೧. ಣೋ ವಾಪಚ್ಚೇ

ನನು ಚ ‘ಣೋ ವಾಪಚ್ಚೇ’ತಿ ವಚನತೋ ಕಥಂ ಪಕತಿವಿಸಯಾವಗಮೋ ಸಿಯಾ. ಯಥಾಕಥಞ್ಚಿ ಪಕತಿವಿಸಯಾವಗಮೇಪಿ ಸಾಮಞ್ಞವಚನತೋ ಪನ ಧಮ್ಮೇನಾಪಚ್ಚನ್ತ್ಯಾದೋ ಯತೋ ಕುತೋಚಿ ಧಮ್ಮೇನಿಚ್ಚಾದಿತೋಪಿ ಸಿಯಾ ಣಾ ದಿಪಚ್ಚಯೋತ್ಯಾಸಙ್ಕಿಯಾಹ ‘ಅಪಚ್ಚವತಾ’ಚ್ಚಾದಿ. ಅಪಚ್ಚಸ್ಸಾತಿ ಅಪಚ್ಚತ್ಥಸ್ಸ, ಅಪಚ್ಚವತಾತಿ ‘‘ಣೋ ವಾಪಚ್ಚೇ’’ತಿ ವಸಿಟ್ಠಾದ್ಯತ್ಥಸ್ಸೇವ ಪರಿಗ್ಗಹಣಾಯ ಸಾಮಞ್ಞವಚನತೋ ಯೋ ಅಪಚ್ಚವಾ ತತೋ, ಅತ್ಥತೋ ಪನ ಅಸಮ್ಭವಾ ದಬ್ಬಾಚಕಸದ್ದಾವ ಸಾಮತ್ಥಿಯೇನ ಛಟ್ಠಿಯನ್ತಾ ಸಬ್ಬಲಿಙ್ಗವಚನಾ ಜಾಯತೇತಿ ವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬಂ. ಧಮ್ಮಸ್ಮಾಪಚ್ಚಂತ್ಯಾದೀಸು ಣಾದಿಪ್ಪಚ್ಚಯೋ (ನ ಜಾಯತೇ) ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಧಮ್ಮೇನಾತಿ ಧಮ್ಮೇನ ಕರಣಭೂತೇನ. ಧಮ್ಮಾಯಾತಿ ಧಮ್ಮತ್ಥಂ, ಧಮ್ಮಸ್ಮಾತಿ ಧಮ್ಮಹೇತುನಾ, ತತೋ ಅಸಮ್ಭವೇ ಕಾರಣಮಾಹ ‘ಸಾಪೇಕ್ಖತ್ತಾ’ತಿ. ಸಾಪೇಕ್ಖತ್ತಮೇವ ಸಮತ್ಥೇತಿ ‘ಅಪಚ್ಚವಾಹಿ’ಚ್ಚಾದಿನಾ, ಧಮ್ಮೇನಾಪಚ್ಚಂ ಕಸ್ಸಾತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ದೇವದತ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅಪೇಕ್ಖಿಯಮಾನಂ ವದತಿ. ದೇವದತ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅಪಚ್ಚವಾ ದೇವದತ್ತಾದಿ ಅಪೇಕ್ಖೀಯತೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ಹಿಸದ್ದೋ ಹೇತುಮ್ಹಿ. ನ ಹೇತ್ಥ ಣಾದಿವುತ್ತಿ ಅಞ್ಞತ್ಥ [ನಹೇತಕಾಮನ್ತತ್ಥ (ಪೋತ್ಥಕೇ)] ಸಾಪೇಕ್ಖತ್ತಾ ಕಮ್ಬಲೋ ವಸಿಟ್ಠಸ್ಸಾಪಚ್ಚಂ ದೇವದತ್ತಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ವಸಿಟ್ಠೋ-ಪಚ್ಚವಾತಿ ತತೋ ಛಟ್ಠಿಯನ್ತಾ ಹೋತಿಚ್ಚಾಸಙ್ಕಿಯಾಹ- ‘ನ ಚೇ’ಚ್ಚಾದಿ. ನ ಚ ಹೋತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಕಾರಣಮಾಹ- ‘ಅಸಮ್ಬನ್ಧಾ’ತಿ. ನ ಹೇತ್ಥ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ವಸಿಟ್ಠಸ್ಸ ಕಮ್ಬಲಾಪೇಕ್ಖತ್ತೇನ ಅಪಚ್ಚಸ್ಸ ಚ ದೇವದತ್ತಾಪೇಕ್ಖತ್ತೇನಾತ್ಥನ್ತರಾಪೇಕ್ಖಾಯ ವಸಿಟ್ಠಸ್ಸಾಪಚ್ಚೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧಾಭಾವಾಯೇವ ವಸಿಟ್ಠಸ್ಸ ಅಪಚ್ಚಂ ವಾಸಿಟ್ಠೋತಿ ಣಾದಿವುತ್ತಿಯಾ ಭಾವೇ ಸಾಮತ್ಥಿಯಂ ನತ್ಥಿ, ಸಮತ್ಥಞ್ಹಿ ವಸಿಟ್ಠಂ ರಾಜಪುರಿಸಾದಿ ಸಮಾಸವುತ್ತಿಯಮೇಕತ್ಥತ್ತಮಿವ ವಾಸಿಟ್ಠಾದಿಣಾದಿವುತ್ತಿಯಂ ಣಾದಿಪ್ಪಚ್ಚಯಮುಪಜನಯತಿ, ನಾಸಮತ್ಥಂ, ತತೋ ಸಬ್ಬಮೇವೇತಮ್ಮನಸಿ ನಿಧಾಯ ವುತ್ತಂ- ‘ಅಸಮ್ಬನ್ಧಾ’ತಿ.

ಯದಿ ಪನೇತ್ಥ ಣಾದಿಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಸಬ್ಬಥಾ ಸಮ್ಬನ್ಧಮಪೇಕ್ಖತೇ, ತದಾ ವಿಸೇಸತೋ ಯಸ್ಸಾಪಚ್ಚೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ತತೋವ ಜನಕತೋ ಸೋ ಸಿಯಾತಿ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ- ‘ಯಜ್ಜೇವ’ಮಿಚ್ಚಾದಿ.

ಯೋ ಜನಕೋತಿ ಯೋಯೋ ಯಸ್ಸ ಯಸ್ಸ ಅಪಚ್ಚಸ್ಸ ಜನಕೋ. ತತೋಯೇವಾತಿ ತಸ್ಮಾತಸ್ಮಾ ಜನಕತೋಯೇವ. ಸಿಯಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಅಪಚ್ಚತ್ಥೇ ಣಾದಿಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಸಿಯಾ. ತತ್ಥ ಹೇತುಮಾಹ- ‘ತಸ್ಸೇವಾಪಚ್ಚೇನ ಯೋಗಾ’ತಿ. ಯೋಗಾತಿ ಅಪಚ್ಚಸಮ್ಬನ್ಧತೋ, ನ ಮೂಲಪ್ಪಕತಿತೋತಿ ಪರಮಪ್ಪಕತಿತೋ ನ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಹೇತುಮಾಹ- ‘ಅಯೋಗಾ,ತಿ, ವಚನಾಭಾವಮ್ಪೇತ್ಥ ದಸ್ಸೇತುಂ ಚೇ’ತ್ಯಾದಿ ವುತ್ತಂ.

ವಚನನ್ತಿ ಸುತ್ತಂ, ಸಮ್ಬನ್ಧಾಭಾವಾ (ತಾದಿಸವಚನಾಭಾವಾ) ಚ ಮೂಲಪ್ಪಕತಿತೋ ಣಾದಿಪ್ಪಚ್ಚಯಸ್ಸಾಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಮೂಲಪ್ಪಕತಿತೋವಾಸ್ಸಾಭಿಮತಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘ಮೂಲಪ್ಪಕತಿತೋ’ಚ್ಚಾದಿ ವುತ್ತಂ.

ಕಥಮ್ಪನಿದಂ ವಿಞ್ಞಾಯತಿಚ್ಚಾದಿನಾ ಜನಕಸ್ಸೇವಾಬ್ಯಾಹಿತಸ್ಸಾಪಚ್ಚೇನ ಮುಖ್ಯ ಸಮ್ಬನ್ಧಮಾನೀಯ ಇದಮಯುತ್ತನ್ತ್ಯಾದಿನಾ ಬ್ಯವಹಿತಜನಿತಸ್ಸಾಪ್ಯಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಪರಮಪ್ಪಕತಿಯಾಭಿಸಮ್ಬನ್ಧಸಬ್ಭಾವಂ ವತ್ವಾ ತಂ ಸಾಧಯಿತುಮಾರಭತೇ ‘ಕಥ’ಮಿಚ್ಚಾದಿ, ಏವಂ ಹಿಚ್ಚಾದಿ ಕಥಂಪನಿದಮಿಚ್ಚಾದಿನಾ ಯಥಾವುತ್ತಸ್ಸ ಸಮತ್ಥ ನವಾಕ್ಯಂ, ಹಿಯಸ್ಮಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ತಥಾ ಪುಚ್ಛಿತೋ ದೇವದತ್ತಸ್ಸವಾತಿಆದಿನಾ ಉಪ್ಪಾದೇತಾರಮೇವ ನಿದ್ದಿಸತಿ, ನಾತ್ತಾನಂ ಪಿತಾಮಹೋ, ತಸ್ಮಾ ಉಪ್ಪಾದೇತಾಯೇವಾಪಚ್ಚೇನ ಸಮ್ಬಜ್ಝತಿ ನ ಪಿತಾಮಹೋತಿ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಇದಂ ಯಥಾವುತ್ತಮುಪ್ಪಾದೇತುನಿದ್ದಿಸನಂ, ತೇನ ಅಪಚ್ಚೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇತುಯೇವ ಜನಕಸ್ಸೇವ ಯೋಗೋ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ಪಟಿಪಾದೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ತನ್ತಿತಂ [ತತ್ಥ-ಇತಿ (ಪಞ್ಚಿಕಾಯಂ)] ಪುಚ್ಛಾನಿಮಿತ್ತಂ, ತೇನಾತಿ ಅಪಚ್ಚೇನ. ಅಪತನನ್ತಿ ನರಕೇ ಅಪತನಂ ಭವತಿ, ಸೋತಿ ಯೋಸೋ ಯಸ್ಸಾತ್ಯನಿಯಮನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ ಸೋ ಞಾತುಂ ನ ಇಚ್ಛಿತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಇಮಿನಾ ಇದಂ ದೀಪೇತಿ- ‘‘ನಪತತ್ಯನೇನ ನರಕೇತ್ಯಪಚ್ಚನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ ಅಪಚ್ಚೇನಾನೇನ ಯಸ್ಸಕಸ್ಸಚಿ ಅವಿಸೇಸೇನಾಪತನಮ್ಭವತಿ ನರಕೇ ಸೋಸೋ ತಾಯ ಪುಚ್ಛಾಯ ಞಾತುಂ ನ ಇಚ್ಛಿತೋ’’ತಿ. ಸೋ ವಾತಿ ಕಸ್ಸಾಯಂ ಪುತ್ತೋತಿ ಪುಚ್ಛಾಯಾನುರೋಧನೇ ಸೋ ಉಪ್ಪಾದೇತಾಯೇವ ಞಾತುಮಿಚ್ಛಿತೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತುಸದ್ದೋ ಚೇತ್ಥಾಪಚ್ಚೇನ ನರಕಾಪಾತಸಬ್ಬ ಜನಜಾನನಿಚ್ಛಾವಿಸೇಸಜೋತಕೋ, ಯದಿ ಸಿಯಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ, ಅತ್ತಾನಮ್ಪಿ ನಿದ್ದಿಸೇಯ್ಯ ನ ಕೇವಲಮುಪ್ಪಾದೇತಾರಂ, ಅತ್ಥಿಚ್ಚಾದಿ ಪಿತಾಮಹಸ್ಸ ಅತ್ತನೋಪಿ ನಿದ್ದೇಸೇ ಕಾರಣವಚನಂ, ತಂ ಅಪಚ್ಚಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಕಾರಣಂ, ಯಸ್ಸ ತಂ ತಂನಿಮಿತ್ತಂ ತಸ್ಮಾ [ಕತ್ವಾ (ಪೋತ್ಥಕೇ)] ಏವಂ ದಿಟ್ಠಿಕೋ ಹಿಚ್ಚಾದಿನಾ ಯಥಾವುತ್ತಂ ಸಮತ್ಥೇತಿ.

ಬ್ಯವಹಿತಜನಿತೇನಾಪೀತಿ ಬ್ಯವಹಿತೇನ ಕತ್ತುನಾ ಜನಿತೇನಾಪಿ, ಕರಣೇ ಚಾಯಂ ತತಿಯಾ, ಹೇತುಮ್ಹಿ ವಾ. ಕಸ್ಮಾ ಏವಂ ದಿಟ್ಠಿಕೋತಿ ಆಹ ‘ಯಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಹಿ’ಚ್ಚಾದಿ. ಹಿಸದ್ದೋ ಯಸ್ಮಾದತ್ಥೇ. ಯಸ್ಸಾತಿ ಪುಬ್ಬಜಸ್ಸ, ತೇನ ಅಪಚ್ಚೇನ ಅಪತನಂ ತದಪತನಂ ತತೋ, ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ ‘‘ತೇನ ಬ್ಯವಹಿತಜನಿತೇನಾಪಿ ಪುಮುನಾ ಪುಬ್ಬಜೋಪಿ ನರಕಂ ನ ಪತತಿ ಸೋ ಪುಬ್ಬಜಸ್ಸಾಪ್ಯ ಪಚ್ಚಂ ಭವತಿ ಯಥಾವುತ್ತೇನ ನಿಬ್ಬಚನೇನಾ’’ತಿ. ತಸ್ಮಾಚ್ಚಸ್ಸ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಯಸ್ಮಾತ್ಯನೇನಾಭಿಸಮ್ಬನ್ಧೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಉಪಪತ್ಯನ್ತರಮಾಹ-‘ಉಪಚಾರತೋವೇ’ಚ್ಚಾದಿ. ಪುಬ್ಬ ಪುಬ್ಬಭಾವೇ ಸತೀತಿ ಪುಬ್ಬಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಸ್ಸ ವಿಜ್ಜಮಾನತ್ತೇ ಸತಿ. ಬ್ಯವಹಿತೇನ ಜನಿತೇ ಅಪಚ್ಚೇಪಿ ನಿಮಿತ್ತಂ ಅಪಾಯಾಪತಕಾರಣಭಾವೋ ಅತ್ಥಿಯೇ ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕೇಸನ್ತಿ ಆಹ-‘ಪುಬ್ಬೇಸನ್ತಿ ಪುಬ್ಬಜಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ, ಕೇ ನಾತಿ ಆಹ- ‘ಪಾರಮ್ಪರಿಯೇನಾ’ತಿ. ಅಭೇದೋಪಚಾರೇನಾತಿ ಪುಬ್ಬಪುಬ್ಬಭಾವೇ ಸತಿಚ್ಚಾದಿನಾ ವುತ್ತನಯೇನ ಜನಕಸ್ಸ ವಿಯ ಪಾರಮ್ಪರಿಯೇನಪುಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿನಿಮಿತ್ತತಾ ವತೋ ಜನಕಸದಿಸತ್ತಾ ಜನಕಾವ ನಾಮ ತೇ ಸಿಯುನ್ತಿ ಏವಮಭೇದೇನ ಉಪಚರಣತೋ ಚಿನ್ತನತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಭಯಥಾತಿ ಞಾಯೇನ ಉಪಚಾರೇನಚಾತಿ ಉಭಯೇನ ಪಕಾರೇನ, ಏವಮುಭಯಥಾಪಿ ಮೂಲಪ್ಪಕತಿಯಾ ಪಚ್ಚೇನಾಭಿಸಮ್ಬನ್ಧಾ ಕಥಮನನ್ತರ [ಮನನ್ತರಾದಿ (ಪೋತ್ಥಕೇ) (ತತ್ಥ) ಪೋತ್ಥಕೇ] ಜನಿತೇನಾಪಚ್ಚೇನಾದಿಪುರಿಸಸಮ್ಬನ್ಧೋಯೇನ ತತೋ ಣಾದಿಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಸಿಯಾತಿ ನಾಸಙ್ಕ್ನೀಯಂ.

ತತೋ ಚಾತಿ ಮೂಲಪ್ಪಕತಿತೋ ಚ, ಅಪಚ್ಚಸಾಮಞ್ಞವಚನಿಚ್ಛಾಯನ್ತಿ ಇತ್ಥಿ ಪುನ್ನಪುಂಸಕತ್ತವಿಸೇಸೋಪಗ್ಗಾಹಿ ಅಪಚ್ಚಸಾಮಞ್ಞಸ್ಸ ವಚನಿಚ್ಛಾಯಂ.

ಏವಮ್ಮೂಲಕತಿತೋ- ಪಚ್ಚಸಾಮಞ್ಞೇನ ಣಾದಿಪ್ಪಚ್ಚಯಂ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಅಪಚ್ಚಾದಿತೋಪಿ ಹೋತೇವ ಣಾದಿ ಸಾಮಞ್ಞವಿಧಾನಾ. ಸೋ ಚ ಬಹುಲಾಧಿಕಾರತೋ ಗುರುಜನಾಯತ್ತತ್ತಾ ತನ್ನಿಯೋಗಾಚರಣೇನ ಪಸತ್ಥೇ ಯೇವಾಪಚ್ಚೇ ಬ್ಯವಹಿತಜನಿತೇಪಿ ಇತ್ಥಿವಜ್ಜಿತೇ ಸಿಯಾತಿ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘ನತ್ತಾದೀಹಿ’ಚ್ಚಾದಿ. ಸತಿಯೇವ ಗುರುಜನೇ ಸಪ್ಪಧಾನಭಾವೇನ ಕುಚ್ಛಿತೇ-ಪಚ್ಚೇತು ನತ್ತಾದೀವುತ್ತೀಹಿ ವಸಿಟ್ಠಾದೀಹಿ ಣಾದಿಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ ವಾಸಿಟ್ಠೋತಿಆದಿ, ಇತ್ಥಿಯಞ್ಚ ನ ಹೋತಿ ವಾಸಿಟ್ಠೀತಿಆದಿ.

ಅತ್ಥತೋತಿ ಸಾಮತ್ಥಿಯತೋ. ಅಪಚ್ಚೇ ವಿಧೀಯಮಾನೋ ಪಚ್ಚಯೋ ಅಪಚ್ಚವತಾ ಜಾಯಮಾನೋ ತಸ್ಸಾಪಚ್ಚನ್ತಿ ಅತ್ಥೇ ಜಾಯತಿ. ಸೋಚಾಯ ಮತ್ಥವಿಸೇಸೋ ಛ(ಟ್ಠಿಯನ್ತ) ತಾಭಾವೇ ಕಥಂ ಸಿಯಾತಿ ಇದಮೇತ್ಥ ಸಾಮತ್ಥಿಯಂ. ಅನನ್ತರೇ ವಾಪಚ್ಚೇ ಪುತ್ತೇ-ಭಿಧೇಯ್ಯ ನತ್ತಾದೋ ವಾಪಚ್ಚೇ-ಭಿಧೇಯ್ಯಾತಿ ಸಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕುತೋಚಿ ಅಪಚ್ಚವತಾ ನತ್ತಾದೋ ಏವ. ಇದಞ್ಚ ಸಬ್ಬಮ್ಬಹುಲವಚನೇವ ಸಮ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಆಹ- ‘ಬಹುಲಾಧಿಕಾರಾ’ತಿ. ಅಪಚ್ಚೇತಿ ಏಕವಚನೇನ ನಿದ್ದೇಸೇ ಪುಮುನಾ ನಪುಂಸಕೇನ ಕರಿಯತಿ, ತೇನೇ ಕಸ್ಮಿಂ ಯೇವಾಪಚ್ಚೇ ಸಿಯಾ, ನ ಬಹೂಸು ವಸಿಟ್ಠಸ್ಸಾಪಚ್ಚಾನಿ ವಾಸಿಟ್ಠಾನಿ, ನ ಚಿತ್ಥಿ ವಾಸಿಟ್ಠಾನಿ, ನ ಚಿತ್ಥಿಯಂ ವಾಸಿಟ್ಠೀತ್ಯಾಸಙ್ಕಿಯಾಹ-‘ಇದಞ್ಚೇ’ಚ್ಚಾದಿ. ಇದಞ್ಚ ಅಪಚ್ಚವಚನಞ್ಚ. ಇಮಿನಾ ಚೇತ್ಥ ತಥಾ ನಿಸ್ಸಯಕರಣಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಸ್ಸ ವಚನಿಚ್ಛಾಭಾವತೋತಿ ತಸ್ಸ ಲಿಙ್ಗವಚನಸ್ಸ ಸುತ್ತೇ ವತ್ತುಮಿಚ್ಛಾಯಾಭಾವತೋತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಕಿಂ ಪನ ಕಾರಣಂ ಸುತ್ತೇ ಲಿಙ್ಗವಚನಾವಚನಿಚ್ಛಾಯಂ ತಸ್ಸಾಪ್ಪಧಾನತ್ತಾ ಯೇನಕೇನಚಿ ಲಿಙ್ಗಾದಿನಾ ನಿದ್ದೇಸೋ-ವಸ್ಸಂ ಕತ್ತಬ್ಬೋತಿ ನಾನನ್ತರಿಯಕತ್ತಾ ತಸ್ಸೇಹೋಪಾದಾನಂ, ಯಥಾಧಞ್ಞತ್ಥಿನೋಪಲಾಲಾದಿನೋಪ್ಯಪ್ಪಧಾನಸ್ಸೋಪಾದಾನನ್ತಿ. ತತೋಯೇವಾಹ-‘ಉಪಲಕ್ಖೀಯಸ್ಸೇತ್ಥ ಪಧಾನತ್ತಾ’ಚ್ಚಾದಿ. ಇತ್ಥಿಪುಮತ್ತಯುತ್ತಜಞ್ಞವಿಸೇಸೋ ಉಪಲಕ್ಖೀಯೋ, ಅಪಚ್ಚೇತೀದಮುಪಲಕ್ಖಣಂ, ಸಯನ್ತಿ ಯಥಾವುತ್ತಮುಪಲಕ್ಖಣಂ ಸಯಂ. ಕಾರಿಯಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾತಿ ಪುಮೇ ನಪುಂಸಕೇಪಚ್ಚೇ-ಭಿಧೇಯ್ಯೇ ವಿಧಿ ಹೋತಿಚ್ಚೇವಂ ಕಾರಿಯಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ವತ್ತುಂ ನ ಇಟ್ಠಂ.

ವಚನನ್ತರೇಪಿ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ವಚನೇ. ಆಣೀತಿ ಣಿಪ್ಪಚ್ಚಯಸುತ್ತಂ ವದತಿ. ಅಗೋತ್ತಾದಿತೋತಿ ಯೋಗೋತ್ತಸ್ಸಾದಿಭೂತೋ ನ ಹೋತಿ, ತತೋ, ತೇನೇವ ‘‘ಆಣೀ’’ತಿ ಸುತ್ತೇ (೪-೫) ವಕ್ಖತಿ-‘ಅಕಾರನ್ತಮತ್ತತೋವಾಯಂಣಿನ ಗೋತ್ತಾದಿಭೂತತೋ’ತಿ. ವಾಕ್ಯಸಮಾಸಾಪೀತಿ ಯಥಾಸಙ್ಖ್ಯೇನಾಹ. ತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇತಿ ತಸ್ಮಿಂ ವಾಕ್ಯೋಪದಸ್ಸಿತೇ ಅತ್ಥೇ, ತನ್ತಿ ವಾಕ್ಯಂ. ಸಮಾಸವುತ್ತಿಞ್ಚ ನಿವತ್ತೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

ಸತಿಪನಾತಿ ವಾಕಾರೇ ಸತಿ ತು ಅನಿಚ್ಚತ್ತಾ ಣಪ್ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ. ಸೋಪೀತಿ ಸಮಾಸೋಪಿ, ಸಮಾಸೋತಿಆದಿನಾ ಪಕ್ಖನ್ತರಮಾಹ. ತೇನ ವಾಕ್ಯಸಿಜ್ಝನೇನ. ಪಕ್ಖೇ ವಾಕ್ಯಸಮಾಸಾಪಿ ಸಿಯುನ್ತಿ ಪಕ್ಖೇ ಸಮಾಸವುತ್ತಿಯಾ ಏವ ಬಾಧಿತತ್ತಾ ಪಕ್ಖನ್ತರೇ ಣಾದಿವುತ್ತಿ ನ ಬಾಧೀಯತೀತಿ ವಾಕ್ಯವುತ್ತಿಯೋಪಿ ಸಿಯುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ.