೨೯. ತೇನ

ಏಕೀಭಾವೋತಿ ಮುಗ್ಗೇಹಿ ಸಂಸಟ್ಠಾನಂ ಮಾಸಾನಮಿವ ಮಿಸ್ಸೀಭಾವೋ. ಏಸೋತಿ ಸಂಸಗ್ಗೋ, ಉಕ್ಕಂಸೇನಾತಿ ಉಕ್ಕಂಸಾಧಾನೇನ [ಉತ್ಕಂಸಸಾಧನೇನ (ಪೋತ್ಥಕೇ)] ಚ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸಂಸಗ್ಗಉಕ್ಕಂಸಾನಂ ಸಹಭಾವಸ್ಸ ಅನೇಕನ್ತಿ ಕತ್ತೇ ಕಾರಣಮಾಹ- ‘ಅಸುಚಿದಬ್ಬೇ’ಚ್ಚಾದಿನಾ. ಬ್ಯತಿರೇಕಮಾಹ- ‘ನುಕ್ಕಂಸೋ’ತಿ ಯತ್ಥ ಸಂಸಗ್ಗರಹಿತಂ ಕೇವಲಮಭಿಸಙ್ಖತ್ತಮತ್ಥಿ, ತತ್ಥ ಪಚ್ಚಯಮುದಾಹರಣೇನ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ವಿಜ್ಜಾಯ ಸಹ ಸಂಸಗ್ಗಸ್ಸಾವಿಜ್ಜಮಾನತ್ತೇ ಕಾರಣಂ ವದತಿ ‘ರೂಪೀ ಧಮ್ಮತ್ತಾ’ತಿಆದಿ. ರೂಪಂ ಭೂತೋಪಾದಾಯಭೇದಮಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ರೂಪೀ, ಘತಾದಿ ಸಂಸಟ್ಠಂ ಭತ್ತಾದಿ. ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮೋ ಸಭಾವೋ ಸಂಸಗ್ಗೋ, ತಸ್ಸ ಭಾವೋ ತತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ, ತಸ್ಸಾತಿ ಸಂಸಗ್ಗಸ್ಸ, ವಿಜ್ಜಾತ್ವರೂಪೀ… ಯಥಾವುತ್ತ ರೂಪಸಭಾವಾಭಾವಾ, ತೇನಾಹ- ‘ವಿಜ್ಜಾಯ ಚ ಅರೂಪಿತ್ತಾ’ತಿ ಚರಇಚ್ಚನ್ಧಾತುಯೇವ ಚರತಿ.

ವಾಚಸಿಕಂ ಮಾನಸಿಕನ್ತಿ ‘‘ಮನಾದೀನಂ ಸಕ, ಯಂಕಿಞ್ಚೀತಿ ಸತಾದಿಕಂ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ. ಬಾಹುಲಕೇನೇವೇತ್ಥಾವಧಾರಣಂ ಲಬ್ಭತೀತಿ ವುತ್ತಂ- ‘ತತೋ ವಾ’ತಿ, ದೇವದತ್ತೇನ ಕೀತೋತಿ ಸೋ ಅತ್ಥೋ ತದತ್ಥೋ, ತಸ್ಸ ಅಪ್ಪತೀತಿ ಅಭಿಧಾನಸತ್ತಿವೇಕಲ್ಲೇನ ವುತ್ತಿಯಮನವಗಮೋ, ದೇವದತ್ತಿಕೋತಿ ಹಿ ವುತ್ತೇ ದೇವದತ್ತೇನ ಕೀತೋತ್ಯಯಮತ್ಥೋ ನಪ್ಪತೀಯತೇ… ತಾದಿಸ ಸದ್ದಸತ್ತಿವೇಕಲ್ಲೇನ ತದತ್ಥಸ್ಸಾನಮಿಧೀಯಮಾನತ್ತಾ, ಅವಗಮೋ ಚ ನಾಮ ಸತಿ ಸಾಮತ್ಥಿಯೇ ಸಿಯಾತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ಸಙ್ಖೇಪತೋ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ- ‘ತದತ್ಥಾಪ್ಪತೀತಿಯಾ’ತಿಆದಿ.

ಅಭಿಧಾನಲಕ್ಖಣತ್ತನ್ತಿ ಅಭಿಧಾನಂ ಸತಿ ಸಾಮತ್ಥಿಯೇ ವಾಕ್ಯೇ ವಚನೀಯಸ್ಸಾತ್ಥಸ್ಸ ವುತ್ತಿಯಾ ಕಥನಂ ಲಕ್ಖಣಂ ಸಭಾವೋ ಯೇಸನ್ತೇ ಅಭಿಧಾನಲಕ್ಖಣಾ, ತೇಸಂ ಭಾವೋ ತತ್ತಂ, ತಬ್ಬಾದಿಸಮಾಪ್ಯೇವಮೇವ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ. ಮರಿಚೇನ ಅಭಿಸಙ್ಖತಂ ಸಂಸಟ್ಠಂ ವಾತಿ, ಸಲಾಕಾಯ ಜಿತನ್ತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ.