೪೭. ತಗ್ಘೋ

‘‘ಪಮಾಣಪರಿಮಾಣೇಹಿ ಸಙ್ಖ್ಯಾಯಚಾಪಿ ಸಂಸಯೇ ಮತ್ತೋವತ್ತಬ್ಬೋ’’ತಿ (೫-೨-೩೭) ಪಾಣಿನಿಯವತ್ತಬ್ಬಕಾರವಚನಂ, ತತ್ಥ ಪಮಾಣ ಮಾಯಾಮೋ. ಸಙ್ಖ್ಯಾಯಾತಿ ಪಞ್ಚಮೀ. ಏತೇಹಿ ಸಂಸಯೇ ಮತ್ತೋ ವತ್ತಬ್ಬೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ವಿದತ್ಥಿಮತ್ತಂ ರತನಮತ್ತಂ ವಾತಿಆದೀನಿ ಕಮೇನ ತತ್ಥೋದಾಹರಣಾನಿ.

ನ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಯಥಾವುತ್ತವತ್ತಬ್ಬವಚನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೇ ತಸ್ಮಿಂ ವಿದತ್ಥಿಮತ್ತಂ ರತನಮತ್ತಂ ವಾತಿಆದಿ(ನಾ) ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ದಣ್ಡಪುಬ್ಬಣ್ಣಾದಿಕಂ [ಪಣ್ಣಾದಿಕಂ (ಪೋತ್ಥಕೇ)] ಸಂಸಯಿತಂ, ತೇನ ಮಾನಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಛೇದಸ್ಸಾಭಾವಾ ಕಥಮೇತೇ ಪಯೋಗಾ ಸಿಯುನ್ತಿ ಆಸಙ್ಕಿಯ ತತ್ಥ ಕಾರಣಮಾಹ- ‘ತಥಾಭ್ಯೂಹನತೋ ಸಿದ್ಧತ್ತಾ’ತಿ. ತಥಾಭ್ಯೂಹನತೋತಿ ವಿದತ್ಥಿಮಾನಮ್ಪಮಾಣಮಸ್ಸ ರತನಮ್ಮಾನ ಮಸ್ಸಾತ್ಯಾದಿನಾ ತೇನಪ್ಪಕಾರೇನ ಅಭ್ಯೂಹನತೋ ಅಭ್ಯುಪಗಮತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಂಸಯೋ ಚ ನಾಮ ಉಭಯಪಕ್ಖಪರಾಮಸನೇ ಸತಿ ಸಿಯಾತಿ ಯಥಾವುತ್ತಮಬ್ಭೂಹನಂ ಸಾಧೇತುಮಾಹ-ನಾನ್ತರೇನೇ’ಚ್ಚಾದಿ. ಪಕ್ಖದ್ವಯೇಹೀತಿ ವಿದತ್ಥಿ ಮಾನಮಸ್ಸ ರತನಮ್ಮಾನಮಸ್ಸಾತಿ ಏವಮಾದಿಕೇಹಿ ಪಕ್ಖದ್ವಯೇಹಿ. ಅಭ್ಯೂಹನಂ ಸಂಸಯಸ್ಸಾತಿ ಗಮ್ಯತೇ. ಜಣ್ಣು ಮಾನಮಸ್ಸ ಜಣ್ಣುತಗ್ಘಂ.