೧. ಪಠಮಉಗ್ಗಸುತ್ತಂ

೨೧. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ವೇಸಾಲಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಮಹಾವನೇ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯಂ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ ‘‘ಅಟ್ಠಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಚ್ಛರಿಯೇಹಿ ಅಬ್ಭುತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ [ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮೇಹಿ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಉಗ್ಗಂ ಗಹಪತಿಂ ವೇಸಾಲಿಕಂ ಧಾರೇಥಾ’’ತಿ. ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಇದಂ ವತ್ವಾನ ಸುಗತೋ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ವಿಹಾರಂ ಪಾವಿಸಿ.

ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ಉಗ್ಗಸ್ಸ ಗಹಪತಿನೋ ವೇಸಾಲಿಕಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ಖೋ ಉಗ್ಗೋ ಗಹಪತಿ ವೇಸಾಲಿಕೋ ಯೇನ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಉಗ್ಗಂ ಗಹಪತಿಂ ವೇಸಾಲಿಕಂ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಏತದವೋಚ –

‘‘ಅಟ್ಠಹಿ ಖೋ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ಅಚ್ಛರಿಯೇಹಿ ಅಬ್ಭುತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ. ಕತಮೇ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಅಟ್ಠ ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಅಬ್ಭುತಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇಹಿ ತ್ವಂ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ’’ತಿ? ‘‘ನ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಜಾನಾಮಿ – ಕತಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಹಿ ಅಚ್ಛರಿಯೇಹಿ ಅಬ್ಭುತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋತಿ. ಅಪಿ ಚ, ಭನ್ತೇ, ಯೇ ಮೇ ಅಟ್ಠ ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಅಬ್ಭುತಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ, ತಂ ಸುಣೋಹಿ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಹಿ; ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಗಹಪತೀ’’ತಿ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಉಗ್ಗಸ್ಸ ಗಹಪತಿನೋ ವೇಸಾಲಿಕಸ್ಸ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಉಗ್ಗೋ ಗಹಪತಿ ವೇಸಾಲಿಕೋ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಯದಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತಂ ಪಠಮಂ ದೂರತೋವ ಅದ್ದಸಂ; ಸಹ ದಸ್ಸನೇನೇವ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಚಿತ್ತಂ ಪಸೀದಿ. ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಪಠಮೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಂವಿಜ್ಜತಿ’’.

‘‘ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಪಯಿರುಪಾಸಿಂ. ತಸ್ಸ ಮೇ ಭಗವಾ ಅನುಪುಬ್ಬಿಂ ಕಥಂ ಕಥೇಸಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ದಾನಕಥಂ ಸೀಲಕಥಂ ಸಗ್ಗಕಥಂ; ಕಾಮಾನಂ ಆದೀನವಂ ಓಕಾರಂ ಸಂಕಿಲೇಸಂ, ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಪಕಾಸೇಸಿ. ಯದಾ ಮಂ ಭಗವಾ ಅಞ್ಞಾಸಿ ಕಲ್ಲಚಿತ್ತಂ ಮುದುಚಿತ್ತಂ ವಿನೀವರಣಚಿತ್ತಂ ಉದಗ್ಗಚಿತ್ತಂ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಂ, ಅಥ ಯಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ಸಾಮುಕ್ಕಂಸಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ತಂ ಪಕಾಸೇಸಿ – ದುಕ್ಖಂ, ಸಮುದಯಂ, ನಿರೋಧಂ, ಮಗ್ಗಂ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಸುದ್ಧಂ ವತ್ಥಂ ಅಪಗತಕಾಳಕಂ ಸಮ್ಮದೇವ ರಜನಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ ಮೇ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಆಸನೇ ವಿರಜಂ ವೀತಮಲಂ ಧಮ್ಮಚಕ್ಖುಂ ಉದಪಾದಿ – ‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮ’ನ್ತಿ. ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೋ ಪತ್ತಧಮ್ಮೋ ವಿದಿತಧಮ್ಮೋ ಪರಿಯೋಗಾಳ್ಹಧಮ್ಮೋ ತಿಣ್ಣವಿಚಿಕಿಚ್ಛೋ ವಿಗತಕಥಂಕಥೋ ವೇಸಾರಜ್ಜಪ್ಪತ್ತೋ ಅಪರಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇ ತತ್ಥೇವ ಬುದ್ಧಞ್ಚ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಸಙ್ಘಞ್ಚ ಸರಣಂ ಅಗಮಾಸಿಂ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಪಞ್ಚಮಾನಿ ಚ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಸಮಾದಿಯಿಂ. ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ದುತಿಯೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಂವಿಜ್ಜತಿ.

‘‘ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಚತಸ್ಸೋ ಕೋಮಾರಿಯೋ ಪಜಾಪತಿಯೋ ಅಹೇಸುಂ. ಅಥ ಖ್ವಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಯೇನ ತಾ ಪಜಾಪತಿಯೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಾ ಪಜಾಪತಿಯೋ ಏತದವಚಂ – ‘ಮಯಾ ಖೋ, ಭಗಿನಿಯೋ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಪಞ್ಚಮಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಸಮಾದಿನ್ನಾನಿ [ಸಮಾದಿಣ್ಣಾನಿ (ಸೀ. ಕ.)]. ಯಾ ಇಚ್ಛತಿ ಸಾ ಇಧೇವ ಭೋಗೇ ಚ ಭುಞ್ಜತು ಪುಞ್ಞಾನಿ ಚ ಕರೋತು, ಸಕಾನಿ ವಾ ಞಾತಿಕುಲಾನಿ ಗಚ್ಛತು. ಹೋತಿ ವಾ ಪನ ಪುರಿಸಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ, ಕಸ್ಸ ವೋ ದಮ್ಮೀ’ತಿ? ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಸಾ, ಭನ್ತೇ, ಜೇಟ್ಠಾ ಪಜಾಪತಿ ಮಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಇತ್ಥನ್ನಾಮಸ್ಸ ಮಂ, ಅಯ್ಯಪುತ್ತ, ಪುರಿಸಸ್ಸ ದೇಹೀ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತಂ ಪುರಿಸಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ವಾಮೇನ ಹತ್ಥೇನ ಪಜಾಪತಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೇನ ಹತ್ಥೇನ ಭಿಙ್ಗಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಓಣೋಜೇಸಿಂ. ಕೋಮಾರಿಂ ಖೋ ಪನಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ದಾರಂ ಪರಿಚ್ಚಜನ್ತೋ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ. ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ತತಿಯೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಂವಿಜ್ಜತಿ.

‘‘ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ ಖೋ ಪನ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಕುಲೇ ಭೋಗಾ. ತೇ ಚ ಖೋ ಅಪ್ಪಟಿವಿಭತ್ತಾ ಸೀಲವನ್ತೇಹಿ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೇಹಿ. ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಚತುತ್ಥೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಂವಿಜ್ಜತಿ.

‘‘ಯಂ ಖೋ ಪನಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಯಿರುಪಾಸಾಮಿ; ಸಕ್ಕಚ್ಚಂಯೇವ ಪಯಿರುಪಾಸಾಮಿ, ನೋ ಅಸಕ್ಕಚ್ಚಂ. ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಪಞ್ಚಮೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಂವಿಜ್ಜತಿ.

‘‘ಸೋ ಚೇ, ಭನ್ತೇ, ಮೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ; ಸಕ್ಕಚ್ಚಂಯೇವ ಸುಣೋಮಿ, ನೋ ಅಸಕ್ಕಚ್ಚಂ. ನೋ ಚೇ ಮೇ ಸೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ಅಹಮಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮಿ. ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ ಛಟ್ಠೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಂವಿಜ್ಜತಿ.

‘‘ಅನಚ್ಛರಿಯಂ ಖೋ ಪನ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ದೇವತಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆರೋಚೇನ್ತಿ – ‘ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ, ಗಹಪತಿ, ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮೋ’ತಿ. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತಾ ದೇವತಾ ಏವಂ ವದಾಮಿ – ‘ವದೇಯ್ಯಾಥ ವಾ ಏವಂ ಖೋ ತುಮ್ಹೇ ದೇವತಾ ನೋ ವಾ ವದೇಯ್ಯಾಥ, ಅಥ ಖೋ ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮೋ’ತಿ. ನ ಖೋ ಪನಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಭಿಜಾನಾಮಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉನ್ನತಿಂ [ಉಣ್ಣತಿಂ (ಕ.) ಧ. ಸ. ೧೧೨೧; ವಿಭ. ೮೪೩, ೮೪೫ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ] – ‘ಮಂ ವಾ ದೇವತಾ ಉಪಸಙ್ಕಮನ್ತಿ, ಅಹಂ ವಾ ದೇವತಾಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಲ್ಲಪಾಮೀ’ತಿ. ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸತ್ತಮೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಂವಿಜ್ಜತಿ.

‘‘ಯಾನಿಮಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ದೇಸಿತಾನಿ ಪಞ್ಚೋರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಿ ಸಂಯೋಜನಾನಿ, ನಾಹಂ ತೇಸಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅತ್ತನಿ ಅಪ್ಪಹೀನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸಾಮಿ. ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಅಟ್ಠಮೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ಸಂವಿಜ್ಜತಿ. ಇಮೇ ಖೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಅಟ್ಠ ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಅಬ್ಭುತಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ. ನ ಚ ಖೋ ಅಹಂ ಜಾನಾಮಿ – ಕತಮೇಹಿ ಚಾಹಂ [ಕತಮೇಹಿಪಹಂ (ಸೀ.), ಕತಮೇಹಿಪಾಹಂ (ಪೀ. ಕ.)] ಅಟ್ಠಹಿ ಅಚ್ಛರಿಯೇಹಿ ಅಬ್ಭುತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತೋ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಉಗ್ಗಸ್ಸ ಗಹಪತಿನೋ ವೇಸಾಲಿಕಸ್ಸ ನಿವೇಸನೇ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಯಾವತಕೋ ಅಹೋಸಿ ಉಗ್ಗೇನ ಗಹಪತಿನಾ ವೇಸಾಲಿಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸಿ.

‘‘ಸಾಧು ಸಾಧು, ಭಿಕ್ಖು! ಯಥಾ ತಂ ಉಗ್ಗೋ ಗಹಪತಿ ವೇಸಾಲಿಕೋ ಸಮ್ಮಾ ಬ್ಯಾಕರಮಾನೋ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯ, ಇಮೇಹೇವ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಅಟ್ಠಹಿ ಅಚ್ಛರಿಯೇಹಿ ಅಬ್ಭುತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಉಗ್ಗೋ ಗಹಪತಿ ವೇಸಾಲಿಕೋ ಮಯಾ ಬ್ಯಾಕತೋ. ಇಮೇಹಿ ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖು, ಅಟ್ಠಹಿ ಅಚ್ಛರಿಯೇಹಿ ಅಬ್ಭುತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಉಗ್ಗಂ ಗಹಪತಿಂ ವೇಸಾಲಿಕಂ ಧಾರೇಹೀ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.