೨. ಮಹಾವಗ್ಗೋ

೧. ವೇರಞ್ಜಸುತ್ತಂ

೧೧. [ಪಾರಾ. ೧ ಆದಯೋ] ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ವೇರಞ್ಜಾಯಂ ವಿಹರತಿ ನಳೇರುಪುಚಿಮನ್ದಮೂಲೇ. ಅಥ ಖೋ ವೇರಞ್ಜೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ [ಸಾರಾಣೀಯಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ವೇರಞ್ಜೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ – ‘ನ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಜಿಣ್ಣೇ ವುಡ್ಢೇ ಮಹಲ್ಲಕೇ ಅದ್ಧಗತೇ ವಯೋಅನುಪ್ಪತ್ತೇ ಅಭಿವಾದೇತಿ ವಾ ಪಚ್ಚುಟ್ಠೇತಿ ವಾ ಆಸನೇನ ವಾ ನಿಮನ್ತೇತೀ’ತಿ. ತಯಿದಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ತಥೇವ. ನ ಹಿ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಜಿಣ್ಣೇ ವುಡ್ಢೇ ಮಹಲ್ಲಕೇ ಅದ್ಧಗತೇ ವಯೋಅನುಪ್ಪತ್ತೇ ಅಭಿವಾದೇತಿ ವಾ ಪಚ್ಚುಟ್ಠೇತಿ ವಾ ಆಸನೇನ ವಾ ನಿಮನ್ತೇತಿ. ತಯಿದಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ನ ಸಮ್ಪನ್ನಮೇವಾ’’ತಿ. ‘‘ನಾಹಂ ತಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪಸ್ಸಾಮಿ ಸದೇವಕೇ ಲೋಕೇ ಸಮಾರಕೇ ಸಬ್ರಹ್ಮಕೇ ಸಸ್ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಪಜಾಯ ಸದೇವಮನುಸ್ಸಾಯ ಯಮಹಂ ಅಭಿವಾದೇಯ್ಯಂ ವಾ ಪಚ್ಚುಟ್ಠೇಯ್ಯಂ ವಾ ಆಸನೇನ ವಾ ನಿಮನ್ತೇಯ್ಯಂ. ಯಞ್ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತಥಾಗತೋ ಅಭಿವಾದೇಯ್ಯ ವಾ ಪಚ್ಚುಟ್ಠೇಯ್ಯ ವಾ ಆಸನೇನ ವಾ ನಿಮನ್ತೇಯ್ಯ, ಮುದ್ಧಾಪಿ ತಸ್ಸ ವಿಪತೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಅರಸರೂಪೋ ಭವಂ ಗೋತಮೋ’’ತಿ! ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖ್ವೇಸ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅರಸರೂಪೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’ತಿ. ಯೇ ತೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ರೂಪರಸಾ ಸದ್ದರಸಾ ಗನ್ಧರಸಾ ರಸರಸಾ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬರಸಾ, ತೇ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪಹೀನಾ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ [ಅನಭಾವಕತಾ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ. ಅಯಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅರಸರೂಪೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’ತಿ, ನೋ ಚ ಖೋ ಯಂ ತ್ವಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದೇಸೀ’’ತಿ [ವದೇಸಿ (ಸೀ. ಕ.)].

‘‘ನಿಬ್ಭೋಗೋ ಭವಂ ಗೋತಮೋ’’ತಿ! ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖ್ವೇಸ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ನಿಬ್ಭೋಗೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’ತಿ. ಯೇ ತೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ರೂಪಭೋಗಾ ಸದ್ದಭೋಗಾ ಗನ್ಧಭೋಗಾ ರಸಭೋಗಾ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಭೋಗಾ, ತೇ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪಹೀನಾ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ. ಅಯಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ನಿಬ್ಭೋಗೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’ತಿ, ನೋ ಚ ಖೋ ಯಂ ತ್ವಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದೇಸೀ’’ತಿ.

‘‘ಅಕಿರಿಯವಾದೋ ಭವಂ ಗೋತಮೋ’’ತಿ! ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖ್ವೇಸ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಕಿರಿಯವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’ತಿ. ಅಹಞ್ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅಕಿರಿಯಂ ವದಾಮಿ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ; ಅನೇಕವಿಹಿತಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅಕಿರಿಯಂ ವದಾಮಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಕಿರಿಯವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’ತಿ, ನೋ ಚ ಖೋ ಯಂ ತ್ವಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದೇಸೀ’’ತಿ.

‘‘ಉಚ್ಛೇದವಾದೋ ಭವಂ ಗೋತಮೋ’’ತಿ! ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖ್ವೇಸ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಉಚ್ಛೇದವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’ತಿ. ಅಹಞ್ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉಚ್ಛೇದಂ ವದಾಮಿ ರಾಗಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಮೋಹಸ್ಸ; ಅನೇಕವಿಹಿತಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಚ್ಛೇದಂ ವದಾಮಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಉಚ್ಛೇದವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’ತಿ, ನೋ ಚ ಖೋ ಯಂ ತ್ವಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದೇಸೀ’’ತಿ.

‘‘ಜೇಗುಚ್ಛೀ ಭವಂ ಗೋತಮೋ’’ತಿ! ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖ್ವೇಸ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಜೇಗುಚ್ಛೀ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’ತಿ. ಅಹಞ್ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಜಿಗುಚ್ಛಾಮಿ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತೇನ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತೇನ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತೇನ; ಜಿಗುಚ್ಛಾಮಿ ಅನೇಕವಿಹಿತಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ. ಅಯಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಜೇಗುಚ್ಛೀ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’ತಿ, ನೋ ಚ ಖೋ ಯಂ ತ್ವಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದೇಸೀ’’ತಿ.

‘‘ವೇನಯಿಕೋ ಭವಂ ಗೋತಮೋ’’ತಿ! ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖ್ವೇಸ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ವೇನಯಿಕೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’ತಿ. ಅಹಞ್ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ವಿನಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮಿ ರಾಗಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಮೋಹಸ್ಸ; ಅನೇಕವಿಹಿತಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿನಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ವೇನಯಿಕೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’ತಿ, ನೋ ಚ ಖೋ ಯಂ ತ್ವಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದೇಸೀ’’ತಿ.

‘‘ತಪಸ್ಸೀ ಭವಂ ಗೋತಮೋ’’ತಿ! ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖ್ವೇಸ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ತಪಸ್ಸೀ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’ತಿ. ತಪನೀಯಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪಾಪಕೇ ಅಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇ ವದಾಮಿ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಂ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಂ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಂ. ಯಸ್ಸ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತಪನೀಯಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪಹೀನಾ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ, ತಮಹಂ ‘ತಪಸ್ಸೀ’ತಿ ವದಾಮಿ. ತಥಾಗತಸ್ಸ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತಪನೀಯಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪಹೀನಾ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ. ಅಯಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ತಪಸ್ಸೀ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’ತಿ, ನೋ ಚ ಖೋ ಯಂ ತ್ವಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದೇಸೀ’’ತಿ.

‘‘ಅಪಗಬ್ಭೋ ಭವಂ ಗೋತಮೋ’’ತಿ! ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖ್ವೇಸ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಪಗಬ್ಭೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’ತಿ. ಯಸ್ಸ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆಯತಿಂ ಗಬ್ಭಸೇಯ್ಯಾ ಪುನಬ್ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿ ಪಹೀನಾ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ, ತಮಹಂ ‘ಅಪಗಬ್ಭೋ’ತಿ ವದಾಮಿ. ತಥಾಗತಸ್ಸ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆಯತಿಂ ಗಬ್ಭಸೇಯ್ಯಾ ಪುನಬ್ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿ ಪಹೀನಾ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ. ಅಯಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಪಗಬ್ಭೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ’ತಿ, ನೋ ಚ ಖೋ ಯಂ ತ್ವಂ ಸನ್ಧಾಯ ವದೇಸಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕುಕ್ಕುಟಿಯಾ ಅಣ್ಡಾನಿ ಅಟ್ಠ ವಾ ದಸ ವಾ ದ್ವಾದಸ ವಾ. ತಾನಾಸ್ಸು ಕುಕ್ಕುಟಿಯಾ ಸಮ್ಮಾ ಅಧಿಸಯಿತಾನಿ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಸೇದಿತಾನಿ ಸಮ್ಮಾ ಪರಿಭಾವಿತಾನಿ. ಯೋ ನು ಖೋ ತೇಸಂ ಕುಕ್ಕುಟಚ್ಛಾಪಕಾನಂ ಪಠಮತರಂ ಪಾದನಖಸಿಖಾಯ ವಾ ಮುಖತುಣ್ಡಕೇನ ವಾ ಅಣ್ಡಕೋಸಂ ಪದಾಲೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಅಭಿನಿಬ್ಭಿಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಕಿನ್ತಿ ಸ್ವಾಸ್ಸ ವಚನೀಯೋ – ‘ಜೇಟ್ಠೋ ವಾ ಕನಿಟ್ಠೋ ವಾ’’’ತಿ? ‘‘ಜೇಟ್ಠೋ ತಿಸ್ಸ, ಭೋ ಗೋತಮ, ವಚನೀಯೋ. ಸೋ ಹಿ ನೇಸಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಜೇಟ್ಠೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

‘‘ಏವಮೇವಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅವಿಜ್ಜಾಗತಾಯ ಪಜಾಯ ಅಣ್ಡಭೂತಾಯ ಪರಿಯೋನದ್ಧಾಯ ಅವಿಜ್ಜಣ್ಡಕೋಸಂ ಪದಾಲೇತ್ವಾ ಏಕೋವ ಲೋಕೇ ಅನುತ್ತರಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ. ಅಹಞ್ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಜೇಟ್ಠೋ ಸೇಟ್ಠೋ ಲೋಕಸ್ಸ. ಆರದ್ಧಂ ಖೋ ಪನ ಮೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ವೀರಿಯಂ ಅಹೋಸಿ ಅಸಲ್ಲೀನಂ, ಉಪಟ್ಠಿತಾ ಸತಿ ಅಸಮ್ಮುಟ್ಠಾ, ಪಸ್ಸದ್ಧೋ ಕಾಯೋ ಅಸಾರದ್ಧೋ, ಸಮಾಹಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಏಕಗ್ಗಂ.

‘‘ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ ವಿವಿಚ್ಚ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸವಿತಕ್ಕಂ ಸವಿಚಾರಂ ವಿವೇಕಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಾಮಿ; ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸಮ್ಪಸಾದನಂ ಚೇತಸೋ ಏಕೋದಿಭಾವಂ ಅವಿತಕ್ಕಂ ಅವಿಚಾರಂ ಸಮಾಧಿಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಾಮಿ; ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿರಾಗಾ ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ಚ ವಿಹರಾಮಿ ಸತೋ ಚ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಸುಖಞ್ಚ ಕಾಯೇನ ಪಟಿಸಂವೇದೇಮಿ ಯಂ ತಂ ಅರಿಯಾ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತಿ – ‘ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ಸತಿಮಾ ಸುಖವಿಹಾರೀ’ತಿ ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಾಮಿ; ಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ ಪುಬ್ಬೇವ ಸೋಮನಸ್ಸದೋಮನಸ್ಸಾನಂ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸತಿಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಾಮಿ.

‘‘ಸೋ ಏವಂ ಸಮಾಹಿತೇ ಚಿತ್ತೇ ಪರಿಸುದ್ಧೇ ಪರಿಯೋದಾತೇ ಅನಙ್ಗಣೇ ವಿಗತೂಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ಮುದುಭೂತೇ ಕಮ್ಮನಿಯೇ ಠಿತೇ ಆನೇಞ್ಜಪ್ಪತ್ತೇ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಾನುಸ್ಸತಿಞಾಣಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನಿನ್ನಾಮೇಸಿಂ. ಸೋ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರಾಮಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಏಕಮ್ಪಿ ಜಾತಿಂ ದ್ವೇಪಿ ಜಾತಿಯೋ ತಿಸ್ಸೋಪಿ ಜಾತಿಯೋ ಚತಸ್ಸೋಪಿ ಜಾತಿಯೋ ಪಞ್ಚಪಿ ಜಾತಿಯೋ ದಸಪಿ ಜಾತಿಯೋ ವೀಸಮ್ಪಿ ಜಾತಿಯೋ ತಿಂಸಮ್ಪಿ ಜಾತಿಯೋ ಚತ್ತಾಲೀಸಮ್ಪಿ ಜಾತಿಯೋ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪಿ ಜಾತಿಯೋ ಜಾತಿಸತಮ್ಪಿ ಜಾತಿಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಜಾತಿಸತಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಅನೇಕೇಪಿ ಸಂವಟ್ಟಕಪ್ಪೇ ಅನೇಕೇಪಿ ವಿವಟ್ಟಕಪ್ಪೇ ಅನೇಕೇಪಿ ಸಂವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಕಪ್ಪೇ – ‘ಅಮುತ್ರಾಸಿಂ ಏವಂನಾಮೋ ಏವಂಗೋತ್ತೋ ಏವಂವಣ್ಣೋ ಏವಮಾಹಾರೋ ಏವಂಸುಖದುಕ್ಖಪ್ಪಟಿಸಂವೇದೀ ಏವಮಾಯುಪರಿಯನ್ತೋ. ಸೋ ತತೋ ಚುತೋ ಅಮುತ್ರ ಉದಪಾದಿಂ; ತತ್ರಾಪಾಸಿಂ ಏವಂನಾಮೋ ಏವಂಗೋತ್ತೋ ಏವಂವಣ್ಣೋ ಏವಮಾಹಾರೋ ಏವಂಸುಖದುಕ್ಖಪ್ಪಟಿಸಂವೇದೀ ಏವಮಾಯುಪರಿಯನ್ತೋ. ಸೋ ತತೋ ಚುತೋ ಇಧೂಪಪನ್ನೋ’ತಿ. ಇತಿ ಸಾಕಾರಂ ಸಉದ್ದೇಸಂ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರಾಮಿ.

‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ರತ್ತಿಯಾ ಪಠಮೇ ಯಾಮೇ ಪಠಮಾ ವಿಜ್ಜಾ ಅಧಿಗತಾ; ಅವಿಜ್ಜಾ ವಿಹತಾ ವಿಜ್ಜಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ; ತಮೋ ವಿಹತೋ ಆಲೋಕೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಯಥಾ ತಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತಸ್ಸ ಆತಾಪಿನೋ ಪಹಿತತ್ತಸ್ಸ ವಿಹರತೋ. ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪಠಮಾ ಅಭಿನಿಬ್ಭಿದಾ ಅಹೋಸಿ ಕುಕ್ಕುಟಚ್ಛಾಪಕಸ್ಸೇವ ಅಣ್ಡಕೋಸಮ್ಹಾ.

‘‘ಸೋ ಏವಂ ಸಮಾಹಿತೇ ಚಿತ್ತೇ ಪರಿಸುದ್ಧೇ ಪರಿಯೋದಾತೇ ಅನಙ್ಗಣೇ ವಿಗತೂಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ಮುದುಭೂತೇ ಕಮ್ಮನಿಯೇ ಠಿತೇ ಆನೇಞ್ಜಪ್ಪತ್ತೇ ಸತ್ತಾನಂ ಚುತೂಪಪಾತಞಾಣಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನಿನ್ನಾಮೇಸಿಂ. ಸೋ ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ವಿಸುದ್ಧೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಕೇನ ಸತ್ತೇ ಪಸ್ಸಾಮಿ ಚವಮಾನೇ ಉಪಪಜ್ಜಮಾನೇ ಹೀನೇ ಪಣೀತೇ ಸುವಣ್ಣೇ ದುಬ್ಬಣ್ಣೇ, ಸುಗತೇ ದುಗ್ಗತೇ ಯಥಾಕಮ್ಮೂಪಗೇ ಸತ್ತೇ ಪಜಾನಾಮಿ – ‘ಇಮೇ ವತ ಭೋನ್ತೋ ಸತ್ತಾ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ, ವಚೀದುಚ್ಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ, ಮನೋದುಚ್ಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ, ಅರಿಯಾನಂ ಉಪವಾದಕಾ, ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಾ, ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಮ್ಮಸಮಾದಾನಾ. ತೇ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪನ್ನಾತಿ. ಇಮೇ ವಾ ಪನ ಭೋನ್ತೋ ಸತ್ತಾ ಕಾಯಸುಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ, ವಚೀಸುಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ, ಮನೋಸುಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ, ಅರಿಯಾನಂ ಅನುಪವಾದಕಾ, ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕಾ, ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕಮ್ಮಸಮಾದಾನಾ. ತೇ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪನ್ನಾ’ತಿ. ಇತಿ ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ವಿಸುದ್ಧೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಕೇನ ಸತ್ತೇ ಪಸ್ಸಾಮಿ ಚವಮಾನೇ ಉಪಪಜ್ಜಮಾನೇ ಹೀನೇ ಪಣೀತೇ ಸುವಣ್ಣೇ ದುಬ್ಬಣ್ಣೇ, ಸುಗತೇ ದುಗ್ಗತೇ ಯಥಾಕಮ್ಮೂಪಗೇ ಸತ್ತೇ ಪಜಾನಾಮಿ.

‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ರತ್ತಿಯಾ ಮಜ್ಝಿಮೇ ಯಾಮೇ ದುತಿಯಾ ವಿಜ್ಜಾ ಅಧಿಗತಾ; ಅವಿಜ್ಜಾ ವಿಹತಾ ವಿಜ್ಜಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ; ತಮೋ ವಿಹತೋ ಆಲೋಕೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಯಥಾ ತಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತಸ್ಸ ಆತಾಪಿನೋ ಪಹಿತತ್ತಸ್ಸ ವಿಹರತೋ. ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ದುತಿಯಾ ಅಭಿನಿಬ್ಭಿದಾ ಅಹೋಸಿ ಕುಕ್ಕುಟಚ್ಛಾಪಕಸ್ಸೇವ ಅಣ್ಡಕೋಸಮ್ಹಾ.

‘‘ಸೋ ಏವಂ ಸಮಾಹಿತೇ ಚಿತ್ತೇ ಪರಿಸುದ್ಧೇ ಪರಿಯೋದಾತೇ ಅನಙ್ಗಣೇ ವಿಗತೂಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ಮುದುಭೂತೇ ಕಮ್ಮನಿಯೇ ಠಿತೇ ಆನೇಞ್ಜಪ್ಪತ್ತೇ ಆಸವಾನಂ ಖಯಞಾಣಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿನಿನ್ನಾಮೇಸಿಂ. ಸೋ ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ; ‘ಇಮೇ ಆಸವಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ, ‘ಅಯಂ ಆಸವಸಮುದಯೋ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ, ‘ಅಯಂ ಆಸವನಿರೋಧೋ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ, ‘ಅಯಂ ಆಸವನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ. ತಸ್ಸ ಮೇ ಏವಂ ಜಾನತೋ ಏವಂ ಪಸ್ಸತೋ ಕಾಮಾಸವಾಪಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಿತ್ಥ, ಭವಾಸವಾಪಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಿತ್ಥ, ಅವಿಜ್ಜಾಸವಾಪಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಿತ್ಥ. ವಿಮುತ್ತಸ್ಮಿಂ ವಿಮುತ್ತಮಿತಿ ಞಾಣಂ ಅಹೋಸಿ. ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಅಬ್ಭಞ್ಞಾಸಿಂ.

‘‘ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಯಾಮೇ ತತಿಯಾ ವಿಜ್ಜಾ ಅಧಿಗತಾ; ಅವಿಜ್ಜಾ ವಿಹತಾ ವಿಜ್ಜಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ; ತಮೋ ವಿಹತೋ ಆಲೋಕೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಯಥಾ ತಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತಸ್ಸ ಆತಾಪಿನೋ ಪಹಿತತ್ತಸ್ಸ ವಿಹರತೋ. ಅಯಂ ಖೋ ಮೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತತಿಯಾ ಅಭಿನಿಬ್ಭಿದಾ ಅಹೋಸಿ ಕುಕ್ಕುಟಚ್ಛಾಪಕಸ್ಸೇವ ಅಣ್ಡಕೋಸಮ್ಹಾ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ ವೇರಞ್ಜೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಜೇಟ್ಠೋ ಭವಂ ಗೋತಮೋ, ಸೇಟ್ಠೋ ಭವಂ ಗೋತಮೋ. ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ! ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತಂ [ನಿಕುಜ್ಜಿತಂ (ಕ.)] ವಾ ಉಕ್ಕುಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ವಾ ವಿವರೇಯ್ಯ, ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಅನ್ಧಕಾರೇ ವಾ ತೇಲಪಜ್ಜೋತಂ ಧಾರೇಯ್ಯ – ಚಕ್ಖುಮನ್ತೋ ರೂಪಾನಿ ದಕ್ಖನ್ತೀತಿ; ಏವಮೇವಂ ಭೋತಾ ಗೋತಮೇನ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮೋ ಪಕಾಸಿತೋ. ಏಸಾಹಂ ಭವನ್ತಂ ಗೋತಮಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಸೀಹಸುತ್ತಂ

೧೨. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ವೇಸಾಲಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಮಹಾವನೇ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯಂ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಲಿಚ್ಛವೀ ಸನ್ಥಾಗಾರೇ [ಸನ್ಧಾಗಾರೇ (ಕ.)] ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ನಿಗಣ್ಠಸಾವಕೋ ತಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೀಹಸ್ಸ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ನಿಸ್ಸಂಸಯಂ ಖೋ ಸೋ ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತಥಾ ಹಿಮೇ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಲಿಚ್ಛವೀ ಸನ್ಥಾಗಾರೇ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ. ಯಂನೂನಾಹಂ ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯಂ ಅರಹನ್ತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ಯೇನ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ [ನಾಥಪುತ್ತೋ (ಕ. ಸೀ.), ನಾತಪುತ್ತೋ (ಕ. ಸೀ.)] ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತು’’ನ್ತಿ.

‘‘ಕಿಂ ಪನ ತ್ವಂ, ಸೀಹ, ಕಿರಿಯವಾದೋ ಸಮಾನೋ ಅಕಿರಿಯವಾದಂ ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಸ್ಸಸಿ? ಸಮಣೋ ಹಿ, ಸೀಹ, ಗೋತಮೋ ಅಕಿರಿಯವಾದೋ, ಅಕಿರಿಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೀಹಸ್ಸ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಯೋ ಅಹೋಸಿ ಗಮಿಯಾಭಿಸಙ್ಖಾರೋ [ಗಮಿಕಾಭಿಸಙ್ಖಾರೋ (ಕ. ಸೀ.) ಮಹಾವ. ೨೯೦] ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ, ಸೋ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭಿ.

ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಲಿಚ್ಛವೀ ಸನ್ಥಾಗಾರೇ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಬುದ್ಧಸ್ಸ…ಪೇ… ಧಮ್ಮಸ್ಸ…ಪೇ… ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸೀಹಸ್ಸ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ನಿಸ್ಸಂಸಯಂ ಖೋ ಸೋ ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತಥಾ ಹಿಮೇ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಲಿಚ್ಛವೀ ಸನ್ಥಾಗಾರೇ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ…ಪೇ… ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ. ಯಂನೂನಾಹಂ ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯಂ ಅರಹನ್ತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ಯೇನ ನಿಗಣ್ಠೋ ನಾಟಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಿಗಣ್ಠಂ ನಾಟಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತು’’ನ್ತಿ.

‘‘ಕಿಂ ಪನ ತ್ವಂ, ಸೀಹ, ಕಿರಿಯವಾದೋ ಸಮಾನೋ ಅಕಿರಿಯವಾದಂ ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಸ್ಸಸಿ? ಸಮಣೋ ಹಿ, ಸೀಹ, ಗೋತಮೋ ಅಕಿರಿಯವಾದೋ ಅಕಿರಿಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’’ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸೀಹಸ್ಸ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಯೋ ಅಹೋಸಿ ಗಮಿಯಾಭಿಸಙ್ಖಾರೋ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ, ಸೋ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭಿ.

ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಲಿಚ್ಛವೀ ಸನ್ಥಾಗಾರೇ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಬುದ್ಧಸ್ಸ…ಪೇ… ಧಮ್ಮಸ್ಸ…ಪೇ… ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ. ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸೀಹಸ್ಸ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ನಿಸ್ಸಂಸಯಂ ಖೋ ಸೋ ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತಥಾ ಹಿಮೇ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಲಿಚ್ಛವೀ ಸನ್ಥಾಗಾರೇ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ. ಕಿಂ ಹಿಮೇ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ ನಿಗಣ್ಠಾ ಅಪಲೋಕಿತಾ ವಾ ಅನಪಲೋಕಿತಾ ವಾ? ಯಂನೂನಾಹಂ ಅನಪಲೋಕೇತ್ವಾವ ನಿಗಣ್ಠೇ [ನಿಗಣ್ಠಂ (ಸ್ಯಾ. ಕ.) ಮಹಾವ. ೨೯೦ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ] ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಉಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯಂ ಅರಹನ್ತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ಪಞ್ಚಮತ್ತೇಹಿ ರಥಸತೇಹಿ ದಿವಾದಿವಸ್ಸ ವೇಸಾಲಿಯಾ ನಿಯ್ಯಾಸಿ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ. ಯಾವತಿಕಾ ಯಾನಸ್ಸ ಭೂಮಿ, ಯಾನೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಯಾನಾ ಪಚ್ಚೋರೋಹಿತ್ವಾ ಪತ್ತಿಕೋವ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ – ‘ಅಕಿರಿಯವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಅಕಿರಿಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’ತಿ. ಯೇ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಏವಮಾಹಂಸು – ‘ಅಕಿರಿಯವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಅಕಿರಿಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’ತಿ, ಕಚ್ಚಿ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ವುತ್ತವಾದಿನೋ ನ ಚ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭೂತೇನ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖನ್ತಿ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚಾನುಧಮ್ಮಂ ಬ್ಯಾಕರೋನ್ತಿ ನ ಚ ಕೋಚಿ ಸಹಧಮ್ಮಿಕೋ ವಾದಾನುವಾದೋ [ವಾದಾನುಪಾತೋ (ಕ. ಸೀ. ಸ್ಯಾ.) ಅ. ನಿ. ೩.೫೮; ೫.೫] ಗಾರಯ್ಹಂ ಠಾನಂ ಆಗಚ್ಛತಿ? ಅನಬ್ಭಕ್ಖಾತುಕಾಮಾ ಹಿ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಅತ್ಥಿ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಕಿರಿಯವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಅಕಿರಿಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಅತ್ಥಿ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಕಿರಿಯವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಕಿರಿಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಅತ್ಥಿ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಉಚ್ಛೇದವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಉಚ್ಛೇದಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಅತ್ಥಿ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಜೇಗುಚ್ಛೀ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಜೇಗುಚ್ಛಿತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಅತ್ಥಿ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ವೇನಯಿಕೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ವಿನಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಅತ್ಥಿ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ತಪಸ್ಸೀ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ತಪಸ್ಸಿತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಅತ್ಥಿ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಪಗಬ್ಭೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಅಪಗಬ್ಭತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಅತ್ಥಿ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಸ್ಸಾಸಕೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಅಸ್ಸಾಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಕಿರಿಯವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಅಕಿರಿಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’ತಿ? ಅಹಞ್ಹಿ, ಸೀಹ, ಅಕಿರಿಯಂ ವದಾಮಿ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ; ಅನೇಕವಿಹಿತಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅಕಿರಿಯಂ ವದಾಮಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಕಿರಿಯವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಅಕಿರಿಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಕಿರಿಯವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಕಿರಿಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’ತಿ? ಅಹಞ್ಹಿ, ಸೀಹ, ಕಿರಿಯಂ ವದಾಮಿ ಕಾಯಸುಚರಿತಸ್ಸ ವಚೀಸುಚರಿತಸ್ಸ ಮನೋಸುಚರಿತಸ್ಸ; ಅನೇಕವಿಹಿತಾನಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಕಿರಿಯಂ ವದಾಮಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಕಿರಿಯವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಕಿರಿಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಉಚ್ಛೇದವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಉಚ್ಛೇದಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’ತಿ? ಅಹಞ್ಹಿ, ಸೀಹ, ಉಚ್ಛೇದಂ ವದಾಮಿ ರಾಗಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಮೋಹಸ್ಸ; ಅನೇಕವಿಹಿತಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಚ್ಛೇದಂ ವದಾಮಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಉಚ್ಛೇದವಾದೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಉಚ್ಛೇದಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಜೇಗುಚ್ಛೀ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಜೇಗುಚ್ಛಿತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’ತಿ? ಅಹಞ್ಹಿ, ಸೀಹ, ಜಿಗುಚ್ಛಾಮಿ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತೇನ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತೇನ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತೇನ; ಜಿಗುಚ್ಛಾಮಿ ಅನೇಕವಿಹಿತಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ. ಅಯಂ ಖೋ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಜೇಗುಚ್ಛೀ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಜೇಗುಚ್ಛಿತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ವೇನಯಿಕೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ವಿನಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’ತಿ? ಅಹಞ್ಹಿ, ಸೀಹ, ವಿನಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮಿ ರಾಗಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಮೋಹಸ್ಸ; ಅನೇಕವಿಹಿತಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿನಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ವೇನಯಿಕೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ವಿನಯಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ತಪಸ್ಸೀ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ತಪಸ್ಸಿತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’ತಿ? ತಪನೀಯಾಹಂ, ಸೀಹ, ಪಾಪಕೇ ಅಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇ ವದಾಮಿ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಂ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಂ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಂ. ಯಸ್ಸ ಖೋ, ಸೀಹ, ತಪನೀಯಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪಹೀನಾ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ, ತಮಹಂ ‘ತಪಸ್ಸೀ’ತಿ ವದಾಮಿ. ತಥಾಗತಸ್ಸ ಖೋ, ಸೀಹ, ತಪನೀಯಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪಹೀನಾ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ. ಅಯಂ ಖೋ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ತಪಸ್ಸೀ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ತಪಸ್ಸಿತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಪಗಬ್ಭೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಅಪಗಬ್ಭತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’ತಿ? ಯಸ್ಸ ಖೋ, ಸೀಹ, ಆಯತಿಂ ಗಬ್ಭಸೇಯ್ಯಾ ಪುನಬ್ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿ ಪಹೀನಾ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ, ತಮಹಂ ‘ಅಪಗಬ್ಭೋ’ತಿ ವದಾಮಿ. ತಥಾಗತಸ್ಸ ಖೋ, ಸೀಹ, ಆಯತಿಂ ಗಬ್ಭಸೇಯ್ಯಾ ಪುನಬ್ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿ ಪಹೀನಾ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಾ. ಅಯಂ ಖೋ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಪಗಬ್ಭೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಅಪಗಬ್ಭತಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಸ್ಸಾಸಕೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಅಸ್ಸಾಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’ತಿ? ಅಹಞ್ಹಿ, ಸೀಹ, ಅಸ್ಸಾಸಕೋ ಪರಮೇನ ಅಸ್ಸಾಸೇನ, ಅಸ್ಸಾಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇಮಿ. ಅಯಂ ಖೋ, ಸೀಹ, ಪರಿಯಾಯೋ, ಯೇನ ಮಂ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ವದಮಾನೋ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಸ್ಸಾಸಕೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ, ಅಸ್ಸಾಸಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತೇನ ಚ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತೀ’’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ…ಪೇ… ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಅನುವಿಚ್ಚಕಾರಂ ಖೋ, ಸೀಹ, ಕರೋಹಿ. ಅನುವಿಚ್ಚಕಾರೋ ತುಮ್ಹಾದಿಸಾನಂ ಞಾತಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸಾಧು ಹೋತೀ’’ತಿ. ‘‘ಇಮಿನಾಪಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಅತ್ತಮನೋ ಅಭಿರದ್ಧೋ, ಯಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಏವಮಾಹ – ‘ಅನುವಿಚ್ಚಕಾರಂ ಖೋ, ಸೀಹ, ಕರೋಹಿ. ಅನುವಿಚ್ಚಕಾರೋ ತುಮ್ಹಾದಿಸಾನಂ ಞಾತಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸಾಧು ಹೋತೀ’ತಿ. ಮಞ್ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಸಾವಕಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಕೇವಲಕಪ್ಪಂ ವೇಸಾಲಿಂ ಪಟಾಕಂ ಪರಿಹರೇಯ್ಯುಂ – ‘ಸೀಹೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸೇನಾಪತಿ ಸಾವಕತ್ತಂ ಉಪಗತೋ’ತಿ. ಅಥ ಚ ಪನ ಭಗವಾ ಏವಮಾಹ – ‘ಅನುವಿಚ್ಚಕಾರಂ, ಸೀಹ, ಕರೋಹಿ. ಅನುವಿಚ್ಚಕಾರೋ ತುಮ್ಹಾದಿಸಾನಂ ಞಾತಮನುಸ್ಸಾನಂ ಸಾಧು ಹೋತೀ’ತಿ. ಏಸಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಭಗವನ್ತಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ.

‘‘ದೀಘರತ್ತಂ ಖೋ ತೇ, ಸೀಹ, ನಿಗಣ್ಠಾನಂ ಓಪಾನಭೂತಂ ಕುಲಂ, ಯೇನ ನೇಸಂ ಉಪಗತಾನಂ ಪಿಣ್ಡಕಂ ದಾತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ. ‘‘ಇಮಿನಾಪಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಭಿಯ್ಯೋಸೋಮತ್ತಾಯ ಅತ್ತಮನೋ ಅಭಿರದ್ಧೋ, ಯಂ ಮಂ ಭಗವಾ ಏವಮಾಹ – ‘ದೀಘರತ್ತಂ ಖೋ ತೇ, ಸೀಹ, ನಿಗಣ್ಠಾನಂ ಓಪಾನಭೂತಂ ಕುಲಂ, ಯೇನ ನೇಸಂ ಉಪಗತಾನಂ ಪಿಣ್ಡಕಂ ದಾತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞೇಯ್ಯಾಸೀ’ತಿ. ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ – ‘ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಏವಮಾಹ – ಮಯ್ಹಮೇವ ದಾನಂ ದಾತಬ್ಬಂ, ಮಯ್ಹಮೇವ ಸಾವಕಾನಂ ದಾತಬ್ಬಂ; ಮಯ್ಹಮೇವ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ, ನ ಅಞ್ಞೇಸಂ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ; ಮಯ್ಹಮೇವ ಸಾವಕಾನಂ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ, ನ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಸಾವಕಾನಂ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’ನ್ತಿ, ಅಥ ಚ ಪನ ಮಂ ಭಗವಾ ನಿಗಣ್ಠೇಸುಪಿ ದಾನೇ ಸಮಾದಪೇತಿ [ಸಮಾದಾಪೇತಿ (?)]. ಅಪಿ ಚ, ಭನ್ತೇ, ಮಯಮೇತ್ಥ ಕಾಲಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮ. ಏಸಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತತಿಯಮ್ಪಿ ಭಗವನ್ತಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಸೀಹಸ್ಸ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಅನುಪುಬ್ಬಿಂ ಕಥಂ [ಅನುಪುಬ್ಬಿಕಥಂ (ಸಬ್ಬತ್ಥ)] ಕಥೇಸಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ದಾನಕಥಂ ಸೀಲಕಥಂ ಸಗ್ಗಕಥಂ, ಕಾಮಾನಂ ಆದೀನವಂ ಓಕಾರಂ ಸಂಕಿಲೇಸಂ ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಪಕಾಸೇಸಿ. ಯದಾ ಭಗವಾ ಅಞ್ಞಾಸಿ ಸೀಹಂ ಸೇನಾಪತಿಂ ಕಲ್ಲಚಿತ್ತಂ ಮುದುಚಿತ್ತಂ ವಿನೀವರಣಚಿತ್ತಂ ಉದಗ್ಗಚಿತ್ತಂ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತಂ, ಅಥ ಯಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ಸಾಮುಕ್ಕಂಸಿಕಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾ ತಂ ಪಕಾಸೇಸಿ – ದುಕ್ಖಂ ಸಮುದಯಂ ನಿರೋಧಂ ಮಗ್ಗಂ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಸುದ್ಧಂ ವತ್ಥಂ ಅಪಗತಕಾಳಕಂ ಸಮ್ಮದೇವ ರಜನಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ; ಏವಮೇವಂ ಸೀಹಸ್ಸ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಆಸನೇ ವಿರಜಂ ವೀತಮಲಂ ಧಮ್ಮಚಕ್ಖುಂ ಉದಪಾದಿ – ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಮುದಯಧಮ್ಮಂ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮೋ ಪತ್ತಧಮ್ಮೋ ವಿದಿತಧಮ್ಮೋ ಪರಿಯೋಗಾಳ್ಹಧಮ್ಮೋ ತಿಣ್ಣವಿಚಿಕಿಚ್ಛೋ ವಿಗತಕಥಂಕಥೋ ವೇಸಾರಜ್ಜಪ್ಪತ್ತೋ ಅಪರಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಧಿವಾಸೇತು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಸ್ವಾತನಾಯ ಭತ್ತಂ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನಾ’’ತಿ. ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ.

ಅಥ ಖೋ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ಭಗವತೋ ಅಧಿವಾಸನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ಅಞ್ಞತರಂ ಪುರಿಸಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ, ಅಮ್ಭೋ ಪುರಿಸ, ಪವತ್ತಮಂಸಂ ಜಾನಾಹೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚಯೇನ ಸಕೇ ನಿವೇಸನೇ ಪಣೀತಂ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ ಪಟಿಯಾದಾಪೇತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಕಾಲಂ ಆರೋಚಾಪೇಸಿ – ‘‘ಕಾಲೋ, ಭನ್ತೇ! ನಿಟ್ಠಿತಂ ಭತ್ತ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ಸೀಹಸ್ಸ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ನಿಗಣ್ಠಾ ವೇಸಾಲಿಯಂ ರಥಿಕಾಯ ರಥಿಕಂ [ರಥಿಯಾಯ ರಥಿಯಂ (ಬಹೂಸು)] ಸಿಙ್ಘಾಟಕೇನ ಸಿಙ್ಘಾಟಕಂ ಬಾಹಾ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಕನ್ದನ್ತಿ – ‘‘ಅಜ್ಜ ಸೀಹೇನ ಸೇನಾಪತಿನಾ ಥೂಲಂ ಪಸುಂ ವಧಿತ್ವಾ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಭತ್ತಂ ಕತಂ. ತಂ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಜಾನಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸಕತಂ ಮಂಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ ಪಟಿಚ್ಚಕಮ್ಮ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಪುರಿಸೋ ಯೇನ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸೀಹಸ್ಸ ಸೇನಾಪತಿಸ್ಸ ಉಪಕಣ್ಣಕೇ ಆರೋಚೇಸಿ – ‘‘ಯಗ್ಘೇ, ಭನ್ತೇ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಸಿ! ಏತೇ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ನಿಗಣ್ಠಾ ವೇಸಾಲಿಯಂ ರಥಿಕಾಯ ರಥಿಕಂ ಸಿಙ್ಘಾಟಕೇನ ಸಿಙ್ಘಾಟಕಂ ಬಾಹಾ ಪಗ್ಗಯ್ಹ ಕನ್ದನ್ತಿ – ‘ಅಜ್ಜ ಸೀಹೇನ ಸೇನಾಪತಿನಾ ಥೂಲಂ ಪಸುಂ ವಧಿತ್ವಾ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಭತ್ತಂ ಕತಂ. ತಂ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಜಾನಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸಕತಂ ಮಂಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ ಪಟಿಚ್ಚಕಮ್ಮ’ನ್ತಿ. ಅಲಂ ಅಯ್ಯೋ ದೀಘರತ್ತಞ್ಹಿ ತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಅವಣ್ಣಕಾಮಾ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಅವಣ್ಣಕಾಮಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅವಣ್ಣಕಾಮಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ. ನ ಚ ಪನೇತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಜಿರಿದನ್ತಿ ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ಅಸತಾ ತುಚ್ಛಾ ಮುಸಾ ಅಭೂತೇನ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖಿತುಂ; ನ ಚ ಮಯಂ ಜೀವಿತಹೇತುಪಿ ಸಞ್ಚಿಚ್ಚ ಪಾಣಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪಣೀತೇನ ಖಾದನೀಯೇನ ಭೋಜನೀಯೇನ ಸಹತ್ಥಾ ಸನ್ತಪ್ಪೇಸಿ ಸಮ್ಪವಾರೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಸೀಹೋ ಸೇನಾಪತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಭುತ್ತಾವಿಂ ಓನೀತಪತ್ತಪಾಣಿಂ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಸೀಹಂ ಸೇನಾಪತಿಂ ಭಗವಾ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಸಮಾದಪೇತ್ವಾ ಸಮುತ್ತೇಜೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪಹಂಸೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮೀತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಅಸ್ಸಾಜಾನೀಯಸುತ್ತಂ

೧೩. ‘‘ಅಟ್ಠಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ರಞ್ಞೋ ಭದ್ದೋ ಅಸ್ಸಾಜಾನೀಯೋ ರಾಜಾರಹೋ ಹೋತಿ ರಾಜಭೋಗ್ಗೋ, ರಞ್ಞೋ ಅಙ್ಗನ್ತೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಕತಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಞ್ಞೋ ಭದ್ದೋ ಅಸ್ಸಾಜಾನೀಯೋ ಉಭತೋ ಸುಜಾತೋ ಹೋತಿ – ಮಾತಿತೋ ಚ ಪಿತಿತೋ ಚ. ಯಸ್ಸಂ ದಿಸಾಯಂ ಅಞ್ಞೇಪಿ ಭದ್ದಾ ಅಸ್ಸಾಜಾನೀಯಾ ಜಾಯನ್ತಿ, ತಸ್ಸಂ ದಿಸಾಯಂ ಜಾತೋ ಹೋತಿ. ಯಂ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಭೋಜನಂ ದೇನ್ತಿ – ಅಲ್ಲಂ ವಾ ಸುಕ್ಖಂ ವಾ – ತಂ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂಯೇವ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ ಅವಿಕಿರನ್ತೋ. ಜೇಗುಚ್ಛೀ ಹೋತಿ ಉಚ್ಚಾರಂ ವಾ ಪಸ್ಸಾವಂ ವಾ ಅಭಿನಿಸೀದಿತುಂ ವಾ ಅಭಿನಿಪಜ್ಜಿತುಂ ವಾ. ಸೋರತೋ ಹೋತಿ ಸುಖಸಂವಾಸೋ, ನ ಚ ಅಞ್ಞೇ ಅಸ್ಸೇ ಉಬ್ಬೇಜೇತಾ. ಯಾನಿ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಹೋನ್ತಿ [ಯಾನಿ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ತಾನಿ (ಸ್ಯಾ.)] ಸಾಠೇಯ್ಯಾನಿ ಕೂಟೇಯ್ಯಾನಿ ಜಿಮ್ಹೇಯ್ಯಾನಿ ವಙ್ಕೇಯ್ಯಾನಿ, ತಾನಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಾರಥಿಸ್ಸ ಆವಿಕತ್ತಾ ಹೋತಿ. ತೇಸಮಸ್ಸ ಸಾರಥಿ ಅಭಿನಿಮ್ಮದನಾಯ ವಾಯಮತಿ. ವಾಹೀ ಖೋ ಪನ ಹೋತಿ. ‘ಕಾಮಞ್ಞೇ ಅಸ್ಸಾ ವಹನ್ತು ವಾ ಮಾ ವಾ, ಅಹಮೇತ್ಥ ವಹಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ. ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಖೋ ಪನ ಉಜುಮಗ್ಗೇನೇವ ಗಚ್ಛತಿ. ಥಾಮವಾ ಹೋತಿ ಯಾವ ಜೀವಿತಮರಣಪರಿಯಾದಾನಾ ಥಾಮಂ ಉಪದಂಸೇತಾ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಠಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ರಞ್ಞೋ ಭದ್ದೋ ಅಸ್ಸಾಜಾನೀಯೋ ರಾಜಾರಹೋ ಹೋತಿ ರಾಜಭೋಗ್ಗೋ, ರಞ್ಞೋ ಅಙ್ಗನ್ತೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ.

‘‘ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಠಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸ. ಕತಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ, ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತೋ ವಿಹರತಿ ಆಚಾರಗೋಚರಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಣುಮತ್ತೇಸು ವಜ್ಜೇಸು ಭಯದಸ್ಸಾವೀ, ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು. ಯಂ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಭೋಜನಂ ದೇನ್ತಿ – ಲೂಖಂ ವಾ ಪಣೀತಂ ವಾ – ತಂ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂಯೇವ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ ಅವಿಹಞ್ಞಮಾನೋ. ಜೇಗುಚ್ಛೀ ಹೋತಿ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತೇನ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತೇನ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತೇನ; ಜೇಗುಚ್ಛೀ ಹೋತಿ ಅನೇಕವಿಹಿತಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ. ಸೋರತೋ ಹೋತಿ ಸುಖಸಂವಾಸೋ, ನ ಅಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಬ್ಬೇಜೇತಾ. ಯಾನಿ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಹೋನ್ತಿ ಸಾಠೇಯ್ಯಾನಿ ಕೂಟೇಯ್ಯಾನಿ ಜಿಮ್ಹೇಯ್ಯಾನಿ ವಙ್ಕೇಯ್ಯಾನಿ, ತಾನಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಆವಿಕತ್ತಾ ಹೋತಿ ಸತ್ಥರಿ ವಾ ವಿಞ್ಞೂಸು ವಾ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು. ತೇಸಮಸ್ಸ ಸತ್ಥಾ ವಾ ವಿಞ್ಞೂ ವಾ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಅಭಿನಿಮ್ಮದನಾಯ ವಾಯಮತಿ. ಸಿಕ್ಖಿತಾ ಖೋ ಪನ ಹೋತಿ. ‘ಕಾಮಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಿಕ್ಖನ್ತು ವಾ ಮಾ ವಾ, ಅಹಮೇತ್ಥ ಸಿಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಾದೇತಿ. ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಖೋ ಪನ ಉಜುಮಗ್ಗೇನೇವ ಗಚ್ಛತಿ; ತತ್ರಾಯಂ ಉಜುಮಗ್ಗೋ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ. ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ವಿಹರತಿ – ‘ಕಾಮಂ ತಚೋ ಚ ನ್ಹಾರು [ನಹಾರು (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಚ ಅಟ್ಠಿ ಚ ಅವಸಿಸ್ಸತು, ಸರೀರೇ ಉಪಸುಸ್ಸತು ಮಂಸಲೋಹಿತಂ; ಯಂ ತಂ ಪುರಿಸಥಾಮೇನ ಪುರಿಸವೀರಿಯೇನ ಪುರಿಸಪರಕ್ಕಮೇನ ಪತ್ತಬ್ಬಂ, ನ ತಂ ಅಪಾಪುಣಿತ್ವಾ ವೀರಿಯಸ್ಸ ಸಣ್ಠಾನಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಠಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕಸುತ್ತಂ

೧೪. ‘‘ಅಟ್ಠ ಚ [ಅಟ್ಠ (ಸ್ಯಾ.)], ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೇ [ಅಸ್ಸಖಲುಙ್ಕೇ (ಸೀ.)] ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ ಅಟ್ಠ ಚ ಅಸ್ಸದೋಸೇ, ಅಟ್ಠ ಚ ಪುರಿಸಖಳುಙ್ಕೇ ಅಟ್ಠ ಚ ಪುರಿಸದೋಸೇ. ತಂ ಸುಣಾಥ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಥ; ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಕತಮೇ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಠ ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕಾ ಅಟ್ಠ ಚ ಅಸ್ಸದೋಸಾ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಚ್ಚೋ ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೋ ‘ಪೇಹೀ’ತಿ ವುತ್ತೋ, ವಿದ್ಧೋ ಸಮಾನೋ ಚೋದಿತೋ ಸಾರಥಿನಾ ಪಚ್ಛತೋ ಪಟಿಕ್ಕಮತಿ, ಪಿಟ್ಠಿತೋ ರಥಂ ಪವತ್ತೇತಿ. ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೋ ಹೋತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಠಮೋ ಅಸ್ಸದೋಸೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೋ ‘ಪೇಹೀ’ತಿ ವುತ್ತೋ, ವಿದ್ಧೋ ಸಮಾನೋ ಚೋದಿತೋ ಸಾರಥಿನಾ ಪಚ್ಛಾ ಲಙ್ಘತಿ, ಕುಬ್ಬರಂ ಹನತಿ, ತಿದಣ್ಡಂ ಭಞ್ಜತಿ. ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೋ ಹೋತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುತಿಯೋ ಅಸ್ಸದೋಸೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೋ ‘ಪೇಹೀ’ತಿ ವುತ್ತೋ, ವಿದ್ಧೋ ಸಮಾನೋ ಚೋದಿತೋ ಸಾರಥಿನಾ ರಥೀಸಾಯ ಸತ್ಥಿಂ ಉಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ರಥೀಸಂಯೇವ ಅಜ್ಝೋಮದ್ದತಿ. ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೋ ಹೋತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತತಿಯೋ ಅಸ್ಸದೋಸೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೋ ‘ಪೇಹೀ’ತಿ ವುತ್ತೋ, ವಿದ್ಧೋ ಸಮಾನೋ ಚೋದಿತೋ ಸಾರಥಿನಾ ಉಮ್ಮಗ್ಗಂ ಗಣ್ಹತಿ, ಉಬ್ಬಟುಮಂ ರಥಂ ಕರೋತಿ. ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೋ ಹೋತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುತ್ಥೋ ಅಸ್ಸದೋಸೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೋ ‘ಪೇಹೀ’ತಿ ವುತ್ತೋ, ವಿದ್ಧೋ ಸಮಾನೋ ಚೋದಿತೋ ಸಾರಥಿನಾ ಲಙ್ಘತಿ ಪುರಿಮಕಾಯಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹತಿ ಪುರಿಮೇ ಪಾದೇ. ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೋ ಹೋತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಮೋ ಅಸ್ಸದೋಸೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೋ ‘ಪೇಹೀ’ತಿ ವುತ್ತೋ, ವಿದ್ಧೋ ಸಮಾನೋ ಚೋದಿತೋ ಸಾರಥಿನಾ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ಸಾರಥಿಂ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ಪತೋದಲಟ್ಠಿಂ [ಪತೋದಂ (ಸೀ. ಪೀ.), ಪತೋದಯಟ್ಠಿಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ದನ್ತೇಹಿ ಮುಖಾಧಾನಂ [ಮುಖಾಠಾನಂ (ಕ.)] ವಿಧಂಸಿತ್ವಾ ಯೇನ ಕಾಮಂ ಪಕ್ಕಮತಿ. ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೋ ಹೋತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛಟ್ಠೋ ಅಸ್ಸದೋಸೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೋ ‘ಪೇಹೀ’ತಿ ವುತ್ತೋ, ವಿದ್ಧೋ ಸಮಾನೋ ಚೋದಿತೋ ಸಾರಥಿನಾ ನೇವ ಅಭಿಕ್ಕಮತಿ ನೋ ಪಟಿಕ್ಕಮತಿ ತತ್ಥೇವ ಖೀಲಟ್ಠಾಯೀ ಠಿತೋ ಹೋತಿ. ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೋ ಹೋತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಮೋ ಅಸ್ಸದೋಸೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೋ ‘ಪೇಹೀ’ತಿ ವುತ್ತೋ, ವಿದ್ಧೋ ಸಮಾನೋ ಚೋದಿತೋ ಸಾರಥಿನಾ ಪುರಿಮೇ ಚ ಪಾದೇ ಸಂಹರಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಚ ಪಾದೇ ಸಂಹರಿತ್ವಾ [ಸಙ್ಖರಿತ್ವಾ (ಕ.)] ತತ್ಥೇವ ಚತ್ತಾರೋ ಪಾದೇ ಅಭಿನಿಸೀದತಿ. ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೋ ಹೋತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಠಮೋ ಅಸ್ಸದೋಸೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಠ ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕಾ ಅಟ್ಠ ಚ ಅಸ್ಸದೋಸಾ.

[ವಿಭ. ೯೫೬] ‘‘ಕತಮೇ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಠ ಪುರಿಸಖಳುಙ್ಕಾ ಅಟ್ಠ ಚ ಪುರಿಸದೋಸಾ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಚೋದೇನ್ತಿ. ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಚೋದಿಯಮಾನೋ ‘ನ ಸರಾಮೀ’ತಿ ಅಸತಿಯಾ ನಿಬ್ಬೇಠೇತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೋ ‘ಪೇಹೀ’ತಿ ವುತ್ತೋ, ವಿದ್ಧೋ ಸಮಾನೋ ಚೋದಿತೋ ಸಾರಥಿನಾ ಪಚ್ಛತೋ ಪಟಿಕ್ಕಮತಿ, ಪಿಟ್ಠಿತೋ ರಥಂ ವತ್ತೇತಿ; ತಥೂಪಮಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ವದಾಮಿ. ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುರಿಸಖಳುಙ್ಕೋ ಹೋತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಠಮೋ ಪುರಿಸದೋಸೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಚೋದೇನ್ತಿ. ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಚೋದಿಯಮಾನೋ ಚೋದಕಂಯೇವ ಪಟಿಪ್ಫರತಿ – ‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ತುಯ್ಹಂ ಬಾಲಸ್ಸ ಅಬ್ಯತ್ತಸ್ಸ ಭಣಿತೇನ! ತ್ವಮ್ಪಿ ನಾಮ ಭಣಿತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞಸೀ’ತಿ! ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೋ ‘ಪೇಹೀ’ತಿ ವುತ್ತೋ, ವಿದ್ಧೋ ಸಮಾನೋ ಚೋದಿತೋ ಸಾರಥಿನಾ ಪಚ್ಛಾ ಲಙ್ಘತಿ, ಕುಬ್ಬರಂ ಹನತಿ, ತಿದಣ್ಡಂ ಭಞ್ಜತಿ; ತಥೂಪಮಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ವದಾಮಿ. ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುರಿಸಖಳುಙ್ಕೋ ಹೋತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುತಿಯೋ ಪುರಿಸದೋಸೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಚೋದೇನ್ತಿ. ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಚೋದಿಯಮಾನೋ ಚೋದಕಸ್ಸೇವ ಪಚ್ಚಾರೋಪೇತಿ – ‘ತ್ವಂ ಖೋಸಿ ಇತ್ಥನ್ನಾಮಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪನ್ನೋ, ತ್ವಂ ತಾವ ಪಠಮಂ ಪಟಿಕರೋಹೀ’ತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೋ ‘ಪೇಹೀ’ತಿ ವುತ್ತೋ, ವಿದ್ಧೋ ಸಮಾನೋ ಚೋದಿತೋ ಸಾರಥಿನಾ ರಥೀಸಾಯ ಸತ್ಥಿಂ ಉಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾ ರಥೀಸಂಯೇವ ಅಜ್ಝೋಮದ್ದತಿ; ತಥೂಪಮಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ವದಾಮಿ. ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುರಿಸಖಳುಙ್ಕೋ ಹೋತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತತಿಯೋ ಪುರಿಸದೋಸೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಚೋದೇನ್ತಿ. ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಚೋದಿಯಮಾನೋ ಅಞ್ಞೇನಾಞ್ಞಂ ಪಟಿಚರತಿ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಕಥಂ ಅಪನಾಮೇತಿ, ಕೋಪಞ್ಚ ದೋಸಞ್ಚ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯಞ್ಚ ಪಾತುಕರೋತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೋ ‘ಪೇಹೀ’ತಿ ವುತ್ತೋ, ವಿದ್ಧೋ ಸಮಾನೋ ಚೋದಿತೋ ಸಾರಥಿನಾ ಉಮ್ಮಗ್ಗಂ ಗಣ್ಹತಿ, ಉಬ್ಬಟುಮಂ ರಥಂ ಕರೋತಿ; ತಥೂಪಮಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ವದಾಮಿ. ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುರಿಸಖಳುಙ್ಕೋ ಹೋತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುತ್ಥೋ ಪುರಿಸದೋಸೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಚೋದೇನ್ತಿ. ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಚೋದಿಯಮಾನೋ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಬಾಹುವಿಕ್ಖೇಪಂ ಕರೋತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೋ ‘ಪೇಹೀ’ತಿ ವುತ್ತೋ, ವಿದ್ಧೋ ಸಮಾನೋ ಚೋದಿತೋ ಸಾರಥಿನಾ ಲಙ್ಘತಿ, ಪುರಿಮಕಾಯಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹತಿ ಪುರಿಮೇ ಪಾದೇ; ತಥೂಪಮಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ವದಾಮಿ. ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುರಿಸಖಳುಙ್ಕೋ ಹೋತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚಮೋ ಪುರಿಸದೋಸೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಚೋದೇನ್ತಿ. ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಚೋದಿಯಮಾನೋ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ಸಙ್ಘಂ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ಚೋದಕಂ ಸಾಪತ್ತಿಕೋವ ಯೇನ ಕಾಮಂ ಪಕ್ಕಮತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೋ ‘ಪೇಹೀ’ತಿ ವುತ್ತೋ, ವಿದ್ಧೋ ಸಮಾನೋ ಚೋದಿತೋ ಸಾರಥಿನಾ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ಸಾರಥಿಂ ಅನಾದಿಯಿತ್ವಾ ಪತೋದಲಟ್ಠಿಂ ದನ್ತೇಹಿ ಮುಖಾಧಾನಂ ವಿಧಂಸಿತ್ವಾ ಯೇನ ಕಾಮಂ ಪಕ್ಕಮತಿ; ತಥೂಪಮಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ವದಾಮಿ. ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುರಿಸಖಳುಙ್ಕೋ ಹೋತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛಟ್ಠೋ ಪುರಿಸದೋಸೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಚೋದೇನ್ತಿ. ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಚೋದಿಯಮಾನೋ ‘ನೇವಾಹಂ ಆಪನ್ನೋಮ್ಹಿ, ನ ಪನಾಹಂ ಆಪನ್ನೋಮ್ಹೀ’ತಿ ಸೋ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ ಸಙ್ಘಂ ವಿಹೇಠೇತಿ [ವಿಹೇಸೇತಿ (ಪೀ. ಕ.)]. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೋ ‘ಪೇಹೀ’ತಿ ವುತ್ತೋ, ವಿದ್ಧೋ ಸಮಾನೋ ಚೋದಿತೋ ಸಾರಥಿನಾ ನೇವ ಅಭಿಕ್ಕಮತಿ ನೋ ಪಟಿಕ್ಕಮತಿ ತತ್ಥೇವ ಖೀಲಟ್ಠಾಯೀ ಠಿತೋ ಹೋತಿ; ತಥೂಪಮಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ವದಾಮಿ. ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುರಿಸಖಳುಙ್ಕೋ ಹೋತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಮೋ ಪುರಿಸದೋಸೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಚೋದೇನ್ತಿ. ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಆಪತ್ತಿಯಾ ಚೋದಿಯಮಾನೋ ಏವಮಾಹ – ‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ತುಮ್ಹೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಅತಿಬಾಳ್ಹಂ ಮಯಿ ಬ್ಯಾವಟಾ ಯಾವ [ಇದಂ ಪದಂ ಸೀಹಳಪೋತ್ಥಕೇ ನತ್ಥಿ] ಇದಾನಾಹಂ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ಸೋ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತಿತ್ವಾ ಏವಮಾಹ – ‘ಇದಾನಿ ಖೋ ತುಮ್ಹೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಅತ್ತಮನಾ ಹೋಥಾ’ತಿ? ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸ್ಸಖಳುಙ್ಕೋ ‘ಪೇಹೀ’ತಿ ವುತ್ತೋ, ವಿದ್ಧೋ ಸಮಾನೋ ಚೋದಿತೋ ಸಾರಥಿನಾ ಪುರಿಮೇ ಚ ಪಾದೇ ಸಂಹರಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಚ ಪಾದೇ ಸಂಹರಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಚತ್ತಾರೋ ಪಾದೇ ಅಭಿನಿಸೀದತಿ; ತಥೂಪಮಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ವದಾಮಿ. ಏವರೂಪೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುರಿಸಖಳುಙ್ಕೋ ಹೋತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಠಮೋ ಪುರಿಸದೋಸೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಠ ಪುರಿಸಖಳುಙ್ಕಾ ಅಟ್ಠ ಚ ಪುರಿಸದೋಸಾ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಮಲಸುತ್ತಂ

೧೫. ‘‘ಅಟ್ಠಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಲಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಅಟ್ಠ? ಅಸಜ್ಝಾಯಮಲಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮನ್ತಾ; ಅನುಟ್ಠಾನಮಲಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಘರಾ; ಮಲಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಣ್ಣಸ್ಸ ಕೋಸಜ್ಜಂ; ಪಮಾದೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಕ್ಖತೋ ಮಲಂ; ಮಲಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತ್ಥಿಯಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ; ಮಚ್ಛೇರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದದತೋ ಮಲಂ; ಮಲಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಪರಮ್ಹಿ ಚ; ತತೋ [ತತೋ ಚ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)], ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಲಾ ಮಲತರಂ ಅವಿಜ್ಜಾ ಪರಮಂ ಮಲಂ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಠ ಮಲಾನೀ’’ತಿ.

‘‘ಅಸಜ್ಝಾಯಮಲಾ ಮನ್ತಾ, ಅನುಟ್ಠಾನಮಲಾ ಘರಾ;

ಮಲಂ ವಣ್ಣಸ್ಸ ಕೋಸಜ್ಜಂ, ಪಮಾದೋ ರಕ್ಖತೋ ಮಲಂ.

‘‘ಮಲಿತ್ಥಿಯಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ, ಮಚ್ಛೇರಂ ದದತೋ ಮಲಂ;

ಮಲಾ ವೇ ಪಾಪಕಾ ಧಮ್ಮಾ, ಅಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಪರಮ್ಹಿ ಚ;

ತತೋ ಮಲಾ ಮಲತರಂ, ಅವಿಜ್ಜಾ ಪರಮಂ ಮಲ’’ನ್ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ;

೬. ದೂತೇಯ್ಯಸುತ್ತಂ

೧೬. [ಚೂಳವ. ೩೪೭] ‘‘ಅಟ್ಠಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ದೂತೇಯ್ಯಂ ಗನ್ತುಮರಹತಿ. ಕತಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸೋತಾ ಚ ಹೋತಿ, ಸಾವೇತಾ ಚ, ಉಗ್ಗಹೇತಾ ಚ, ಧಾರೇತಾ ಚ, ವಿಞ್ಞಾತಾ ಚ, ವಿಞ್ಞಾಪೇತಾ ಚ, ಕುಸಲೋ ಚ ಸಹಿತಾಸಹಿತಸ್ಸ, ನೋ ಚ ಕಲಹಕಾರಕೋ – ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಠಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ದೂತೇಯ್ಯಂ ಗನ್ತುಮರಹತಿ. ಅಟ್ಠಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ದೂತೇಯ್ಯಂ ಗನ್ತುಮರಹತಿ. ಕತಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಸೋತಾ ಚ ಹೋತಿ, ಸಾವೇತಾ ಚ, ಉಗ್ಗಹೇತಾ ಚ, ಧಾರೇತಾ ಚ, ವಿಞ್ಞಾತಾ ಚ, ವಿಞ್ಞಾಪೇತಾ ಚ, ಕುಸಲೋ ಚ ಸಹಿತಾಸಹಿತಸ್ಸ, ನೋ ಚ ಕಲಹಕಾರಕೋ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಠಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ದೂತೇಯ್ಯಂ ಗನ್ತುಮರಹತೀ’’ತಿ.

‘‘ಯೋ ವೇ ನ ಬ್ಯಥತಿ [ನ ವೇಧತಿ (ಸೀ.), ನ ಬ್ಯಾಧತಿ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಪತ್ವಾ, ಪರಿಸಂ ಉಗ್ಗವಾದಿನಿಂ [ಉಗ್ಗವಾದಿನಂ (ಸೀ.), ಉಗ್ಗಹವಾದಿನಂ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.), ಉಗ್ಗತವಾದಿನಿಂ (ಕ.)];

ನ ಚ ಹಾಪೇತಿ ವಚನಂ, ನ ಚ ಛಾದೇತಿ ಸಾಸನಂ.

‘‘ಅಸನ್ದಿದ್ಧಞ್ಚ ಭಣತಿ [ಅಸನ್ದಿದ್ಧೋ ಚ ಅಕ್ಖಾತಿ (ಚೂಳವ. ೩೪೭)], ಪುಚ್ಛಿತೋ ನ ಚ ಕುಪ್ಪತಿ;

ಸ ವೇ ತಾದಿಸಕೋ ಭಿಕ್ಖು, ದೂತೇಯ್ಯಂ ಗನ್ತುಮರಹತೀ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ;

೭. ಪಠಮಬನ್ಧನಸುತ್ತಂ

೧೭. ‘‘ಅಟ್ಠಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಕಾರೇಹಿ ಇತ್ಥೀ ಪುರಿಸಂ ಬನ್ಧತಿ. ಕತಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಹಿ? ರುಣ್ಣೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತ್ಥೀ ಪುರಿಸಂ ಬನ್ಧತಿ; ಹಸಿತೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತ್ಥೀ ಪುರಿಸಂ ಬನ್ಧತಿ; ಭಣಿತೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತ್ಥೀ ಪುರಿಸಂ ಬನ್ಧತಿ; ಆಕಪ್ಪೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತ್ಥೀ ಪುರಿಸಂ ಬನ್ಧತಿ; ವನಭಙ್ಗೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತ್ಥೀ ಪುರಿಸಂ ಬನ್ಧತಿ; ಗನ್ಧೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತ್ಥೀ ಪುರಿಸಂ ಬನ್ಧತಿ; ರಸೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತ್ಥೀ ಪುರಿಸಂ ಬನ್ಧತಿ; ಫಸ್ಸೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತ್ಥೀ ಪುರಿಸಂ ಬನ್ಧತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಠಹಾಕಾರೇಹಿ ಇತ್ಥೀ ಪುರಿಸಂ ಬನ್ಧತಿ. ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಸುಬದ್ಧಾ [ಸುಬನ್ಧಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕ.)], ಯೇ [ಯೇವ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ. ಕ.)] ಫಸ್ಸೇನ ಬದ್ಧಾ’’ತಿ [ಬನ್ಧಾತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕ.)]. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ದುತಿಯಬನ್ಧನಸುತ್ತಂ

೧೮. ‘‘ಅಟ್ಠಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಕಾರೇಹಿ ಪುರಿಸೋ ಇತ್ಥಿಂ ಬನ್ಧತಿ. ಕತಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಹಿ? ರುಣ್ಣೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಇತ್ಥಿಂ ಬನ್ಧತಿ; ಹಸಿತೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಇತ್ಥಿಂ ಬನ್ಧತಿ; ಭಣಿತೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಇತ್ಥಿಂ ಬನ್ಧತಿ; ಆಕಪ್ಪೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಇತ್ಥಿಂ ಬನ್ಧತಿ; ವನಭಙ್ಗೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಇತ್ಥಿಂ ಬನ್ಧತಿ; ಗನ್ಧೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಇತ್ಥಿಂ ಬನ್ಧತಿ; ರಸೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಇತ್ಥಿಂ ಬನ್ಧತಿ; ಫಸ್ಸೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಇತ್ಥಿಂ ಬನ್ಧತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಠಹಾಕಾರೇಹಿ ಪುರಿಸೋ ಇತ್ಥಿಂ ಬನ್ಧತಿ. ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತ್ತಾ ಸುಬದ್ಧಾ, ಯೇ ಫಸ್ಸೇನ ಬದ್ಧಾ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಪಹಾರಾದಸುತ್ತಂ

೧೯. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ವೇರಞ್ಜಾಯಂ ವಿ ಹರತಿ ನಳೇರುಪುಚಿಮನ್ದಮೂಲೇ. ಅಥ ಖೋ ಪಹಾರಾದೋ ಅಸುರಿನ್ದೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಂ ಖೋ ಪಹಾರಾದಂ ಅಸುರಿನ್ದಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಅಪಿ [ಕಿಂ (ಕ.)] ಪನ, ಪಹಾರಾದ, ಅಸುರಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಅಭಿರಮನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಅಭಿರಮನ್ತಿ, ಭನ್ತೇ, ಅಸುರಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ’’ತಿ. ‘‘ಕತಿ ಪನ, ಪಹಾರಾದ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಅಬ್ಭುತಾ ಧಮ್ಮಾ [ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮಾ (ಸ್ಯಾ. ಕ.) ಚೂಳವ. ೩೮೪ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ], ಯೇ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಅಸುರಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಅಭಿರಮನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಅಟ್ಠ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಅಬ್ಭುತಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಅಸುರಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ. ಕತಮೇ ಅಟ್ಠ? ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ, ಭನ್ತೇ, ಅನುಪುಬ್ಬನಿನ್ನೋ ಅನುಪುಬ್ಬಪೋಣೋ ಅನುಪುಬ್ಬಪಬ್ಭಾರೋ, ನ ಆಯತಕೇನೇವ ಪಪಾತೋ. ಯಮ್ಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಅನುಪುಬ್ಬನಿನ್ನೋ ಅನುಪುಬ್ಬಪೋಣೋ ಅನುಪುಬ್ಬಪಬ್ಭಾರೋ, ನ ಆಯತಕೇನೇವ ಪಪಾತೋ. ಅಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಪಠಮೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಅಸುರಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಠಿತಧಮ್ಮೋ ವೇಲಂ ನಾತಿವತ್ತತಿ. ಯಮ್ಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಠಿತಧಮ್ಮೋ ವೇಲಂ ನಾತಿವತ್ತತಿ; ಅಯಂ [ಅಯಮ್ಪಿ (ಕ.)], ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ದುತಿಯೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಅಸುರಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ನ ಮತೇನ ಕುಣಪೇನ ಸಂವಸತಿ [ಸಂವತ್ತತಿ (ಸ್ಯಾ.)]. ಯಂ ಹೋತಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಮತಂ ಕುಣಪಂ, ತಂ ಖಿಪ್ಪಮೇವ [ಖಿಪ್ಪಂಯೇವ (ಸೀ.), ಖಿಪ್ಪಂಏವ (ಪೀ.), ಖಿಪ್ಪಞ್ಞೇವ (ಚೂಳವ. ೩೮೪)] ತೀರಂ ವಾಹೇತಿ, ಥಲಂ ಉಸ್ಸಾರೇತಿ. ಯಮ್ಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ನ ಮತೇನ ಕುಣಪೇನ ಸಂವಸತಿ, ಯಂ ಹೋತಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಮತಂ ಕುಣಪಂ, ತಂ ಖಿಪ್ಪಮೇವ ತೀರಂ ವಾಹೇತಿ, ಥಲಂ ಉಸ್ಸಾರೇತಿ; ಅಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ತತಿಯೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಅಸುರಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭನ್ತೇ, ಯಾ ಕಾಚಿ ಮಹಾನದಿಯೋ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಗಙ್ಗಾ ಯಮುನಾ ಅಚಿರವತೀ ಸರಭೂ ಮಹೀ, ತಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಪತ್ವಾ [ಪತ್ತಾ (ಕ., ಚೂಳವ. ೩೮೪)] ಜಹನ್ತಿ ಪುರಿಮಾನಿ ನಾಮಗೋತ್ತಾನಿ, ‘ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ’ ತ್ವೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಯಮ್ಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಯಾ ಕಾಚಿ ಮಹಾನದಿಯೋ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಗಙ್ಗಾ ಯಮುನಾ ಅಚಿರವತೀ ಸರಭೂ ಮಹೀ, ತಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಪತ್ವಾ ಜಹನ್ತಿ ಪುರಿಮಾನಿ ನಾಮಗೋತ್ತಾನಿ, ‘ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ’ ತ್ವೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ; ಅಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಚತುತ್ಥೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಅಸುರಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭನ್ತೇ, ಯಾ ಚ [ಯಾ ಕಾಚಿ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ. ಕ.)] ಲೋಕೇ ಸವನ್ತಿಯೋ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಅಪ್ಪೇನ್ತಿ ಯಾ ಚ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖಾ ಧಾರಾ ಪಪತನ್ತಿ, ನ ತೇನ ಮಹಾಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಊನತ್ತಂ ವಾ ಪೂರತ್ತಂ ವಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಯಮ್ಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಯಾ ಚ ಲೋಕೇ ಸವನ್ತಿಯೋ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಅಪ್ಪೇನ್ತಿ ಯಾ ಚ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖಾ ಧಾರಾ ಪಪತನ್ತಿ, ನ ತೇನ ಮಹಾಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಊನತ್ತಂ ವಾ ಪೂರತ್ತಂ ವಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ; ಅಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಪಞ್ಚಮೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಅಸುರಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಏಕರಸೋ ಲೋಣರಸೋ. ಯಮ್ಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಏಕರಸೋ ಲೋಣರಸೋ; ಅಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಛಟ್ಠೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಅಸುರಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಬಹುರತನೋ [ಪಹೂತರತನೋ (ಕ.)] ಅನೇಕರತನೋ. ತತ್ರಿಮಾನಿ ರತನಾನಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಮುತ್ತಾ ಮಣಿ ವೇಳುರಿಯೋ ಸಙ್ಖೋ ಸಿಲಾ ಪವಾಳಂ ರಜತಂ ಜಾತರೂಪಂ ಲೋಹಿತಕೋ ಮಸಾರಗಲ್ಲಂ. ಯಮ್ಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಬಹುರತನೋ ಅನೇಕರತನೋ; ತತ್ರಿಮಾನಿ ರತನಾನಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಮುತ್ತಾ ಮಣಿ ವೇಳುರಿಯೋ ಸಙ್ಖೋ ಸಿಲಾ ಪವಾಳಂ ರಜತಂ ಜಾತರೂಪಂ ಲೋಹಿತಕೋ ಮಸಾರಗಲ್ಲಂ. ಅಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಸತ್ತಮೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಅಸುರಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಮಹತಂ ಭೂತಾನಂ ಆವಾಸೋ. ತತ್ರಿಮೇ ಭೂತಾ – ತಿಮಿ ತಿಮಿಙ್ಗಲೋ ತಿಮಿರಪಿಙ್ಗಲೋ [ತಿಮಿತಿಮಿಙ್ಗಲಾ ತಿಮಿರಪಿಙ್ಗಲಾ (ಸೀ.), ತಿಮಿತಿಮಿಙ್ಗಲಾ ತಿಮಿರಮಿಙ್ಗಲಾ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಅಸುರಾ ನಾಗಾ ಗನ್ಧಬ್ಬಾ. ಸನ್ತಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಯೋಜನಸತಿಕಾಪಿ ಅತ್ತಭಾವಾ, ದ್ವಿಯೋಜನಸತಿಕಾಪಿ ಅತ್ತಭಾವಾ, ತಿಯೋಜನಸತಿಕಾಪಿ ಅತ್ತಭಾವಾ, ಚತುಯೋಜನಸತಿಕಾಪಿ ಅತ್ತಭಾವಾ, ಪಞ್ಚಯೋಜನಸತಿಕಾಪಿ ಅತ್ತಭಾವಾ. ಯಮ್ಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಮಹತಂ ಭೂತಾನಂ ಆವಾಸೋ; ತತ್ರಿಮೇ ಭೂತಾ – ತಿಮಿ ತಿಮಿಙ್ಗಲೋ ತಿಮಿರಪಿಙ್ಗಲೋ ಅಸುರಾ ನಾಗಾ ಗನ್ಧಬ್ಬಾ; ಸನ್ತಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಯೋಜನಸತಿಕಾಪಿ ಅತ್ತಭಾವಾ…ಪೇ… ದ್ವಿಯೋಜನ… ತಿಯೋಜನ… ಚತುಯೋಜನ… ಪಞ್ಚಯೋಜನಸತಿಕಾಪಿ ಅತ್ತಭಾವಾ; ಅಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಅಟ್ಠಮೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಅಸುರಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಅಟ್ಠ ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಅಬ್ಭುತಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಅಸುರಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಅಭಿರಮನ್ತೀತಿ.

‘‘ಅಪಿ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಭಿರಮನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಅಭಿರಮನ್ತಿ, ಪಹಾರಾದ, ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ’’ತಿ. ‘‘ಕತಿ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಅಬ್ಭುತಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಭಿರಮನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಅಟ್ಠ, ಪಹಾರಾದ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಅಬ್ಭುತಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ. ಕತಮೇ ಅಟ್ಠ? ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಪಹಾರಾದ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಅನುಪುಬ್ಬನಿನ್ನೋ ಅನುಪುಬ್ಬಪೋಣೋ ಅನುಪುಬ್ಬಪಬ್ಭಾರೋ, ನ ಆಯತಕೇನೇವ ಪಪಾತೋ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಪಹಾರಾದ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅನುಪುಬ್ಬಸಿಕ್ಖಾ ಅನುಪುಬ್ಬಕಿರಿಯಾ ಅನುಪುಬ್ಬಪಟಿಪದಾ, ನ ಆಯತಕೇನೇವ ಅಞ್ಞಾಪಟಿವೇಧೋ. ಯಮ್ಪಿ, ಪಹಾರಾದ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅನುಪುಬ್ಬಸಿಕ್ಖಾ ಅನುಪುಬ್ಬಕಿರಿಯಾ ಅನುಪುಬ್ಬಪಟಿಪದಾ, ನ ಆಯತಕೇನೇವ ಅಞ್ಞಾಪಟಿವೇಧೋ. ಅಯಂ, ಪಹಾರಾದ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಪಠಮೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಪಹಾರಾದ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಠಿತಧಮ್ಮೋ ವೇಲಂ ನಾತಿವತ್ತತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಪಹಾರಾದ, ಯಂ ಮಯಾ ಸಾವಕಾನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಂ ಮಮ ಸಾವಕಾ ಜೀವಿತಹೇತುಪಿ ನಾತಿಕ್ಕಮನ್ತಿ. ಯಮ್ಪಿ, ಪಹಾರಾದ, ಮಯಾ ಸಾವಕಾನಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ತಂ ಮಮ ಸಾವಕಾ ಜೀವಿತಹೇತುಪಿ ನಾತಿಕ್ಕಮನ್ತಿ. ಅಯಂ, ಪಹಾರಾದ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ದುತಿಯೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಪಹಾರಾದ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ನ ಮತೇನ ಕುಣಪೇನ ಸಂವಸತಿ. ಯಂ ಹೋತಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಮತಂ ಕುಣಪಂ, ತಂ ಖಿಪ್ಪಮೇವ ತೀರಂ ವಾಹೇತಿ ಥಲಂ ಉಸ್ಸಾರೇತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಪಹಾರಾದ, ಯೋ ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ ಅಸುಚಿಸಙ್ಕಸ್ಸರಸಮಾಚಾರೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಕಮ್ಮನ್ತೋ ಅಸ್ಸಮಣೋ ಸಮಣಪಟಿಞ್ಞೋ ಅಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಪಟಿಞ್ಞೋ ಅನ್ತೋಪೂತಿ ಅವಸ್ಸುತೋ ಕಸಮ್ಬುಜಾತೋ, ನ ತೇನ ಸಙ್ಘೋ ಸಂವಸತಿ; ಖಿಪ್ಪಮೇವ ನಂ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಉಕ್ಖಿಪತಿ.

‘‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಸೋ ಹೋತಿ ಮಜ್ಝೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನೋ, ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಆರಕಾವ ಸಙ್ಘಮ್ಹಾ ಸಙ್ಘೋ ಚ ತೇನ. ಯಮ್ಪಿ, ಪಹಾರಾದ, ಯೋ ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ ಅಸುಚಿಸಙ್ಕಸ್ಸರಸಮಾಚಾರೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಕಮ್ಮನ್ತೋ ಅಸ್ಸಮಣೋ ಸಮಣಪಟಿಞ್ಞೋ ಅಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಪಟಿಞ್ಞೋ ಅನ್ತೋಪೂತಿ ಅವಸ್ಸುತೋ ಕಸಮ್ಬುಜಾತೋ, ನ ತೇನ ಸಙ್ಘೋ ಸಂವಸತಿ; ಖಿಪ್ಪಮೇವ ನಂ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಉಕ್ಖಿಪತಿ; ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಸೋ ಹೋತಿ ಮಜ್ಝೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನೋ, ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಆರಕಾವ ಸಙ್ಘಮ್ಹಾ ಸಙ್ಘೋ ಚ ತೇನ. ಅಯಂ, ಪಹಾರಾದ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ತತಿಯೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಪಹಾರಾದ, ಯಾ ಕಾಚಿ ಮಹಾನದಿಯೋ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಗಙ್ಗಾ ಯಮುನಾ ಅಚಿರವತೀ ಸರಭೂ ಮಹೀ, ತಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಪತ್ವಾ ಜಹನ್ತಿ ಪುರಿಮಾನಿ ನಾಮಗೋತ್ತಾನಿ, ‘ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ’ ತ್ವೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಪಹಾರಾದ, ಚತ್ತಾರೋಮೇ ವಣ್ಣಾ – ಖತ್ತಿಯಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ, ವೇಸ್ಸಾ, ಸುದ್ದಾ, ತೇ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಜಹನ್ತಿ ಪುರಿಮಾನಿ ನಾಮಗೋತ್ತಾನಿ, ‘ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ’ ತ್ವೇವ [ಸಮಣೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯೋ ತ್ವೇವ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಯಮ್ಪಿ, ಪಹಾರಾದ, ಚತ್ತಾರೋಮೇ ವಣ್ಣಾ – ಖತ್ತಿಯಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ, ವೇಸ್ಸಾ, ಸುದ್ದಾ, ತೇ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಜಹನ್ತಿ ಪುರಿಮಾನಿ ನಾಮಗೋತ್ತಾನಿ, ‘ಸಮಣಾ ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಯಾ’ ತ್ವೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಅಯಂ, ಪಹಾರಾದ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಚತುತ್ಥೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಪಹಾರಾದ, ಯಾ ಚ ಲೋಕೇ ಸವನ್ತಿಯೋ ಮಹಾಸಮುದ್ದಂ ಅಪ್ಪೇನ್ತಿ ಯಾ ಚ ಅನ್ತಲಿಕ್ಖಾ ಧಾರಾ ಪಪತನ್ತಿ, ನ ತೇನ ಮಹಾಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಊನತ್ತಂ ವಾ ಪೂರತ್ತಂ ವಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಪಹಾರಾದ, ಬಹೂ ಚೇಪಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನುಪಾದಿಸೇಸಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯನ್ತಿ, ನ ತೇನ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ ಊನತ್ತಂ ವಾ ಪೂರತ್ತಂ ವಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಯಮ್ಪಿ, ಪಹಾರಾದ, ಬಹೂ ಚೇಪಿ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನುಪಾದಿಸೇಸಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯನ್ತಿ, ನ ತೇನ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ ಊನತ್ತಂ ವಾ ಪೂರತ್ತಂ ವಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ. ಅಯಂ, ಪಹಾರಾದ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಪಞ್ಚಮೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಪಹಾರಾದ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಏಕರಸೋ ಲೋಣರಸೋ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಪಹಾರಾದ, ಅಯಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೋ ಏಕರಸೋ, ವಿಮುತ್ತಿರಸೋ. ಯಮ್ಪಿ ಪಹಾರಾದ, ಅಯಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೋ ಏಕರಸೋ, ವಿಮುತ್ತಿರಸೋ; ಅಯಂ, ಪಹಾರಾದ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಛಟ್ಠೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಪಹಾರಾದ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಬಹುರತನೋ ಅನೇಕರತನೋ; ತತ್ರಿಮಾನಿ ರತನಾನಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಮುತ್ತಾ ಮಣಿ ವೇಳುರಿಯೋ ಸಙ್ಖೋ ಸಿಲಾ ಪವಾಳಂ ರಜತಂ ಜಾತರೂಪಂ ಲೋಹಿತಕೋ ಮಸಾರಗಲ್ಲಂ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಪಹಾರಾದ, ಅಯಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೋ ಬಹುರತನೋ ಅನೇಕರತನೋ. ತತ್ರಿಮಾನಿ ರತನಾನಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಇದ್ಧಿಪಾದಾ, ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ, ಪಞ್ಚ ಬಲಾನಿ, ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ, ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ. ಯಮ್ಪಿ, ಪಹಾರಾದ, ಅಯಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೋ ಬಹುರತನೋ ಅನೇಕರತನೋ; ತತ್ರಿಮಾನಿ ರತನಾನಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಇದ್ಧಿಪಾದಾ, ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ, ಪಞ್ಚ ಬಲಾನಿ, ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ, ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ; ಅಯಂ, ಪಹಾರಾದ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಸತ್ತಮೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಪಹಾರಾದ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಮಹತಂ ಭೂತಾನಂ ಆವಾಸೋ; ತತ್ರಿಮೇ ಭೂತಾ – ತಿಮಿ ತಿಮಿಙ್ಗಲೋ ತಿಮಿರಪಿಙ್ಗಲೋ ಅಸುರಾ ನಾಗಾ ಗನ್ಧಬ್ಬಾ; ಸನ್ತಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಯೋಜನಸತಿಕಾಪಿ ಅತ್ತಭಾವಾ, ದ್ವಿಯೋಜನಸತಿಕಾಪಿ ಅತ್ತಭಾವಾ, ತಿಯೋಜನಸತಿಕಾಪಿ ಅತ್ತಭಾವಾ, ಚತುಯೋಜನಸತಿಕಾಪಿ ಅತ್ತಭಾವಾ, ಪಞ್ಚಯೋಜನಸತಿಕಾಪಿ ಅತ್ತಭಾವಾ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಪಹಾರಾದ, ಅಯಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೋ ಮಹತಂ ಭೂತಾನಂ ಆವಾಸೋ; ತತ್ರಿಮೇ ಭೂತಾ – ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಸಕದಾಗಾಮೀ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಅನಾಗಾಮೀ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಅರಹಾ ಅರಹತ್ತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ. ಯಮ್ಪಿ, ಪಹಾರಾದ, ಅಯಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೋ ಮಹತಂ ಭೂತಾನಂ ಆವಾಸೋ; ತತ್ರಿಮೇ ಭೂತಾ – ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಸಕದಾಗಾಮೀ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಅನಾಗಾಮೀ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಅರಹಾ ಅರಹತ್ತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ; ಅಯಂ, ಪಹಾರಾದ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಟ್ಠಮೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಪಹಾರಾದ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಟ್ಠ ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಅಬ್ಭುತಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಭಿರಮನ್ತೀ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ಉಪೋಸಥಸುತ್ತಂ

೨೦. [ಚೂಳವ. ೩೮೩; ಉದಾ. ೪೫; ಕಥಾ. ೩೪೬] ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಪುಬ್ಬಾರಾಮೇ ಮಿಗಾರಮಾತುಪಾಸಾದೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ತದಹುಪೋಸಥೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ, ನಿಕ್ಖನ್ತೇ ಪಠಮೇ ಯಾಮೇ, ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಏಕಂಸಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಕರಿತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನಞ್ಜಲಿಂ ಪಣಾಮೇತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾ, ಭನ್ತೇ, ರತ್ತಿ, ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ಪಠಮೋ ಯಾಮೋ, ಚಿರನಿಸಿನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ. ಉದ್ದಿಸತು, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖ’’ನ್ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ, ನಿಕ್ಖನ್ತೇ ಮಜ್ಝಿಮೇ ಯಾಮೇ, ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಏಕಂಸಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಕರಿತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನಞ್ಜಲಿಂ ಪಣಾಮೇತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾ, ಭನ್ತೇ, ರತ್ತಿ, ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ಮಜ್ಝಿಮೋ ಯಾಮೋ, ಚಿರನಿಸಿನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ. ಉದ್ದಿಸತು, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖ’’ನ್ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ. ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ, ನಿಕ್ಖನ್ತೇ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಯಾಮೇ, ಉದ್ಧಸ್ತೇ ಅರುಣೇ, ನನ್ದಿಮುಖಿಯಾ ರತ್ತಿಯಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಏಕಂಸಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಕರಿತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನಞ್ಜಲಿಂ ಪಣಾಮೇತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾ, ಭನ್ತೇ, ರತ್ತಿ, ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ಪಚ್ಛಿಮೋ ಯಾಮೋ, ಉದ್ಧಸ್ತಂ ಅರುಣಂ, ನನ್ದಿಮುಖೀ ರತ್ತಿ; ಚಿರನಿಸಿನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ. ಉದ್ದಿಸತು, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಪರಿಸುದ್ಧಾ, ಆನನ್ದ, ಪರಿಸಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಕಂ ನು ಖೋ ಭಗವಾ ಪುಗ್ಗಲಂ ಸನ್ಧಾಯ ಏವಮಾಹ – ‘ಅಪರಿಸುದ್ಧಾ, ಆನನ್ದ, ಪರಿಸಾ’’’ತಿ? ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋ ಪರಿಚ್ಚ ಮನಸಾಕಾಸಿ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ತಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ದುಸ್ಸೀಲಂ ಪಾಪಧಮ್ಮಂ ಅಸುಚಿಂ ಸಙ್ಕಸ್ಸರಸಮಾಚಾರಂ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಕಮ್ಮನ್ತಂ ಅಸ್ಸಮಣಂ ಸಮಣಪಟಿಞ್ಞಂ ಅಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಪಟಿಞ್ಞಂ ಅನ್ತೋಪೂತಿಂ ಅವಸ್ಸುತಂ ಕಸಮ್ಬುಜಾತಂ ಮಜ್ಝೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಿಸಿನ್ನಂ; ದಿಸ್ವಾನ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಯೇನ ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಉಟ್ಠೇಹಾವುಸೋ, ದಿಟ್ಠೋಸಿ ಭಗವತಾ. ನತ್ಥಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಾಸೋ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ತಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಉಟ್ಠೇಹಾವುಸೋ, ದಿಟ್ಠೋಸಿ ಭಗವತಾ. ನತ್ಥಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಾಸೋ’’ತಿ. ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ. ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ತಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಉಟ್ಠೇಹಾವುಸೋ, ದಿಟ್ಠೋಸಿ ಭಗವತಾ. ನತ್ಥಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಾಸೋ’’ತಿ. ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ತಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಬಾಹಾಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಬಹಿದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕಾ ನಿಕ್ಖಾಮೇತ್ವಾ ಸೂಚಿಘಟಿಕಂ ದತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ನಿಕ್ಖಾಮಿತೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಮಯಾ. ಪರಿಸುದ್ಧಾ ಪರಿಸಾ. ಉದ್ದಿಸತು, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ! ಯಾವ ಬಾಹಾ ಗಹಣಾಪಿ ನಾಮ ಸೋ ಮೋಘಪುರಿಸೋ ಆಗಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ!

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ತುಮ್ಹೇವ ದಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಪೋಸಥಂ ಕರೇಯ್ಯಾಥ, ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯಾಥ. ನ ದಾನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಉಪೋಸಥಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸಿಸ್ಸಾಮಿ. ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ತಥಾಗತೋ ಅಪರಿಸುದ್ಧಾಯ ಪರಿಸಾಯ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಂ ಉದ್ದಿಸೇಯ್ಯ’’.

‘‘ಅಟ್ಠಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಅಬ್ಭುತಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಅಸುರಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ. ಕತಮೇ ಅಟ್ಠ? ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನುಪುಬ್ಬನಿನ್ನೋ ಅನುಪುಬ್ಬಪೋಣೋ ಅನುಪುಬ್ಬಪಬ್ಭಾರೋ, ನ ಆಯತಕೇನೇವ ಪಪಾತೋ. ಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಅನುಪುಬ್ಬನಿನ್ನೋ ಅನುಪುಬ್ಬಪೋಣೋ ಅನುಪುಬ್ಬಪಬ್ಭಾರೋ, ನ ಆಯತಕೇನೇವ ಪಪಾತೋ; ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಪಠಮೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಅಸುರಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ…ಪೇ… (ಯಥಾ ಪುರಿಮೇ ತಥಾ ವಿತ್ಥಾರೇತಬ್ಬೋ).

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಮಹತಂ ಭೂತಾನಂ ಆವಾಸೋ. ತತ್ರಿಮೇ ಭೂತಾ – ತಿಮಿ ತಿಮಿಙ್ಗಲೋ ತಿಮಿರಪಿಙ್ಗಲೋ ಅಸುರಾ ನಾಗಾ ಗನ್ಧಬ್ಬಾ. ವಸನ್ತಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಯೋಜನಸತಿಕಾಪಿ ಅತ್ತಭಾವಾ…ಪೇ… ಪಞ್ಚಯೋಜನಸತಿಕಾಪಿ ಅತ್ತಭಾವಾ. ಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಮಹತಂ ಭೂತಾನಂ ಆವಾಸೋ; ತತ್ರಿಮೇ ಭೂತಾ – ತಿಮಿ ತಿಮಿಙ್ಗಲೋ ತಿಮಿರಪಿಙ್ಗಲೋ ಅಸುರಾ ನಾಗಾ ಗನ್ಧಬ್ಬಾ; ವಸನ್ತಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಯೋಜನಸತಿಕಾಪಿ ಅತ್ತಭಾವಾ…ಪೇ… ಪಞ್ಚಯೋಜನಸತಿಕಾಪಿ ಅತ್ತಭಾವಾ; ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಅಟ್ಠಮೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಅಸುರಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಅಟ್ಠ ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಅಬ್ಭುತಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಅಸುರಾ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ.

‘‘ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಠ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಅಬ್ಭುತಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ. ಕತಮೇ ಅಟ್ಠ? ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಅನುಪುಬ್ಬನಿನ್ನೋ ಅನುಪುಬ್ಬಪೋಣೋ ಅನುಪುಬ್ಬಪಬ್ಭಾರೋ, ನ ಆಯತಕೇನೇವ ಪಪಾತೋ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅನುಪುಬ್ಬಸಿಕ್ಖಾ ಅನುಪುಬ್ಬಕಿರಿಯಾ ಅನುಪುಬ್ಬಪಟಿಪದಾ, ನ ಆಯತಕೇನೇವ ಅಞ್ಞಾಪಟಿವೇಧೋ. ಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅನುಪುಬ್ಬಸಿಕ್ಖಾ ಅನುಪುಬ್ಬಕಿರಿಯಾ ಅನುಪುಬ್ಬಪಟಿಪದಾ, ನ ಆಯತಕೇನೇವ ಅಞ್ಞಾಪಟಿವೇಧೋ; ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಪಠಮೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ…ಪೇ… ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಮಹತಂ ಭೂತಾನಂ ಆವಾಸೋ; ತತ್ರಿಮೇ ಭೂತಾ – ತಿಮಿ ತಿಮಿಙ್ಗಲೋ ತಿಮಿರಪಿಙ್ಗಲೋ ಅಸುರಾ ನಾಗಾ ಗನ್ಧಬ್ಬಾ, ವಸನ್ತಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಯೋಜನಸತಿಕಾಪಿ ಅತ್ತಭಾವಾ…ಪೇ… ಪಞ್ಚಯೋಜನಸತಿಕಾಪಿ ಅತ್ತಭಾವಾ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಯಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೋ ಮಹತಂ ಭೂತಾನಂ ಆವಾಸೋ. ತತ್ರಿಮೇ ಭೂತಾ – ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ…ಪೇ… ಅರಹಾ ಅರಹತ್ತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ. ಯಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಯಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೋ ಮಹತಂ ಭೂತಾನಂ ಆವಾಸೋ; ತತ್ರಿಮೇ ಭೂತಾ – ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ…ಪೇ… ಅರಹಾ ಅರಹತ್ತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ; ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಟ್ಠಮೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ಅಬ್ಭುತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಯಂ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಭಿರಮನ್ತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಟ್ಠ ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಅಬ್ಭುತಾ ಧಮ್ಮಾ, ಯೇ ದಿಸ್ವಾ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಭಿರಮನ್ತೀ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

ಮಹಾವಗ್ಗೋ ದುತಿಯೋ.