೧೯. ಚತ್ಥೇ

ಅನೇಕಂಸ್ಯಾದ್ಯನ್ತಂ ಚತ್ಥೇ ಏಕತ್ಥಂ ವಾ ಹೋತಿ. ಸಮುಚ್ಚಯೋ ಅನ್ವಾಚಯೋ ಇತರೀತರಯೋಗೋ ಸಮಾಹಾರೋತಿ ಚಸದ್ದಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ಚತುಬ್ಬಿಧೋ.

ತತ್ಥ ಸಮುಚ್ಚಯಾ+ನ್ವಾಚಯೇಸು ಸಮಾಸೋ ನ ಹೋತಿ, ಕ್ರಿಯಾಸಾಪೇಕ್ಖತಾಯ ನಾಮಾನಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಅಯುತ್ತತ್ಥತ್ತಾ, ಯಥಾ-ಚೀವರಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಞ್ಚ ಪಚ್ಚಯಂ ಸಯನಾಸನಂ ಅದಾಸಿ, ದಾನಞ್ಚ ದೇಹಿ, ಸೀಲಞ್ಚರಕ್ಖಾಹಿ. ಇತರೀತರಯೋಗೇ ಸಮಾಹಾರೇ ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಾಪೇಕ್ಖತ್ತಾ ಸಮಾಸೋ.

ಉಭಯತ್ಥಪಧಾನೇ ಚತ್ಥೇ ಕಥ+ಮೇಕತ್ಥೀಭಾವೋ ಸಮ್ಭವೇ+ತಿ ಚೇ, ವುತ್ತಞ್ಹಿ –

ಸಪ್ಪಧಾನಾಪಿ ಯತ್ಥ+ತ್ಥಾ, ಮಿಥೋ ಸಾಪೇಕ್ಖತಾ ಇವ;

ಕ್ರಿಯಾಸಮ್ಬನ್ಧಸಾಮಞ್ಞಾ, ಚತ್ಥೇ+ಕತ್ಥಂ ತ+ದುಚ್ಚತೇತಿ.

ಯಸ್ಮಾ ಏಕತ್ಥೀಭಾವೇಪಿ ಸತೀಯಸತೀಯತ್ಥೇ ಪಧಾನಂ, ತಸ್ಮಾ ಇದಂ ವುಚ್ಚತೇ –

ನ+ಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವಿಸೇಸೇನ್ತಿ, ಚತ್ಥೇ ಅತ್ಥಾ ಪದಾನಿವ;

ಸತ್ಥವುತ್ಯೀ ಅತೋ ತೇಸಂ, ಪಧಾನತ್ಥಂ+ಭಿಯುಜ್ಜತೇ.

ಇತರೀತರಯೋಗೋ ಚ, ಸಮಾಹಾರೋತ್ಯ+ಯಂ ದ್ವಿಧಾ;

ಸಮಾಸೋ ತು ಇಮಂ ಅಞ್ಞೇ, ಜಾನನ್ತೇ ದ್ವನ್ದನಾಮತೋ.

ಇತರೀತರಯೋಗಸ್ಮಿಂ+ವಯವತ್ಥಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋ;

ಸಮುದಾಯತಿರೋಭಾವೋ, ಪರಂವ ಲಿಙ್ಗ+ಮಸ್ಸ ಚ.

ಸಮುದಾಯಬ್ಭವೋ ಯಸ್ಮಿಂ+ವಯವಾ ಚ ತಿರೋಹಿತಾ;

ಸಮಾಹಾರೋತ್ಯ+ಯಂ ಚತ್ಥೋ, ಸೋ ಚ ಹೋತಿ ನಪುಂಸಕೇ.

ಇತರೀತರಯೋಗೋ ಯಥಾ-ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಚ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಚ ಸಾರಿಪುತ್ತಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಾ, ಭೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಾ ಇಚ್ಚಾದಿ. ಅವಯವಪಧಾನತ್ತಾ ಬಹುವಚನಮೇವ. ಸಮಣಾ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಚ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ, ಏವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕಾ, ಖತ್ತಿಯಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ, ದೇವಮನುಸ್ಸಾ, ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಾ.