೪. ಅಬ್ಯಯವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ

೧೧೩೬-೧೧೩೭. ಚಿರಸ್ಸಾದಯೋ ಚತ್ತಾರೋ ಚಿರತ್ಥಕಾ. ಚಿರಾಯ, ಚಿರಾ ಚಾತ್ರ. ಸಹಾದಯೋಪಿ ಚತ್ತಾರೋ ಸಹತ್ಥಾ. ಪುನಪ್ಪುನಮಾದಯೋ ಪಞ್ಚ ಪುನಪ್ಪುನತ್ಥಾ. ವಿನಾದಯೋ ಪಞ್ಚ ವಜ್ಜನತ್ಥಾ.

೧೧೩೮. ಬಲವಂ ಸುಟ್ಠು ಅತೀವ ಕಿಮುತ ಸು ಅತಿ ಏತೇ ಛ ಅತಿಸಯತ್ಥೇ. ಪಸಂಸಾಯಞ್ಚ ಸುಟ್ಠು. ಪಞ್ಹೇಪಿ ಕಿಮುತ. ಆಹೋ ಕಿಂ ಕಿಮು ಉದಾಹು ಕಿಮುತ ಉದ ಏತೇ ಛ ವಿಕಪ್ಪೇ ವಿತಕ್ಕೇ. ತತ್ರ ಆಹೋಸದ್ದೋ ದೀಘಾದಿ. ‘‘ದಿಟ್ಠೋ ಆಹೋ ಉದಾಹು ಚ, ವಿಕಪ್ಪತ್ಥೇ ವಿಭಾವನೇ’’ತಿ ಹಿ ಭಾಗುರಿ. ಖಾಣುರಯಮಾಹೋ ಪುರಿಸೋ. ರುದ್ದೋ ತು ರಸ್ಸಾದಿಮಾಹ ‘‘ಇಸ್ಸರೇಪ್ಯಧಿಕೇಪಿ ಚ, ವಿಕಪ್ಪೇವಿಮ್ಹಯೇಪ್ಯಹೋ’’ತಿ. ಕಿಮುಸದ್ದೋ ರಸ್ಸನ್ತೋ. ಕಿಮಾಯಂ ಖಾಣು, ಕಿಮು ಪುರಿಸೋ. ಉದಸದ್ದೋ ರಸ್ಸಾದಿ. ಧೂಮೋಯಮೋದ ಕಾಪೋತಂ, ಸಮೂಹತ್ಥೇ ಣೋ. ಕಿಞ್ಚಸದ್ದೋಪಿ ವಿಕಪ್ಪೇ. ಕಿಮುತಸದ್ದೋ ಅತಿಸಯೇತಿ ವುತ್ತೋ.

೧೧೩೯. ಭೋ ಅರೇ ಅಮ್ಭೋ ಹಮ್ಭೋ ರೇ ಜೇ ಅಙ್ಗ ಆವುಸೋ ಹೇ ಹರೇ ಏತೇ ದಸ ಅವ್ಹಾನೇ. ಹಂ ಹೋಸದ್ದಾಪ್ಯತ್ರ. ಕಥಂ ಕಿಂಸು ನನು ಕಚ್ಚಿ ನು ಕಿಂ ಏತೇ ಛ ಸಮಾ ಸಮಾನತ್ಥಾ.

೧೧೪೦. ಅಧುನಾ, ಏತರಹಿ, ಇದಾನಿ, ಸಮ್ಪತಿ ಚಾತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಇದಾನೀತ್ಯತ್ಥೇ. ಅಞ್ಞದತ್ಥು ತಗ್ಘ ಸಸಕ್ಕಂ ಅದ್ಧಾ ಕಾಮಂ ಜಾತು ವೇ ಹವೇ ಏತೇ ಅಟ್ಠ ಏಕಂಸೇ ಏಕಂಸತ್ಥೇ.

೧೧೪೧. ಯಾವತಾದಯೋ ಸತ್ತ ಪರಿಚ್ಛೇದವಾಚಕಾ. ತತ್ರ ಯಾವತಾ, ಯಾವಾತಿ ದ್ವೇ ಅನಿಯಮಪರಿಚ್ಛೇದತ್ಥವಾಚಕಾ. ತಾವತಾ, ತಾವ, ಏತ್ತಾವತಾತಿ ನಿಯಮಪರಿಚ್ಛೇದತ್ಥವಾಚಕಾ. ಕಿತ್ತಾವತಾ, ಕೀವೇತಿ ಪರಿಚ್ಛೇದಪುಚ್ಛನತ್ಥವಾಚಕಾ.

೧೧೪೨-೧೧೪೩. ಯಥಾ ತಥಾ ಯಥೇವ ಏವಂ ಯಥಾನಾಮ ಯಥಾಹಿ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಏವಮೇವಂ ವಾ ತಥೇವ ಯಥಾಪಿ ಏವಮ್ಪಿ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಯಥರಿವ ಯಥಾ ಚ ವಿಯ ತಥರಿವ ಇಚ್ಚೇತೇ ಸತ್ತರಸ ಪಟಿಭಾಗತ್ಥೇ ಸದಿಸತ್ಥೇ ಭವನ್ತಿ.

೧೧೪೪. ಸಂ, ಸಾಮಂ, ಸಯಞ್ಚೇತಿ ತಯೋ ಸಯಮಿಚ್ಚತ್ಥೇ. ಆಮ ಸಾಹು ಲಹು ಓಪಾಯಿಕಂ ಪತಿರೂಪಂ ಸಾಧು ಏವಂ ಏತೇ ಸತ್ತ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನತ್ಥೇ. ಆಮನ್ತಾಪ್ಯತ್ರ.

೧೧೪೫. ಯಮಾದಯೋ ಛ ಕಾರಣತ್ಥೇಸಿಯುಂ. ಚನಸದ್ದೋ, ಚಿಸದ್ದೋ ಚಾತಿ ದ್ವೇ ಅಸಾಕಲ್ಯೇ ಅಸಕಲತ್ಥೇ. ಕದಾಚನಂ, ಕದಾಚೀತ್ಯಾದಿ ಪಯೋಗೋ. ಮುಧಾಸದ್ದೋ ನಿಪ್ಫಲೇ ಫಲರಹಿತೇ, ನಿಪ್ಪಯೋಜನೇತ್ಯತ್ಥೋ. ಅಮೂಲೇಪಿ ಚ ಮುಧಾ.

೧೧೪೬. ಜಾತುಸದ್ದೋ ಏಕಂಸೇಪಿ. ಸಬ್ಬತೋ, ಸಮನ್ತತೋ, ಪರಿತೋ, ಸಮನ್ತಾ ಚಾತಿ ಚತ್ತಾರೋ ತುಲ್ಯತ್ಥಾ.

೧೧೪೭. ನ ಅ ನೋ ಮಾ ಅಲಂ ನಹಿ ಇಚ್ಚೇತೇ ಛ ನಿಸೇಧೇ. ಚೇ, ಸಚೇ, ಯದೀತಿ ತಯೋ ಯದ್ಯತ್ಥೇ. ಸದ್ಧಂಸದ್ದೋ ಅನುಕೂಲತ್ಥೇ. ನತ್ತಂ ದೋಸೋ ಚ ರಜನೀಯಮಿಚ್ಚತ್ಥೇ. ದಿವಾಸದ್ದೋ ಅಹೇ ಅಹನೀತ್ಯತ್ಥೇ.

೧೧೪೮. ಈಸಂ, ಕಿಞ್ಚಿ, ಮನಂ ಇಚ್ಚೇತೇ ಅಪ್ಪತ್ಥೇ. ಅತಕ್ಕಿತೇ ಅವಿತಕ್ಕಿತೇ. ಬಲಕ್ಕಾರೇ ತು ಸಾಹಸಂ. ಅಗ್ಗತೋ, ಪುರತೋ ಚ ಪುರೇಇಚ್ಚತ್ಥೇ. ಪೇಚ್ಚ ಅಮುತ್ರಸದ್ದಾ ಭವನ್ತರೇ.

೧೧೪೯. ಅಹೋ ಚ ಹಿ ಚಾತಿ ಏತೇ ವಿಮ್ಹಯೇ. ವಿಕಪ್ಪೇಪಿ ಅಹೋ. ಸಮ್ಮೋದೇಪಿ ಹಿ. ತುಣ್ಹೀಸದ್ದೋ ಮೋನೇ ಅಭಾಸನೇ. ಆವಿ, ಪಾತು ಚ ಪಾಕಟತ್ಥೇ. ಸಜ್ಜು ಸಪದಿಸದ್ದಾ ತಙ್ಖಣೇತ್ಯತ್ಥೇ.

೧೧೫೦. ಸುದಂ ಖೋ ಅಸ್ಸು ಯಗ್ಘೇ ವೇ ಹಾದಯೋ ಹಕಾರಾದಯೋ ಚ ಪದಪೂರಣೇ ಸಿಯುಂ. ಅನ್ತರೇನ, ಅನ್ತರಾ, ಅನ್ತೋ ಚಾತಿ ಏತೇ ಅಬ್ಭನ್ತರೇಇಚ್ಚತ್ಥೇ. ಅವಸ್ಸಂ, ನೂನ ಚ ನಿಚ್ಛಯತ್ಥೇ.

೧೧೫೧. ಸಂಸದ್ದೋ ದಿಟ್ಠಾಸದ್ದೋ ಆನನ್ದತ್ಥೇ. ಸಮುಪಜೋ, ಸಂಪ್ಯತ್ರ. ಕಾಮಪ್ಪವೇದನೇ ಇಚ್ಛಾಯ ಅಕ್ಖಾನೇ ಕಚ್ಚಿ ಜೀವತಿ ತೇ ಮಾತಾ, ಮಮೇದಮಭಿಮತಮಿಚ್ಚತ್ಥೇ. ಉಸೂಯೋಪಗಮೇ ಉಸೂಯಾಪುಬ್ಬಕೇ ಉಪಗಮೇ.

‘‘ಕಾಮಾನುಮತಿಯಂ ಕಾಮೋ,

ಉಸೂಯೋಪಗಮೇಪಿ ಚಾ’’ತಿ ರುದ್ದೋ.

ಉಸೂಯೋಪಗಮಾನುಞ್ಞಾಣೇಪಿಚಾಯಂ ಅತ್ಥೋ ದಿಸ್ಸತೇ.

೧೧೫೨-೧೧೫೩. ಯಥಾತ್ತನ್ತಿ ಸಚ್ಚಂ. ತಥಸ್ಸ ಅನತಿಕ್ಕಮೋ ಯಥಾತಥಂ, ಯಥಾತ್ಥೇ ಅಬ್ಯಯೀಭಾವೋ. ತಥಸದ್ದೋಯಂ ಭೂತಪರಿಯಾಯೋ. ಸದಾಸದ್ದೋ, ಸನಂಸದ್ದೋ ಚಾತಿ ನಿಚ್ಚೇ. ಸನಸದ್ದೋಪ್ಯತ್ರ. ಪಾಯೋ, ಬಾಹುಲ್ಯಞ್ಚ ಸಮಾ. ಪಞ್ಚಕಂ ಬಾಹ್ಯೇ. ಸಣಿಕಂಸದ್ದೋ ಅಸೀಘೇ.

೧೧೫೪. ಸಮ್ಮಾ, ಸುಟ್ಠೂತಿ ದ್ವೇ ಅಭಿಧಾನಾನಿ.

೧೧೫೫. ಸಾಯಂ ಸಾಯೇ ಸಾಯನ್ಹೇ. ಅತ್ರಾಹೇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅಹನಿ ಅಜ್ಜಸದ್ದೋ.

೧೧೫೬. ಯತ್ಥಾದಯೋ ತಯೋ ಅನಿಯಮಟ್ಠಾನಾದಿವಾಚಕಾ. ತತ್ಥಾದಯೋ ನಿಯಮಟ್ಠಾನಾದಿವಾಚಕಾ.

೧೧೫೭. ಸಮ್ಮುಖಾ, ಆವಿ, ಪಾತು ಚ ಸಮಾನತ್ಥಾ.

೧೧೫೮. ಅಪ್ಪೇವಾದಯೋ ತಯೋ ಸಂಸಯತ್ಥಮ್ಹಿ. ಇತಿ ಇತ್ಥಂ ಏವಂಸದ್ದಾ ನಿದಸ್ಸನೇ ವತ್ತನ್ತಿ. ಕಥಞ್ಚಿಸದ್ದೋ ಕಿಚ್ಛತ್ಥೇ.

೧೧೫೯. ಖೇದೋ ಖಿನ್ನತಾ. ಪಚ್ಚಕ್ಖೇ ಸಚ್ಛಿಸದ್ದೋ. ಥಿರೇ, ಅವಧಾರಣೇ ಚ ಧುವಂ. ತಿರೋ ತಿರಿಯಂಸದ್ದಾ ಸಮಾ. ದುಟ್ಠುಕುಸದ್ದಾ ಕುಚ್ಛಾಯಂ.

೧೧೬೦. ಆಸಿಟ್ಠತ್ಥಮ್ಹಿ ಸುವತ್ಥಿ. ಧಿಸದ್ದೋ ನಿನ್ದಾಯಂ. ಕುಹಿಞ್ಚನಾದಯೋ ಸತ್ತ ಠಾನಾದಿಪುಚ್ಛನತ್ಥಾ.

೧೧೬೧. ಇಹ ಇಧ ಅತ್ರ ಏತ್ಥ ಅತ್ಥ ಏತೇ ಓಕಾಸತ್ಥಾದಿವಾಚಕಾ. ಸಬ್ಬಸ್ಮಿಂ ಕಾಲಾದಿಕೇ ಸಬ್ಬತ್ರಾದಿದ್ವಯಂ. ಕಿಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಕದಾ. ಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಕುದಾಚನಂ.

೧೧೬೨-೧೧೬೩. ವಿಭತ್ಯನ್ತನಾಮಸರಾಖ್ಯಾತಪತಿರೂಪಕೇ ಅಬ್ಯಯೇ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತದಞ್ಞಭಾವೇ ಅಬ್ಯಯೇ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಆದಿಕಮ್ಮೇ’’ಇಚ್ಚಾದಿ. ತತ್ರ ವಿಭತ್ಯನ್ತಪತಿರೂಪಕಂ ಯಥಾ – ‘‘ಚಿರಸ್ಸಂ, ಚಿರಂ, ಚಿರೇನಿ’’ಚ್ಚಾದಿ. ನಾಮಪತಿರೂಪಕಂ ಯಥಾ – ‘‘ಆಮ, ಸಾಹು, ಲಹು, ಓಪಾಯಿಕ’’ಮಿಚ್ಚಾದಿ. ಸರಪತಿರೂಪಕಂ ಯಥಾ – ‘‘ಅ’’-ಇಚ್ಚಾದಿ. ಆಖ್ಯಾತಪತಿರೂಪಕಂ ಯಥಾ – ‘‘ಅತ್ಥಿ’’ಇಚ್ಚಾದಿ.

ಸಮ್ಭವೋ ಪಭವೋ. ಉದಿಣ್ಣೇ ಪವುದ್ಧೇ ವಡ್ಢನೇ. ತಿಸ ಪೀಣನೇ,ತಿ, ತಿತ್ತಿ. ನಿಯೋಗೇ ನಿಯೋಜನೇ. ಅಗ್ಗೇ ಉತ್ತಮೇ. ತಪ್ಪರೇ ತಪ್ಪಧಾನೇ. ಸಙ್ಗೇ ಲಗ್ಗನೇ. ಪಕಾರೇ ಸದಿಸೇ, ಭೇದೇ ವಾ. ಅನ್ತೋಭಾವೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತೇ. ವಿಯೋಗೇ ಪವಾಸೇ. ಅವಯವೇ ಪದೇಸೇ. ಧಿತಿಯಂ ವೀರಿಯೇ ಪಧಾನೇ. ಏತೇ ಚತ್ಥಾ ಧಾತುಸಂಯೋಗತ್ಥಾ ವಾ ನಾಮಸಂಯೋಗತ್ಥಾ ವಾ ಭವನ್ತಿ. ಅಸಂಯೋಗಸ್ಸ ಪನ ನಾಮಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ‘‘ಪೋ ಸಿಯಾ ಪರಮತ್ಥಸ್ಮಿಂ, ಪಾತು ವಾತೇಸು ಪಾ ಭವೇ’’ತಿ ಏಕಕ್ಖರಕೋಸೇ [ಏಕಕ್ಖರಕೋಸ ೭೩ ಗಾಥಾ] ವುತ್ತೋ.

೧೧೬೪. ವಿಕ್ಕಮೋ ಪಧಾನಂ.

೧೧೬೫-೧೧೬೭. ಸನ್ಯಾಸೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೇ. ಮೋಕ್ಖೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ರಾಸಿ ನಿಕರೋ. ಗೇಹೇ ನಿಲಯೇ. ಆದೇಸೋ ಆಚಿಕ್ಖನಂ. ಉಪಮಾಯ ಸನ್ನಿಭೇ. ಅಚ್ಚಯೋ ಅತಿಕ್ಕಮೋ. ಸಾಮೀಪ್ಯೇ ಸಮೀಪಭಾವೇ. ಉಪರತಿ ಉಪಸಮೋ. ನೀಹರಣಂ ಅಪನಯನಂ. ಆವರಣಂ ನೀವರಣಂ [ಆಹರಣಂ ಗಹಣಂ (ಕ.)].

೧೧೬೮. ಉದ್ಧಕಮ್ಮೇ ಉಯ್ಯಾನೇ. ವಿಯೋಗೇ ಉಪ್ಪಾಸಿತೇ. ಅತ್ಥಲಾಭೋ ಉಪ್ಪತ್ತಿ. ಪಬಲತ್ತೇ ಮಹಾಬಹಲತ್ತೇ. ದಕ್ಖಗ್ಗತಾಸೂತಿ ದಕ್ಖಭಾವೇ, ಅಗ್ಗಭಾವೇ ಚ. ಸತ್ತಿಯಂ, ಮೋಕ್ಖೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಚ.

೧೧೬೯. ದು ಚ ಅಭಾವೇ ದುಸ್ಸೀಲೋ, ದುಪ್ಪಞ್ಞೋ. ಅಸಮಿದ್ಧಿಯಂ ದುಬ್ಭಿಕ್ಖಂ. ಅನನ್ದನಂ ಅಮೋದನಂ.

೧೧೭೦. ಸಮನ್ತತ್ತಸಮಿದ್ಧೀಸೂತಿ ಸಮನ್ತಭಾವೇ, ಸಮಿದ್ಧಿಯಞ್ಚ. ಸಙ್ಗತೇ ಸಹಿತೇ. ವಿಧಾನೇ ಕರಣೇ. ಪಭವೋ ಸಮ್ಭವೋ. ಪುನಪ್ಪುನಕ್ರಿಯಾ ಪುನಪ್ಪುನಕರಣಂ.

೧೧೭೧-೧೧೭೨. ಅತಿಸಯೋ ಅತ್ರ ಅಧಿಮತ್ತಂ. ಭುಸತ್ಥೋ ಸಮನ್ತತ್ಥೋ, ತೇನ ಸಮನ್ತ ಪರಿಯಾಯೋಪಿ ಭುಸಸದ್ದೋ ಅತ್ಥೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಇಸ್ಸರಿಯೋ ಪಭೂತಿ. ಅಚ್ಚಯೇ ಅತಿಕ್ಕಮೇ. ಕಲಹೇ ವಿಗ್ಗಹೇ. ಭಾಸೇ ಕಥನೇ, ‘‘ಭಾಸಾಯಾ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ಕುಚ್ಛನೇ ಕುಚ್ಛಾಯಂ. ಅನಭಿಮುಖತ್ಥೇ ವಿಮುಖೋ. ಮೋಹೋ ವಿಮತಿ. ಪಧಾನೇ ವಿಸಿಟ್ಠೇ. ದಕ್ಖತಾ ಛೇಕತಾ. ಖೇದೇ ಪರಿಸ್ಸಮೇ.

೧೧೭೩. ಜಾನನೇ ಅವಗತೇ. ಅಧೋಭಾಗೇ ಅವಂಸಿರೇ. ಅನಿಚ್ಛಯೇ ಅನಿಣ್ಣಯೇ. ಪರಿಭವೇ ಅವಞ್ಞಾತೇ. ದೇಸೋ ಚ ಬ್ಯಾಪನಞ್ಚ ಹಾನಿ ಚಾತಿ ದ್ವನ್ದೋ. ವಚೋಕ್ರಿಯಾಯ ವಚನಕ್ರಿಯಾಯಂ. ಥೇಯ್ಯೇ ಚೋರಿಯೇ. ಅಞ್ಞಾಣೇ ಚ ಪತ್ತಿಆದಿಕೇ ಚ.

೧೧೭೪. ಪಚ್ಛಾತ್ಥೇ ಅನುಚರೋ. ಭುಸತ್ಥೇ ಅನುಗ್ಗತೋ. ಸದಿಸೇ ಅನುರೂಪೋ. ಅನುವತ್ತಿಯಂ ಅನ್ವೇತಿ. ಹೀನೇ ಅನು ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಪಞ್ಞವನ್ತೋ. ತತಿಯತ್ಥೇ ನದಿಮನ್ವವಸಿತಾ ಬಾರಾಣಸೀ. ದೇಸೇ, ಲಕ್ಖಣೇ, ವಿಚ್ಛಾಯಂ, ಇತ್ಥಮ್ಭೂತೇ, ಭಾಗಾದಿಕೇ ಚ ಅನು. ಲಕ್ಖಣೇ ರುಕ್ಖ’ಮನು ವಿಜ್ಜೋತತೇ ಚನ್ದೋ. ವಿಚ್ಛಾಯಂ ರುಕ್ಖಂ ರುಕ್ಖಮನು ತಿಟ್ಠತಿ. ಇತ್ಥಮ್ಭೂತೇ ಸಾಧು ದೇವದತ್ತೋ ಮಾತರ’ಮನು. ಭಾಗೇ ಯದೇತ್ಥ ಮಂ ಅನು ಸಿಯಾ.

೧೧೭೫. ಆಲಿಙ್ಗನೇ ಪರಿಸ್ಸಜತಿ. ದೋಸಕ್ಖಾನೇ ಪರಿಭಾಸೇತ್ವಾ. ನಿವಾಸನೇ ವತ್ಥಂ ಪರಿದಹಿತ್ವಾ. ಅವಞ್ಞೋ ಪರಿಭವೋ. ಆಧಾರೇ ಭೋಜನೇ ಸೋಕೇ ಬ್ಯಾಪನೇ. ತತ್ವೇ ಸಭಾವೇ. ಲಕ್ಖಣಾದೋ ಲಕ್ಖಣವಿಚ್ಛಾಇತ್ಥಮ್ಭೂತಭಾಗೇ.

೧೧೭೬. ವಿಸಿಟ್ಠೇ ಅಭಿಧಮ್ಮೋ. ಉದ್ಧಕಮ್ಮೇ ಸಾರುಪ್ಪೇ ವುದ್ಧಿಯಂ ಪೂಜಾಯಂ ಅಧಿಕೇ. ಕುಲೇ ಅಭಿಜನೋ. ಅಸಚ್ಚೇ ಲಕ್ಖಣಾದಿಮ್ಹಿ ಚತುಬ್ಬಿಧೇ [‘ಅಭಿರಭಾಗೇ (ಪಾ.೧.೪.೯೧)’ ತಿ ಅಭಿಸ್ಸ ಭಾಗವಜ್ಜಿತೇಸು ಲಕ್ಖಣಾದೀಸು ಕಮ್ಮಪ್ಪವಚನೀಯಸಞ್ಞಾ ವುತ್ತಾ (ರೂಪಸಿದ್ಧಿ-ಕಾರಕತಣ್ಡೇ)].

೧೧೭೭. ಅಧಿಕೇ ಇಸ್ಸರೇ ಪಾಠೇ ಉಚ್ಚಾರಣೇ, ಅಧಿಟ್ಠಾನೇ ಪಾಪುಣನೇ ನಿಚ್ಛಯೇ ಉಪರಿಭಾಗಾದಿಕೇ ಭಟನೇ ಭತ್ತಿಯಂ ವಿಸೇಸನೇ ಚ ಅಧಿ.

೧೧೭೮-೧೧೭೯. ವಾಮಾದಾನೇ ಇತಿ ಪಾಠೇ ವಾಮೇ ಪಟಿಲೋಮೇ, ಆದಾನೇ ಗಹಣೇ. ವಾಚಾದಾನೇ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಪಟಿನಿಧಿಮ್ಹಿ ಮುಖ್ಯಸದಿಸೇ ಬುದ್ಧಸ್ಮಾ ಪತಿ. ಪಟಿಬಾಧೇ ನಿವತ್ತನೇ. ಪಟಿಚ್ಚತ್ಥೇ ‘‘ಪಟಿಚ್ಚಾ’’ತಿ ಪದಸ್ಸ ಅತ್ಥೇ. ಲಕ್ಖಣಾದಿಕೇ ಚತುಬ್ಬಿಧೇ.

೧೧೮೦-೧೧೮೧. ಸಮೀಪೇ ಆದಿಕಮ್ಮನಿ ಮರಿಯಾದೇ ಉದ್ಧಕಮ್ಮನಿ ಇಚ್ಛಾಯಂ ಬನ್ಧನೇ ಅಭಿವಿಧಿಮ್ಹಿ ಚ ಆ. ಕಿಚ್ಛೇ ಈಸತ್ಥೇ ನಿವತ್ತಿಯಞ್ಚ ಅಪ್ಪಸಾದೇ ಆಸೀಸನೇ ಸರಣೇ ವಾಕ್ಯಸರಣೇ ಆ ಏವಂ ಅನುಸ್ಸರಂ. ಪತಿಟ್ಠಾಯಂ, ವಿಮ್ಹಯಾದೀಸು ಚ ಆ.

೧೧೮೨. ಭೂತಭಾವೇ ಅತೀತೋ.

೧೧೮೩. ಸಮ್ಭಾವನೇ ಅಪಿ ದಿಬ್ಬೇಸು ಕಾಮೇಸು, ರತಿಂ ಸೋ ನಾಧಿಗಚ್ಛತಿ [ಧ. ಪ. ೧೮೭]. ಸಮ್ಭಾವನಮಧಿಕತ್ಥವಚನೇನ ಅಞ್ಞತ್ರ ಸತ್ತಿಯಾ ಅವಿಘಾತೋ. ಸಂವರಣೇ ಅಪಿಧಾನಂ.

೧೧೮೪-೧೧೮೫. ಅಪಗತೋ ಅಪೇತೋ. ಉಪಪತ್ತಿಯಂ ಯುತ್ತಿಯಂ ಉಪೇಕ್ಖಾ. ಆಧಿಕ್ಯೇ ಉಪಖಾರಿಯಂ ದೋಣೋ. ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮನಿ ಬುದ್ಧೋಪಕ್ಕಮಂ ಕಿಲೇಸಚ್ಛೇದೋ. ಗಯ್ಹಾಕಾರೇ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನಂ. ಉಪರಿತ್ತೇ ಉಪರಿಭಾವೇ ಉಪಪನ್ನೋ. ಅನಸನೇ ಉಪವಾಸೋ.

೧೧೮೬. ಉಪದೇಸೇ ಏವಂ ತೇ ಅಭಿಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ತೇ ಪಟಿಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ. ವಚನಪಟಿಗ್ಗಾಹೇ ಏವಂ ಹೋತು. ಇದಮತ್ಥೇ ಇದಂಸದ್ದಸ್ಸ ಅತ್ಥೇ.

೧೧೮೭. ಸಮುಚ್ಚಯೇ ಕೇವಲಸಮುಚ್ಚಯೇ –

ಚೀವರಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಞ್ಚ, ಪಚ್ಚಯಂ ಸಯನಾಸನಂ;

ಅದಾಸಿ ಉಜುಭೂತೇಸು, ವಿಪ್ಪಸನ್ನೇನ ಚೇತಸಾ [ಜಾ. ೨.೨೨.೫೫೧].

ಸಮಾಹಾರೇ ಚಕ್ಖು ಚ ಸೋತಞ್ಚ ಚಕ್ಖುಸೋತಂ. ಅನ್ವಾಚಯೋ ಏಕಂ ಪಧಾನಭಾವೇನ ವತ್ವಾ ಇತರಸ್ಸ ಅಪ್ಪಧಾನಭಾವೇನ ವಚನಂ, ತಸ್ಮಿಂ. ಸೀಲಂ ರಕ್ಖಾಹಿ, ದಾನಞ್ಚ ದೇಹಿ. ಇತರೀತರೇ ಸಮಣೋ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಚ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ. ತತ್ರ ಕೇವಲಸಮುಚ್ಚಯೋ ಚ ಅನ್ವಾಚಯೋ ಚ ಸಮಾಸೇ ನತ್ಥಿ, ಇತರದ್ವಯಂ ಸಮಾಸೇಯೇವ.

೧೧೮೮. ಪಕಾರೋ ತುಲ್ಯೋ, ಭೇದೋ ಚ. ಪದತ್ಥಸ್ಸ ವಿಪಲ್ಲಾಸೇ ಗೋತಿ ಅಯಮಾಹೇತಿ. ಸಮಾಪನೇ ಇಚ್ಛಿತಸ್ಸ ಪದಸ್ಸ ಪರಿನಿಟ್ಠಾಪನೇ.

೧೧೮೯. ಪಜ್ಜಂ ವಾಸದ್ದಸ್ಸತ್ಥೇ. ವವತ್ಥಿತವಿಭಾಸಾಯಂ ವಾ ಪರೋ ಅಸರೂಪಾ. ವಿಅವಪುಬ್ಬೋ ಠಾ ಗತಿನಿವತ್ತಿಯಂ, ತೋ, ಠಾತಿಸ್ಸ ಥೋ, ಅಸರೂಪದ್ವಿತ್ತಞ್ಚ. ವವತ್ಥಿತಾ ನಿಯಮಿತಾ ವಿಭಾಸಾ ವವತ್ಥಿತವಿಭಾಸಾ. ಅವಸ್ಸಗ್ಗೇತಿ ಅವಪುಬ್ಬೋ ಸಜ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಾಲಿಙ್ಗನನಿಮ್ಮಾನೇಸು.

೧೧೯೦. ಭೂಸನೇ ಅಲಙ್ಕಾರೇ. ವಾರಣೇ ನಿವಾರಣೇ. ಪರಿಯತ್ತಿ ಪರಿಯಾಪುಣನತಾ, ಯುತ್ತತ್ಥೇಪಿ ಅಲಂ. ಅಥೋ ಅಥಸದ್ದಾ ಅನನ್ತರಾದೀಸು ಚತೂಸು ಅತ್ಥೇಸು ಸಿಯುಂ.

೧೧೯೧. ಪಸಂಸಾದೀಸು ತೀಸು. ಸ್ವೀಕಾರೇ ಪಟಿಞ್ಞಾಣೇ. ಆದಿನಾ ಪಕಾಸತ್ಥಸಮ್ಭಾಬ್ಯಾಕೋಧಾದಿಕೇ ಚತ್ಥೇ ನಾಮಸದ್ದೋ. ಅವಧಾರಣಮೇವತ್ಥೋ.

೧೧೯೨. ಅನುಞ್ಞಾ ಅನುಮತಿ. ಸನ್ತಾನಂ ಅನುನಯೋ. ಆಲಪನಂ ಸಮ್ಬೋಧನಂ. ವತಸದ್ದೋ ಏಕಂಸೇ ದಯಾಯಂ ಕರುಣಾಯಂ ಹಾಸೇ ಪಹಾಸೇ ಖೇದೇ ಪರಿಸ್ಸಮೇ ಆಲಪನೇ ವಿಮ್ಹಯೇ ಅಚ್ಛರಿಯೇ ಚ ಸಿಯಾ.

೧೧೯೩. ವಾಕ್ಯಾರಮ್ಭೇ ‘‘ಹನ್ದ ವದಾಮಿ ತೇ’’ತಿ. ವಿಸಾದೇ ಖೇದೇ. ಯಾವ ತಾವ ತೂತಿ ಯಾವತಾವಸದ್ದಾ ಸಾಕಲ್ಯೇ ನಿರವಸೇಸೇ. ಯಾವದತ್ಥಂ ತಾವ ಗಹಿತಂ. ಮಾನೇ ಪಮಾಣೇ. ‘‘ಯಾವ ಪಮಾಣಮರಿಯಾದಾ-ವಧಾರಣತ್ಥಕಂ ಮತ’’ಮಿತಿ ಭಾಗುರಿ. ಅವಧಿಮ್ಹಿ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೇ.

೧೧೯೪. ಪುರತ್ಥಾಸದ್ದೋ ಪಾಚಿಯಂ ದಿಸಾಯಂ ಇಚ್ಚತ್ಥೇ, ಪುರತ್ಥೇ ವಕ್ಖಮಾನೇ, ಅಗ್ಗತೋ ಸಮುದ್ಧೇ ಇಚ್ಚತ್ಥೇ ಚ ಪಠಮೇಪಿ ಆದಿಮ್ಹಿ ವತ್ತತಿ. ಪಬನ್ಧೇ ವಾಕ್ಯರಚನಾಯಂ ವಾಕ್ಯಪಬನ್ಧೇ ಪುರಾಣಾದಿಕೇ. ಚಿರನ್ತರೇ ಅತೀತಭೂತೇ. ನಿಕಟೇ ಸನ್ನಿಹಿತೇ. ಆಗಾಮಿಕೇ ಅನಾಗತೇ.

೧೧೯೫. ಖಲುಸದ್ದೋ ನಿಸೇಧೇ ವಾಕ್ಯಾಲಙ್ಕಾರೇ ವಾಕ್ಯಭೂಸಾಯಂ ಅವಧಾರಣೇ ಏವತ್ಥೇ, ಪಸಿದ್ಧಿಯಞ್ಚ ವತ್ತತಿ. ಅಭಿತೋಸದ್ದೋ ಆಸನ್ನೇ ಅಭಿಮುಖೇ ಉಭಯತೋ ಇಚ್ಚತ್ಥೇ, ಆದಿನಾ ಸೀಘೇ, ಸಾಕಲ್ಯೇ ಚ ಅತ್ಥೇ ವತ್ತತಿ. ಆಸನ್ನೇ ಅಭಿತೋಯಂ ನದೀ. ಅಭಿಮುಖೇ ಅಭಿತೋವ ತಾತಾ. ಉಭಯತೋಇಚ್ಚತ್ಥೇ ಅಭಿತೋ ಮಗ್ಗಸ್ಸ. ಸೀಘೇ ಅಭಿತೋ ಅಧೀಯಿತ್ವಾ. ಸಾಕಲ್ಯೇ ಅಭಿತೋ ವನಂ ದಡ್ಢಂ.

೧೧೯೬. ಯದ್ಯಪಿಸದ್ದತ್ಥೇ ಅನುಗ್ಗಹಣಗರಹತ್ಥೇ. ಏಕಂಸತ್ಥೇ ಅವಿತಥತ್ಥೇ. ಅಥೋ ಪನಸದ್ದೋ ವಿಸೇಸಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ, ಪದಪೂರಣತ್ಥೇ ಚ ಸಿಯಾ.

೧೧೯೭. ಹಿಸದ್ದೋ ಕಾರಣಾದೀಸು ಚತೂಸು ಅತ್ಥೇಸು ವತ್ತತಿ. ತುಸದ್ದೋ ಪನ ತತ್ಥ ಚತೂಸು ಅತ್ಥೇಸು ಮಜ್ಝೇ ಹೇತುವಜ್ಜೇ ತಿಕೇ ಅತ್ಥೇ ವತ್ತತಿ. ಕುಸದ್ದೋ ಪಾಪೇ ಈಸತ್ಥೇ ಕುಚ್ಛನೇ ಜಿಗುಚ್ಛಾಯಞ್ಚ.

೧೧೯೮. ನುಕಾರೋ ಸಂಸಯೇ, ಪಞ್ಹೇ ಚ. ನಾನಾಸದ್ದೋ ಅನೇಕತ್ಥೇ, ವಜ್ಜನೇ ಚ. ಕಿಂಸದ್ದೋ ಪುಚ್ಛಾಯಂ, ಜಿಗುಚ್ಛಾಯಞ್ಚ, ಅಬ್ಯಯೋ. ತಿಲಿಙ್ಗೋ ಚ, ನಿಯಮೇ ತು ತಿಲಿಙ್ಗೋವ. ವಾರಿಮ್ಹಿ ಉದಕೇ. ಮುದ್ಧನಿ ಸೀಸೇ ಚ, ಕಂ ಸುಖೇಪಿ, ವುತ್ತಞ್ಚ ನಾನತ್ಥಸಙ್ಗಹೇ –

‘‘ಕೋ ಬ್ರಹ್ಮತ್ತಾನೀಲಕ್ಕೇಸು, ಸಮಾನೇ ಸಬ್ಬನಾಮಿಕೇ;

ಪಾವಕೇ ಚ ಮಯೂರೇ ಚ, ಸುಖಸೀಸಜಲೇಸು ಕ’’ನ್ತಿ.

೧೧೯೯. ಅಮಾಸದ್ದೋ ಸಹತ್ಥೇ, ಸಮೀಪತ್ಥೇ ಚ, ಅಮಾವಾಸೀ, ಅಮಾಗತೋ ಚ. ಪುನಸದ್ದೋ ಭೇದೇ ವಿಸೇಸೇ. ಅಪಠಮೇ ಪುನ ದದಾತಿ. ಕಿರಸದ್ದೋ ಅನುಸ್ಸವೇ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಸವನೇ, ಅರುಚಿಯಞ್ಚ. ಉದಸದ್ದೋ ಅಪ್ಯತ್ಥೇ ಪಞ್ಹೇ. ವಿಕಪ್ಪನೇ ಅತ್ಥನ್ತರಸ್ಸ ವಿಕಪ್ಪನೇ ಚ.

೧೨೦೦. ಪಚ್ಛಾಸದ್ದೋ ಪತೀಚಿಯಂ ದಿಸಾಯಂ. ಚರಿಮೇ ಅನಾಗತೇ ಕಾಲೇ. ಸಾಮಿಸದ್ದೋ ತು ಅದ್ಧೇ ಭಾಗೇ, ಜಿಗುಚ್ಛನೇ ನಿನ್ದಾಯಞ್ಚ. ಅದ್ಧೇ ಭಾಗೇ ಸಾಮಿ ವುತ್ತಂ, ಜಿಗುಚ್ಛನೇಪಿ ತದೇವ. ಪಾತು ಪಕಾಸೇ ಪಕಾಸನೀಯೇ, ಸಮ್ಭವೇ ಉಪ್ಪತ್ತಿಯಞ್ಚ. ಮಿಥೋಸದ್ದೋ ಅಞ್ಞೋಞ್ಞೇಇಚ್ಚತ್ಥೇ, ರಹೋಇಚ್ಚತ್ಥೇ ಚ.

೧೨೦೧. ಹಾಸದ್ದೋ ಖೇದೇ, ಸೋಕೇ, ದುಕ್ಖೇ ಚ. ಅಹಹಸದ್ದೋ ಖೇದೇ, ವಿಮ್ಹಯೇ ಅಬ್ಭುತೇ ಚ. ಧಿಸದ್ದೋ ಹಿಂಸಾಪನೇ, ನಿನ್ದಾಯಞ್ಚ. ತಿರಿಯಂ ತಿರೋಸದ್ದಾ ಪಿಧಾನೇ ವತ್ತನ್ತಿ. ತಿರಿಯಂ ಕತ್ವಾ ಕಣ್ಡಙ್ಗತೋ, ತಿರೋಕತ್ವಾ ವಾ.

೧೨೦೨-೧೨೦೩. ಸಙ್ಖ್ಯಾತಾಸಙ್ಖ್ಯಾತತ್ಥಾನಂ ಉಪಸಗ್ಗನಿಪಾತಸಙ್ಖ್ಯಾತಾನಂ ಅಬ್ಯಯಾನಂ ಪಸಿದ್ಧೇ ಪಚುರಪ್ಪಯೋಗೇ ಏಕಚ್ಚೇ ವಾ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತದಞ್ಞೇಪಿ ಸಙ್ಖೇಪನಯೇನ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ತುನಿ’’ಚ್ಚಾದಿ. ಏತ್ಥ ಚ ತುನಾದಿಸದ್ದೇಹಿ ಜ್ಜುಪರಿಯನ್ತೇಹಿ ತದನ್ತಾವ ಗಹಿತಾ, ನ ಹಿ ಕೇವಲಾನಂ ಏತೇಸಂ ಅಬ್ಯಯಭಾವೋ ಸಮ್ಭವತಿ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ತುನಪಚ್ಚಯನ್ತೋ ಚ ತಥಾ ತ್ವಾನ ತವೇ ತ್ವಾ ತುಂ ಧಾ ಸೋ ಥಾ ಕ್ಖತ್ತುಂ ತೋ ಥ ತ್ರ ಹಿಞ್ಚನಂ ಹಿಂ ಹಂ ಧಿ ಹ ಯಕಾರತೋ ಹಿಂಧ ಧುನಾ ರಹಿ ದಾನಿ, ಕಿಂಸ್ಮಾ ವೋ ದಾಚನಂ ದಾಜ್ಜಥಂ ಥತ್ತಂ ಜ್ಝಜ್ಜುಪಚ್ಚಯನ್ತೋ ಚ ಅಬ್ಯಯೀಭಾವಸಮಾಸೋ ಚ ತುನಾದೀನಂ ಯಾದೇಸನ್ತೋ ಚ ಅಬ್ಯಯಂ ನಾಮ ಭವೇತಿ. ಪಯೋಗೋ ಯಥಾ – ‘‘ಕಾತುನ, ಕತ್ವಾನ, ಕಾತವೇ, ಕತ್ವಾ, ಕಾತುಂ, ಸಬ್ಬಧಾ, ಸಬ್ಬಸೋ, ಸಬ್ಬಥಾ, ಚತುಕ್ಖತ್ತುಂ, ಸಬ್ಬತೋ, ಸಬ್ಬತ್ಥ, ಸಬ್ಬತ್ರ, ಕುಹಿಞ್ಚನಂ, ಕುಹಿಂ, ಕುಹಂ, ಸಬ್ಬಧಿ, ಇಹ, ಯಹಿಂ, ಇಧ, ಅಧುನಾ, ಏತರಹಿ, ಇದಾನಿ, ಕ್ವ, ಕುದಾಚನಂ, ಕದಾ, ಅಜ್ಜ, ಕಥಂ, ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ, ಏಕಜ್ಝಂ, ಸಜ್ಜು, ಉಪನಗರಂ, ಅನ್ತೋಪಾಸಾದಂ, ಅಭಿವನ್ದಿಯ’’ಇಚ್ಚಾದಿ. ಇದಂ ಪನ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಅಬ್ಯಯಾನಂ ಸಙ್ಖೇಪಲಕ್ಖಣಂ.

‘‘ಸದಿಸಂ ತೀಸು ಲಿಙ್ಗೇಸು, ಸಬ್ಬಾಸು ಚ ವಿಭತ್ತಿಸು;

ವಚನೇಸು ಚ ಸಬ್ಬೇಸು, ಯಂ ನ ಬ್ಯೇತಿ ತದಬ್ಯಯ’’ನ್ತಿ.

ಅಬ್ಯಯವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಇತಿ ಸಕಲಬ್ಯಾಕರಣಮಹಾವನಾಸಙ್ಗಞಾಣಚಾರಿನಾ ಕವಿಕುಞ್ಜರಕೇಸರಿನಾ ಧೀಮತಾ ಸಿರಿಮಹಾಚತುರಙ್ಗಬಲೇನ ಮಹಾಮಚ್ಚೇನ ವಿರಚಿತಾಯಂ ಅಭಿಧಾನಪ್ಪದೀಪಿಕಾವಣ್ಣನಾಯಂ ಸಾಮಞ್ಞಕಣ್ಡವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.

ನಿಗಮನವಣ್ಣನಾ

೧. ‘‘ಸಗ್ಗಕಣ್ಡೋ ಚಾ’’ತ್ಯಾದಿನಾ ಅಭಿಧಾನಪ್ಪದೀಪಿಕಾಯಂ ಕಪಾಲತೇಲವಟ್ಟಿಸದಿಸೇನ ಕಣ್ಡತ್ತಯೇನ ಸಮಙ್ಗಿತಾ ದೀಪಿತಾ.

೨. ‘‘ತಿದಿವೇ’’ತ್ಯಾದಿನಾ ತೋಟಕೇನ ತಸ್ಸಾ ಪಯೋಜನಂ ಕಥಿತಂ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಯೋ ನರೋ ಕತ್ತುಭೂತೋ ತಿದಿವೇ ದೇವಲೋಕೇ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಚ ಮಹಿಯಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ, ಭುಜಗಾವಸಥೇ ನಾಗಲೋಕೇ ಚಾತಿ ಏತೇಸು ತೀಸು ಠಾನೇಸು ಸನ್ನಿಹಿತಾನಂ ಸಕಲತ್ಥಾನಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅಭಿಧೇಯ್ಯಾನಂ ಸಮವ್ಹಯಸ್ಸ ಅಭಿಧಾನಸ್ಸ ದೀಪನಿಯಂ ಪಕಾಸನಿಯಂ ಇಹ ಅಭಿಧಾನಪ್ಪದೀಪಿಕಾಯಂ ಸವನಧಾರಣಾದಿನಾ ಕುಸಲೋ ಛೇಕೋ ಹೋತಿ, ಸ ನರೋ ಮಹಾಮುನಿನೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ವಚನೇ ಸುತ್ತಾಭಿಧಮ್ಮವಿನಯಸಙ್ಖಾತೇ ವಚನೇ ಪಟು ಛೇಕೋ ಹೋತಿ, ಪಟುತ್ತಾಯೇವ ಮತಿಮಾ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ.

೩-೯. ಇದಾನಿ ಯಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ವಿಹಾರೇ ವಸಿತ್ವಾ ಅಯಂ ಗನ್ಥೋ ವಿರಚಿತೋ, ತಸ್ಸ ನಾಮಗುಣನಿವಾಸಕರಣಪ್ಪಕಾರವಿಹಾರಗುಣನಾಮಾದೀನಿ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಚ ನಾಮಗುಣೇ ದಸ್ಸೇತುಂ ಸತ್ತ ಗಾಥಾ ವುತ್ತಾ.

ತತ್ರ ದುತಿಯಾ ಭುಜಙ್ಗಪ್ಪಯಾತಂ ನಾಮ. ತಾಸಂ ಅಯಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಾಧಿಪ್ಪಾಯಾ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾ – ಯೋ ಪರಕ್ಕಮಭುಜೋ ನಾಮ ಭೂಪಾಲೋ ರಾಜಾ ಕಾರೇಸಿ, ರಕ್ಖೇಸೀತಿ ಚ ಇಮಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಕಿಂಗುಣೋ ಸೋ ರಾಜಾ? ಗುಣಭೂಸನೋ ಸದ್ಧಾದಿಗುಣಾಲಙ್ಕಾರಧರೋ. ತೇಜಸ್ಸೀ ತೇಜೋಯುತ್ತೋ. ಜಯೀ ಅರಿಜಯೇನ ಯುತ್ತೋ. ಕೇಸರಿವಿಕ್ಕಮೋ ಕೇಸರಸೀಹೋ ವಿಯ ಸೂರಗುಣಯುತ್ತೋ, ವೀರಿಯವಾ ಚ. ಸ ಕತ್ಥ ನಿವಾಸೀ? ಸೋ ರಾಜಾ ಲಙ್ಕಾಯಮಾಸಿ ಲಙ್ಕಾನಾಮಕೇ ದೀಪೇ ನಿವಾಸನಸೀಲೋ. ಚಿರಂ ಚಿರಕಾಲಂ ವಿಭಿನ್ನಂ ತಿಧಾ ವಿಭಿನ್ನಂ ನಿಕಾಯತ್ತಯಸ್ಮಿಂ ನಿಕಾಯತ್ತಯಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಸಮ್ಮಾ ನಯೇನ ಹೇತುನಾ ಸಮಗ್ಗೇ ಸಮಗ್ಗಂ ಕಾರೇಸಿ, ಕಾರಿತನ್ತೋಯಂ ಕರೋತೀತಿ ಕಮ್ಮಿಕೋ, ತಥಾ ಸದೇಹಂವ ಅತ್ತನೋ ಕಾಯಂ ಇವ ನಿಚ್ಚಾದರೋ ಹುತ್ವಾ ದೀಘಕಾಲಂ ಮಹಗ್ಘೇಹಿ ಚ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ತಂ ನಿಕಾಯತ್ತಯಂ ರಕ್ಖೇಸಿ.

ತಥಾ ಯೇನ ರಞ್ಞಾ ಯಥಾ ಕಿತ್ತಿಯಾ ಅತ್ತನೋ ಸದ್ಧಾದಿಕಿತ್ತಿಯಾ ಕರಣಭೂತಾಯ ಲಙ್ಕಾ ಅತ್ತನೋ ನಿವಾಸನಟ್ಠಾನಭೂತಾ ಕಮ್ಮಭೂತಾ ಸಮ್ಬಾಧೀಕತಾ ಸಙ್ಕಟೀಕತಾ ಅನೋಕಾಸೀಕತಾ, ತಥಾ ವಿಹಾರೇಹಿ ಗಾಮೇಹಿ ಆರಾಮೇಹಿ ಖೇತ್ತೇಹಿ ವಾಪೀಹಿ ಚ ಲಙ್ಕಾ ಸಮ್ಬಾಧೀಕತಾ.

ತಥಾ ಯಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಸಬ್ಬಕಾಮದದಂ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಅಸಾಧಾರಣಂ ಅನುಗ್ಗಹಂ ಪತ್ವಾ ಪಾಪುಣನಹೇತು ಅಹಂ ವಿಬುಧಗೋಚರಂ ಪಣ್ಡಿತವಿಸಯಂ ಗನ್ಥಕಾರತ್ತಂ ಪತ್ತೋ, ತೇನ ರಞ್ಞಾ ಕಾರಿತೇ ಪಾಸಾದಗೋಪುರಾದಿವಿಭೂಸಿತೇ, ಸಗ್ಗಕಣ್ಡೇ ದೇವಲೋಕಸ್ಸ ಕಣ್ಡಸದಿಸೇ, ಸತೋಯಾಸಯಸ್ಮಿಂ ಸಾದುಸಲಿಲಾಸಯಸಮನ್ನಾಗತೇ, ಪಟಿಬಿಮ್ಬಿತೇ ಭಗವತೋ ನಿವಾಸನಟ್ಠಾನಜೇತವನಮಹಾವಿಹಾರಸ್ಸ ಪಟಿಬಿಮ್ಬಭೂತೇ, ಸಾಧುಸಮ್ಮತೇ ಸಾಧುವಿಹಾರೋತಿ ಸಮ್ಮತೇ, ಸಾಧೂಹಿ ವಾ ಸಮ್ಮತೇ ಸರೋಗಾಮಸಮೂಹಮ್ಹಿ ಸಲಿಲಾಸಯಭಿಕ್ಖಾಚಾರಯುತ್ತಗಾಮಸಮೂಹಸಮನ್ನಾಗತೇ ಮಹಾಜೇತವನಾಖ್ಯಮ್ಹಿ ವಿಹಾರೇ ವಸತಾ ನಿವಾಸಂ ಕುಬ್ಬತಾ ಸನ್ತವುತ್ತಿನಾ ಸನ್ತಚಾರಿನಾ ಸದ್ಧಮ್ಮಟ್ಠಿತಿಕಾಮೇನ ಧೀಮತಾ ಅತಿಸಯಞಾಣಯುತ್ತೇನ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೇನ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ದುತಿಯಅಗ್ಗಸಾವಕಭೂತಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ಇದ್ಧಿಮತೋ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಸ್ಸ ನಾಮಧೇಯ್ಯೇನ ಥೇರೇನ ಏಸಾ ಅಭಿಧಾನಪ್ಪದೀಪಿಕಾ ರಚಿತಾತಿ.

ನಿಗಮನಕಥಾ

ಯದ್ಯತ್ರ ದೋಸೋಣುಪಮಾಣಸಮ್ಭವೋ,

ಗುಣೀಸು ವೀಧಿಮ್ಪಿ ತಥಾ ವಿಗಾಹತೇ;

ಯಥಾ ಜಲಂ ಭೋಜನಮ್ಪಿ ಜನ್ತುವಾ,

ಚತುಪ್ಪದೋ ವಾಪ್ಯಚರೋ ಕಣಣ್ಯಪಿ.

ಅಸಮ್ಪವೇದಿದಸ್ಸನಾಯ ಭಾಸಿತೇ,

ಗುಣೋ ಚ ದೋಸೋ ಚ ಸದಾ ವಿವಿಜ್ಜರೇ;

ತತೋ ಬುಧಾ ಮೇ ನವಧಾನತಾ ಭವಂ,

ಖಮನ್ತು ದೋಸಂ ಗುಣತಂ ನಯನ್ತು ವಾ.

ಯೋ ಸೀಹಸೂರೋ ಸಿತಕುಞ್ಜರಿನ್ದೋ,

ರಾಜಾಧಿರಾಜಾ ಅಹು ತಮ್ಬದೀಪೇ;

ದುಬ್ಬಾರನಾಗಾದಿಜಿತೋ ನರಿನ್ದೋ,

ಸುಕನ್ತಭೀಮಾದಿಗುಣೋಪಪನ್ನೋ.

ತನ್ನಾಮಧೇಯ್ಯೋ ತದನುಬ್ಬಾದಜಾತೋ,

ಸದ್ಧಾದಿಯುತ್ತೋ ಚತುಸೇತಿಭಿನ್ದೋ;

ನಾಗಾದಿಥಾಮೋ ಅತಿದುಪ್ಪಸಯ್ಹೋ,

ಉಳಾರಪಞ್ಞೋ ಧಿತಿಮಾ ಯಸಸ್ಸೀ.

ತೇನಾಹಮಚ್ಚನ್ತಮನುಗ್ಗಹೀತೋ,

ಅನಞ್ಞಸಾಧಾರಣಸಙ್ಗಹೇನ;

ಸಙ್ಖೇಪತೋಕಾಸಿಮಿಮಂ ವಿಸುದ್ಧಿ-

ಸಂವಣ್ಣನಂ ಸೋತುಹಿತಂ ಸುಬೋಧಂ.

ರಾಜಾ ಪಜಂ ರಕ್ಖತು ಸಪ್ಪಜಂವ,

ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಲೋಕಾಪಿ ಸಮಾಚರನ್ತು;

ಪೂರೇನ್ತು ಅತ್ಥಾ ಸುಪಕಪ್ಪಿತಾ ಚ,

ಕಾಲೇನ ದೇವೋಪಿ ಪವಸ್ಸತೂತಿ.

ಅಭಿಧಾನಪ್ಪದೀಪಿಕಾಟೀಕಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.