಾಗಮೋ. ಕಮಕೋ, ಪದಕೋ, ವೇನಯಿಕೋ, ಸುತ್ತನ್ತಿಕೋ, ಆಭಿಧಮ್ಮಿಕೋ. ದ್ವಿತಗ್ಗಹಣಂ ಅಜ್ಝೇನಜಾನನೇ ಚ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ಪಚ್ಚಯವಿಧಾನತ್ಥಂ, ಅಜ್ಝೇನವಿಸಯದಸ್ಸನತ್ಥಂ, ಪಸಿದ್ಧುಪಸಂಹರಣತ್ಥಞ್ಚ.

೧೫. ತಸ್ಸ ವಿಸಯೇ ದೇಸೇ

ಛಟ್ಠಿಯನ್ತಾ ವಿಸಯೇ ದೇಸಸರೂಪೇ ಣೋ ಹೋತಿ. ವಸಾತೀನಂ ವಿಸಯೋ ದೇಸೋ ವಾಸಾತೋ. ದೇಸೇತಿ ಕಿಂ, ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ವಿಸಯೋ ರೂಪಂ, ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ವಿಸಯೋ+ನುವಾಕೋ.

೧೬. ನಿವಾಸೇ ತನ್ನಾಮೇ

ತಿ ತನ್ನಾಮೇ ನಿವಾಸೇ ದೇಸೇ ಣೋ ಹೋತಿ. ಸಿವೀನಂ ನಿವಾಸೋ ದೇಸೋ ಸೇಬ್ಬೋ. ಏತ್ಥ ‘‘ಯವಾ ಸರೇ’’ತಿ ಯಕಾರೇ ಬಕಾರಪುಬ್ಬರೂಪಾನಿ. ವಾಸಾತೋ.

೧೭. ಅದೂರಭವೇತಿ

ಣೋ, ವಿದಿಸಾಯ ಅದೂರಭವಂ ವೇದಿಸಂ.

೧೮. ತೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತಿ

ತತಿಯನ್ತಾ ನಿಬ್ಬತ್ತತ್ಥೇ ಣೋ ಹೋತಿ. ಕುಸಮ್ಬೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಕೋಸಮ್ಬೀ ನಗರಂ, ಏವಂ ಕಾಕನ್ದೀ, ಮಾಕನ್ದೀ, ಸಹಸ್ಸೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಸಾಹಸ್ಸೀ ಪರಿಖಾ, ಹೇತುಮ್ಹಿ ಕತ್ತರಿ ಕರಣೇ ಚ ಯಥಾಯೋಗಂ ತತಿಯಾ.

೧೯. ತ+ಮಿಧ+ತ್ಥಿ

ತನ್ತಿ ಪಠಮನ್ತಾ ಇಧಾತಿ ಸತ್ತಮ್ಯತ್ಥೇ ದೇಸೇ ತನ್ನಾಮೇ ಣೋ ಹೋತಿ, ಯಂ ತಂ ಪಠಮನ್ತ+ಮತ್ಥಿ ಚೇ. ಉದುಮ್ಬರಾ ಅಸ್ಮಿಂ ದೇಸೇ ಸನ್ತೀತಿ ಓದುಮ್ಬರೋ, ಬಾದರೋ, ಪಬ್ಬಜೋ.

೨೦. ತತ್ರ ಭವೇತಿ

ಸತ್ತಮ್ಯನ್ತಾ ಭವತ್ಥೇ ಣೋ. ಉದಕೇ ಭವೋ ಓದಕೋ, ಓರಸೋ, ಜಾನಪದೋ, ಮಾಗಧೋ, ಕಾಪಿಲವತ್ಥವೋ, ಕೋಸಮ್ಬೋ, ಮನಸಿ ಭವಂ ಮಾನಸಂ ಸುಖಂ, ಸಕಾಗಮೋ. ಸಾರಸೋ ಸಕುಣೋ, ಸಾರಸೀ ಸಕುಣೀ, ಸಾರಸಂ ಪುಪ್ಫಂ. ಮಿತ್ತೇ ಭವಾ ಮೇತ್ತಾ ಮೇತ್ತೀ ವಾ. ಪುರೇ ಭವಾ ಪೋರೀ ವಾಚಾ. ಪಾವುಸೇ ಭವೋ ಪಾವುಸೋ ಮೇಘೋ. ಪಾವುಸಾ ರತ್ತಿ, ಪಾವುಸಂ ಅಬ್ಭಂ. ಸಾರದೋ, ಸಾರದಾ, ಸಾರದಂ ಪುಪ್ಫಂ. ಮಾಧುರೋ ಜನೋ, ಮಾಧುರಾ ಗಣಿಕಾ, ಮಾಧುರಂ ವತ್ಥಂ.

೨೧. ಅಜ್ಜಾದೀಹಿ ತನೋತಿ

ಭವತ್ಥೇ ತನೋ. ಅಜ್ಜ ಭವೋ ಅಜ್ಜತನೋ, ಸ್ವಾತನೋ, ಹಿಯ್ಯತನೋ. ‘‘ಏಓನ+ಮ ವಣ್ಣೇ’’ತಿ ಏಓನಂ ಅ ಹೋತಿ.

೨೨. ಪುರಾತೋ ಣೋ ಚತಿ

ಭವತ್ಥೇ ಣೋ ತನೋ ಚ. ಏತ್ಥ ಣಕಾರೋ ಅವಯವೋ, ನೇವಾ+ನುಬನ್ಧೋ. ಪುರಾಣೋ, ಪುರಾತನೋ.

೨೩. ಅಮಾತ್ವ+ಚ್ಚೋತಿ

ಭವತ್ಥೇ ಅಚ್ಚೋ ಹೋತಿ. ಅಮಾ=ಸಹ ಭವೋ ಅಮಚ್ಚೋ.

೨೪. ಮಜ್ಝಾದಿತ್ವಿ+ಮೋತಿ

ಭವತ್ಥೇ ಇಮೋ, ಮಜ್ಝೇ ಭವೋ ಮಜ್ಝಿಮೋ. ಏವಂ ಅನ್ತಿಮೋ, ಹೇಟ್ಠಿಮೋ, ಉಪರಿಮೋ, ಓರಿಮೋ, ಪಾರಿಮೋ, ಪಚ್ಛಿಮೋ, ಅಬ್ಭನ್ತರಿಧೋ, ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೋ.

೨೫. ಕಣ+ಣೇಯ್ಯ+ಣೇಯ್ಯಕ+ಯಿ+ಯಾತಿ

ಭವತ್ಥೇ ಕಣಆದಯೋ ಹೋನ್ತಿ. ಕಣ-ಕುಸಿನಾರಾಯಂ ಭವೋ ಕೋಸಿನಾರಕೋ, ಮಾಗಧಕೋ, ಆರಞ್ಞಕೋ ವಿಹಾರೋ, ರಾಜಗಹಕೋ, ಕೋಸಮ್ಬಕೋ, ಇನ್ದಪತ್ತಕೋ, ಕಾಪಿಲಕೋ, ಭಾರುಕಚ್ಛಕೋ, ನಾಗರಕೋ. ಅಙ್ಗೇಸು ಜಾತೋ ಅಙ್ಗಕೋ, ಕೋಸಲಕೋ, ವೇದೇಹಕೋ, ಕಮ್ಬೋಜಕೋ, ಗನ್ಧಾರಕೋ, ಸೋವೀರಕೋ, ಸಿನ್ಧವಕೋ, ಅಸ್ಸಕೋ ಇಚ್ಚಾದಿ. ಣೇಯ್ಯ-ಗಙ್ಗೇಯ್ಯೋ, ಪಬ್ಬತೇಯ್ಯೋ, ವಾನೇಯ್ಯೋ. ಣೇಯ್ಯಕ-ಕೋಸಲೇಯ್ಯಕೋ, ಬಾರಾಣಸೇಯ್ಯಕೋ, ಚಮ್ಪೇಯ್ಯಕೋ, ಸಿಲಾಯ ಜಾತಂ ಸೇಲೇಯ್ಯಕಂ, ಮಿಥಿಲೇಯ್ಯಕೋ. ಬಾರಾಣಸೇಯ್ಯಕೋತ್ಯಾದೀಸು ‘‘ದಿಸ್ಸನ್ತ+ಞ್ಞೇಪಿ ಪಚ್ಚಯಾ’’ತಿ ಏಯ್ಯಕೋ, ಏವಂ ಉಪರಿ ಸುತ್ತೇ ದಸ್ಸಿತಪಚ್ಚಯತೋ ವಿಸುಂ ಪಚ್ಚಯೇ ದಸ್ಸಿತೇ ಇಮಿನಾ ಸುತ್ತೇನಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಯ-ಗಮ್ಮೋ, ಯಮ್ಹಿ ಅಕಾರಲೋಪೇ ಪುಬ್ಬರೂಪಂ ರಸ್ಸೋ ಚ. ದಿಬ್ಬೋ. ಇಯ-ಉದರಿಯೋ, ದಿವಿಯೋ, ಪಞ್ಚಾಲಿಯೋ, ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯೋ, ಲೋಕಿಯೋ.

೨೬. ಣಿಕೋ

ಸತ್ತಮ್ಯನ್ತಾ ಭವತ್ಥೇ ಣಿಕೋ ಹೋತಿ. ಸರದೇ ಭವೋ ಸಾರದಿಕೋ ದಿವಸೋ, ಸಾರದಿಕಾ ರತ್ತಿ.

೨೭. ತ+ಮಸ್ಸ ಸಿಪ್ಪಂ ಸೀಲಂ ಪಣ್ಯಂ ಪಹರಣಂ ಪಯೋಜನಂ

ಪಠಮನ್ತಾ ಸಿಪ್ಪಾದಿವಾಚಕಾ ಅಸ್ಸೇತಿ ಛಟ್ಠ್ಯತ್ಥೇ ಣಿಕೋ ಹೋತಿ. ವೀಣಾವಾದನಂ ಸಿಪ್ಪ+ಮಸ್ಸ ವೇಣಿಕೋ, ವೀಣಾವಾದನಂ ಅಭೇದೋಪಚಾರೇನ ವೀಣಾ ನಾಮ. ಮೋದಿಙ್ಗಿಕೋ, ವಂಸಿಕೋ. ಪಂಸುಕೂಲಧಾರಣಂ ಸೀಲ+ಮಸ್ಸ ಪಂಸುಕೂಲಿಕೋ, ತೇಚೀವರಿಕೋ. ಗನ್ಧೋ ಪಣ್ಯ+ಮಸ್ಸ ಗನ್ಧಿಕೋ, ತೇಲಿಕೋ, ಗೋಳಿಕೋ, ಪೂವಿಕೋ, ಪಣ್ಣಿಕೋ, ತಮ್ಬುಲಿಕೋ, ಲೋಣಿಕೋ. ಚಾಪೋಪಹರಣ+ಮಸ್ಸ ಚಾಪಿಕೋ, ತೋಮರಿಕೋ, ಮುಗ್ಗರಿಕೋ, ಮೋಸಲಿಕೋ. ಉಪಧಿ=ಕ್ಖನ್ಧಾದಿ ಪಯೋಜನ+ಮಸ್ಸ ಓಪಧಿಕಂ, ಸಾತಿಕಂ, ಸಾಹಸ್ಸಿಕಂ.

೨೮. ತಂ ಹನ್ತ+ರಹತಿ ಗಚ್ಛತು+ಞ್ಛತಿ+ಚರತಿ

ದುತಿಯನ್ತಾ ಹನ್ತೀತಿ ಏವಮಾದೀಸ್ವ+ತ್ಥೇಸು ಣಿಕೋ ಹೋತಿ. ಪಕ್ಖಿನೋ ಹನ್ತೀತಿ ಪಕ್ಖಿಕೋ, ಸಾಕುಣಿಕೋ, ಮಾಯೂರಿಕೋ, ಮಚ್ಛೇ ಹನ್ತೀತಿ ಮಚ್ಛಿಕೋ, ಮೇನಿಕೋ. ಮಿಗೇ ಹನ್ತೀತಿ ಮಾಗವಿಕೋ, ವಕಾರಾಗಮೋ. ಮಿಗಸ್ಸ ‘‘ತದಮಿನಾ’’ದಿನಾ ಮಗವಾದೇಸೇಪಿ ಮಾಗವಿಕೋ. ಓರಬ್ಭಿಕೋ, ಹಾರಿಣಿಕೋ. ಸೂಕರಿಕೋತಿ ಇಕೋ. ಸತ+ಮರಹತೀತಿ ಸಾತಿಕಂ, ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕಂ, ಏಹಿ ಪಸ್ಸ ವಿಧಿಂ ಅರಹತೀತಿ ಏಹಿಪಸ್ಸಿಕೋ. ಏತ್ಥ ತ್ಯಾದ್ಯನ್ತಸಮುದಾಯತೋ ಅನುಕರಣತ್ತಾ ವಾ ತದ್ಧಿತಸ್ಸ ಅಭಿಧಾನಲಕ್ಖಣತ್ತಾ ವಾ ಬಹುಲಂವಿಧಾನೇನ ವಾ ಪಚ್ಚಯೋ. ಸಾಹಸ್ಸಿಕೋ, ಕುಮ್ಭಿಕೋ, ದೋಣಿಕೋ, ಅದ್ಧಮಾಸಿಕೋ, ಕಹಾಪಣಿಕೋ, ಆಸೀತಿಕಾ ಗಾಥಾ, ನಾವುತಿಕಾ. ಸಹಸ್ಸಿಯೋತಿ ಇಯೋ. ಪರದಾರಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಪಾರದಾರಿಕೋ, ಮಗ್ಗಿಕೋ, ಪಞ್ಞಾಸಯೋಜನಿಕೋ, ಪಥಿಕೋ. ಬದರೇ ಉಞ್ಛತೀತಿ ಬಾದರಿಕೋ, ಸಾಮಾಕಿಕೋ. ಧಮ್ಮಂ ಚರತೀತಿ ಧಮ್ಮಿಕೋ, ಅಧಮ್ಮಿಕೋ.

೨೯. ತೇನ ಕತಂ ಕೀತಂ ಬದ್ಧ+ಮಭಿಸಙ್ಖತಂ ಸಂಸಟ್ಠಂ ಹತಂ ಹನ್ತಿ ಜಿತಂ ಜಯತಿ ದಿಬ್ಬತಿ ಖನತಿ ತರತಿ ಚರತಿ ವಹತಿ ಜೀವತಿತಿ

ಕತಾದೀಸ್ವ+ತ್ಥೇಸು ಣಿಕೋ. ಕಾಯೇನ ಕತಂ ಕಾಯಿಕಂ, ವಾಚಸಿಕಂ, ಮಾನಸಿಕಂತಿ ಸಕಾಗಮೋ. ವಾತೇನ ಕತೋ ಆಬಾಧೋ ವಾತಿತೋ, ಸೇಮ್ಹಿಕೋ, ಪಿತ್ತಿಕೋ. ಸತೇನ ಕೀತಂ ಸಾತಿಕಂ, ಸಾಹಸ್ಸಿಕಂ, ವತ್ಥೇನ ಕೀತಂ ವತ್ಥಿಕಂ, ಕುಮ್ಭಿಕಂ, ಸೋವಣ್ಣಿಕಂ, ಘಾತಿಕಂ. ಮೂಲತೋವ ಪಚ್ಚಯೋ, ಅಮೂಲವಾಚಿತ್ತಾ ದೇವದತ್ತೇನ ಕೀತೋತಿ ನ ಹೋತಿ, ತದತ್ಥಾಪ್ಪತೀತಿಯಾ. ವರತ್ಥಾಯ ಬದ್ಧೋ ವಾರತ್ತಿಕೋ, ಆಯಸಿಕೋ, ಪಾಸಿಕೋ, ಸುತ್ತಿಕೋ. ಘತೇನ ಅಭಿಸಙ್ಖತಂ ಸಂಸಟ್ಠಂ ವಾ ಘಾತಿಕಂ, ಗೋಳಿಕಂ, ದಧಿಕಂ, ಮಾರೀಚಿಕಂ. ಜಾಲೇನ ಹತೋ ಹನ್ತೀತಿ ವಾ ಜಾಲಿಕೋ, ಬಾಲಿಸಿಕೋ. ಅಕ್ಖೇಹಿ ಜಿತಂ ಅಕ್ಖಿಕಂ ಧನಂ, ಸಾಲಾಕಿಕಂ, ತಿನ್ದುಕಿಕೋ, ಅಮ್ಬಫಲಿಕೋ. ಅಕ್ಖೇಹಿ ಜಯತಿ ದಿಬ್ಬತಿ ವಾ ಅಕ್ಖಿಕೋ. ಖಣಿತ್ತಿಯಾ ಖನತೀತಿ ಖಾಣಿತ್ತಿಕೋ, ಕುದ್ದಾಲಿಕೋ. ದೇವದತ್ತೇನ ಜಿತಂ, ಅಙ್ಗುಲ್ಯಾ ಖನತೀತಿ ನ ಹೋತಿ, ತದತ್ಥಾನವಗಮಾ. ಉಳುಮ್ಪೇನ ತರತೀತಿ ಓಳುಮ್ಪಿಕೋ, ಉಳುಮ್ಪಿಕೋತಿ ಇಕೋ. ಕುಲ್ಲಿಕೋ, ಗೋಪುಚ್ಛಿಕೋ, ನಾವಿಕೋ. ಸಕಟೇನ ಚರತೀತಿ ಸಾಕಟಿಕೋ, ರಥಿಕೋ. ಪರಪ್ಪಿಕೋತಿ ಇಕೋ. ಖನ್ಧೇನ ವಹತೀತಿ ಖನ್ಧಿಕೋ. ಅಂಸಿಕೋ, ಸೀಸಿಕೋತಿ ಇಕೋ. ವೇತನೇನ ಜೀವತೀತಿ ವೇತನಿಕೋ, ಭತಿಕೋ, ಕಯಿಕೋ, ವಿಕ್ಕಯಿಕೋ, ಕಯವಿಕ್ಕಯಿಕೋತಿ ಇಕೋ.

೩೦. ತಸ್ಸ ಸಂವತ್ತತಿ

ಚತುತ್ಥ್ಯನ್ತಾ ಸಂವತ್ತತೀತಿ ಅಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇಣಿಕೋ ಹೋತಿ. ಪುನಬ್ಭವಾಯ ಸಂವತ್ತತೀತಿ ಪೋನೋಬ್ಭವಿಕೋ, ಇತ್ಥಿಯಂ ಪೋನೋಬ್ಭವಿಕಾ. ಲೋಕಾಯ ಸಂವತ್ತತೀತಿ ಲೋಕಿಕೋ. ಸುಟ್ಠು ಅಗ್ಗೋತಿ ಸಗ್ಗೋ, ಸಗ್ಗಾಯ ಸಂವತ್ತತೀತಿ ಸೋವಗ್ಗಿಕೋ, ಸಸ್ಸೋ+ವಕ ತದಮಿನಾದೀಪಾಠಾ. ಧನಾಯ ಸಂವತ್ತತೀತಿ ಧಞ್ಞಂ.

೩೧. ತತೋ ಸಮ್ಭೂತ+ಮಾಗತಂ

ಪಞ್ಚಮ್ಯನ್ತಾ ಸಮ್ಭೂತ+ಮಾಗತನ್ತಿ ಏತೇಸ್ವ+ತ್ಥೇಸು ಣಿಕೋ ಹೋತಿ. ಮಾತಿತೋ ಸಮ್ಭೂತ+ಮಾಗತಂವಾ+ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಮಾತಿತೋ ಚ ಭಗಿನಿಯಂಚ್ಛೋ’’ತಿ ‘‘ಮಾತಿತೋ’’ತಿ ಭಾಗೇನ ಉಸ್ಸ ಇಮ್ಹಿ ವಾಕ್ಯಂ, ರಸ್ಸದ್ವಿತ್ತೇಸು ಮತ್ತಿಕಂ, ಪೇತ್ತಿಕಂ. ಣ್ಯ+ರಿಯಣ+ರ್ಯಪಚ್ಚಯಾಪಿ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ. ಸುರಭಿತೋ ಸಮ್ಭೂತಂ ಸೋರಭ್ಯಂ. ಯಮ್ಹಿ ಥಞ್ಞಂ. ಉಭಯತ್ಥ ‘‘ಲೋಪೋ+ವಣ್ಣಿ+ವಣ್ಣಾನಂ’’ತಿ ಲೋಪೋ. ರಿಯಣ-ಪಿತುತೋ ಸಮ್ಭೂತೋ ಪೇತ್ತಿಯೋ, ಮಾತಿಯೋ, ‘‘ರಾನುಬನ್ಧೇ+ನ್ತಸರಾದಿಸ್ಸಾ’’ತಿ ಉಲೋಪೋ, ಮತ್ತಿಯೋ. ರ್ಯಮ್ಹಿ-ಉಲೋಪೋ, ಚವಗ್ಗಪುಬ್ಬರೂಪಾನಿ, ಮಚ್ಚೋ ವಾ.

೩೨. ತತ್ಥ ವಸತಿ ವಿದಿತೋ ಭತ್ತೋ ನಿಯುತ್ತೋ

ಸತ್ತಮ್ಯನ್ತಾ ವಸತೀತ್ವೇವಮಾದೀಸ್ವ+ತ್ಥೇಸು ಣಿಕೋ ಹೋತಿ. ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ವಸತೀತಿ ರುಕ್ಖಮೂಲಿಕೋ, ಆರಞ್ಞಿಕೋ, ರಾಜಗಹಿಕೋ, ಮಾಗಧಿಕೋ, ಸೋಸಾನಿಕೋ. ಲೋಕೇ ವಿದಿತೋ ಲೋಕಿಕೋ. ಚತುಮಹಾರಾಜೇಸು ಭತ್ತಾ ಚಾತುಮ್ಮಹಾರಾಜಿಕಾ. ದ್ವಾರೇ ನಿಯುತ್ತೋ ದೋವಾರಿಕೋ, ದಸ್ಸೋಕ ತದಮಿನಾದಿಪಾಠಾ. ಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕೋ. ಇಕೇ-ನವಕಮ್ಮಿಕೋ, ಆದಿಕಮ್ಮಿಕೋ. ಕಿಯೇ-ಜಾತಿಕಿಯೋ, ಅನ್ಧಕಿಯೋ.

೩೩. ತಸ್ಸಿ+ದಂ

ಛಟ್ಠಿಯನ್ತಾ ಇದ+ಮಿಚ್ಚ+ಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಣಿಕೋ ಹೋತಿ. ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಇದಂ ಸಙ್ಘಿಕಂ, ಪುಗ್ಗಲಿಕಂ, ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಕೋ, ನಾಟಪುತ್ತಿಕೋ, ಜೇನದತ್ತಿಕೋ. ಕಿಯೇ-ಸಸ್ಸ ಇದಂ ಸಕಿಯೋ, ಪರಕಿಯೋ. ನಿಯೇಅತ್ತನಿಯಂ. ಕೇ-ಸಕೋ, ರಞ್ಞೋ ಇದಂ ರಾಜಕಂ ಭಣ್ಡಂ.

೩೪. ಣೋ

ಛಟ್ಠಿಯನ್ತಾ ಇದ+ಮಿಚ್ಚ+ಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಣೋ ಹೋತಿ. ಕಚ್ಚಾಯನಸ್ಸ ಇದಂ ಕಚ್ಚಾಯನಂ, ಬ್ಯಾಕರಣಂ, ಸೋಗತಂ ಸಾಸನಂ, ಮಾಹಿಸಂ ಮಂಸಾದಿ.

೩೫. ಗವಾದೀಹಿ ಯೋ

ಗವಾದೀಹಿ ಛಟ್ಠಿಯನ್ತೇಹಿ ಇದ+ಮಿಚ್ಚ+ಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಯೋ ಹೋತಿ. ಗುನ್ನಂ ಇದಂ ಗಬ್ಯಂ, ಅವಙ, ಮಂಸಾದಿ. ಇಲೋಪೇ ಕಬ್ಬಂ. ದುನೋ ಇದಂ ದಬ್ಬಂ.

೩೬. ಪಿತಿತೋ ಭಾತರಿ ರೇಯ್ಯಣ

‘‘ಪಿತಿತೋ ಮಾತಿತೋ’’ತಿ ತೇನ ತೇನ ಸುತ್ತನಿಪಾತೇನೇವ ಉಸ್ಸ ಇ. ಪಿತುಸದ್ದಾ ತಸ್ಸ ಭಾತರಿ ರೇಯ್ಯಣ. ಪಿತು ಭಾತಾ ಪೇತ್ತೇಯ್ಯೋ.

೩೭. ಮಾತಿತೋ ಚ ಭಗಿನಿಯಂ ಚ್ಛೋ

ಮಾತುತೋ ಚ ಪಿತುತೋ ಚ ತೇಸಂ ಭಗಿನಿಯಂ ಚ್ಛೋ ಹೋತಿ. ಮಾತು ಭಗಿನಿ ಮಾತುಚ್ಛಾ, ಪಿತು ಭಗಿನಿ ಪಿತುಚ್ಛಾ. ಕಥಂ ‘‘ಮಾತು ಭಾತಾ ಮಾತುಲೋ’’ತಿ, ‘‘ಮಾತುಲಾದಿತ್ವಾನೀ’’ತಿ ನಿಪಾತನಾ ಲಪಚ್ಚಯೋ.

೩೮. ಮಾತಾಪಿತೂಸ್ವಾ+ಮಹೋ

ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ತೇಸಂ ಮಾತಾಪಿತೂಸ್ವಾ+ಮಹೋ ಹೋತಿ. ಮಾತು ಮಾತಾ ಮಾತಾಮಹೀ, ಮಾತು ಪಿತಾ ಮಾತಾಮಹೋ. ಪಿತು ಮಾತಾ ಪಿತಾಮಹೀ, ಪಿತು ಪಿತಾ ಪಿತಾಮಹೋ. ನ ಯಥಾಸಙ್ಖ್ಯಂ ಪಚ್ಚೇಕಾಭಿಸಮ್ಬನ್ಧತೋ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ಮಾತಾಪಿತುಸದ್ದೇಹಿ ತೇಸಂ ಮಾತಾಪಿತುನ್ನಂ ಅತ್ಥೇ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ.

೩೯. ಹಿತೇ ರೇಯ್ಯಣ

ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಹಿತೇ ರೇಯ್ಯಣ ಹೋತಿ. ಮಾತು ಹಿತೋ ಮತ್ತೇಯ್ಯೋ, ಪೇತ್ತೇಯ್ಯೋ.

೪೦. ನಿನ್ದಾ+ಞ್ಞಾತ+ಪ್ಪ ಪಟಿಭಾಗ ರಸ್ಸ ದಯಾ ಸಞ್ಞಾಸು ಕೋ

ನಿನ್ದಾದೀಸ್ವ+ತ್ಥೇಸು ನಾಮಸ್ಮಾ ಕೋ ಹೋತಿ. ನಿನ್ದಾಯಂ-ನಿನ್ದಿತೋ ಮುಣ್ಡೋ ಮುಣ್ಡಕೋ, ಏವಂ ಸಮಣಕೋ, ಪಣ್ಡಿತಕೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕೋ, ವೇಯ್ಯಾಕರಣಕೋ. ಅಞ್ಞಾತೇ-ಕಸ್ಸಾ+ಯಂ ಅಸ್ಸೋ ಅಸ್ಸಕೋ, ಪಯೋಗಸಾಮತ್ಥಿಯಾ ಸಮ್ಬನ್ಧಿವಿಸೇಸಾನಾವಗಮೋ+ವಗಮ್ಯತೇ. ಅಪ್ಪತ್ಥೇ-ಅಪ್ಪಕಂ ತೇಲಂ ತೇಲಕಂ, ಘತಕಂ. ಪಟಿಭಾಗತ್ಥೇ-ಹತ್ಥೀ ವಿಯ ಹತ್ಥಿಕೋ, ಅಸ್ಸಕೋ, ಬಲೀಬದ್ಧಕೋ. ‘‘ಇಮೇ ನೋ ಹತ್ಥಿಕಾ ಅಸ್ಸಾ, ಬಲೀಬದ್ಧಾ ಚ ನೋ ಇಮೇ’’ತ್ಯಾದಿಪಾಠೇ ‘‘ಲೋಪೋ’’ತಿ ಕಪಚ್ಚಯಲೋಪೇನ ವಾ ಅಭೇದೋಪಚಾರೇನ ವಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ, ಇಮೇ ಚ ದಾರುಆದೀಹಿ ಕತರೂಪಾನಿ. ರಸ್ಸೇರಸ್ಸೋ ಮಾನುಸೋ ಮಾನುಸಕೋ, ರುಕ್ಖಕೋ, ಪಿಲಕ್ಖಕೋ. ದಯಾಯಂ-ದಯಿತೋ=ನುಕಮ್ಪಿತೋ ಪುತ್ತೋ ಪುತ್ತಕೋ, ವಚ್ಛಕೋ. ಸಞ್ಞಾಯಂ-ಮೋರೋ ವಿಯ ಮೋರಕೋ, ಕತಕೋ, ಭತಕೋ.

೪೧. ತ+ಮಸ್ಸ ಪರಿಮಾಣಂ ಣಿಕೋ ಚ

ಪಠಮನ್ತಾ ಅಸ್ಸೇತಿ ಅಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಣಿಕೋ ಹೋತಿ ಕೋ ಚ, ತಞ್ಚೇ ಪಠಮನ್ತಂ ಪರಿಮಾಣಂ ಭವತಿ. ದೋಣಾದೀನಂ ಪರಿಮಿತವೀಹಾದೀನಂ ಕರಣತ್ತಾ ‘‘ಪರಿಮೀಯನ್ತ್ಯ+ನೇನಾತಿ ಪರಿಮಾಣ’’ನ್ತಿ ಹೋತಿ. ದೋಣೋ ಪರಿಮಾಣ+ಮಸ್ಸಾತಿ ದೋಣಿಕೋ ವೀಹಿ, ಖಾರಸತಿಕೋ, ಖಾರಸಹಸ್ಸಿಕೋ, ಆಸೀತಿಕೋ ವಯೋ, ಉಪಡ್ಢಕಾಯೋ ಪರಿಮಾಣ+ಮಸ್ಸ ಉಪಡ್ಢಕಾಯಿಕಂ ಬಿಮ್ಬೋಹನಂ. ಪಞ್ಚಕಂ, ಛಕ್ಕಂ.

೪೨. ಯ+ತೇ+ತೇಹಿ+ತ್ತಕೋ

ಯಾದೀಹಿ ಪಠಮನ್ತೇಹಿ ಅಸ್ಸೇತಿ ಛಟ್ಠ್ಯತ್ಥೇ ತ್ತಕೋ ಹೋತಿ, ತಞ್ಚೇ ಪಠಮನ್ತಂ ಪರಿಮಾಣಂ ಭವತಿ. ಯಂ ಪರಿಮಾಣ+ಮಸ್ಸ ಯತ್ತಕಂ, ತತ್ತಕಂ, ‘‘ಏತಸ್ಸೇಟ ತ್ತಕೇ’’ತಿ ಏತಸ್ಸ ಏಟ, ಏತ್ತಕಂ. ಆವತಕೇ-ಯಂ ಪರಿಮಾಣ+ಮಸ್ಸ ಯಾವತಕೋ, ತಾವತಕೋ.

೪೩. ಸಬ್ಬಾ ಚಾ+ವನ್ತು

ಸಬ್ಬತೋ ಪಠಮನ್ತಾ ಯಾದೀಹಿ ಚ ಅಸ್ಸೇತಿ ಛಟ್ಠ್ಯತ್ಥೇ ಆವನ್ತು ಹೋತಿ, ತಞ್ಚೇ ಪಠಮನ್ತಂ ಪರಿಮಾಣಂ ಭವತಿ. ಸಬ್ಬಂ ಪರಿಮಾಣ+ಮಸ್ಸ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ, ‘‘ಅಂಙಂ ನಪುಂಸಕೇ’’ತಿ ಅಂ. ಯಾವನ್ತಂ, ತಾವನ್ತಂ.

೪೪. ಕಿಮ್ಹಾ ರತಿ+ರೀವ+ರೀವತಕ+ರಿತ್ತಕಾ

ಕಿಮ್ಹಾ ಪಠಮನ್ತಾ ಅಸ್ಸೇತಿ ಛಟ್ಠ್ಯತ್ಥೇ ರತಿ+ರೀವ+ರೀವತಕ+ರಿತ್ತಕಾ ಹೋನ್ತಿ. ಕಿಂಸಙ್ಖ್ಯಾನಂ ಪರಿಮಾಣ+ಮೇಸಂ ಕತಿ, ರಾನುಬನ್ಧತ್ತಾ ಇಂಭಾಗಲೋಪೋ. ಕೀವ, ಕೀವತಕಂ, ಕಿತ್ತಕಂ. ರೀವನ್ತೋ ಸಭಾವತೋ ಅಸಂಖ್ಯೋ.

೪೫. ಸಞ್ಜಾತಂ ತಾರಕಾದಿತ್ವಿ+ತೋತಿ

ಸಞ್ಜಾತತ್ಥೇ ಇತೋ. ತಾರಕಾ ಸಞ್ಜಾತಾ ಅಸ್ಸ ತಾರಕಿತಂ ಗಗನಂ, ಪುಪ್ಫಾನಿ ಸಞ್ಜಾತಾನಿ ಅಸ್ಸ ಪುಪ್ಫಿತೋ ರುಕ್ಖೋ, ಪಲ್ಲವಿತಾ ಲತಾ.

೪೬. ಮಾನೇ ಮತ್ತೋ

ಪಠಮನ್ತಾ ಮಾನವುತ್ತಿತೋ ಅಸ್ಸೇತಿ ಅಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಮತ್ತೋ ಹೋತಿ. ಪಲಂ ಉಮ್ಮಾನ+ಮಸ್ಸ ಪಲಮತ್ತಂ. ಹತ್ಥೋ ಪಣಾಮ+ಮಸ್ಸ ಹತ್ಥಮತ್ತಂ. ಸತಂ ಮಾನ+ಮಸ್ಸ ಸತಮತ್ತಂ. ದೋಣೋ ಪರಿಮಾಣ+ಮಸ್ಸ ದೋಣಮತ್ತಂ. ಅಭೇದೋಪಚಾರಾ ದೋಣೋತಿಪಿ ಹೋತಿ. ಮೀಯತೇ+ನೇನಾತಿ ಮಾನಂ, ಮಾನಸ್ಸ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತ್ತಾ ಛಟ್ಠ್ಯನ್ತಭೂತಾನಮೇವ ವಿಧಿ ಹೋತಿ. ಏತ್ಥ ಚ –

ಉದ್ಧಮಾನನ್ತು ಉಮ್ಮಾನಂ, ಪರಿಮಾಣನ್ತು ಸಬ್ಬತೋ;

ಪಮಾಣಂ ಹೋತಿ ಆಯಾಮೋ, ಸಂಖ್ಯಾಸೇಸೋ ತು ಸಬ್ಬತೋ.

೪೭. ತಗ್ಘೋ ಚು+ದ್ಧಂ

ಉದ್ಧಮಾನವುತ್ತಿತೋ ತಗ್ಘೋ ಹೋತಿ ಮತ್ತೋ ಚ. ಜಣ್ಣು ಪರಿಮಾಣ+ಮಸ್ಸ ಜಣ್ಣುತಗ್ಘಂ, ಜಣ್ಣುಮತ್ತಂ.

೪೮. ಣೋ ಚ ಪುರಿಸಾತಿ

ಪುರಿಸಾ ಣೋ ಹೋತಿ ಮತ್ತಾದಯೋ ಚ. ಪುರಿಸೋ ಪರಿಮಾಣ+ಮಸ್ಸ ಪೋರಿಸಂ, ಪುರಿಸಮತ್ತಂ+ಪುರಿಸತಗ್ಘಂ.

೪೯. ಅಯು+ಭದ್ವಿತೀಹಂ+ಸೇ

ಉಭದ್ವಿತೀಹಿ ಅವಯವವುತ್ತೀಹಿ ಅಯೋ ಹೋತಿ. ಉಭೋ ಅಂಸಾ ಅಸ್ಸ ಉಭಯಂ, ದ್ವಯಂ, ತಯಂ. ಅಂಸಸಮ್ಬನ್ಧೇನ ಸಮುದಾಯೇ ವಿಧಿ ಹೋತೀತಿ ನ ಉಭಯಾದಿತೋ ಬಹುವಚನನ್ತಿ ಚೇ, ‘‘ರಾಹುನೋ ಸಿರೋ’’ ತ್ಯಾದೋ ಅಭೇದೇಪಿ ಭೇದವಿವಕ್ಖಾಯ ಲಬ್ಭಮಾನತೋ ಬಹುವಚನಂ ಹೋತೇವ.

೫೦. ಸಙ್ಖ್ಯಾಯ ಸಚ್ಚು+ತೀ+ಸಾ+ಸ+ದಸನ್ತಾಯಾ+ಧಿಕಾ+ಸ್ಮಿಂ ಸತಸಹಸ್ಸೇ ಡೋ

ಸತ್ಯನ್ತಾಯ ಉತ್ಯನ್ತಾಯ ಈಸನ್ತಾಯ ಆಸನ್ತಾಯ ದಸನ್ತಾಯ ಸಙ್ಖ್ಯಾಯ ಪಠಮನ್ತಾಯ ಅಸ್ಮಿನ್ತಿ ಸತ್ತಮ್ಯತ್ಥೇ ಡೋ ಹೋತಿ, ಸಾ ಚೇ ಸಙ್ಖ್ಯಾ ಅಧಿಕಾ ಹೋತಿ, ಯ+ದಸ್ಮಿನ್ತಿ, ತಂ ಚೇ ಸತಂ ಸಹಸ್ಸಂ ಸತಸಹಸ್ಸಂ ವಾ ಹೋತಿ. ವೀಸತಿ ಅಧಿಕಾ ಅಸ್ಮಿಂ ಸತೇತಿ ವೀಸಂಸತಂ.

೧೩೯. ಡೇ ಸತಿಸ್ಸ ತಿಸ್ಸತಿ

ಡೇ ಪರೇ ಸತ್ಯನ್ತಸ್ಸ ತಿಕಾರಸ್ಸ ಲೋಪೋ ಹೋತಿ. ಏಕವೀಸಂಸತಂ ಸಹಸ್ಸಂ ಸತಸಹಸ್ಸಂ ವಾ. ತಿಂಸತಿ ಅಧಿಕಾ ಅಸ್ಮಿಂ ಸತಾದಿಕೇತಿ ತಿಂಸಸತಂ ಏಕತಿಂಸಸತಂ ಇಚ್ಚಾದಿ. ಉತ್ಯನ್ತಾಯನವುತಿ ಅಧಿಕಾ ಅಸ್ಮಿಂ ಸತಾದಿಕೇತಿ ನವುತಂಸತಂ ಸಹಸ್ಸಂ ಸತಸಹಸ್ಸಂ ವಾ. ಈಸನ್ತಾಯ-ಚತ್ತಾಲೀಸಂ ಅಧಿಕಾ ಅಸ್ಮಿಂ ಸತೇ ಸಹಸ್ಸೇ ಸತಸಹಸ್ಸೇತಿ ಚತ್ತಾಲೀಸಸತ+ಮಿಚ್ಚಾದಿ. ಆಸನ್ತಾಯ ಏವಂ, ಪಞ್ಞಾಸಂಸತ+ಮಿಚ್ಚಾದಿ. ದಸನ್ತಾಯ-ಏಕಾದಸಂಸತ+ಮಿಚ್ಚಾದಿ.

೫೧. ತಸ್ಸ ಪೂರಣೇ+ಕಾದಸಾದಿತೋ ವಾ

ಛಟ್ಠಿಯನ್ತಾಯೇ+ಕಾದಸಾದಿಕಾಯ ಸಂಖ್ಯಾಯ ಡೋ ಹೋತಿ ಪೂರಣತ್ಥೇ ವಿಭಾಸಾ. ಸಾ ಸಂಖ್ಯಾ ಪೂರಿಯತೇ ಯೇನ ತಂ ಪೂರಣಂ. ಏಕಾದಸನ್ನಂ ಪೂರಣೋ ಏಕಾದಸೋ. ಅಞ್ಞತ್ರ ‘‘ಮ ಪಞ್ಚಾದಿಕತೀಹೀ’’ತಿ ಮೋ, ಏಕಾದಸಮೋ. ವೀಸತಿಯಾ ಪೂರಣೋ ವೀಸೋ ವೀಸತಿಮೋ, ತಿಂಸೋ, ತಿಂಸತಿಮೋ. ವಾಸದ್ದಸ್ಸ ವವತ್ಥಿತವಿಭಾಸತ್ತಾ ನಿಚ್ಚಂ ಚತ್ತಾಲೀಸೋ ಪಞ್ಞಾಸೋ.

೫೨. ಮ ಪಞ್ಚಾದಿಕತೀಹಿತಿ

ಮಪಚ್ಚಯೇ ಪಞ್ಚಮೋ, ಪಞ್ಚಮೀ. ಸತ್ತಮೋ, ಸತ್ತಮೀ. ಅಟ್ಠಮೋ, ಅಟ್ಠಮೀ. ಕತಿಮೋ, ಕತಿಮೀ ಇಚ್ಚಾದಿ.

೫೩. ಸಥಾದೀನ+ಮಿ ಚತಿ

ಸತಾದೀನಂ ಮೋ ಚ ಅನ್ತಾದೇಸೋ ಇ ಚ. ಸತಸ್ಸ ಪೂರಣೋ ಸತಿಮೋ, ಸಹಸ್ಸಿಮೋ.

೫೪. ಛಾ ಟ್ಠ+ಟ್ಠಮಾತಿ

ಛಸದ್ದಾ ಪೂರಣತ್ಥೇ ಟ್ಠ+ಟ್ಠಮಾ. ಛನ್ನಂ ಪೂರಣೋ ಛಟ್ಠೋ, ಛಟ್ಠಮೋ. ಇತ್ಥಿಯಂ ಛಟ್ಠೀ, ಛಟ್ಠಮೀ. ‘‘ಚತುತ್ಥದುತಿಯೇಸ್ವೇ+ಸಂ ತತಿಯಪಠಮಾ’’ತಿ ನಿಪಾತನಾ ಪೂರಣತ್ಥೇ ದ್ವಿತೋ ತಿಯೋ ದ್ವಿಸ್ಸ ದು ಚ, ತಿಚತೂಹಿ ತಿಸ್ಸ ಅ, ತಿಯ+ತ್ಥಾ ಚ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ, ದುತಿಯೋ ತತಿಯೋ, ಚತುತ್ಥೋ.

೫೫. ಏಕಾ ಕಾ+ಕ್ಯ+ಸಹಾಯೇ

‘‘ಸತಿ ಬ್ಯಭಿಚಾರೇ ವಿಸೇಸನಂ ಸಾತ್ಥಕಂ’’ತಿ ಞಾಯಾ ಸಂಖ್ಯಾತೋ ವಿಸೇಸೇತುಂ ‘‘ಅಸಹಾಯೇ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಏಕಸ್ಮಾ ಅಸಹಾಯತ್ಥೇ ಕ+ಆಕೀ ಹೋನ್ತಿ ವಾ. ಏಕೋವ ಏಕಕೋ, ಏಕಾಕೀ, ಏಕೋ ವಾ.

೫೬. ವಚ್ಛಾದೀಹಿ ತನುತ್ತೇ ತರೋ

ವಚ್ಛಾದೀನಂ ಸಭಾವಸ್ಸ ತನುತ್ತೇ=ಕಿಞ್ಚಿಮತ್ತಾವಸೇಸೇ ತರೋ ಹೋತಿ. ಸೋ=ಸಕೋ ಭಾವೋ ಸಭಾವೋ ಅತ್ತನಿಯಪವತ್ತಿನಿಮಿತ್ತಂ. ಸುಸುತ್ತಸ್ಸ ತನುತ್ತೇ ವಚ್ಛತರೋ, ಇತ್ಥಿಯಂ ವಚ್ಛತರೀ. ಯೋಬ್ಬನಸ್ಸ ತನುತ್ತೇ ಓಕ್ಖತರೋ. ಓಕ್ಖಾ=ದುತಿಯವಯಟ್ಠಗೋಣೋ. ಅಸ್ಸಭಾವಸ್ಸ ತನುತ್ತೇ ಅಸ್ಸತರೋ. ಗಾವೋತಿ ಜಾತಿಸಾಮತ್ಥಿಯಸ್ಸ ತನುತ್ತೇ ಉಸಭತರೋ. ಏತ್ಥ ತನುತ್ತಂ ಅಪ್ಪಬಲತಾ.

೫೭. ಕಿಮ್ಹಾ ನಿದ್ಧಾರಣೇ ರತರ+ರತಮಾ

ಕಿಂಸದ್ದಾ ನಿದ್ಧಾರಣೇ ರತರ+ರತಮಾ ಹೋನ್ತಿ. ಕೋ ಏವಾತಿ ಕತರೋ ಭವತಂ ದೇವದತ್ತೋ, ಕತರೋ ಭವತಂ ಕಟ್ಠೋ. ಕತಮೋ ಭವತಂ ದೇವದತ್ತೋ, ಕತಮೋ ಭವತಂ ಕಟ್ಠೋ. ಭಾರದ್ವಾಜಾನಂ ಕತಮೋ+ಸಿ ಬ್ರಹ್ಮೇ.

೫೮. ತೇನ ದತ್ತೇ ಲಿ+ಯಾತಿ

ದತ್ತೇ+ಭಿಧೇಯ್ಯೇ ಲ+ಇಯಾ ಹೋನ್ತಿ ಬಹುಲಾಧಿಕಾರಾ ಮನುಸ್ಸಸಞ್ಞಾಯಂ. ದೇವೇನ ದತ್ತೋ ದೇವಲೋ ದೇವಿಯೋ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋ ಬ್ರಹ್ಮಿಯೋ. ಸೀವಲೋ ಸೀವಿಯೋ ಸಿಸ್ಸ ದೀಘೋ. ದೇವ+ಬ್ರಹ್ಮ+ಸಿವಾತಿ ತನ್ನಾಮಕಾ ಮನುಸ್ಸಾ. (ರತ್ತಮಿಚ್ಚಾದಿಅನೇಕತ್ಥತದ್ಧಿತಂ).

೫೯. ತಸ್ಸ ಭಾವಕಮ್ಮೇಸುತ್ತ+ತಾ+ತ್ತನ+ಣ್ಯ+ಣೇಯ್ಯ+ಣಿ+ಯ+ಣಿಯಾ

ಛಟ್ಠಿಯನ್ತಾ ಭಾವೇ ಕಮ್ಮೇ ಚ ತ್ತಾದಯೋ ಹೋನ್ತಿ ಬಹುಲಂ. ನ ಸಬ್ಬೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಸಬ್ಬತೋ ಹೋನ್ತಿ ಅಞ್ಞತ್ರತ್ತ+ತಾಹಿ. ಭವನ್ತಿ ಏತಸ್ಮಾ ಬುದ್ಧಿಸದ್ದಾತಿ ಭಾವೋ ಸದ್ದಪವತ್ತಿನಿಮಿತ್ತಂ. ವುತ್ತಞ್ಚ –

ಹೋನ್ತ್ಯ+ಸ್ಮಾ ಸದ್ದಬುದ್ಧೀತಿ, ಭಾವೋ ತಂ ಸದ್ದವುತ್ತಿಯಾ;

ನಿಮಿತ್ತಭೂತಂ ನಾಮಞ್ಚ, ಜಾತಿ ದಬ್ಬಂ ಕ್ರಿಯಾ ಗುಣೋತಿ.

ನೀಲಸ್ಸ ಪಟಸ್ಸ ಭಾವೋ ನೀಲತ್ತಂ ನೀಲತಾತಿ ಗುಣೋ ಭಾವೋ. ಏತ್ಥ ನೀಲಗುಣವಸೇನ ಪಟೇ ನೀಲಸದ್ದಸ್ಸ ವುತ್ತಿಯಾ ಪಟಬುದ್ಧಿಯಾ ನಿಮಿತ್ತಂ ಭಾವೋ ನಾಮ. ನೀಲಸ್ಸ ಗುಣಸ್ಸ ಭಾವೋ ನೀಲತ್ತಂ ನೀಲತಾತಿ ನೀಲಗುಣಜಾತಿ, ಏತ್ಥ ನೀಲಗುಣಜಾತಿ ನಿಮಿತ್ತಂ ಹುತ್ವಾ ನೀಲಸದ್ದಸ್ಸ ಗುಣವುತ್ತಿಯಾ ನೀಲಗುಣಜಾತಿ ನಿಮಿತ್ತಂ. ಗೋತ್ತಂ ಗೋತಾತಿ ಗೋಜಾತಿ, ಏತ್ಥ ಜಾತಿಸದ್ದಾನಂ ದಬ್ಬವುತ್ತಿಯಾ ಸತಿ ಜಾತಿ ನಿಮಿತ್ತಂ. ಪಾಚಕಸ್ಸ ಭಾವೋ ಪಾಚಕತ್ತಂತಿ ಕ್ರಿಯಾಸಮ್ಬನ್ಧಿತ್ತಂ ಭಾವೋ, ಏತ್ಥ ಪಚನಕ್ರಿಯಾಸಮ್ಬನ್ಧಿತ್ತಂ ಭಾವೋ. ದಣ್ಡಿತ್ತಂ ವಿಸಾಣಿತ್ತಂ ರಾಜಪುರಿಸತ್ತಂತಿ ದಣ್ಡ+ವಿಸಾಣ+ರಾಜದಬ್ಬಾನಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತ್ತಂ ಭಾವೋ, ದಣ್ಡೀತ್ಯಾದಿಸದ್ದಪವತ್ತಿಯಾ ನಿಮಿತ್ತತ್ತಾ.

ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಭಾವೋ ದೇವದತ್ತತ್ತಂ, ಚನ್ದತ್ತಂ, ಸೂರಿಯತ್ತಂತಿ ತದವತ್ಥಾ ವಿಸೇಸಸಾಮಞ್ಞಂ, ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಬಾಲತಾದಿಅವತ್ಥಾಭೇದೋ, ಚನ್ದಸ್ಸ ಕಲಾದಿಅವತ್ಥಭೇದೋ ಚ, ಸೂರಿಯಸ್ಸ ಮನ್ದಪಟುತಾದಿಅವತ್ಥಾಭೇದೋ ಚ ಸಾಮಞ್ಞಂ, ತದೇತ್ಥ ನಿಮಿತ್ತಂ. ಏತ್ಥ ವಿಜ್ಜಮಾನಪದತ್ಥಾನಂ ವಿಸಯಭೂತಸಞ್ಞಾಸದ್ದಾನಂ ಪವತ್ತಿನಿಮಿತ್ತಂ ವುತ್ತಂ. ಆಕಾಸತ್ತಂ ಅಭಾವತ್ತಂತಿ, ತತ್ಥ ಘಟಾಕಾಸ+ಪೀಠರಾಕಾಸ, ಪಟಾಭಾವ+ಘಟಾಭಾವಾದಿನಾ ಉಪಚರಿತಭೇದಸಾಮಞ್ಞಂ ಭಾವೋ.

ತ್ತನ-ಪುಥುಜ್ಜನತ್ತನಂ. ವೇದನಾಯ ಭಾವೋ ವೇದನತ್ತನಂ, ರಸ್ಸೋ. ಏವಂ ಜಾಯತ್ತನಂ, ಜಾರತ್ತನಂ.

ಣ್ಯ-ಅಲಸಸ್ಸ ಭಾವೋ ಕಮ್ಮಂ ವಾ ಆಲಸ್ಯಂ, ಏತ್ಥ ‘‘ಲೋಪೋ+ವಣ್ಣಿ+ವಣ್ಣಾನಂ’’ತಿ ಅ-ಲೋಪೇ ‘‘ಸರಾನ+ಮಾದಿಸ್ಸಾ’’ದಿನಾ ಆಕಾರೋ, ಏವ+ಮುಪರಿ ಚ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಭಾವೋ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಂ, ಞ್ಞಕಾರಪುಬ್ಬರೂಪಾನಿ. ಚಾಪಲ್ಯಂ, ನೇಪುಞ್ಞಂ, ಪೇಸುಞ್ಞಂ, ರಞ್ಞೋ ಭಾವೋ ರಜ್ಜಂ, ಆಧಿಪಚ್ಚಂ, ದಾಯಜ್ಜಂ, ವೇಸಮ್ಮಂ, ವೇಸಮಂ, ಣಪಚ್ಚಯೋ. ಸಖಿನೋ ಭಾವೋ ಸಖ್ಯಂ, ವಾಣಿಜ್ಜಂ, ಆರೋಗ್ಯಂ, ಓದಗ್ಯಂ, ಆನಣ್ಯಂ, ದುಬ್ಬಲ್ಯಂ, ಬಲ್ಯಂ, ಪಣ್ಡಿಚ್ಚಂ, ಬಾಹುಸ್ಸಚ್ಚಂ, ಪೋರೋಹಿಚ್ಚಂ. ಮುಟ್ಠಸ್ಸತಿಸ್ಸ ಭಾವೋ ಮುಟ್ಠಸ್ಸಚ್ಚಂ, ಇಲೋಪೋ. ಕೋಸಲ್ಲಂ, ವೇಪುಲ್ಲಂ. ಸಮಾನಸ್ಸ ಭಾವೋ ಸಾಮಞ್ಞಂ, ಪೇರಿಸ್ಸಂ, ಸೋಮನಸ್ಸಂ, ದೋಮನಸ್ಸಂ, ಸೋವಚಸ್ಸಂ, ದೋವಚಸ್ಸಂ, ನಿಪಕಸ್ಸ ಭಾವೋ ನೇಪಕ್ಕಂ, ಆಧಿಕ್ಕಂ, ದುಭಗಸ್ಸ ಭಾವೋ ದೋಭಗ್ಗಂ, ಸರೂಪಸ್ಸ ಭಾವೋ ಸಾರುಪ್ಪಂ, ಓಪಮ್ಮಂ, ಸೋಖುಮ್ಮಂ, ತಥಸ್ಸ ಭಾವೋ ತಚ್ಛಂ. ದುಮ್ಮೇಧಸ್ಸ ಭಾವೋ ದುಮ್ಮೇಜ್ಝಂ. ಭೇಸಜಸ್ಸ ಭಾವೋ ಭೇಸಜ್ಜಂ, ಬ್ಯಾವಟಸ್ಸ ಕಮ್ಮಂ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಂ ಯಥಾ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ.

ಣೇಯ್ಯ-ಸುಚಿನೋ ಭಾವೋ ಸೋಚೇಯ್ಯಂ, ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಂ, ಕಪಿಸ್ಸ ಭಾವೋ ಕಾಪೇಯ್ಯಂ. ಸಠಸ್ಸ ಭಾವೋ ಕಮ್ಮಂ ವಾ ಸಾಠೇಯ್ಯಂ.

ಣ-ಗರೂನಂ ಭಾವೋ ಗಾರವಂ, ಉ ಅವಙ. ಪಾಟವಂ, ಅಜ್ಜವಂ, ಮದ್ದವಂ, ‘‘ಕೋಸಜ್ಜಾ’’ದಿನಾ ಉಸ್ಸ ಅತ್ತಂ ದ್ವಿತ್ತಞ್ಚ. ಪರಮಾನಂ ಭಾವೋ ಪಾರಮೀ, ವೀಪಚ್ಚಯೋ. ಸಮಗ್ಗಾನಂ ಭಾವೋ ಸಾಮಗ್ಗೀ.

ಇಯ-ಅಧಿಪತಿನೋ ಭಾವೋ ಅಧಿಪತಿಯಂ, ಪಣ್ಡಿತಿಯಂ, ಬಹುಸ್ಸುತಿಯಂ, ನಗ್ಗಿಯಂ, ಸೂರಿಯಂ.

ಣಿಯ-ಅಲಸಸ್ಸ ಭಾವೋ ಕಮ್ಮಂ ವಾ ಆಲಸಿಯಂ, ತಾಲುಸಿಯಂ, ಮನ್ದಿಯಂ, ದಕ್ಖಿಯಂ, ಪೋರೋಹಿತಿಯಂ, ವೇಯ್ಯತ್ತಿಯಂ.