೪. ಕಾರಣಪಾಲೀಸುತ್ತಂ

೧೯೪. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ವೇಸಾಲಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಮಹಾವನೇ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯಂ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಕಾರಣಪಾಲೀ [ಕರಣಪಾಲೀ (ಕ.)] ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಲಿಚ್ಛವೀನಂ ಕಮ್ಮನ್ತಂ ಕಾರೇತಿ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಕಾರಣಪಾಲೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪಿಙ್ಗಿಯಾನಿಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ; ದಿಸ್ವಾ ಪಿಙ್ಗಿಯಾನಿಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಹನ್ದ, ಕುತೋ ನು ಭವಂ ಪಿಙ್ಗಿಯಾನೀ ಆಗಚ್ಛತಿ ದಿವಾ ದಿವಸ್ಸಾ’’ತಿ? ‘‘ಇತೋಹಂ [ಇಧಾಹಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಇತೋ ಹಿ ಖೋ ಅಹಂ (ಮ. ನಿ. ೧.೨೮೮)], ಭೋ, ಆಗಚ್ಛಾಮಿ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಾ’’ತಿ. ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞತಿ ಭವಂ, ಪಿಙ್ಗಿಯಾನೀ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾವೇಯ್ಯತ್ತಿಯಂ? ಪಣ್ಡಿತೋ ಮಞ್ಞೇ’’ತಿ? ‘‘ಕೋ ಚಾಹಂ, ಭೋ, ಕೋ ಚ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾವೇಯ್ಯತ್ತಿಯಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮಿ! ಸೋಪಿ ನೂನಸ್ಸ ತಾದಿಸೋವ ಯೋ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾವೇಯ್ಯತ್ತಿಯಂ ಜಾನೇಯ್ಯಾ’’ತಿ! ‘‘ಉಳಾರಾಯ ಖಲು ಭವಂ, ಪಿಙ್ಗಿಯಾನೀ, ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ಪಸಂಸಾಯ ಪಸಂಸತೀ’’ತಿ. ‘‘ಕೋ ಚಾಹಂ, ಭೋ, ಕೋ ಚ ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ಪಸಂಸಿಸ್ಸಾಮಿ! ಪಸತ್ಥಪ್ಪಸತ್ಥೋವ [ಪಸಟ್ಠಪಸಟ್ಠೋ ಚ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ಸೋ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಸೇಟ್ಠೋ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಪನ ಭವಂ, ಪಿಙ್ಗಿಯಾನೀ, ಅತ್ಥವಸಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ ಸಮಣೇ ಗೋತಮೇ ಏವಂ ಅಭಿಪ್ಪಸನ್ನೋ’’ತಿ?

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭೋ, ಪುರಿಸೋ ಅಗ್ಗರಸಪರಿತಿತ್ತೋ ನ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಹೀನಾನಂ ರಸಾನಂ ಪಿಹೇತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭೋ, ಯತೋ ಯತೋ ತಸ್ಸ ಭೋತೋ ಗೋತಮಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಾತಿ – ಯದಿ ಸುತ್ತಸೋ, ಯದಿ ಗೇಯ್ಯಸೋ, ಯದಿ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಸೋ, ಯದಿ ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮಸೋ – ತತೋ ತತೋ ನ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಪುಥುಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಪ್ಪವಾದಾನಂ ಪಿಹೇತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭೋ, ಪುರಿಸೋ ಜಿಘಚ್ಛಾದುಬ್ಬಲ್ಯಪರೇತೋ ಮಧುಪಿಣ್ಡಿಕಂ ಅಧಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಸೋ ಯತೋ ಯತೋ ಸಾಯೇಥ, ಲಭತೇವ [ಸಾಯೇಯ್ಯ, ಲಭೇಥೇವ (ಮ. ನಿ. ೧.೨೦೫)] ಸಾದುರಸಂ ಅಸೇಚನಕಂ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭೋ, ಯತೋ ಯತೋ ತಸ್ಸ ಭೋತೋ ಗೋತಮಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಾತಿ – ಯದಿ ಸುತ್ತಸೋ, ಯದಿ ಗೇಯ್ಯಸೋ, ಯದಿ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಸೋ, ಯದಿ ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮಸೋ – ತತೋ ತತೋ ಲಭತೇವ ಅತ್ತಮನತಂ, ಲಭತಿ ಚೇತಸೋ ಪಸಾದಂ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭೋ, ಪುರಿಸೋ ಚನ್ದನಘಟಿಕಂ ಅಧಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ – ಹರಿಚನ್ದನಸ್ಸ ವಾ ಲೋಹಿತಚನ್ದನಸ್ಸ ವಾ. ಸೋ ಯತೋ ಯತೋ ಘಾಯೇಥ – ಯದಿ ಮೂಲತೋ, ಯದಿ ಮಜ್ಝತೋ, ಯದಿ ಅಗ್ಗತೋ – ಅಧಿಗಚ್ಛತೇವ [ಅಧಿಗಚ್ಛೇಥೇವ (?)] ಸುರಭಿಗನ್ಧಂ ಅಸೇಚನಕಂ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭೋ, ಯತೋ ಯತೋ ತಸ್ಸ ಭೋತೋ ಗೋತಮಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಾತಿ – ಯದಿ ಸುತ್ತಸೋ, ಯದಿ ಗೇಯ್ಯಸೋ, ಯದಿ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಸೋ, ಯದಿ ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮಸೋ – ತತೋ ತತೋ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ ಪಾಮೋಜ್ಜಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ ಸೋಮನಸ್ಸಂ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭೋ, ಪುರಿಸೋ ಆಬಾಧಿಕೋ ದುಕ್ಖಿತೋ ಬಾಳ್ಹಗಿಲಾನೋ. ತಸ್ಸ ಕುಸಲೋ ಭಿಸಕ್ಕೋ ಠಾನಸೋ ಆಬಾಧಂ ನೀಹರೇಯ್ಯ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭೋ, ಯತೋ ಯತೋ ತಸ್ಸ ಭೋತೋ ಗೋತಮಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಾತಿ – ಯದಿ ಸುತ್ತಸೋ, ಯದಿ ಗೇಯ್ಯಸೋ, ಯದಿ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಸೋ, ಯದಿ ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮಸೋ – ತತೋ ತತೋ ಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸಾ ಅಬ್ಭತ್ಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭೋ, ಪೋಕ್ಖರಣೀ ಅಚ್ಛೋದಕಾ ಸಾತೋದಕಾ ಸೀತೋದಕಾ ಸೇತಕಾ ಸುಪತಿತ್ಥಾ ರಮಣೀಯಾ. ಅಥ ಪುರಿಸೋ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಘಮ್ಮಾಭಿತತ್ತೋ ಘಮ್ಮಪರೇತೋ ಕಿಲನ್ತೋ ತಸಿತೋ ಪಿಪಾಸಿತೋ. ಸೋ ತಂ ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಓಗಾಹೇತ್ವಾ ನ್ಹಾತ್ವಾ ಚ ಪಿವಿತ್ವಾ ಚ ಸಬ್ಬದರಥಕಿಲಮಥಪರಿಳಾಹಂ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇಯ್ಯ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭೋ, ಯತೋ ಯತೋ ತಸ್ಸ ಭೋತೋ ಗೋತಮಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಾತಿ – ಯದಿ ಸುತ್ತಸೋ, ಯದಿ ಗೇಯ್ಯಸೋ, ಯದಿ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಸೋ, ಯದಿ ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮಸೋ – ತತೋ ತತೋ ಸಬ್ಬದರಥಕಿಲಮಥಪರಿಳಾಹಾ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭನ್ತೀ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಕಾರಣಪಾಲೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಏಕಂಸಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಕರಿತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಂ ಜಾಣುಮಣ್ಡಲಂ ಪಥವಿಯಂ ನಿಹನ್ತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನಞ್ಜಲಿಂ ಪಣಾಮೇತ್ವಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ –

‘‘ನಮೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ;

ನಮೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ;

ನಮೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸಾ’’ತಿ.

‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಪಿಙ್ಗಿಯಾನಿ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಪಿಙ್ಗಿಯಾನಿ! ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭೋ ಪಿಙ್ಗಿಯಾನಿ, ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತಂ [ನಿಕುಜ್ಜಿತಂ (ಕ.)] ವಾ ಉಕ್ಕುಜ್ಜೇಯ್ಯ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ವಾ ವಿವರೇಯ್ಯ, ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯ ಅನ್ಧಕಾರೇ ವಾ ತೇಲಪಜ್ಜೋತಂ ಧಾರೇಯ್ಯ – ಚಕ್ಖುಮನ್ತೋ ರೂಪಾನಿ ದಕ್ಖನ್ತೀತಿ; ಏವಮೇವಂ ಭೋತಾ ಪಿಙ್ಗಿಯಾನಿನಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮೋ ಪಕಾಸಿತೋ. ಏಸಾಹಂ, ಭೋ ಪಿಙ್ಗಿಯಾನಿ, ತಂ ಭವನ್ತಂ ಗೋತಮಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭವಂ ಪಿಙ್ಗಿಯಾನೀ ಧಾರೇತು, ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.