೬. ಸಾಳ್ಹಸುತ್ತಂ

೧೯೬. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ವೇಸಾಲಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಮಹಾವನೇ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯಂ. ಅಥ ಖೋ ಸಾಳ್ಹೋ ಚ ಲಿಚ್ಛವಿ ಅಭಯೋ ಚ ಲಿಚ್ಛವಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸಾಳ್ಹೋ ಲಿಚ್ಛವಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಸನ್ತಿ, ಭನ್ತೇ, ಏಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ದ್ವಯೇನ ಓಘಸ್ಸ ನಿತ್ಥರಣಂ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತಿ – ಸೀಲವಿಸುದ್ಧಿಹೇತು ಚ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾಹೇತು ಚ. ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಕಿಮಾಹಾ’’ತಿ?

‘‘ಸೀಲವಿಸುದ್ಧಿಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಸಾಳ್ಹ, ಅಞ್ಞತರಂ ಸಾಮಞ್ಞಙ್ಗನ್ತಿ ವದಾಮಿ. ಯೇ ತೇ, ಸಾಳ್ಹ, ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾವಾದಾ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾಸಾರಾ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾಅಲ್ಲೀನಾ ವಿಹರನ್ತಿ, ಅಭಬ್ಬಾ ತೇ ಓಘಸ್ಸ ನಿತ್ಥರಣಾಯ. ಯೇಪಿ ತೇ, ಸಾಳ್ಹ, ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಅಪರಿಸುದ್ಧಕಾಯಸಮಾಚಾರಾ ಅಪರಿಸುದ್ಧವಚೀಸಮಾಚಾರಾ ಅಪರಿಸುದ್ಧಮನೋಸಮಾಚಾರಾ ಅಪರಿಸುದ್ಧಾಜೀವಾ, ಅಭಬ್ಬಾ ತೇ ಞಾಣದಸ್ಸನಾಯ ಅನುತ್ತರಾಯ ಸಮ್ಬೋಧಾಯ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಸಾಳ್ಹ, ಪುರಿಸೋ ನದಿಂ ತರಿತುಕಾಮೋ ತಿಣ್ಹಂ ಕುಠಾರಿಂ [ಕುಧಾರಿಂ (ಕ.)] ಆದಾಯ ವನಂ ಪವಿಸೇಯ್ಯ. ಸೋ ತತ್ಥ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಮಹತಿಂ ಸಾಲಲಟ್ಠಿಂ ಉಜುಂ ನವಂ ಅಕುಕ್ಕುಚ್ಚಕಜಾತಂ. ತಮೇನಂ ಮೂಲೇ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ; ಮೂಲೇ ಛೇತ್ವಾ ಅಗ್ಗೇ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ; ಅಗ್ಗೇ ಛೇತ್ವಾ ಸಾಖಾಪಲಾಸಂ ಸುವಿಸೋಧಿತಂ ವಿಸೋಧೇಯ್ಯ; ಸಾಖಾಪಲಾಸಂ ಸುವಿಸೋಧಿತಂ ವಿಸೋಧೇತ್ವಾ ಕುಠಾರೀಹಿ ತಚ್ಛೇಯ್ಯ; ಕುಠಾರೀಹಿ ತಚ್ಛೇತ್ವಾ ವಾಸೀಹಿ ತಚ್ಛೇಯ್ಯ; ವಾಸೀಹಿ ತಚ್ಛೇತ್ವಾ ಲೇಖಣಿಯಾ ಲಿಖೇಯ್ಯ; ಲೇಖಣಿಯಾ ಲಿಖಿತ್ವಾ ಪಾಸಾಣಗುಳೇನ ಧೋವೇಯ್ಯ [ಧೋಪೇಯ್ಯ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)]; ಪಾಸಾಣಗುಳೇನ ಧೋವೇತ್ವಾ ನದಿಂ ಪತಾರೇಯ್ಯ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಸಾಳ್ಹ, ಭಬ್ಬೋ ನು ಖೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ನದಿಂ ತರಿತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು’’? ‘‘ಅಸು ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಸಾಲಲಟ್ಠಿ ಬಹಿದ್ಧಾ ಸುಪರಿಕಮ್ಮಕತಾ ಅನ್ತೋ ಅವಿಸುದ್ಧಾ. ತಸ್ಸೇತಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ – ಸಾಲಲಟ್ಠಿ ಸಂಸೀದಿಸ್ಸತಿ, ಪುರಿಸೋ ಅನಯಬ್ಯಸನಂ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ.

‘‘ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಸಾಳ್ಹ, ಯೇ ತೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾವಾದಾ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾಸಾರಾ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾಅಲ್ಲೀನಾ ವಿಹರನ್ತಿ, ಅಭಬ್ಬಾ ತೇ ಓಘಸ್ಸ ನಿತ್ಥರಣಾಯ. ಯೇಪಿ ತೇ, ಸಾಳ್ಹ, ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಅಪರಿಸುದ್ಧಕಾಯಸಮಾಚಾರಾ ಅಪರಿಸುದ್ಧವಚೀಸಮಾಚಾರಾ ಅಪರಿಸುದ್ಧಮನೋಸಮಾಚಾರಾ ಅಪರಿಸುದ್ಧಾಜೀವಾ, ಅಭಬ್ಬಾ ತೇ ಞಾಣದಸ್ಸನಾಯ ಅನುತ್ತರಾಯ ಸಮ್ಬೋಧಾಯ.

‘‘ಯೇ ಚ ಖೋ ತೇ, ಸಾಳ್ಹ, ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ನ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾವಾದಾ ನ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾಸಾರಾ ನ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾಅಲ್ಲೀನಾ ವಿಹರನ್ತಿ, ಭಬ್ಬಾ ತೇ ಓಘಸ್ಸ ನಿತ್ಥರಣಾಯ. ಯೇಪಿ ತೇ, ಸಾಳ್ಹ, ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಪರಿಸುದ್ಧಕಾಯಸಮಾಚಾರಾ ಪರಿಸುದ್ಧವಚೀಸಮಾಚಾರಾ ಪರಿಸುದ್ಧಮನೋಸಮಾಚಾರಾ ಪರಿಸುದ್ಧಾಜೀವಾ, ಭಬ್ಬಾ ತೇ ಞಾಣದಸ್ಸನಾಯ ಅನುತ್ತರಾಯ ಸಮ್ಬೋಧಾಯ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಸಾಳ್ಹ, ಪುರಿಸೋ ನದಿಂ ತರಿತುಕಾಮೋ ತಿಣ್ಹಂ ಕುಠಾರಿಂ ಆದಾಯ ವನಂ ಪವಿಸೇಯ್ಯ. ಸೋ ತತ್ಥ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಮಹತಿಂ ಸಾಲಲಟ್ಠಿಂ ಉಜುಂ ನವಂ ಅಕುಕ್ಕುಚ್ಚಕಜಾತಂ. ತಮೇನಂ ಮೂಲೇ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ; ಮೂಲೇ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅಗ್ಗೇ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ; ಅಗ್ಗೇ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಸಾಖಾಪಲಾಸಂ ಸುವಿಸೋಧಿತಂ ವಿಸೋಧೇಯ್ಯ; ಸಾಖಾಪಲಾಸಂ ಸುವಿಸೋಧಿತಂ ವಿಸೋಧೇತ್ವಾ ಕುಠಾರೀಹಿ ತಚ್ಛೇಯ್ಯ; ಕುಠಾರೀಹಿ ತಚ್ಛೇತ್ವಾ ವಾಸೀಹಿ ತಚ್ಛೇಯ್ಯ; ವಾಸೀಹಿ ತಚ್ಛೇತ್ವಾ ನಿಖಾದನಂ ಆದಾಯ ಅನ್ತೋ ಸುವಿಸೋಧಿತಂ ವಿಸೋಧೇಯ್ಯ; ಅನ್ತೋ ಸುವಿಸೋಧಿತಂ ವಿಸೋಧೇತ್ವಾ ಲೇಖಣಿಯಾ ಲಿಖೇಯ್ಯ; ಲೇಖಣಿಯಾ ಲಿಖಿತ್ವಾ ಪಾಸಾಣಗುಳೇನ ಧೋವೇಯ್ಯ; ಪಾಸಾಣಗುಳೇನ ಧೋವೇತ್ವಾ ನಾವಂ ಕರೇಯ್ಯ; ನಾವಂ ಕತ್ವಾ ಫಿಯಾರಿತ್ತಂ [ಪಿಯಾರಿತ್ತಂ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಬನ್ಧೇಯ್ಯ; ಫಿಯಾರಿತ್ತಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ನದಿಂ ಪತಾರೇಯ್ಯ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಸಾಳ್ಹ, ಭಬ್ಬೋ ನು ಖೋ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ನದಿಂ ತರಿತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು’’? ‘‘ಅಸು ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಸಾಲಲಟ್ಠಿ ಬಹಿದ್ಧಾ ಸುಪರಿಕಮ್ಮಕತಾ, ಅನ್ತೋ ಸುವಿಸುದ್ಧಾ ನಾವಾಕತಾ [ಸುವಿಸುದ್ಧಕತಾ (ಕ.)] ಫಿಯಾರಿತ್ತಬದ್ಧಾ. ತಸ್ಸೇತಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ – ‘ನಾವಾ ನ ಸಂಸೀದಿಸ್ಸತಿ, ಪುರಿಸೋ ಸೋತ್ಥಿನಾ ಪಾರಂ ಗಮಿಸ್ಸತೀ’’’ತಿ.

‘‘ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಸಾಳ್ಹ, ಯೇ ತೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ನ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾವಾದಾ ನ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾಸಾರಾ ನ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾಅಲ್ಲೀನಾ ವಿಹರನ್ತಿ, ಭಬ್ಬಾ ತೇ ಓಘಸ್ಸ ನಿತ್ಥರಣಾಯ. ಯೇಪಿ ತೇ, ಸಾಳ್ಹ, ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಪರಿಸುದ್ಧಕಾಯಸಮಾಚಾರಾ ಪರಿಸುದ್ಧವಚೀಸಮಾಚಾರಾ ಪರಿಸುದ್ಧಮನೋಸಮಾಚಾರಾ ಪರಿಸುದ್ಧಾಜೀವಾ, ಭಬ್ಬಾ ತೇ ಞಾಣದಸ್ಸನಾಯ ಅನುತ್ತರಾಯ ಸಮ್ಬೋಧಾಯ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಸಾಳ್ಹ, ಯೋಧಾಜೀವೋ ಬಹೂನಿ ಚೇಪಿ ಕಣ್ಡಚಿತ್ರಕಾನಿ ಜಾನಾತಿ; ಅಥ ಖೋ ಸೋ ತೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ರಾಜಾರಹೋ ಹೋತಿ ರಾಜಭೋಗ್ಗೋ, ರಞ್ಞೋ ಅಙ್ಗನ್ತೇವ ಸಙ್ಖಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಕತಮೇಹಿ ತೀಹಿ? ದೂರೇಪಾತೀ ಚ, ಅಕ್ಖಣವೇಧೀ ಚ, ಮಹತೋ ಚ ಕಾಯಸ್ಸ ಪದಾಲೇತಾ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಸಾಳ್ಹ, ಯೋಧಾಜೀವೋ ದೂರೇಪಾತೀ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಸಾಳ್ಹ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ ಹೋತಿ. ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ, ಸಾಳ್ಹ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ರೂಪಂ ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಾ ಓಳಾರಿಕಂ ವಾ ಸುಖುಮಂ ವಾ ಹೀನಂ ವಾ ಪಣೀತಂ ವಾ ಯಂ ದೂರೇ ಸನ್ತಿಕೇ ವಾ ಸಬ್ಬಂ ರೂಪಂ ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಏವಮೇತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸತಿ. ಯಾ ಕಾಚಿ ವೇದನಾ…ಪೇ… ಯಾ ಕಾಚಿ ಸಞ್ಞಾ… ಯೇ ಕೇಚಿ ಸಙ್ಖಾರಾ… ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಾ ಓಳಾರಿಕಂ ವಾ ಸುಖುಮಂ ವಾ ಹೀನಂ ವಾ ಪಣೀತಂ ವಾ ಯಂ ದೂರೇ ಸನ್ತಿಕೇ ವಾ, ಸಬ್ಬಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ‘ನೇತಂ ಮಮ, ನೇಸೋಹಮಸ್ಮಿ, ನ ಮೇಸೋ ಅತ್ತಾ’ತಿ ಏವಮೇತಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ಪಸ್ಸತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಸಾಳ್ಹ, ಯೋಧಾಜೀವೋ ಅಕ್ಖಣವೇಧೀ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಸಾಳ್ಹ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಹೋತಿ. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ, ಸಾಳ್ಹ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ…ಪೇ… ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಸಾಳ್ಹ, ಯೋಧಾಜೀವೋ ಮಹತೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಪದಾಲೇತಾ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಸಾಳ್ಹ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸಮ್ಮಾವಿಮುತ್ತಿ ಹೋತಿ. ಸಮ್ಮಾವಿಮುತ್ತಿ, ಸಾಳ್ಹ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಮಹನ್ತಂ ಅವಿಜ್ಜಾಕ್ಖನ್ಧಂ ಪದಾಲೇತೀ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.