೬. ಆಖ್ಯಾತಕಣ್ಡ

ಭೂವಾದಿಗಣ

ವಿಭತ್ತಿವಿಧಾನ

ಅಥ ಆಖ್ಯಾತವಿಭತ್ತಿಯೋ ಕ್ರಿಯಾವಾಚೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಪರಾ ವುಚ್ಚನ್ತೇ.

ತತ್ಥ ಕ್ರಿಯಂ ಆಚಿಕ್ಖತೀತಿ ಆಖ್ಯಾತಂ, ಕ್ರಿಯಾಪದಂ. ವುತ್ತಞ್ಹಿ ‘‘ಕಾಲಕಾರಕಪುರಿಸಪರಿದೀಪಕಂ ಕ್ರಿಯಾಲಕ್ಖಣಮಾಖ್ಯಾತಿಕ’’ನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಕಾಲೋತಿ ಅತೀತಾದಯೋ, ಕಾರಕಮಿತಿ ಕಮ್ಮಕತ್ತುಭಾವಾ, ಪುರಿಸಾತಿ ಪಠಮಮಜ್ಝಿಮುತ್ತಮಾ, ಕ್ರಿಯಾತಿ ಗಮನಪಚನಾದಿಕೋ ಧಾತ್ವತ್ಥೋ, ಕ್ರಿಯಾಲಕ್ಖಣಂ ಸಞ್ಞಾಣಂ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಕ್ರಿಯಾಲಕ್ಖಣಂ, ಅತಿಲಿಙ್ಗಞ್ಚ.

ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ –

‘‘ಯಂ ತಿಕಾಲಂ ತಿಪುರಿಸಂ, ಕ್ರಿಯಾವಾಚಿ ತಿಕಾರಕಂ;

ಅತಿಲಿಙ್ಗಂ ದ್ವಿವಚನಂ, ತದಾಖ್ಯಾತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ.

ಕಾಲಾದಿವಸೇನ ಧಾತ್ವತ್ಥಂ ವಿಭಜನ್ತೀತಿ ವಿಭತ್ತಿಯೋ, ತ್ಯಾದಯೋ, ತಾ ಪನ ವತ್ತಮಾನಾ ಪಞ್ಚಮೀ ಸತ್ತಮೀ ಪರೋಕ್ಖಾಹಿಯ್ಯತ್ತನೀ ಅಜ್ಜತನೀ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀ ಕಾಲಾತಿಪತ್ತಿ ಚಾತಿ ಅಟ್ಠವಿಧಾ ಭವನ್ತಿ.

ಕ್ರಿಯಂ ಧಾರೇನ್ತೀತಿ ಧಾತವೋ, ಭೂವಾದಯೋ, ಖಾದಿಧಾತುಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತಾ ಚ, ತೇ ಪನ ಅತ್ಥವಸಾ ದ್ವಿಧಾ ಭವನ್ತಿ ಸಕಮ್ಮಕಾ, ಅಕಮ್ಮಕಾ ಚಾತಿ. ತತ್ರ ಸಕಮ್ಮಕಾ ಯೇ ಧಾತವೋಕಮ್ಮಾಪೇಕ್ಖಂ ಕ್ರಿಯಂ ವದನ್ತಿ, ಯಥಾ – ಕಟಂ ಕರೋತಿ, ಗಾಮಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಓದನಂ ಪಚತೀತಿಆದಯೋ, ಅಕಮ್ಮಕಾ ಯೇ ಕಮ್ಮನಿರಪೇಕ್ಖಂ ಕ್ರಿಯಂ ವದನ್ತಿ, ಯಥಾ – ಅಚ್ಛತಿ, ಸೇತಿ, ತಿಟ್ಠತೀತಿಆದಯೋ.

ತೇ ಪನ ಸತ್ತವಿಧಾ ಭವನ್ತಿ ವಿಕರಣಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇದೇನ, ಕಥಂ? ಅವಿಕರಣಾ ಭೂವಾದಯೋ. ನಿಗ್ಗಹೀತಪುಬ್ಬಕಅವಿಕರಣಾ ರುಧಾದಯೋ, ಯವಿಕರಣಾ ದಿವಾದಯೋ, ಣುಣಾ ಉಣಾವಿಕರಣಾ ಸ್ವಾದಯೋ, ನಾಪ್ಪಣ್ಹಾವಿಕರಣಾ ಕಿಯಾದಯೋ, ಓಯಿರವಿಕರಣಾ ತನಾದಯೋ, ಸಕತ್ಥೇ ಣೇ ಣಯನ್ತಾ ಚುರಾದಯೋತಿ.

ತತ್ಥ ಪಠಮಂ ಅವಿಕರಣೇಸು ಭೂವಾದೀಸು ಧಾತೂಸು ಪಠಮಭೂತಾ ಅಕಮ್ಮಕಾ ಭೂಇಚ್ಚೇತಸ್ಮಾ ಧಾತುತೋ ತ್ಯಾದಯೋ ಪರಾ ಯೋಜೀಯನ್ತೇ.

ಭೂಸತ್ತಾಯಂ, ‘‘ಭೂ’’ಇಚ್ಚಯಂ ಧಾತು ಸತ್ತಾಯಮತ್ಥೇ ವತ್ತತೇ, ಕ್ರಿಯಾಸಾಮಞ್ಞಭೂತೇ ಭವನೇ ವತ್ತತೇತಿ ಅತ್ಥೋ.

‘‘ಭೂ’’ಇತಿ ಠಿತೇ –

೪೨೪. ಭೂವಾದಯೋ ಧಾತವೋ.

ಭೂಇಚ್ಚೇವಮಾದಯೋ ಯೇ ಕ್ರಿಯಾವಾಚಿನೋ ಸದ್ದಗಣಾ, ತೇ ಧಾತುಸಞ್ಞಾ ಹೋನ್ತಿ. ಭೂ ಆದಿ ಯೇಸಂ ತೇ ಭೂವಾದಯೋ, ಅಥ ವಾ ಭೂವಾ ಆದೀ ಪಕಾರಾ ಯೇಸಂ ತೇ ಭೂವಾದಯೋ.

ಭೂವಾದೀಸು ವಕಾರೋಯಂ, ಞೇಯ್ಯೋ ಆಗಮಸನ್ಧಿಜೋ;

ಭೂವಾಪ್ಪಕಾರಾ ವಾ ಧಾತೂ, ಸಕಮ್ಮಾಕಮ್ಮಕತ್ಥತೋ.

‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿತೋ ‘‘ಕ್ವಚೀ’’ತಿ ವತ್ತತೇ.

೪೨೫. ಧಾತುಸ್ಸನ್ತೋ ಲೋಪೋನೇಕಸ್ಸರಸ್ಸ.

ಅನೇಕಸ್ಸರಸ್ಸ ಧಾತುಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಕ್ವಚಿ ಲೋಪೋ ಹೋತಿ.

ಕ್ವಚಿಗ್ಗಹಣಂ ‘‘ಮಹೀಯತಿ ಸಮಥೋ’’ತಿಆದೀಸು ನಿವತ್ತನತ್ಥಂ, ಇತಿ ಅನೇಕಸ್ಸರತ್ತಾಭಾವಾ ಇಧ ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೋ ನ ಹೋತಿ.

ತತೋ ಧಾತ್ವಾಧಿಕಾರವಿಹಿತಾನೇಕಪ್ಪಚ್ಚಯಪ್ಪಸಙ್ಗೇ ‘‘ವತ್ತಿಚ್ಛಾನುಪುಬ್ಬಿಕಾ ಸದ್ದಪ್ಪಟಿಪತ್ತೀ’’ತಿ ಕತ್ವಾ ವತ್ತಮಾನವಚನಿಚ್ಛಾಯಂ –

೪೨೬. ವತ್ತಮಾನಾ ತಿಅನ್ತಿ, ಸಿಥ, ಮಿಮ, ತೇಅನ್ತೇ, ಸೇವ್ಹೇ, ಏಮ್ಹೇ.

ತ್ಯಾದಯೋ ದ್ವಾದಸ ವತ್ತಮಾನಾಸಞ್ಞಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ತ್ಯಾದೀನಂ ವತ್ತಮಾನತ್ಥವಿಸಯತ್ತಾ ವತ್ತಮಾನಾಸಞ್ಞಾ.

೪೨೭. ಕಾಲೇ.

ಅಯಮಧಿಕಾರೋ.

ಇತೋ ಪರಂ ತ್ಯಾದಿವಿಭತ್ತಿವಿಧಾನೇ ಸಬ್ಬತ್ಥ ವತ್ತತೇ.

೪೨೮. ವತ್ತಮಾನಾ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ.

ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ಕಾಲೇ ಗಮ್ಯಮಾನೇ ವತ್ತಮಾನಾವಿಭತ್ತಿ ಹೋತಿ, ಕಾಲೋತಿ ಚೇತ್ಥ ಕ್ರಿಯಾ, ಕರಣಂ ಕಾರೋ, ರಕಾರಸ್ಸ ಲಕಾರೋ, ಕಾಲೋ.

ತಸ್ಮಾ –

ಕ್ರಿಯಾಯ ಗಮ್ಯಮಾನಾಯ, ವಿಭತ್ತೀನಂ ವಿಧಾನತೋ;

ಧಾತೂಹೇವ ಭವನ್ತೀತಿ, ಸಿದ್ಧಂ ತ್ಯಾದಿವಿಭತ್ತಿಯೋ.

ಇಧ ಪನ ಕಾಲಸ್ಸ ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಾಣತ್ತಿಪರಿಕಪ್ಪಕಾಲಾಭಿಪತ್ತಿವಸೇನ ಛಧಾ ಭಿನ್ನತ್ತಾ ‘‘ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ’’ತಿ ವಿಸೇಸೇತಿ. ತಂ ತಂ ಕಾರಣಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೋ, ಪಟಿಲದ್ಧಸಭಾವೋ, ನ ತಾವ ಅತೀತೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಸಮೀಪೇಪಿ, ತಬ್ಬೋಹಾರೂಪಚಾರತೋ;

ವತ್ತಮಾನಾ ಅತೀತೇಪಿ, ತಂಕಾಲವಚನಿಚ್ಛಯಾತಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇ ವತ್ತಮಾನಾವಿಭತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ, ತಸ್ಸಾ ಠಾನಾನಿಯಮೇ ‘‘ಧಾತುಲಿಙ್ಗೇಹಿ ಪರಾ ಪಚ್ಚಯಾ’’ತಿ ಪರಿಭಾಸತೋ ಧಾತುತೋ ಪರಂ ವತ್ತಮಾನಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಕತ್ವಾ, ತೇಸಮನಿಯಮಪ್ಪಸಙ್ಗೇಸತಿ ‘‘ವತ್ತಿಚ್ಛಾನುಪುಬ್ಬಿಕಾ ಸದ್ದಪ್ಪಟಿಪತ್ತೀ’’ತಿ ಪರಸ್ಸಪದವಚನಿಚ್ಛಾಯಂ –

೪೨೯. ಅಥ ಪುಬ್ಬಾನಿ ವಿಭತ್ತೀನಂ ಛ ಪರಸ್ಸಪದಾನಿ.

ಅಥ ತದ್ಧಿತಾನನ್ತರಂ ವುಚ್ಚಮಾನಾನಂ ಸಬ್ಬಾಸಂ ವತ್ತಮಾನಾದೀನಂ ಅಟ್ಠವಿಧಾನಂ ವಿಭತ್ತೀನಂ ಯಾನಿ ಯಾನಿ ಪುಬ್ಬಕಾನಿ ಛ ಪದಾನಿ, ತಾನಿ ತಾನಿ ಅತ್ಥತೋ ಅಟ್ಠಚತ್ತಾಲೀಸಮತ್ತಾನಿ ಪರಸ್ಸಪದಸಞ್ಞಾನಿ ಹೋನ್ತೀತಿಆದಿಮ್ಹಿ ಛನ್ನಂ ಪರಸ್ಸಪದಸಞ್ಞಾ, ಪರಸ್ಸತ್ಥಾನಿ ಪದಾನಿ ಪರಸ್ಸಪದಾನಿ, ತಬ್ಬಾಹುಲ್ಲತೋ ತಬ್ಬೋಹಾರೋ.

‘‘ಧಾತೂಹಿ ಣೇ ಣಯ’’ಇಚ್ಚಾದಿತೋ ‘‘ಧಾತೂಹೀ’’ತಿ ವತ್ತಮಾನೇ –

೪೩೦. ಕತ್ತರಿ ಪರಸ್ಸಪದಂ.

ಕತ್ತರಿಕಾರಕೇ ಅಭಿಧೇಯ್ಯೇ ಸಬ್ಬಧಾತೂಹಿ ಪರಸ್ಸಪದಂ ಹೋತೀತಿ ಪರಸ್ಸಪದಂ ಕತ್ವಾ, ತಸ್ಸಾಪ್ಯನಿಯಮಪ್ಪಸಙ್ಗೇ ವತ್ತಿಚ್ಛಾವಸಾ –

ವಿಪರಿಣಾಮೇನ ‘‘ಪರಸ್ಸಪದಾನಂ, ಅತ್ತನೋಪದಾನ’’ನ್ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ.

೪೩೧. ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಪಠಮಮಜ್ಝಿಮುತ್ತಮಪುರಿಸಾ.

ತಾಸಂ ವಿಭತ್ತೀನಂ ಪರಸ್ಸಪದಾನ’ಮತ್ತನೋಪದಾನಞ್ಚ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ವಚನಾನಿ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಪಠಮಮಜ್ಝಿಮುತ್ತಮಪುರಿಸಸಞ್ಞಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ತಂ ಯಥಾ? ತಿ ಅನ್ತಿಇತಿ ಪಠಮಪುರಿಸಾ, ಸಿ ಥಇತಿ ಮಜ್ಝಿಮಪುರಿಸಾ, ಮಿ ಮಇತಿ ಉತ್ತಮಪುರಿಸಾ. ಅತ್ತನೋಪದೇಸುಪಿ ತೇ ಅನ್ತೇಇತಿ ಪಠಮಪುರಿಸಾ, ಸೇ ವ್ಹೇಇತಿ ಮಜ್ಝಿಮಪುರಿಸಾ, ಏ ಮ್ಹೇಇತಿ ಉತ್ತಮಪುರಿಸಾ. ಏವಂ ಸೇಸಾಸು ಸತ್ತಸು ವಿಭತ್ತೀಸುಪಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬನ್ತಿ. ಏವಂ ಅಟ್ಠವಿಭತ್ತಿವಸೇನ ಛನ್ನವುತಿವಿಧೇ ಆಖ್ಯಾತಪದೇ ದ್ವತ್ತಿಂಸ ದ್ವತ್ತಿಂಸ ಪಠಮಮಜ್ಝಿಮಉತ್ತಮಪುರಿಸಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ವತ್ತಮಾನಪರಸ್ಸಪದಾದಿಮ್ಹಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪಠಮಪುರಿಸಸಞ್ಞಾ.

೪೩೨. ನಾಮಮ್ಹಿ ಪಯುಜ್ಜಮಾನೇಪಿತುಲ್ಯಾಧಿಕರಣೇ ಪಠಮೋ.

ತುಮ್ಹಾಮ್ಹಸದ್ದವಜ್ಜಿತೇ ತುಲ್ಯಾಧಿಕರಣಭೂತೇ ಸಾಧಕವಾಚಕೇ ನಾಮಮ್ಹಿ ಪಯುಜ್ಜಮಾನೇಪಿ ಅಪ್ಪಯುಜ್ಜಮಾನೇಪಿ ಧಾತೂಹಿ ಪಠಮಪುರಿಸೋ ಹೋತೀತಿ ಪಠಮಪುರಿಸಂ ಕತ್ವಾ, ತಸ್ಸಾಪ್ಯನಿಯಮಪ್ಪಸಙ್ಗೇ ಕ್ರಿಯಾಸಾಧಕಸ್ಸ ಕತ್ತುನೋ ಏಕತ್ತೇ ವತ್ತುಮಿಚ್ಛಿತೇ ‘‘ಏಕಮ್ಹಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಏಕವಚನ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಮಾನಪರಸ್ಸಪದಪಠಮಪುರಿಸೇಕವಚನಂ ತಿ.

‘‘ಪರೋ, ಪಚ್ಚಯೋ, ಧಾತೂ’’ತಿ ಚ ಅಧಿಕಾರೋ, ‘‘ಯಥಾ ಕತ್ತರಿ ಚಾ’’ತಿ ಇತೋ ‘‘ಕತ್ತರೀ’’ತಿ ವಿಕರಣಪ್ಪಚ್ಚಯವಿಧಾನೇ ಸಬ್ಬತ್ಥ ವತ್ತತೇ.

೪೩೩. ಭೂವಾದಿತೋ ಅ.

ಭೂಇಚ್ಚೇವಮಾದಿತೋ ಧಾತುಗಣತೋ ಪರೋ ಅಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ ಕತ್ತರಿ ವಿಹಿತೇಸು ವಿಭತ್ತಿಪ್ಪಚ್ಚಯೇಸು ಪರೇಸು. ಸಬ್ಬಧಾತುಕಮ್ಹಿಯೇವಾಯಮಿಸ್ಸತೇ.

‘‘ಅಸಂಯೋಗನ್ತಸ್ಸ, ವುದ್ಧೀ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ.

೪೩೪. ಅಞ್ಞೇಸು ಚ.

ಕಾರಿತತೋ ಅಞ್ಞೇಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ಅಸಂಯೋಗನ್ತಾನಂ ಧಾತೂನಂ ವುದ್ಧಿ ಹೋತಿ. ಚಗ್ಗಹಣೇನ ಣುಪ್ಪಚ್ಚಯಸ್ಸಾಪಿ ವುದ್ಧಿ ಹೋತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಘಟಾದೀನಂ ವಾ’’ತಿ ಇತೋ ವಾಸದ್ದೋ ಅನುವತ್ತೇತಬ್ಬೋ, ಸೋ ಚ ವವತ್ಥಿತವಿಭಾಸತ್ಥೋ. ತೇನ –

ಇವಣ್ಣುವಣ್ಣನ್ತಾನಞ್ಚ, ಲಹೂಪನ್ತಾನ ಧಾತುನಂ;

ಇವಣ್ಣುವಣ್ಣಾನಮೇವ, ವುದ್ಧಿ ಹೋತಿ ಪರಸ್ಸ ನ.

ಯುವಣ್ಣಾನಮ್ಪಿ ಯ ಣು ಣಾ-ನಾನಿಟ್ಠಾದೀಸು ವುದ್ಧಿ ನ;

ತುದಾದಿಸ್ಸಾವಿಕರಣೇ, ನ ಛೇತ್ವಾದೀಸು ವಾ ಸಿಯಾ.

ತಸ್ಸಾಪ್ಯನಿಯಮಪ್ಪಸಙ್ಗೇ – ‘‘ಅಯುವಣ್ಣಾನಞ್ಚಾಯೋ ವುದ್ಧೀ’’ತಿ ಪರಿಭಾಸತೋ ಊಕಾರಸ್ಸೋಕಾರೋ ವುದ್ಧಿ.

ವಿಪರಿಣಾಮೇನ ‘‘ಧಾತೂನ’’ನ್ತಿ ವತ್ತತೇ.

೪೩೫. ಓ ಅವ ಸರೇ.

ಓಕಾರಸ್ಸ ಧಾತ್ವನ್ತಸ್ಸ ಸರೇ ಪರೇ ಅವಾದೇಸೋ ಹೋತಿ. ‘‘ಸರಲೋಪೋ ಮಾದೇಸ’’ಇಚ್ಚಾದಿನಾ ಸರಲೋಪಾದಿಮ್ಹಿ ಕತೇ ‘‘ನಯೇ ಪರಂ ಯುತ್ತೇ’’ತಿ ಪರನಯನಂ ಕಾತಬ್ಬಂ.

ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಸಾಧು ಭವತಿ, ಸಾ ಕಞ್ಞಾ ಸಾಧು ಭವತಿ, ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಸಾಧು ಭವತಿ.

ಏತ್ಥ ಹಿ –

ಕತ್ತುನೋಭಿಹಿತತ್ತಾವ, ಆಖ್ಯಾತೇನ ನ ಕತ್ತರಿ;

ತತಿಯಾ ಪಠಮಾ ಹೋತಿ, ಲಿಙ್ಗತ್ಥಂ ಪನಪೇಕ್ಖಿಯ.

ಸತಿಪಿ ಕ್ರಿಯಾಯೇಕತ್ತೇ ಕತ್ತೂನಂ ಬಹುತ್ತಾ ‘‘ಬಹುಮ್ಹಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಬಹುವಚನ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಮಾನಪರಸ್ಸಪದಪಠಮಪುರಿಸಬಹುವಚನಂ ಅನ್ತಿ, ಪುರೇ ವಿಯ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯವುದ್ಧಿಅವಾದೇಸಾ, ಸರಲೋಪಾದಿ. ತೇ ಪುರಿಸಾ ಭವನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಯುಜ್ಜಮಾನೇಪಿ ಭವತಿ, ಭವನ್ತಿ.

‘‘ಪಯುಜ್ಜಮಾನೇಪಿ, ತುಲ್ಯಾಧಿಕರಣೇ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ.

೪೩೬. ತುಮ್ಹೇ ಮಜ್ಝಿಮೋ.

ತುಲ್ಯಾಧಿಕರಣಭೂತೇ ತುಮ್ಹಸದ್ದೇ ಪಯುಜ್ಜಮಾನೇಪಿ ಅಪ್ಪಯುಜ್ಜಮಾನೇಪಿ ಧಾತೂಹಿ ಮಜ್ಝಿಮಪುರಿಸೋ ಹೋತೀತಿ ವತ್ತಮಾನಪರಸ್ಸಪದಮಜ್ಝಿಮಪುರಿಸೇಕವಚನಂಸಿ, ಸೇಸಂ ಪುರಿಮಸಮಂ. ತ್ವಂ ಭವಸಿ, ತುಮ್ಹೇ ಭವಥ, ಅಪ್ಪಯುಜ್ಜಮಾನೇಪಿ ಭವಸಿ, ಭವಥ.

ತುಲ್ಯಾಧಿಕರಣೇತಿ ಕಿಮತ್ಥಂ? ತಯಾ ಪಚ್ಚತೇ ಓದನೋ.

ತಸ್ಮಿಂಯೇವಾಧಿಕಾರೇ –

೪೩೭. ಅಮ್ಹೇ ಉತ್ತಮೋ.

ತುಲ್ಯಾಧಿಕರಣಭೂತೇ ಅಮ್ಹಸದ್ದೇ ಪಯುಜ್ಜಮಾನೇಪಿ ಅಪ್ಪಯುಜ್ಜಮಾನೇಪಿ ಧಾತೂಹಿ ಉತ್ತಮಪುರಿಸೋ ಹೋತೀತಿ ವತ್ತಮಾನಪರಸ್ಸಪದಉತ್ತಮಪುರಿಸೇಕವಚನಂ ಮಿ, ಅಪ್ಪಚ್ಚಯವುದ್ಧಿಅವಾದೇಸಾ.

೪೩೮. ಅಕಾರೋ ದೀಘಂ ಹಿಮಿಮೇಸು.

ಅಕಾರೋ ದೀಘಮಾಪಜ್ಜತೇ ಹಿಮಿಮಇಚ್ಚೇತಾಸು ವಿಭತ್ತೀಸು. ಅಹಂ ಭವಾಮಿ, ಮಯಂ ಭವಾಮ. ಭವಾಮಿ, ಭವಾಮ.

‘‘ವಿಭತ್ತೀನಂ, ಛಾ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ.

೪೩೯. ಪರಾಣ್ಯತ್ತನೋಪದಾನಿ.

ಸಬ್ಬಾಸಂ ವತ್ತಮಾನಾನಂ ಅಟ್ಠವಿಧಾನಂ ವಿಭತ್ತೀನಂ ಯಾನಿ ಯಾನಿ ಪರಾನಿ ಛ ಪದಾನಿ, ತಾನಿ ತಾನಿ ಅತ್ತನೋಪದಸಞ್ಞಾನಿ ಹೋನ್ತೀತಿ ತೇಆದೀನಂ ಅತ್ತನೋಪದಸಞ್ಞಾ.

‘‘ಧಾತೂಹಿ, ಅತ್ತನೋಪದಾನೀ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ.

೪೪೦. ಕತ್ತರಿ ಚ.

ಕತ್ತರಿ ಚ ಕಾರಕೇ ಅಭಿಧೇಯ್ಯೇ ಧಾತೂಹಿ ಅತ್ತನೋಪದಾನಿ ಹೋನ್ತಿ. ಚಗ್ಗಹಣಂ ಕತ್ಥಚಿ ನಿವತ್ತನತ್ಥಂ, ಸೇಸಂ ಪರಸ್ಸಪದೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಭವತೇ, ಭವನ್ತೇ, ಭವಸೇ, ಭವವ್ಹೇ, ಭವೇ, ಭವಾಮ್ಹೇ.

ಪಚ ಪಾಕೇ, ಧಾತುಸಞ್ಞಾಯಂ ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೋ, ವುತ್ತನಯೇನೇವ ತ್ಯಾದ್ಯುಪ್ಪತ್ತಿ, ಇವಣ್ಣುವಣ್ಣಾನಮಭಾವಾ ವುದ್ಧಿಅಭಾವೋವೇತ್ಥ ವಿಸೇಸೋ. ಸೋ ದೇವದತ್ತೋ ಓದನಂ ಪಚತಿ, ಪಚನ್ತಿ, ಪಚಸಿ, ಪಚಥ, ಪಚಾಮಿ, ಪಚಾಮ, ಸೋ ಓದನಂ ಪಚತೇ, ತೇ ಪಚನ್ತೇ, ತ್ವಂ ಪಚಸೇ, ತುಮ್ಹೇ ಪಚವ್ಹೇ, ಅಹಂ ಪಚೇ, ಮಯಂ ಪಚಾಮ್ಹೇ.

ಪಠಮಪುರಿಸಾದೀನಮೇಕಜ್ಝಪ್ಪವತ್ತಿಪ್ಪಸಙ್ಗೇ ಪರಿಭಾಸಮಾಹ –

೪೪೧. ಸಬ್ಬೇಸಮೇಕಾಭಿಧಾನೇ ಪರೋ ಪುರಿಸೋ.

ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪಠಮಮಜ್ಝಿಮಾನಂ, ಪಠಮುತ್ತಮಾನಂ, ಮಜ್ಝಿಮುತ್ತಮಾನಂ ತಿಣ್ಣಂ ವಾ ಪುರಿಸಾನಂ ಏಕತೋಭಿಧಾನೇ ಕಾತಬ್ಬೇ ಪರೋ ಪುರಿಸೋ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ. ಏಕಕಾಲಾನಮೇವಾಭಿಧಾನೇ ಚಾಯಂ. ಸೋ ಚ ಪಚತಿ, ತ್ವಞ್ಚ ಪಚಸೀತಿ ಪರಿಯಾಯಪ್ಪಸಙ್ಗೇ ತುಮ್ಹೇ ಪಚಥಾತಿ ಭವತಿ. ಏವಂ ಸೋ ಚ ಪಚತಿ, ಅಹಞ್ಚ ಪಚಾಮೀತಿ ಮಯಂ ಪಚಾಮ, ತಥಾ ತ್ವಞ್ಚ ಪಚಸಿ, ಅಹಞ್ಚ ಪಚಾಮಿ, ಮಯಂ ಪಚಾಮ, ಸೋ ಚ ಪಚತಿ, ತ್ವಞ್ಚ ಪಚಸಿ, ಅಹಞ್ಚ ಪಚಾಮಿ, ಮಯಂ ಪಚಾಮ. ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ.

ಏಕಾಭಿಧಾನೇತಿ ಕಿಮತ್ಥಂ? ‘‘ಸೋ ಚ ಪಚತಿ, ತ್ವಞ್ಚ ಪಚಿಸ್ಸಸಿ, ಅಹಂ ಪಚಿಂ’’ ಏತ್ಥ ಭಿನ್ನಕಾಲತ್ತಾ ‘‘ಮಯಂ ಪಚಿಮ್ಹಾ’’ತಿ ನ ಭವತಿ.

ಗಮು ಸಪ್ಪ ಗತಿಮ್ಹಿ, ಪುರೇ ವಿಯ ಧಾತುಸಞ್ಞಾಯಂ ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೋ.

ಕತ್ತರಿ ತ್ಯಾದ್ಯುಪ್ಪತ್ತಿ.

೪೪೨. ಗಮಿಸ್ಸನ್ತೋ ಚ್ಛೋ ವಾ ಸಬ್ಬಾಸು.

ಗಮುಇಚ್ಚೇತಸ್ಸ ಧಾತುಸ್ಸನ್ತೋ ಮಕಾರೋ ಚ್ಛೋ ಹೋತಿ ವಾ ಸಬ್ಬಾಸು ವಿಭತ್ತೀಸು, ಸಬ್ಬಗ್ಗಹಣೇನ ಮಾನನ್ತ ಯ ಕಾರಿತಪ್ಪಚ್ಚಯೇಸು ಚ. ವವತ್ಥಿತವಿಭಾಸತ್ಥೋಯಂ ವಾಸದ್ದೋ. ತೇನಾಯಂ –

ವಿಧಿಂ ನಿಚ್ಚಞ್ಚ ವಾಸದ್ದೋ, ಮಾನ’ನ್ತೇಸು ತು ಕತ್ತರಿ;

ದೀಪೇತಾನಿಚ್ಚಮಞ್ಞತ್ಥ, ಪರೋಕ್ಖಾಯಮಸನ್ತಕಂ.

ಅಪ್ಪಚ್ಚಯಪರನಯನಾನಿ, ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಗಾಮಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತೇ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಗರುಪುಬ್ಬರಸ್ಸತೋ ಪರಸ್ಸ ಪಠಮಪುರಿಸಬಹುವಚನಸ್ಸ ರೇ ವಾ ಹೋತಿ, ಗಚ್ಛರೇ. ತ್ವಂ ಗಚ್ಛಸಿ, ತುಮ್ಹೇ ಗಚ್ಛಥ. ಅಹಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಮಯಂ ಗಚ್ಛಾಮ.

ಚ್ಛಾದೇಸಾಭಾವೇ ‘‘ಲೋಪಞ್ಚೇತ್ತಮಕಾರೋ’’ತಿ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಏಕಾರೋ. ಗಮೇತಿ, ಗಮೇನ್ತಿ, ಸರಲೋಪೋ. ಗಮೇಸಿ, ಗಮೇಥ. ಗಮೇಮಿ, ಗಮೇಮ.

ಅತ್ತನೋಪದೇಪಿ ಸೋ ಗಾಮಂ ಗಚ್ಛತೇ, ಗಚ್ಛನ್ತೇ, ಗಚ್ಛರೇ. ಗಚ್ಛಸೇ, ಗಚ್ಛವ್ಹೇ. ಗಚ್ಛೇ, ಗಚ್ಛಾಮ್ಹೇ.

‘‘ಕುತೋ ನು ತ್ವಂ ಆಗಚ್ಛಸಿ, ರಾಜಗಹತೋ ಆಗಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿಆದೀಸು ಪನ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಸಮೀಪೇ ವತ್ತಮಾನವಚನಂ.

‘‘ವಾ’’ತಿ ವತ್ತತೇ.

೪೪೩. ಗಮಿಸ್ಸ ಘಮ್ಮಂ.

ಗಮುಇಚ್ಚೇತಸ್ಸ ಧಾತುಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸ್ಸ ಘಮ್ಮಾದೇಸೋ ಹೋತಿ ವಾ. ಘಮ್ಮತಿ, ಘಮ್ಮನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ.

ಭಾವಕಮ್ಮೇಸು ಪನ –

೪೪೪. ಅತ್ತನೋಪದಾನಿ ಭಾವೇ ಚ ಕಮ್ಮನಿ.

ಭಾವೇ ಚ ಕಮ್ಮನಿ ಚ ಕಾರಕೇ ಅಭಿಧೇಯ್ಯೇ ಅತ್ತನೋಪದಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಚಸದ್ದೇನ ಕಮ್ಮಕತ್ತರಿಪಿ. ಭವನಂ ಭಾವೋ, ಸೋ ಚ ಕಾರಕನ್ತರೇನ ಅಸಂಸಟ್ಠೋ ಕೇವಲೋ ಭವನಲವನಾದಿಕೋ ಧಾತ್ವತ್ಥೋ. ಕರೀಯತೀತಿ ಕಮ್ಮಂ. ಅಕಮ್ಮಕಾಪಿ ಧಾತವೋ ಸೋಪಸಗ್ಗಾ ಸಕಮ್ಮಕಾಪಿ ಭವನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಕಮ್ಮನಿ ಅನುಪುಬ್ಬಾ ಭೂಧಾತುತೋ ವತ್ತಮಾನತ್ತನೋಪದಪಠಮಪುರಿಸೇಕವಚನಂ ತೇ.

‘‘ಧಾತೂಹಿ ಣೇ ಣಯ’’ಇಚ್ಚಾದಿತೋ ‘‘ಧಾತೂಹೀ’’ತಿ ವತ್ತಮಾನೇ –

೪೪೫. ಭಾವಕಮ್ಮೇಸು ಯೋ.

ಸಬ್ಬಧಾತೂಹಿ ಪರೋ ಭಾವಕಮ್ಮೇಸು ಯಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ. ಅತ್ತನೋಪದವಿಸಯೇವಾಯಮಿಸ್ಸತೇ, ‘‘ಅಞ್ಞೇಸು ಚಾ’’ತಿ ಸುತ್ತೇ ಅನುವತ್ತಿತವಾಗ್ಗಹಣೇನ ಯಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ವುದ್ಧಿ ನ ಭವತಿ, ಅನುಭೂಯತೇ ಸುಖಂ ದೇವದತ್ತೇನ.

ಆಖ್ಯಾತೇನ ಅವುತ್ತತ್ತಾ, ತತಿಯಾ ಹೋತಿ ಕತ್ತರಿ;

ಕಮ್ಮಸ್ಸಾಭಿಹಿತತ್ತಾ ನ, ದುತಿಯಾ ಪಠಮಾವಿಧ.

ಅನುಭೂಯನ್ತೇ ಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ತಯಾ. ಅನುಭೂಯಸೇ ತ್ವಂ ದೇವದತ್ತೇನ, ಅನುಭೂಯವ್ಹೇ ತುಮ್ಹೇ. ಅಹಂ ಅನುಭೂಯೇ ತಯಾ, ಮಯಂ ಅನುಭೂಯಾಮ್ಹೇ.

‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತು’’ಇಚ್ಚಾದಿತೋ ‘‘ಕ್ವಚೀ’’ತಿ ವತ್ತಮಾನೇ –

೪೪೬. ಅತ್ತನೋಪದಾನಿ ಪರಸ್ಸಪದತ್ತಂ.

ಅತ್ತನೋಪದಾನಿ ಕ್ವಚಿ ಪರಸ್ಸಪದತ್ತಮಾಪಜ್ಜನ್ತೇ, ಅಕತ್ತರಿಯೇವೇತಂ. ಯಕಾರಸ್ಸ ದ್ವಿತ್ತಂ, ಅನುಭೂಯ್ಯತಿ ಮಯಾ ಸುಖಂ, ಅನುಭೂಯ್ಯತೇ ವಾ, ಅನುಭೂಯ್ಯನ್ತಿ. ಅನುಭೂಯ್ಯಸಿ, ಅನುಭೂಯ್ಯಥ. ಅನುಭೂಯ್ಯಾಮಿ, ಅನುಭೂಯ್ಯಾಮ. ದ್ವಿತ್ತಾಭಾವೇ – ಅನುಭೂಯತಿ, ಅನುಭೂಯನ್ತಿ.

ಕ್ವಚೀತಿ ಕಿಂ? ಅನುಭೂಯತೇ.

ಭಾವೇ ಅದಬ್ಬವುತ್ತಿನೋ ಭಾವಸ್ಸೇಕತ್ತಾ ಏಕವಚನಮೇವ, ತಞ್ಚ ಪಠಮಪುರಿಸಸ್ಸೇವ, ಭೂಯತೇ ದೇವದತ್ತೇನ, ದೇವದತ್ತೇನ ಸಮ್ಪತಿ ಭವನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಪಚಧಾತುತೋ ಕಮ್ಮನಿ ಅತ್ತನೋಪದೇ ಯಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಚ ಕತೇ –

ವಿಪರಿಣಾಮೇನ ‘‘ಯಸ್ಸಾ’’ತಿ ವತ್ತಮಾನೇ –

೪೪೭. ತಸ್ಸ ಚವಗ್ಗಯಕಾರವಕಾರತ್ತಂ ಸಧಾತ್ವನ್ತಸ್ಸ.

ತಸ್ಸ ಭಾವಕಮ್ಮವಿಸಯಸ್ಸ ಯಪ್ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಚವಗ್ಗಯಕಾರವಕಾರತ್ತಂ ಹೋತಿ ಧಾತ್ವನ್ತೇನ ಸಹ ಯಥಾಸಮ್ಭವಂ. ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಇವಣ್ಣಾಗಮೋ ವಾ’’ತಿ ಇತೋ ಸೀಹಗತಿಯಾ ವಾಸದ್ದೋ ಅನುವತ್ತೇತಬ್ಬೋ, ಸೋ ಚ ವವತ್ಥಿತವಿಭಾಸತ್ಥೋ. ತೇನ –

ಚವಗ್ಗೋ ಚ ತ ವಗ್ಗಾನಂ, ಧಾತ್ವನ್ತಾನಂ ಯವತ್ತನಂ;

ರವಾನಞ್ಚ ಸಯಪ್ಪಚ್ಚ-ಯಾನಂ ಹೋತಿ ಯಥಾಕ್ಕಮನ್ತಿ.

ಧಾತ್ವನ್ತಸ್ಸ ಚವಗ್ಗಾದಿತ್ತಾ ಚಕಾರೇ ಕತೇ ‘‘ಪರದ್ವೇಭಾವೋ ಠಾನೇ’’ತಿ ಚಕಾರಸ್ಸ ದ್ವಿತ್ತಂ. ಪಚ್ಚತೇ ಓದನೋ ದೇವದತ್ತೇನ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಗರುಪುಬ್ಬರಸ್ಸತೋ ಪರಸ್ಸ ಪಠಮಪುರಿಸಬಹುವಚನಸ್ಸ ಕ್ವಚಿ ರೇ ಹೋತಿ. ಪಚ್ಚರೇ, ಪಚ್ಚನ್ತೇ. ಪಚ್ಚಸೇ, ಪಚ್ಚವ್ಹೇ. ಪಚ್ಚೇ, ಪಚ್ಚಾಮ್ಹೇ.

ಪರಸ್ಸಪದಾದೇಸೇ ಪಚ್ಚತಿ, ಪಚ್ಚನ್ತಿ. ಪಚ್ಚಸಿ, ಪಚ್ಚಥ. ಪಚ್ಚಾಮಿ, ಪಚ್ಚಾಮ. ತಥಾ ಕಮ್ಮಕತ್ತರಿ ಪಚ್ಚತೇ ಓದನೋ ಸಯಮೇವ, ಪಚ್ಚನ್ತೇ. ಪಚ್ಚತಿ, ಪಚ್ಚನ್ತಿ ವಾ ಇಚ್ಚಾದಿ.

ಗಮಿತೋ ಕಮ್ಮನಿ ಅತ್ತನೋಪದೇ, ಯಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಚ ಕತೇ –

‘‘ಧಾತೂಹಿ, ತಸ್ಮಿಂ, ಯೇ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ.

೪೪೮. ಇವಣ್ಣಾಗಮೋ ವಾ.

ಸಬ್ಬೇಹಿ ಧಾತೂಹಿ ತಸ್ಮಿಂ ಭಾವಕಮ್ಮವಿಸಯೇ ಯಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಪರೇ ಇವಣ್ಣಾಗಮೋ ಹೋತಿ ವಾತಿ ಈಕಾರಾಗಮೋ. ವವತ್ಥಿತವಿಭಾಸತ್ಥೋಯಂ ವಾಸದ್ದೋ. ಚ್ಛಾದೇಸೋ, ಗಚ್ಛೀಯತೇ ಗಾಮೋ ದೇವದತ್ತೇನ, ಗಚ್ಛೀಯನ್ತೇ. ಗಚ್ಛೀಯಸೇ, ಗಚ್ಛೀಯವ್ಹೇ. ಗಚ್ಛೀಯೇ, ಗಚ್ಛೀಯಾಮ್ಹೇ.

ಚ್ಛಾದೇಸಾಭಾವೇ –

‘‘ಧಾತೂಹಿ, ಯೋ, ವಾ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ.

೪೪೯. ಪುಬ್ಬರೂಪಞ್ಚ.

ಹೇಟ್ಠಾನುತ್ತೇಹಿ ಪರಸ್ಸೇವೇದಂ, ತೇನ ಕಟಪವಗ್ಗಯಕಾರಲಸನ್ತೇಹೇವ ಧಾತೂಹಿ ಪರೋ ಯಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಪುಬ್ಬರೂಪಮಾಪಜ್ಜತೇ ವಾತಿ ಮಕಾರಾ ಪರಸ್ಸ ಯಕಾರಸ್ಸ ಮಕಾರೋ. ಗಮ್ಮತೇ, ಗಮೀಯತೇ, ಗಮ್ಮನ್ತೇ, ಗಮೀಯನ್ತೇ. ಗಮ್ಮಸೇ, ಗಮೀಯಸೇ, ಗಮ್ಮವ್ಹೇ, ಗಮೀಯವ್ಹೇ. ಗಮ್ಮೇ, ಗಮೀಯೇ, ಗಮ್ಮಾಮ್ಹೇ, ಗಮೀಯಾಮ್ಹೇ.

ಪರಸ್ಸಪದತ್ತೇ – ಗಚ್ಛೀಯ್ಯತಿ, ಗಚ್ಛೀಯ್ಯನ್ತಿ. ಗಚ್ಛೀಯತಿ, ಗಚ್ಛೀಯನ್ತಿ ವಾ. ಗಮ್ಮತಿ, ಗಮ್ಮನ್ತಿ. ಗಮೀಯತಿ, ಗಮೀಯನ್ತಿ. ಇಕಾರಾಗಮೇ ಗಮಿಯ್ಯತಿ, ಗಮಿಯ್ಯನ್ತಿ. ತಥಾ ಘಮ್ಮೀಯತಿ, ಘಮ್ಮೀಯನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ.

ವತ್ತಮಾನಾವಿಭತ್ತಿ.

೪೫೦. ಪಞ್ಚಮೀ ತು ಅನ್ತು, ಹಿ ಥ, ಮಿ ಮ, ತಂ ಅನ್ತಂ, ಸ್ಸುವ್ಹೋ, ಏ ಆಮಸೇ.

ತ್ವಾದಯೋ ದ್ವಾದಸ ಪಞ್ಚಮೀಸಞ್ಞಾ ಹೋನ್ತಿ.

೪೫೧. ಆಣತ್ಯಾಸಿಟ್ಠೇನುತ್ತಕಾಲೇ ಪಞ್ಚಮೀ.

ಆಣತ್ಯತ್ಥೇ ಚ ಆಸೀಸತ್ಥೇ ಅನುತ್ತಕಾಲೇ ಪಞ್ಚಮೀವಿಭತ್ತಿ ಹೋತಿ.

ಸತಿಪಿ ಕಾಲಾಧಿಕಾರೇ ಪುನ ಕಾಲಗ್ಗಹಣೇನ ವಿಧಿನಿಮನ್ತನಾಜ್ಝೇಸನಾನುಮತಿಪತ್ಥನಾಪತ್ತಕಾಲಾದೀಸು ಚ ಪಞ್ಚಮೀ. ಆಣಾಪನಮಾಣತ್ತಿ, ಆಸೀಸನಮಾಸಿಟ್ಠೋ, ಸೋ ಚ ಇಟ್ಠಸ್ಸ ಅಸಮ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಪತ್ಥನಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಆಣತ್ಯಾಸಿಟ್ಠೇ. ಅನು ಸಮೀಪೇ ಉತ್ತಕಾಲೋ ಅನುತ್ತಕಾಲೋ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಕಾಲೋತಿ ಅತ್ಥೋ, ನ ಉತ್ತಕಾಲೋತಿ ವಾ ಅನುತ್ತಕಾಲೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಅನುತ್ತಕಾಲೇ, ಕಾಲಮನಾಮಸಿತ್ವಾ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ತತ್ಥ ಆಸೀಸನತ್ಥೇ ಭೂಧಾತುತೋ ಪಞ್ಚಮೀಪರಸ್ಸಪದಪಠಮಪುರಿಸೇಕವಚನಂ ತು, ಅಪ್ಪಚ್ಚಯವುದ್ಧಿಅವಾದೇಸಾ. ಸೋ ಸುಖೀ ಭವತು, ತೇ ಸುಖಿತಾ ಭವನ್ತು.

ವಿಪರಿಣಾಮೇನ ‘‘ಅಕಾರತೋ’’ತಿ ವತ್ತತೇ.

೪೫೨. ಹಿಲೋಪಂ ವಾ.

ಅಕಾರತೋ ಪರೋ ಹಿವಿಭತ್ತಿ ಲೋಪಮಾಪಜ್ಜತೇ ವಾ. ತ್ವಂ ಸುಖೀ ಭವ, ಭವಾಹಿ ವಾ, ಹಿಮ್ಹಿ ದೀಘೋ. ತುಮ್ಹೇ ಸುಖಿತಾ ಭವಥ. ಅಹಂ ಸುಖೀ ಭವಾಮಿ, ಮಯಂ ಸುಖಿನೋ ಭವಾಮ.

ಅತ್ತನೋಪದೇ ಸೋ ಸುಖೀ ಭವತಂ, ತೇ ಸುಖಿತಾ ಭವನ್ತಂ. ತ್ವಂ ಸುಖೀ ಭವಸ್ಸು, ತುಮ್ಹೇ ಸುಖಿತಾ ಭವವ್ಹೋ. ಅಹಂ ಸುಖೀ ಭವೇ, ಮಯಂ ಸುಖಿತಾ ಭವಾಮಸೇ.

ಕಮ್ಮನಿ ಅನುಭೂಯತಂ ತಯಾ, ಅನುಭೂಯನ್ತಂ. ಅನುಭೂಯಸ್ಸು, ಅನುಭೂಯವ್ಹೋ. ಅನುಭೂಯೇ, ಅನುಭೂಯಾಮಸೇ. ಪರಸ್ಸಪದತ್ತೇ ಅನುಭೂಯ್ಯತು, ಅನುಭೂಯ್ಯನ್ತು. ಅನುಭೂಯತು, ಅನುಭೂಯನ್ತು ವಾ, ಅನುಭೂಯ್ಯಾಹಿ ಇಚ್ಚಾದಿ. ಭಾವೇ ಭೂಯತಂ.

ಆಣತ್ತಿಯಂ ಕತ್ತರಿ ದೇವದತ್ತೋ ದಾನಿ ಓದನಂ ಪಚತು, ಪಚನ್ತು. ಪಚ, ಪಚಾಹಿ, ಪಚಥ. ಪಚಾಮಿ, ಪಚಾಮ. ಪಚತಂ, ಪಚನ್ತಂ. ಪಚಸ್ಸು, ಪಚವ್ಹೋ. ಪಚೇ, ಪಚಾಮಸೇ.

ಕಮ್ಮನಿ ಯಪ್ಪಚ್ಚಯಚವಗ್ಗಾದಿ, ಪಚ್ಚತಂ ಓದನೋ ದೇವದತ್ತೇನ, ಪಚ್ಚನ್ತಂ. ಪಚ್ಚಸ್ಸು, ಪಚ್ಚವ್ಹೋ. ಪಚ್ಚೇ, ಪಚ್ಚಾಮಸೇ. ಪರಸ್ಸಪದತ್ತೇ ಪಚ್ಚತು, ಪಚ್ಚನ್ತು. ಪಚ್ಚ, ಪಚ್ಚಾಹಿ, ಪಚ್ಚಥ. ಪಚ್ಚಾಮಿ, ಪಚ್ಚಾಮ.

ತಥಾ ಸೋ ಗಾಮಂ ಗಚ್ಛತು, ಗಚ್ಛನ್ತು. ಗಚ್ಛ, ಗಚ್ಛಾಹಿ, ಗಚ್ಛಥ. ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಗಚ್ಛಾಮ. ಗಮೇತು, ಗಮೇನ್ತು. ಗಮ, ಗಮಾಹಿ, ಗಮೇಥ. ಗಮೇಮಿ, ಗಮೇಮ. ಗಚ್ಛತಂ, ಗಚ್ಛನ್ತಂ. ಗಚ್ಛಸ್ಸು, ಗಚ್ಛವ್ಹೋ. ಗಚ್ಛೇ, ಗಚ್ಛಾಮಸೇ. ಘಮ್ಮಾದೇಸೇ ಘಮ್ಮತು, ಘಮ್ಮನ್ತು ಇಚ್ಚಾದಿ.

ಕಮ್ಮನಿ ಗಚ್ಛೀಯತಂ, ಗಚ್ಛೀಯತು, ಗಮೀಯತಂ, ಗಮೀಯತು, ಗಮ್ಮತಂ, ಗಮ್ಮತು ಇಚ್ಚಾದಿ.

ವಿಧಿಮ್ಹಿ ಇಧ ಪಬ್ಬತೋ ಹೋತು, ಅಯಂ ಪಾಸಾದೋ ಸುವಣ್ಣಮಯೋ ಹೋತೂತಿಆದಿ.

ನಿಮನ್ತನೇ ಅಧಿವಾಸೇತು ಮೇ ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ ಭೋಜನಂ, ಇಧ ನಿಸೀದತು ಭವಂ.

ಅಜ್ಝೇಸನೇ ದೇಸೇತು ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ ಧಮ್ಮಂ.

ಅನುಮತಿಯಂ ಪುಚ್ಛತು ಭವಂ ಪಞ್ಹಂ, ಪವಿಸತು ಭವಂ, ಏತ್ಥ ನಿಸೀದತು.