೯. ಪಠಮಇಧಲೋಕಿಕಸುತ್ತಂ

೪೯. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಪುಬ್ಬಾರಾಮೇ ಮಿಗಾರಮಾತುಪಾಸಾದೇ. ಅಥ ಖೋ ವಿಸಾಖಾ ಮಿಗಾರಮಾತಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ…ಪೇ…. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ವಿಸಾಖಂ ಮಿಗಾರಮಾತರಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಚತೂಹಿ ಖೋ, ವಿಸಾಖೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಮಾತುಗಾಮೋ ಇಧಲೋಕವಿಜಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಅಯಂಸ ಲೋಕೋ ಆರದ್ಧೋ ಹೋತಿ. ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ? ಇಧ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಸುಸಂವಿಹಿತಕಮ್ಮನ್ತೋ ಹೋತಿ, ಸಙ್ಗಹಿತಪರಿಜನೋ, ಭತ್ತು ಮನಾಪಂ ಚರತಿ, ಸಮ್ಭತಂ ಅನುರಕ್ಖತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಸುಸಂವಿಹಿತಕಮ್ಮನ್ತೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಯೇ ತೇ ಭತ್ತು ಅಬ್ಭನ್ತರಾ ಕಮ್ಮನ್ತಾ – ಉಣ್ಣಾತಿ ವಾ ಕಪ್ಪಾಸಾತಿ ವಾ – ತತ್ಥ ದಕ್ಖಾ ಹೋತಿ ಅನಲಸಾ ತತ್ರುಪಾಯಾಯ ವೀಮಂಸಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಅಲಂ ಕಾತುಂ ಅಲಂ ಸಂವಿಧಾತುಂ. ಏವಂ ಖೋ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಸುಸಂವಿಹಿತಕಮ್ಮನ್ತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಸಙ್ಗಹಿತಪರಿಜನೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಯೋ ಸೋ ಭತ್ತು ಅಬ್ಭನ್ತರೋ ಅನ್ತೋಜನೋ – ದಾಸಾತಿ ವಾ ಪೇಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಕಮ್ಮಕರಾತಿ ವಾ – ತೇಸಂ ಕತಞ್ಚ ಕತತೋ ಜಾನಾತಿ ಅಕತಞ್ಚ ಅಕತತೋ ಜಾನಾತಿ, ಗಿಲಾನಕಾನಞ್ಚ ಬಲಾಬಲಂ ಜಾನಾತಿ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಞ್ಚಸ್ಸ ಪಚ್ಚಂಸೇನ ಸಂವಿಭಜತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಸಙ್ಗಹಿತಪರಿಜನೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಭತ್ತು ಮನಾಪಂ ಚರತಿ? ಇಧ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಯಂ ಭತ್ತು ಅಮನಾಪಸಙ್ಖಾತಂ ತಂ ಜೀವಿತಹೇತುಪಿ ನ ಅಜ್ಝಾಚರತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಭತ್ತು ಮನಾಪಂ ಚರತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಸಮ್ಭತಂ ಅನುರಕ್ಖತಿ? ಇಧ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಯಂ ಭತ್ತಾ ಆಹರತಿ ಧನಂ ವಾ ಧಞ್ಞಂ ವಾ ರಜತಂ ವಾ ಜಾತರೂಪಂ ವಾ ತಂ ಆರಕ್ಖೇನ ಗುತ್ತಿಯಾ ಸಮ್ಪಾದೇತಿ, ತತ್ಥ ಚ ಹೋತಿ ಅಧುತ್ತೀ ಅಥೇನೀ ಅಸೋಣ್ಡೀ ಅವಿನಾಸಿಕಾ. ಏವಂ ಖೋ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಸಮ್ಭತಂ ಅನುರಕ್ಖತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ವಿಸಾಖೇ, ಚತೂಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಮಾತುಗಾಮೋ ಇಧಲೋಕವಿಜಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಅಯಂಸ ಲೋಕೋ ಆರದ್ಧೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಚತೂಹಿ ಖೋ, ವಿಸಾಖೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಮಾತುಗಾಮೋ ಪರಲೋಕವಿಜಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಪರಲೋಕೋ ಆರದ್ಧೋ ಹೋತಿ. ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ? ಇಧ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಚಾಗಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಸದ್ಧೋ ಹೋತಿ, ಸದ್ದಹತಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಬೋಧಿಂ – ‘ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ವಿಜ್ಜಾಚರಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸುಗತೋ ಲೋಕವಿದೂ ಅನುತ್ತರೋ ಪುರಿಸದಮ್ಮಸಾರಥಿ ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ’ತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಚಾಗಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಮುತ್ತಚಾಗಾ ಪಯತಪಾಣಿನೀ ವೋಸ್ಸಗ್ಗರತಾ ಯಾಚಯೋಗಾ ದಾನಸಂವಿಭಾಗರತಾ. ಏವಂ ಖೋ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಚಾಗಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಪಞ್ಞವಾ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಏವಂ ಖೋ, ವಿಸಾಖೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ವಿಸಾಖೇ, ಚತೂಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಮಾತುಗಾಮೋ ಪರಲೋಕವಿಜಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಪರಲೋಕೋ ಆರದ್ಧೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

‘‘ಸುಸಂವಿಹಿತಕಮ್ಮನ್ತಾ, ಸಙ್ಗಹಿತಪರಿಜ್ಜನಾ;

ಭತ್ತು ಮನಾಪಂ ಚರತಿ, ಸಮ್ಭತಂ ಅನುರಕ್ಖತಿ.

‘‘ಸದ್ಧಾ ಸೀಲೇನ ಸಮ್ಪನ್ನಾ, ವದಞ್ಞೂ ವೀತಮಚ್ಛರಾ;

ನಿಚ್ಚಂ ಮಗ್ಗಂ ವಿಸೋಧೇತಿ, ಸೋತ್ಥಾನಂ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಂ.

‘‘ಇಚ್ಚೇತೇ ಅಟ್ಠ ಧಮ್ಮಾ ಚ, ಯಸ್ಸಾ ವಿಜ್ಜನ್ತಿ ನಾರಿಯಾ;

ತಮ್ಪಿ ಸೀಲವತಿಂ ಆಹು, ಧಮ್ಮಟ್ಠಂ ಸಚ್ಚವಾದಿನಿಂ.

‘‘ಸೋಳಸಾಕಾರಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಅಟ್ಠಙ್ಗಸುಸಮಾಗತಾ;

ತಾದಿಸೀ ಸೀಲವತೀ ಉಪಾಸಿಕಾ;

ಉಪಪಜ್ಜತಿ ದೇವಲೋಕಂ ಮನಾಪ’’ನ್ತಿ. ನವಮಂ;