೨. ನಾಮಕಣ್ಡ

ಅಥ ನಾಮಿಕವಿಭತ್ಯಾವತಾರೋ ವುಚ್ಚತೇ.

ಅತ್ಥಾಭಿಮುಖಂ ನಮನತೋ, ಅತ್ತನಿ ಚತ್ಥಸ್ಸ ನಾಮನತೋ ನಾಮಂ, ದಬ್ಬಾಭಿಧಾನಂ.

ತಂ ಪನ ದುವಿಧಂ ಅನ್ವತ್ಥರುಳ್ಹೀವಸೇನ, ತಿವಿಧಂ ಪುಮಿತ್ಥಿನಪುಂಸಕಲಿಙ್ಗವಸೇನ. ಯಥಾ – ರುಕ್ಖೋ, ಮಾಲಾ, ಧನಂ.

ಚತುಬ್ಬಿಧಂ ಸಾಮಞ್ಞಗುಣಕ್ರಿಯಾಯದಿಚ್ಛಾವಸೇನ, ಯಥಾ – ರುಕ್ಖೋ, ನೀಲೋ, ಪಾಚಕೋ, ಸಿರಿವಡ್ಢೋತಿಆದಿ.

ಅಟ್ಠವಿಧಂ ಅವಣ್ಣಿವಣ್ಣುವಣ್ಣೋಕಾರನಿಗ್ಗಹೀತನ್ತಪಕತಿಭೇದೇನ.

ಪುಲ್ಲಿಙ್ಗ

ತತ್ಥ ಪಠಮಂ ಅಕಾರನ್ತಮ್ಹಾ ಪುಲ್ಲಿಙ್ಗಾ ಜಾತಿನಿಮಿತ್ತಾ ಪುರಿಸಸದ್ದಾ ಸ್ಯಾದಿವಿಭತ್ತಿಯೋ ಪರಾ ಯೋಜೀಯನ್ತೇ.

೬೦. ಜಿನವಚನಯುತ್ತಞ್ಹಿ.

ಅಧಿಕಾರೋಯಂ. ತತ್ಥ ಪಞ್ಚ ಮಾರೇ ಜಿತವಾತಿ ಜಿನೋ, ಬುದ್ಧೋ. ಜಿನಸ್ಸ ವಚನಂ ಜಿನವಚನಂ, ತಸ್ಸ ಜಿನವಚನಸ್ಸ ಯುತ್ತಂ ಜಿನವಚನಯುತ್ತಂ, ತೇಪಿಟಕಸ್ಸ ಬುದ್ಧವಚನಸ್ಸ ಮಾಗಧಿಕಾಯ ಸಭಾವನಿರುತ್ತಿಯಾ ಯುತ್ತಂ ಅನುರೂಪಮೇವಾತಿ ಇದಂ ಅಧಿಕಾರತ್ಥಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ಸಾ ಮಾಗಧೀ ಮೂಲಭಾಸಾ, ನರಾ ಯಾಯಾದಿಕಪ್ಪಿಕಾ;

ಬ್ರಹ್ಮಾನೋ ಚ’ಸ್ಸುತಾಲಾಪಾ, ಸಮ್ಬುದ್ಧಾ ಚಾಪಿ ಭಾಸರೇ.

ಅಧಿಕಾರೋ ಪನ ತಿವಿಧೋ ಸೀಹಗತಿಕಮಣ್ಡೂಕಗತಿಕಯಥಾನುಪುಬ್ಬಿಕವಸೇನ, ಅಯಂ ಪನ ಸೀಹಗತಿಕೋ ಪುಬ್ಬಾಪರವಿಲೋಕನತೋ, ಯಥಾನುಪುಬ್ಬಿಕೋಯೇವ ವಾ.

ಸಕ್ಕತವಿಸದಿಸಂ ಕತ್ವಾ ಜಿನವಚನಾನುರೂಪವಸೇನ ಪಕತಿಟ್ಠಪನತ್ಥಂ ಪರಿಭಾಸಮಾಹ.

೬೧. ಲಿಙ್ಗಞ್ಚ ನಿಪಚ್ಚತೇ.

ಲಿಙ್ಗಂಪಾಟಿಪದಿಕಂ, ಯಥಾ ಯಥಾ ಜಿನವಚನಯುತ್ತಞ್ಹಿ ಲಿಙ್ಗಂ, ತಥಾ ತಥಾ ಇಧ ಲಿಙ್ಗಂ ನಿಪಚ್ಚತೇ ಠಪೀಯತಿ. ಚಸದ್ದೇನ ಧಾತವೋ ಚಾತಿ ಜಿನವಚನಾನುರೂಪತೋ ‘‘ಪುರಿಸ’’ಇತಿ ಲಿಙ್ಗೇ ಠಪಿತೇ ತತೋ ತಸ್ಸ ಧಾತುಪ್ಪಚ್ಚಯವಿಭತ್ತಿವಜ್ಜಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥವತೋ ಸದ್ದಸ್ಸ ‘‘ಪರಸಮಞ್ಞಾ ಪಯೋಗೇ’’ತಿ ಪರಿಭಾಸತೋ ಲಿಙ್ಗಸಞ್ಞಾಯಂ –

ಇತೋ ಪರಂ ವಿಭತ್ತಿಪ್ಪಚ್ಚಯಾದಿವಿಧಾನೇ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಲಿಙ್ಗಗ್ಗಹಣಮನುವತ್ತತೇ.

೬೨. ತತೋ ಚ ವಿಭತ್ತಿಯೋ.

ತತೋ ಜಿನವಚನಯುತ್ತೇಹಿ ಲಿಙ್ಗೇಹಿ ಪರಾ ವಿಭತ್ತಿಯೋ ಹೋನ್ತಿ. ಚಸದ್ದಗ್ಗಹಣೇನ ತವೇತುನಾದಿಪಚ್ಚಯನ್ತನಿಪಾತತೋಪಿ. ಕಮ್ಮಾದಿವಸೇನ, ಏಕತ್ತಾದಿವಸೇನ ಚ ಲಿಙ್ಗತ್ಥಂ ವಿಭಜನ್ತೀತಿ ವಿಭತ್ತಿಯೋ.

ಕಾ ಚ ಪನ ತಾ ವಿಭತ್ತಿಯೋ? ‘‘ವಿಭತ್ತಿಯೋ’’ತಿ ಅಧಿಕಾರೋ.

೬೩. ಸಿಯೋ, ಅಂಯೋ, ನಾಹಿ, ಸನಂ, ಸ್ಮಾಹಿ, ಸನಂ, ಸ್ಮಿಂಸು.

ಸ್ಯಾದಯೋ ದ್ವಿಸತ್ತ ವಿಭತ್ತಿಯೋ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ತತ್ಥ ಸಿ, ಯೋ ಇತಿ ಪಠಮಾ, ಅಂ, ಯೋ ಇತಿ ದುತಿಯಾ, ನಾ, ಹಿ ಇತಿ ತತಿಯಾ, ಸ, ನಂ ಇತಿ ಚತುತ್ಥೀ, ಸ್ಮಾ, ಹಿ ಇತಿ ಪಞ್ಚಮೀ, ಸ, ನಂ ಇತಿ ಛಟ್ಠೀ, ಸ್ಮಿಂ, ಸು ಇತಿ ಸತ್ತಮೀ.

ಇದಂ ಪನ ಸಞ್ಞಾಧಿಕಾರಪರಿಭಾಸಾವಿಧಿಸುತ್ತೇಸು ಸಞ್ಞಾಸುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ, ವುತ್ತಞ್ಹಿ ವುತ್ತಿಯಂ ‘‘ವಿಭತ್ತಿಇಚ್ಚನೇನ ಕ್ವತ್ಥೋ, ಅಮ್ಹಸ್ಸ ಮಮಂ ಸವಿಭತ್ತಿಸ್ಸ ಸೇ’’ತಿ, ಇತರಥಾ ಪುರಿಮಸುತ್ತೇನ ಏಕಯೋಗೋ ಕತ್ತಬ್ಬೋತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ಪಠಮಾದಿವೋಹಾರೋ, ಏಕವಚನಾದಿವೋಹಾರೋ ಚ ಅನ್ವತ್ಥವಸೇನ, ಪರಸಮಞ್ಞಾವಸೇನ ವಾ ಸಿದ್ಧೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಏಕಸ್ಸ ವಚನಂ ಏಕವಚನಂ, ಬಹೂನಂ ವಚನಂ ಬಹುವಚನಂ, ದ್ವಿನ್ನಂ ಪೂರಣೀ ದುತಿಯಾತಿಆದಿ, ಇತರಥಾ ಪುರಿಮಸುತ್ತೇ ಚಸದ್ದೇನ ಸಞ್ಞಾಕರಣೇ ಅಪ್ಪಕತನಿರತ್ಥಕವಿಧಿಪ್ಪಸಙ್ಗೋ ಸಿಯಾ.

‘‘ಜಿನವಚನಯುತ್ತಞ್ಹಿ, ಲಿಙ್ಗಞ್ಚ ನಿಪಚ್ಚತೇ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ. ಇಧ ಪನ ಪದನಿಪ್ಫಾದನಮ್ಪಿ ಜಿನವಚನಸ್ಸಾವಿರೋಧೇನಾತಿ ಞಾಪೇತುಂ ಪರಿಭಾಸನ್ತರಮಾಹ.

೬೪. ತದನುಪರೋಧೇನ.

ಯಥಾ ಯಥಾ ತೇಸಂ ಜಿನವಚನಾನಂ ಉಪರೋಧೋ ನ ಹೋತಿ, ತಥಾ ತಥಾ ಇಧ ಲಿಙ್ಗಂ, ಚಸದ್ದೇನಾಖ್ಯಾತಞ್ಚ ನಿಪಚ್ಚತೇ, ನಿಪ್ಫಾದೀಯತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ತೇನೇವ ಇಧ ಚ ಆಖ್ಯಾತೇ ಚ ದ್ವಿವಚನಾಗ್ಗಹಣಂ, ಸಕ್ಕತವಿಸದಿಸತೋ ವಿಭತ್ತಿಪ್ಪಚ್ಚಯಾದಿವಿಧಾನಞ್ಚ ಕತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

ತತ್ಥ ಅವಿಸೇಸೇನ ಸಬ್ಬಸ್ಯಾದಿವಿಭತ್ತಿಪ್ಪಸಙ್ಗೇ ‘‘ವತ್ತಿಚ್ಛಾನುಪುಬ್ಬಿಕಾ ಸದ್ದಪ್ಪವತ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ತಿಚ್ಛಾವಸಾ –

೬೫. ಲಿಙ್ಗತ್ಥೇ ಪಠಮಾ.

ಲಿಙ್ಗತ್ಥಾಭಿಧಾನಮತ್ತೇ ಪಠಮಾವಿಭತ್ತಿ ಹೋತೀತಿ ಪಠಮಾ. ತತ್ಥಾಪಿ ಅನಿಯಮೇನೇಕವಚನಬಹುವಚನಪ್ಪಸಙ್ಗೇ ‘‘ಏಕಮ್ಹೀ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಏಕವಚನ’’ನ್ತಿ ಪರಿಭಾಸತೋ ಲಿಙ್ಗತ್ಥಸ್ಸೇಕತ್ತವಚನಿಚ್ಛಾಯಂ ಪಠಮೇಕವಚನಂ ಸಿ.

‘‘ಅತೋ ನೇನಾ’’ತಿ ಇತೋ ‘‘ಅತೋ’’ತಿ ವತ್ತತೇ, ಲಿಙ್ಗಗ್ಗಹಣಞ್ಚ.

೬೬. ಸೋ.

ಸಿ, ಓಇತಿ ದ್ವಿಪದಮಿದಂ. ಲಿಙ್ಗಸ್ಸ ಅಕಾರತೋ ಪರಸ್ಸ ಸಿವಚನಸ್ಸ ಓಕಾರೋ ಹೋತಿ.

ಸುತ್ತೇಸು ಹಿ ಪಠಮಾನಿದ್ದಿಟ್ಠಸ್ಸ ಕಾರಿಯಿನೋ ಛಟ್ಠೀವಿಪರಿಣಾಮೇನ ವಿವರಣಂ ಆದೇಸಾಪೇಕ್ಖನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

ಏತ್ಥ ಚ ಸೀತಿ ವಿಭತ್ತಿ ಗಯ್ಹತೇ ವಿಭತ್ತಿಕಾರಿಯವಿಧಿಪ್ಪಕರಣತೋ, ‘‘ತತೋ ಚ ವಿಭತ್ತಿಯೋ’’ತಿ ಇತೋ ವಿಭತ್ತಿಗ್ಗಹಣಾನುವತ್ತನತೋ ವಾ, ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸ್ಯಾದೀನಂ ಕಾರಿಯವಿಧಾನೇ ವಿಭತ್ತಿಯೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ.

‘‘ವಾ ಪರೋ ಅಸರೂಪಾ’’ತಿ ಪರಲೋಪೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ತದಪವಾದೇನ ಪುಬ್ಬಲೋಪಮಾಹ.

೬೭. ಸರಲೋಪೋ’ಮಾದೇಸಪ್ಪಚ್ಚಯಾದಿಮ್ಹಿ ಸರಲೋಪೇ ತು ಪಕತಿ.

ಪುಬ್ಬಸ್ಸರಸ್ಸ ಲೋಪೋ ಹೋತಿ ಅಂವಚನೇ, ಆದೇಸಪ್ಪಚ್ಚಯಾದಿಭೂತೇ ಚ ಸರೇ ಪರೇ, ಸರಲೋಪೇ ಕತೇ ತು ಪರಸರಸ್ಸ ಪಕತಿಭಾವೋ ಹೋತಿ. ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಸರಲೋಪೇ’’ತಿ ಪುನಗ್ಗಹಣಂ ಇಮಿನಾವ ಕತಸರಲೋಪನಿಮಿತ್ತೇಯೇವ ಪರಸ್ಸ ವಿಕಾರೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಪಕತಿಭಾವತ್ಥಂ. ಪರಸರಸ್ಸ ಪಕತಿಭಾವವಿಧಾನಸಾಮತ್ಥಿಯತೋ ಅಮಾದೇಸಪ್ಪಚ್ಚಯಾದಿಭೂತೇ ಸರೇ ಪರೇತಿಪಿ ಸಿದ್ಧಂ.

ತ್ಯಾದಿವಿಭತ್ತಿಯೋ ಚೇತ್ಥ, ಪಚ್ಚಯತ್ತೇನ ಗಯ್ಹರೇ;

ಆದಿಗ್ಗಹಣಮಾಖ್ಯಾತ-ಕಿತಕೇಸ್ವಾಗಮತ್ಥಿದಂ.

ಪಚ್ಚಯಸಾಹಚರಿಯಾ, ಚಾದೇಸೋ ಪಕತೀಪರೋ;

ಪದನ್ತಸ್ಸರಲೋಪೋ ನ, ತೇನ’ಬ್ಭಾಹಾದಿಕೇ ಪರೇ.

ತುಗ್ಗಹಣಂ ಭಿಕ್ಖುನೀಆದೀಸು ಸರಲೋಪನಿವತ್ತನತ್ಥಂ, ‘‘ನಯೇ ಪರಂ ಯುತ್ತೇ’’ತಿ ಪರಂ ನೇತಬ್ಬಂ. ಪುರಿಸೋ ತಿಟ್ಠತಿ.

ಪುರಿಸೋ ಚ ಪುರಿಸೋ ಚಾತಿ ಪುರಿಸ ಪುರಿಸಇತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ –

೬೮. ಸರೂಪಾನಮೇಕಸೇಸ್ವಸಕಿಂ.

ಸರೂಪಾನಂ ಸಮಾನರೂಪಾನಂ ಪದಬ್ಯಞ್ಜನಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ಏಕೋವ ಸಿಸ್ಸತೇ, ಅಞ್ಞೇ ಲೋಪಮಾಪಜ್ಜನ್ತೇ ಅಸಕಿನ್ತಿ ಏಕಸೇಸೋ. ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಸರೂಪಾನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾವ ಸಿದ್ಧೇ ಅಸಕಿಮ್ಪಯೋಗೇ ಪುನಾಸಕಿಂಗಹಣಂ ಏಕವಿಭತ್ತಿವಿಸಯಾನಮೇವಾಸಕಿಮ್ಪಯೋಗೇ ಏವಾಯನ್ತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ, ನ ಚ ವಿಚ್ಛಾಪಯೋಗೇ’ತಿಪ್ಪಸಙ್ಗೋ. ‘‘ವಗ್ಗಾ ಪಞ್ಚಪಞ್ಚಸೋ ಮನ್ತಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಪಞ್ಚಪಞ್ಚಸೋ’’ತಿ ನಿದ್ದೇಸೇನೇವ ವಿಚ್ಛಾಪಯೋಗಸಿದ್ಧಿಯಾ ಞಾಪಿತತ್ತಾ, ಅಥ ವಾ ಸಹವಚನಿಚ್ಛಾಯ’ಮಯ’ಮೇಕಸೇಸೋ.

ಯೋಗವಿಭಾಗತೋ ಚೇತ್ಥ, ಏಕಸೇಸ್ವಸಕಿಂ ಇತಿ;

ವಿರೂಪೇಕಸೇಸೋ ಹೋತಿ, ವಾ ‘‘ಪಿತೂನ’’ನ್ತಿಆದಿಸು.

ತತ್ಥೇವ ಲಿಙ್ಗತ್ಥಸ್ಸ ಬಹುತ್ತವಚನಿಚ್ಛಾಯಂ ‘‘ಬಹುಮ್ಹಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಬಹುವಚನ’’ನ್ತಿ ಪಠಮಾಬಹುವಚನಂ ಯೋ, ಪುರಿಸ ಯೋ ಇತೀಧ ‘‘ಅತೋ, ವಾ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ.

೬೯. ಸಬ್ಬಯೋನೀನಮಾಏ.

ಅಕಾರನ್ತತೋ ಲಿಙ್ಗಮ್ಹಾ ಪರೇಸಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪಠಮಾಯೋನೀನಂ, ದುತಿಯಾಯೋನೀನಞ್ಚ ಯಯಾಕ್ಕಮಂ ಆಕಾರೇಕಾರಾದೇಸಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾತಿ ಆಕಾರೋ, ಸಬ್ಬಗ್ಗಹಣಂ ಸಬ್ಬಾದೇಸತ್ಥಂ, ಸರಲೋಪಾದಿ ಪುರಿಮಸದಿಸಮೇವ, ಪುರಿಸಾ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ.

ವಾ ಇಚ್ಚೇವ ರೂಪಾ ರೂಪಾನಿ, ಅಗ್ಗಯೋ, ಮುನಯೋ.

ವಾಸದ್ದೋಯಂ ವವತ್ಥಿತಪಿಭಾಸತ್ಥೋ, ತೇನ ಚೇತ್ಥ –

ನಿಚ್ಚಮೇವ ಚ ಪುಲ್ಲಿಙ್ಗೇ, ಅನಿಚ್ಚಞ್ಚ ನಪುಂಸಕೇ;

ಅಸನ್ತಂ ಝೇ ಕತತ್ತೇ ತು, ವಿಧಿಂ ದೀಪೇತಿ ವಾಸುತಿ.

ತತ್ಥೇವಾಲಪನವಚನಿಚ್ಛಾಯಂ ‘‘ಲಿಙ್ಗತ್ಥೇ ಪಠಮಾ’’ತಿ ವತ್ತತೇ.

೭೦. ಆಲಪನೇ ಚ.

ಅಭಿಮುಖಂ ಕತ್ವಾ ಲಪನಂ ಆಲಪನಂ, ಸಮ್ಬೋಧನಂ. ತಸ್ಮಿಂ ಆಲಪನತ್ಥಾಧಿಕೇ ಲಿಙ್ಗತ್ಥಾಭಿಧಾನಮತ್ತೇ ಚ ಪಠಮಾವಿಭತ್ತಿ ಹೋತಿ. ಪುರೇ ವಿಯ ಏಕವಚನಾದಿ.

ಪುರಿಸ ಸಿ ಇಚ್ಚತ್ರ –

೭೧. ಆಲಪನೇ ಸಿ ಗಸಞ್ಞೋ.

ಆಲಪನತ್ಥೇ ವಿಹಿತೋ ಸಿ ಗಸಞ್ಞೋ ಹೋತೀತಿ ಗಸಞ್ಞಾಯಂ ‘‘ಭೋ ಗೇ ತೂ’’ತಿ ಇತೋ ‘‘ಗೇ’’ತಿ ವತ್ತತೇ.

೭೨. ಅಕಾರಪಿತಾದ್ಯನ್ತಾನಮಾ.

ಲಿಙ್ಗಸ್ಸ ಸಮ್ಬನ್ಧೀ ಅಕಾರೋ ಚ ಪಿತುಸತ್ಥುಇಚ್ಚೇವಮಾದೀನಮನ್ತೋ ಚ ಆಕಾರತ್ತಮಾಪಜ್ಜತೇ ಗೇ ಪರೇ.

‘‘ಗೇ, ರಸ್ಸ’’ಮಿತಿ ಚ ವತ್ತತೇ.

೭೩. ಆಕಾರೋ ವಾ.

ಲಿಙ್ಗಸ್ಸ ಸಮ್ಬನ್ಧೀ ಆಕಾರೋ ರಸ್ಸಮಾಪಜ್ಜತೇ ಗೇ ಪರೇ ವಿಕಪ್ಪೇನ, ಅದೂರಟ್ಠಸ್ಸಾಲಪನೇವಾಯಂ.

೭೪. ಸೇಸತೋ ಲೋಪಂ ಗಸಿಪಿ.

‘‘ಸಿಂ, ಸೋ, ಸ್ಯಾ ಚ, ಸಖತೋ ಗಸ್ಸೇ ವಾ, ಘತೇ ಚಾ’’ತಿ ಏವಮಾದೀಹಿ ನಿದ್ದಿಟ್ಠೇಹಿ ಅಞ್ಞೋ ಸೇಸೋ ನಾಮ, ತತೋ ಸೇಸತೋ ಲಿಙ್ಗಮ್ಹಾ ಗಸಿಇಚ್ಚೇತೇ ಲೋಪಮಾಪಜ್ಜನ್ತೇ. ಅಪಿಗ್ಗಹಣಂ ದುತಿಯತ್ಥಸಮ್ಪಿಣ್ಡನತ್ಥಂ, ಏತ್ಥ ಚ ಸತಿಪಿ ಸಿಗ್ಗಹಣೇ ವಇತಿ ವಚನಮೇವ ಞಾಪಕಮಞ್ಞತ್ಥಾಪಿ ಸಿಗ್ಗಹಣೇ ಆಲಪನಾಗ್ಗಹಣಸ್ಸ. ಕೇಚಿ ಆಲಪನಾಭಿಬ್ಯತ್ತಿಯಾ ಭವನ್ತಸದ್ದಂ ವಾ ಹೇಸದ್ದಂ ವಾ ಪಯುಜ್ಜನ್ತೇ. ಭೋ ಪುರಿಸ ತಿಟ್ಠ, ಹೇ ಪುರಿಸಾ ವಾ.

ಬಹುವಚನೇ ನ ವಿಸೇಸೋ, ಭವನ್ತೋ ಪುರಿಸಾ ತಿಟ್ಠಥ.

ತತ್ಥೇವ ಕಮ್ಮತ್ಥವಚನಿಚ್ಛಾಯಂ ‘‘ವ,’’ತಿ ವತ್ತತೇ.

೭೫. ಯಂ ಕರೋತಿ ತಂ ಕಮ್ಮಂ.

ಯಂ ವಾ ಕರೋತಿ, ಯಂ ವಾ ವಿಕರೋತಿ, ಯಂ ವಾ ಪಾಪುಣಾತಿ, ತಂ ಕಾರಕಂ ಕ್ರಿಯಾನಿಮಿತ್ತಂ ಕಮ್ಮಸಞ್ಞಂ ಹೋತಿ.

೭೬. ಕಮ್ಮತ್ಥೇ ದುತಿಯಾ.

ಕಮ್ಮತ್ಥೇ ದುತಿಯಾವಿಭತ್ತಿ ಹೋತಿ. ಪುರೇ ವಿಯ ದುತಿಯೇಕವಚನಂ ಅಂ, ‘‘ಸರಲೋಪೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಸರೇ ಲುತ್ತೇ ‘‘ದೀಘ’’ನ್ತಿ ದೀಘೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಪಕತಿಭಾವೋ ಚ, ಪುರಿಸಂ ಪಸ್ಸ.

ಬಹುವಚನೇ ‘‘ಸಬ್ಬಯೋನೀನಮಾಏ’’ತಿ ಯೋವಚನಸ್ಸೇಕಾರೋ, ಪುರಿಸೇ ಪಸ್ಸ.

ತತ್ಥೇವ ಕತ್ತುವಚನಿಚ್ಛಾಯಂ –

೭೭. ಯೋ ಕರೋತಿ ಸ ಕತ್ತಾ.

ಯೋ ಅತ್ತಪ್ಪಧಾನೋ ಕ್ರಿಯಂ ಕರೋತಿ, ಸೋ ಕತ್ತುಸಞ್ಞೋ ಹೋತಿ.

‘‘ತತಿಯಾ’’ತಿ ವತ್ತತೇ.

೭೮. ಕತ್ತರಿ ಚ.

ಕತ್ತರಿ ಚ ಕಾರಕೇ ತತಿಯಾವಿಭತ್ತಿ ಹೋತೀತಿ ತತಿಯೇಕವಚನಂ ನಾ.

೭೯. ಅತೋ ನೇನ.

ಏನಾತಿ ಅವಿಭತ್ತಿಕನಿದ್ದೇಸೋ. ಅಕಾರನ್ತತೋ ಲಿಙ್ಗಮ್ಹಾ ಪರಸ್ಸ ನಾವಚನಸ್ಸ ಏನಾದೇಸೋ ಹೋತಿ, ಸರಲೋಪಾದಿ, ಪುರಿಸೇನ ಕತಂ.

ಬಹುವಚನಮ್ಹಿ –

೮೦. ಸುಹಿಸ್ವಕಾರೋ ಏ.

ಸು, ಹಿಇಚ್ಚೇತೇಸು ವಿಭತ್ತಿರೂಪೇಸು ಪರೇಸು ಲಿಙ್ಗಸ್ಸ ಸಮ್ಬನ್ಧೀ ಅಕಾರೋ ಏತ್ತಮಾಪಜ್ಜತೇ.

೮೧. ಸ್ಮಾಹಿಸ್ಮಿಂನಂ ಮ್ಹಾಭಿಮ್ಹಿ ವಾ.

ಸಬ್ಬತೋ ಲಿಙ್ಗಮ್ಹಾ ಸ್ಮಾ ಹಿ ಸ್ಮಿಂಇಚ್ಚೇತೇಸಂ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಮ್ಹಾ, ಭಿ, ಮ್ಹಿಇಚ್ಚೇತೇ ಆದೇಸಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ, ಪುರಿಸೇಹಿ, ಪುರಿಸೇಭಿ ಕತಂ.

ತತ್ಥೇವ ಕರಣವಚನಿಚ್ಛಾಯಂ –

೮೨. ಯೇನ ವಾ ಕಯಿರತೇ ತಂ ಕರಣಂ.

ಯೇನ ವಾ ಕಯಿರತೇ, ಯೇನ ವಾ ಪಸ್ಸತಿ, ಯೇನ ವಾ ಸುಣಾತಿ, ತಂ ಕಾರಕಂ ಕರಣಸಞ್ಞಂ ಹೋತಿ.

೮೩. ಕರಣೇ ತತಿಯಾ.

ಕರಣಕಾರಕೇ ತತಿಯಾವಿಭತ್ತಿ ಹೋತಿ, ಸೇಸಂ ಕತ್ತುಸಮಂ, ಆವಿಟ್ಠೇನ ಪುರಿಸೇನ ಸೋ ಪುಞ್ಞಂ ಕರೋತಿ, ಪುರಿಸೇಹಿ, ಪುರಿಸೇಭಿ.

ತತ್ಥೇವ ಸಮ್ಪದಾನವಚನಿಚ್ಛಾಯಂ –

೮೪. ಯಸ್ಸ ದಾತುಕಾಮೋ ರೋಚತೇ ಧಾರಯತೇ ವಾ ತಂ ಸಮ್ಪದಾನಂ.

ಯಸ್ಸ ವಾ ದಾತುಕಾಮೋ, ಯಸ್ಸ ವಾ ರೋಚತೇ, ಯಸ್ಸ ವಾ ಧಾರಯತೇ, ತಂ ಕಾರಕಂ ಸಮ್ಪದಾನಸಞ್ಞಂ ಹೋತಿ.

೮೫. ಸಮ್ಪದಾನೇ ಚತುತ್ಥೀ.

ಸಮ್ಪದಾನಕಾರಕೇ ಚತುತ್ಥೀವಿಭತ್ತಿ ಹೋತೀತಿ ಚತುತ್ಥಿಯಾ ಏಕವಚನಂ ಸ.

೮೬. ಸಾಗಮೋ ಸೇ.

ಸಬ್ಬತೋ ಲಿಙ್ಗಮ್ಹಾ ಸಕಾರಾಗಮೋ ಹೋತಿ ಸೇ ವಿಭತ್ತಿಮ್ಹಿ ಪರೇ. ಪುರಿಸಸ್ಸ ಧನಂ ದದಾತಿ.

ಬಹುವಚನಮ್ಹಿ ‘‘ದೀಘ’’ನ್ತಿ ವತ್ತತೇ.

೮೭. ಸುನಂಹಿಸು ಚ.

ಸು ನಂ ಹಿಇಚ್ಚೇತೇಸು ಪರೇಸು ಲಿಙ್ಗಸ್ಸ ಅನ್ತಭೂತಾ ಸಬ್ಬೇ ರಸ್ಸಸರಾ ದೀಘಮಾಪಜ್ಜನ್ತೇ, ಚಗ್ಗಹಣಮಿಕಾರುಕಾರಾನಂ ಕ್ವಚಿ ನಿವತ್ತನತ್ಥಂ. ಪುರಿಸಾನಂ.

ತತ್ಥೇವಾಪಾದಾನವಚನಿಚ್ಛಾಯಂ –

೮೮. ಯಸ್ಮಾ ದಪೇತಿ ಭಯಮಾದತ್ತೇ ವಾ ತದಪಾದಾನಂ.

ಯಸ್ಮಾ ವಾ ಅವಧಿಭೂತಾ ಅಪೇತಿ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ ಭಯಂ, ಯಸ್ಮಾ ವಾ ಆದತ್ತೇ, ತಂ ಕಾರಕಂ ಅಪಾದಾನಸಞ್ಞಂ ಹೋತಿ.

೮೯. ಅಪಾದಾನೇ ಪಞ್ಚಮೀ.

ಅಪಾದಾನಕಾರಕೇ ಪಞ್ಚಮೀವಿಭತ್ತಿ ಹೋತೀತಿ ಪಞ್ಚಮಿಯಾ ಏಕವಚನಂ ಸ್ಮಾ.

‘‘ಅತೋ, ಸಬ್ಬೇಸಂ, ಆ ಏ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ.

೯೦. ಸ್ಮಾಸ್ಮಿಂನ ವಾ.

ಅಕಾರನ್ತತೋ ಲಿಙ್ಗಮ್ಹಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸ್ಮಾ ಸ್ಮಿಂಇಚ್ಚೇತೇಸಂ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಆಕಾರೇಕಾರಾದೇಸಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ, ಅಞ್ಞತ್ಥ ಮ್ಹಾದೇಸೋ. ಪುರಿಸಾ ಅಪೇತಿ, ಪುರಿಸಮ್ಹಾ, ಪುರಿಸಸ್ಮಾ.

ಬಹುವಚನೇ ಸಬ್ಬತ್ಥ ತತಿಯಾಸಮಂ, ಹಿಸ್ಸ ಭಿಆದೇಸೋ ಹೋತಿ. ಪುರಿಸೇಹಿ, ಪುರಿಸೇಭಿ ಅಪೇತಿ.

ತತ್ಥೇವ ಸಾಮಿವಚನಿಚ್ಛಾಯಂ –

೯೧. ಯಸ್ಸ ವಾ ಪರಿಗ್ಗಹೋ ತಂ ಸಾಮಿ.

ಯಸ್ಸ ವಾ ಪರಿಗ್ಗಹೋ, ತಂ ಸಾಮಿಸಞ್ಞಂ ಹೋತಿ.

೯೨. ಸಾಮಿಸ್ಮಿಂ ಛಟ್ಠೀ.

ಸಾಮಿಸ್ಮಿಂ ಛಟ್ಠೀವಿಭತ್ತಿ ಹೋತಿ. ಠಪೇತ್ವಾ ಆಯಾದೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಚತುತ್ಥೀಛಟ್ಠೀನಂ ಸಮಾನಂ ರೂಪಂ. ಪುರಿಸಸ್ಸ ಏತಂ ಧನಂ, ಪುರಿಸಾನಂ.

ತತ್ಥೇವ ಓಕಾಸವಚನಿಚ್ಛಾಯಂ –

೯೩. ಯೋಧಾರೋ ತಮೋಕಾಸಂ.

ಯೋ ಕತ್ತುಕಮ್ಮಾನಂ ಕ್ರಿಯಾಯ ಆಧಾರೋ, ತಂ ಕಾರಕಂ ಓಕಾಸಸಞ್ಞಂ ಹೋತಿ.

೯೪. ಓಕಾಸೇ ಸತ್ತಮೀ.

ಓಕಾಸಕಾರಕೇ ಸತ್ತಮೀವಿಭತ್ತಿ ಹೋತೀತಿ ಸತ್ತಮಿಯಾ ಏಕವಚನಂ ಸ್ಮಿಂ, ತಸ್ಸ ‘‘ಸ್ಮಾಸ್ಮಿಂನಂ ವಾ’’ತಿ ಏಕಾರೋ, ಮ್ಹಿಆದೇಸೋ ಚ, ಪುರಿಸೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಂ, ಪುರಿಸಮ್ಹಿ, ಪುರಿಸಸ್ಮಿಂ.

ಬಹುವಚನೇ ‘‘ಸುಹಿಸ್ವಕಾರೋ ಏ’’ತಿ ಏಕಾರೋ, ಪುರಿಸೇಸು.

ಪುರಿಸೋ, ಪುರಿಸಾ, ಭೋ ಪುರಿಸ ಭೋ ಪುರಿಸಾ ವಾ, ಭವನ್ತೋ ಪುರಿಸಾ, ಪುರಿಸಂ, ಪುರಿಸೇ, ಪುರಿಸೇನ, ಪುರಿಸೇಹಿ ಪುರಿಸೇಭಿ, ಪುರಿಸಸ್ಸ, ಪುರಿಸಾನಂ, ಪುರಿಸಾ ಪುರಿಸಸ್ಮಾ ಪುರಿಸಮ್ಹಾ, ಪುರಿಸೇಹಿ ಪುರಿಸೇಭಿ, ಪುರಿಸಸ್ಸ, ಪುರಿಸಾನಂ, ಪುರಿಸೇ ಪುರಿಸಸ್ಮಿಂ ಪುರಿಸಮ್ಹಿ, ಪುರಿಸೇಸು.

ತಥಾ ಸುಗತೋ, ಸುಗತಾ, ಭೋ ಸುಗತ ಭೋ ಸುಗತಾ ವಾ, ಭವನ್ತೋ ಸುಗತಾ, ಸುಗತಂ, ಸುಗತೇ, ಸುಗತೇನ, ಸುಗತೇಹಿ ಸುಗತೇಭಿ, ಸುಗತಸ್ಸ, ಸುಗತಾನಂ, ಸುಗತಾ ಸುಗತಸ್ಮಾ ಸುಗತಮ್ಹಾ, ಸುಗತೇಹಿ ಸುಗತೇಭಿ, ಸುಗತಸ್ಸ, ಸುಗತಾನಂ, ಸುಗತೇ ಸುಗತಸ್ಮಿಂ ಸುಗತಮ್ಹಿ, ಸುಗತೇಸು.

ಏವಂ ಸುರಾ’ಸುರ ನರೋ’ರಗ ನಾಗ ಯಕ್ಖಾ,

ಗನ್ಧಬ್ಬ ಕಿನ್ನರ ಮನುಸ್ಸ ಪಿಸಾಚ ಪೇತಾ;

ಮಾತಙ್ಗ ಜಙ್ಗಮ ತುರಙ್ಗ ವರಾಹ ಸೀಹಾ,

ಬ್ಯಗ್ಘ’ಚ್ಛ ಕಚ್ಛಪ ತರಚ್ಛ ಮಿಗ’ಸ್ಸ ಸೋಣಾ.

ಆಲೋಕ ಲೋಕ ನಿಲಯಾ’ನಿಲ ಚಾಗ ಯೋಗಾ, ವಾಯಾಮ ಗಾಮ

ನಿಗಮಾ’ಗಮ ಧಮ್ಮ ಕಾಮಾ;

ಸಙ್ಘೋ’ಘ ಘೋಸ ಪಟಿಘಾ’ಸವ ಕೋಧ ಲೋಭಾ,

ಸಾರಮ್ಭ ಥಮ್ಭ ಮದ ಮಾನ ಪಮಾದ ಮಕ್ಖಾ.

ಪುನ್ನಾಗ ಪೂಗ ಪನಸಾ’ಸನ ಚಮ್ಪಕ’ಮ್ಬಾ,

ಹಿನ್ತಾಲ ತಾಲ ಬಕುಲ’ಜ್ಜುನ ಕಿಂಸುಕಾ ಚ;

ಮನ್ದಾರ ಕುನ್ದ ಪುಚಿಮನ್ದ ಕರಞ್ಜ ರುಕ್ಖಾ,

ಞೇಯ್ಯಾ ಮಯೂರ ಸಕುನಣ್ಡಜ ಕೋಞ್ಚ ಹಂಸಾ –

ಇಚ್ಚಾದಯೋಪಿ.

ಮನೋಗಣಾದಿಸ್ಸ ತು ನಾಸಸ್ಮಾಸ್ಮಿಂಸು ವಿಸೇಸೋ. ಅಞ್ಞತ್ಥ ಪುರಿಸಸಮಂ.

ಮನೋ, ಮನಾ, ಹೇ ಮನ ಹೇ ಮನಾ ವಾ, ಭವನ್ತೋ ಮನಾ, ಮನಂ, ಮನೇ.

‘‘ವಾ’’ತಿ ವತ್ತತೇ.

೯೫. ಮನೋಗಣಾದಿತೋ ಸ್ಮಿಂನಾನಮಿಆ.

ಮನೋಪಭುತಿ ಗಣೋ ಮನೋಗಣೋ, ಮನೋಗಣಾದಿತೋ ಸ್ಮಿಂ, ನಾಇಚ್ಚೇತೇಸಂ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಇಕಾರಾಕಾರಾದೇಸಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ. ಆದಿಗ್ಗಹಣೇನ ಬಿಲಪದಾದಿತೋಪಿ.

‘‘ಮನೋಗಣಾದಿತೋ’’ತಿ ವತ್ತತೇ.

೯೬. ಸ ಸರೇ ವಾಗಮೋ.

ಏತೇಹೇವ ಮನೋಗಣಾದೀಹಿ ಸರೇ ಪರೇ ಸಾಗಮೋ ಹೋತಿ ವಾ. ಮನಸಾ, ಮನೇನ.

ವವತ್ಥಿತವಿಭಾಸತ್ಥೋಯಂ ವಾಸದ್ದೋ, ತೇನ ‘‘ಮನೋ ಮನಾ ಮನಂ ಮನೇ ಮನಆಯತನ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ನ ಹೋತಿ. ‘‘ಮಾನಸಿಕಂ, ಚೇತಸಿಕ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ನಿಚ್ಚಂ. ಮನೇಹಿ, ಮನೇಭಿ.

‘‘ಮನೋಗಣಾದಿತೋ, ವಾ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ.

೯೭. ಸಸ್ಸ ಚೋ.

ಮನೋಗಣಾದಿತೋ ಪರಸ್ಸ ಸಸ್ಸ ವಿಭತ್ತಿಸ್ಸ ಓಕಾರೋ ಹೋತಿ ವಾ. ಸಾಗಮೋ.