೫೯. ತಸ್ಸ

ನ ಚ ಸಬ್ಬೇತಿಆದಿನಾ ಬಹುಲಾಧಿಕಾರೇ ಫಲಂ ವುತ್ತಂ. ಭಾವಸದ್ದೋ ಕತ್ಥಚಿ ಕಿರಿಯಾಯಂ ವತ್ತತೇ ‘ಭಾವೇ ಅಯಂ ವಿಧೀ’ತಿ. ಕತ್ಥಚಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇ ‘ಅಯಮೇತೇಸಂ ಭಾವೋ [ಭಾವೋಧಿಪ್ಪಾಯೋ]’ತಿ. ಕತ್ಥಚಿ ಪದತ್ಥೇ ‘ಇಮೇ ಭಾವಾ’ತಿ. ಕತ್ಥಚಿ ಸತ್ತಾಮತ್ತೇ‘ತಿಣಾನಂ ಭಾವೋ’ತಿ. ತೇನಾಹ-‘ಭಾವಸದ್ದಸ್ಸೇ’ಚ್ಚಾದಿ. ರೂಪಸಾಧನ ದ್ವಾರೇನಾತಿ ಭಾವಸದ್ದಸ್ಸ ರೂಪಸಾಧನದ್ವಾರೇನ, ಸಪ್ಪನ್ತಿ ಪಕಾಸೇನ್ತಿ ಅತ್ಥ ಮನೇನಾತಿ ಸದ್ದೋ. ಸೋವ ಅಭಿಧಾನಂ ಅಭಿಧೀಯತೇ-ನೇನತ್ಥೋತಿ ಕತ್ವಾ. ಬುಜ್ಝತಿ ಅತ್ಥಸರೂಪನ್ತಿ ಬುದ್ಧಿ, ಸಾವ ಪತೀಯತೇ-ನೇನಾತ್ಥೋ ಪಚ್ಚೇತಿ ಅತ್ಥ ಮಿತಿ ವಾ ಪಚ್ಚಯೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

ನನು ಚ ‘ಭವನ್ತಿ ಏತಸ್ಮಾ ಬುದ್ಧಿಸದ್ದಾ’ತಿ ವುತ್ತಂ ತಸ್ಮಾ ಪವತ್ತಿನಿಮಿತ್ತಮುಭಿನ್ನಮ್ಪಿ ಭವತಿ, ತಥಾಸತಿ ‘ಸದ್ದಪ್ಪವತ್ತಿನಿಮಿತ್ತ’ನ್ತಿ ಸದ್ದಸ್ಸೇವ ಪವತ್ತಿನಿಮಿತ್ತತಾ ಕಸ್ಮಾ ವುತ್ತಾತಿ ವುಚ್ಚತೇ. ಪಾಕಟಭಾವೇನ ಅಭಿಧಾನಾಭಿಧೇಯ್ಯಸಮ್ಬನ್ಧಸ್ಸ ಸದ್ದಸ್ಸೇವ ಪವತ್ತಿನಿಮಿತ್ತತಂ ವತ್ವಾ ವಿಸುಂ ಬುದ್ಧಿಯಾ ನಿಮಿತ್ತಸ್ಸ ರೂಪಾನುಗತತ್ತಂ ವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ಪವತ್ತಿನಿಮಿತ್ತತಮಸ್ಸಾ ದೀಪೇತುಂ ‘ನಿಮಿತ್ತವಸಾಹಿ’ಚ್ಚಾದಿಮಾಹ. ದಬ್ಬೇಗುಣೋತಿ ದಬ್ಬೇ ವುತ್ತಿಯಂ ಗುಣೋ ನಿಮಿತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಗುಣಸದ್ದಸ್ಸೇವ ಜಾತಿಸದ್ದತ್ತೇನೋದಾಹರಣದ್ವಯಂ ದತ್ತಂ… ಗುಣಸ್ಸ ಜಾತಿಯಾ ವಿಸುಂ ಜಾತಿನಿಮಿತ್ತಸ್ಸಾಭಾವತೋ [ನಿಧಿತ್ತಸ್ಸ ಭಾವತೋ]. ಕಿರಿಯಾದೀತಿಆದಿಸದ್ದೇನ ದಬ್ಬಾದೀನಂ ಗಹಣಂ, ಕೇಚಿ ಪನ ಕಿರಿಯಾಸದ್ದಾನಂ ಕಿರಿಯಾ ಪವತ್ತಿನಿಮಿತ್ತನ್ತ್ಯಾಹು. ತೇಸಂ ದೇವದತ್ತಾದೀನಂ ಅವತ್ಥಾವಿಸೇಸೇನ ಅವತ್ಥಾಭೇದೇನ ಸಾಮಞ್ಞಂ ತದವತ್ಥಾ ವಿಸೇಸಸಾಮಞ್ಞಂ. ತೇನಾಹ- ‘ದೇವದತ್ತಸ್ಸಾ’ತಿಆದಿ. ವಿಜ್ಜಮಾನೋ ಪದತ್ಥೋ ವಿಸಯೋ ಯೇಸಂ ದೇವದತ್ತಾದೀನಂ ಸಞ್ಞಾಸದ್ದಾನಂ ತೇಸಂ ಪವತ್ತಿನಿಮಿತ್ತಂ ಜಾತಿಲಕ್ಖಣಮಾಚಿಕ್ಖಿತಮ್ಪಟಿಪಾದಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅನೇನ ಚ ದೇವದತ್ತಾದಯೋ ಸಞ್ಞಾಸದ್ದಾಪಿ ಸಮಾನಾ ಜಾತಿಸದ್ದಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಯದಿ ಚರಹಿ ಸಞ್ಞಾಸದ್ದಾಪಿ ಜಾತಿವಚನಾ ಸಿಯುಂ, ಪಞ್ಚವಿಧತ್ತಮೇಸಂ ಪರಿಹಾಯತೀತಿ. ನೇದಮೇವಂ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ… ಪಸಿದ್ಧತರಜಾತ್ಯಾಭಿಧಾನ ಕಠಗೋವೀಹಿಯವಾದಿಸದ್ದಾ ಜಾತಿಸದ್ದತ್ತೇನ ವಿಸುಂ ಪರಿಗ್ಗಯ್ಹನ್ತಿ.

ಸಮ್ಬನ್ಧಿಭೇದತೋತಿ ಘಟಾದಿಸಮ್ಬನ್ಧೀನಂ ಭೇದತೋ. ಅಭಾವಸ್ಸಭೇದತೋತಿ ಘಟಪಟಾದೀನಂ ಸಮ್ಬನ್ಧೀನಂ ಭೇದೇನ ಅಭಾವಸ್ಸ ಭೇದತೋ ಅಭೇದೇಪಿ ಭೇದಾ ಉಪಚರಿತಾ ಸನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ. ಯಸ್ಸ ಸಾಮಞ್ಞಸ್ಸ ವಸಾ, ತೇಸು ಉಪಚರಿತಭೇದೇಸ್ವಾಕಾಸಾದೀಸು. ನಿರವಯವಾವಿಜ್ಜಮಾನವಿಸಯಾನನ್ತಿಯೇ ಆಕಾಸೋ ವಿಯ ನಿರವಯವಾ ಅಭಾವೋ ವಿಯ ಅಸನ್ತಾ ಚ, ತೇ ವಿಸಯೋ ಯೇಸಂ ಸದ್ದಾನಂ ತೇಸನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಾಮಞ್ಞಂ ಭಾವೋತಿ ಪುಥುಜ್ಜನಾದಿಸಾಮಞ್ಞಂ ಭಾವೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಲಸಸ್ಸ ಭಾವೋ ಕಿರಿಯಾಸಮ್ಬನ್ಧಿತ್ತಂ, ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಂ ಜಾತಿ ಚಾಪಲ್ಯಂ ನೇಪುಞ್ಞಂ ಗುಣೋ ವಾ. ವುತ್ತಿಯಂ ಸಕತ್ಥೇಕನ್ತಾತಿ ‘‘ಸಕತ್ಥೇ’’ತಿ (೪-೧೨೨) ಇಮಿನಾ ಸಕತ್ಥೇ ಕತಕಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ನ ದಟ್ಠಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಪತ್ತಕಾಲೋವ ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ. ಕರುಣಾ ಏವ ಕಾರುಞ್ಞಂ.