೭. ಕಥಾವತ್ಥುಸುತ್ತಂ

೬೮. ‘‘ತೀಣಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಥಾವತ್ಥೂನಿ. ಕತಮಾನಿ ತೀಣಿ? ಅತೀತಂ ವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅದ್ಧಾನಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥಂ ಕಥೇಯ್ಯ – ‘ಏವಂ ಅಹೋಸಿ ಅತೀತಮದ್ಧಾನ’ನ್ತಿ. ಅನಾಗತಂ ವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅದ್ಧಾನಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥಂ ಕಥೇಯ್ಯ – ‘ಏವಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಅನಾಗತಮದ್ಧಾನ’ನ್ತಿ. ಏತರಹಿ ವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಅದ್ಧಾನಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥಂ ಕಥೇಯ್ಯ – ‘ಏವಂ ಹೋತಿ ಏತರಹಿ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಮದ್ಧಾನ’’’ನ್ತಿ [ಏವಂ ಏತರಹಿ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನನ್ತಿ (ಸೀ. ಪೀ. ಕ.), ಏವಂ ಹೋತಿ ಏತರಹಿ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನನ್ತಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)].

‘‘ಕಥಾಸಮ್ಪಯೋಗೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ ಯದಿ ವಾ ಕಚ್ಛೋ ಯದಿ ವಾ ಅಕಚ್ಛೋತಿ. ಸಚಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ಏಕಂಸಬ್ಯಾಕರಣೀಯಂ ಪಞ್ಹಂ ನ ಏಕಂಸೇನ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ, ವಿಭಜ್ಜಬ್ಯಾಕರಣೀಯಂ ಪಞ್ಹಂ ನ ವಿಭಜ್ಜ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ, ಪಟಿಪುಚ್ಛಾಬ್ಯಾಕರಣೀಯಂ ಪಞ್ಹಂ ನ ಪಟಿಪುಚ್ಛಾ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ, ಠಪನೀಯಂ ಪಞ್ಹಂ ನ ಠಪೇತಿ [ಥಪನೀಯಂ ಪಞ್ಹಂ ನ ಥಪೇತಿ (ಕ.)], ಏವಂ ಸನ್ತಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಕಚ್ಛೋ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಪನಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ಏಕಂಸಬ್ಯಾಕರಣೀಯಂ ಪಞ್ಹಂ ಏಕಂಸೇನ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ, ವಿಭಜ್ಜಬ್ಯಾಕರಣೀಯಂ ಪಞ್ಹಂ ವಿಭಜ್ಜ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ, ಪಟಿಪುಚ್ಛಾಬ್ಯಾಕರಣೀಯಂ ಪಞ್ಹಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛಾ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ, ಠಪನೀಯಂ ಪಞ್ಹಂ ಠಪೇತಿ, ಏವಂ ಸನ್ತಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಚ್ಛೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಾಸಮ್ಪಯೋಗೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ ಯದಿ ವಾ ಕಚ್ಛೋ ಯದಿ ವಾ ಅಕಚ್ಛೋತಿ. ಸಚಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ಠಾನಾಠಾನೇ ನ ಸಣ್ಠಾತಿ ಪರಿಕಪ್ಪೇ ನ ಸಣ್ಠಾತಿ ಅಞ್ಞಾತವಾದೇ [ಅಞ್ಞವಾದೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.), ಅಞ್ಞಾತವಾರೇ (ಕ.)] ನ ಸಣ್ಠಾತಿ ಪಟಿಪದಾಯ ನ ಸಣ್ಠಾತಿ, ಏವಂ ಸನ್ತಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಕಚ್ಛೋ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಪನಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ಠಾನಾಠಾನೇ ಸಣ್ಠಾತಿ ಪರಿಕಪ್ಪೇ ಸಣ್ಠಾತಿ ಅಞ್ಞಾತವಾದೇ ಸಣ್ಠಾತಿ ಪಟಿಪದಾಯ ಸಣ್ಠಾತಿ, ಏವಂ ಸನ್ತಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಚ್ಛೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಾಸಮ್ಪಯೋಗೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ ಯದಿ ವಾ ಕಚ್ಛೋ ಯದಿ ವಾ ಅಕಚ್ಛೋತಿ. ಸಚಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ಅಞ್ಞೇನಞ್ಞಂ ಪಟಿಚರತಿ, ಬಹಿದ್ಧಾ ಕಥಂ ಅಪನಾಮೇತಿ, ಕೋಪಞ್ಚ ದೋಸಞ್ಚ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯಞ್ಚ ಪಾತುಕರೋತಿ, ಏವಂ ಸನ್ತಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಕಚ್ಛೋ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಪನಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ನ ಅಞ್ಞೇನಞ್ಞಂ ಪಟಿಚರತಿ ನ ಬಹಿದ್ಧಾ ಕಥಂ ಅಪನಾಮೇತಿ, ನ ಕೋಪಞ್ಚ ದೋಸಞ್ಚ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯಞ್ಚ ಪಾತುಕರೋತಿ, ಏವಂ ಸನ್ತಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಚ್ಛೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಾಸಮ್ಪಯೋಗೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ ಯದಿ ವಾ ಕಚ್ಛೋ ಯದಿ ವಾ ಅಕಚ್ಛೋತಿ. ಸಚಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ಅಭಿಹರತಿ ಅಭಿಮದ್ದತಿ ಅನುಪಜಗ್ಘತಿ [ಅನುಸಂಜಗ್ಘತಿ (ಕ.)] ಖಲಿತಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಏವಂ ಸನ್ತಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಕಚ್ಛೋ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಪನಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ನಾಭಿಹರತಿ ನಾಭಿಮದ್ದತಿ ನ ಅನುಪಜಗ್ಘತಿ ನ ಖಲಿತಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಏವಂ ಸನ್ತಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಚ್ಛೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಾಸಮ್ಪಯೋಗೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ ಯದಿ ವಾ ಸಉಪನಿಸೋ ಯದಿ ವಾ ಅನುಪನಿಸೋತಿ. ಅನೋಹಿತಸೋತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನುಪನಿಸೋ ಹೋತಿ, ಓಹಿತಸೋತೋ ಸಉಪನಿಸೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಸಉಪನಿಸೋ ಸಮಾನೋ ಅಭಿಜಾನಾತಿ ಏಕಂ ಧಮ್ಮಂ, ಪರಿಜಾನಾತಿ ಏಕಂ ಧಮ್ಮಂ, ಪಜಹತಿ ಏಕಂ ಧಮ್ಮಂ, ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ ಏಕಂ ಧಮ್ಮಂ. ಸೋ ಅಭಿಜಾನನ್ತೋ ಏಕಂ ಧಮ್ಮಂ, ಪರಿಜಾನನ್ತೋ ಏಕಂ ಧಮ್ಮಂ, ಪಜಹನ್ತೋ ಏಕಂ ಧಮ್ಮಂ, ಸಚ್ಛಿಕರೋನ್ತೋ ಏಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಸಮ್ಮಾವಿಮುತ್ತಿಂ ಫುಸತಿ. ಏತದತ್ಥಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಥಾ; ಏತದತ್ಥಾ ಮನ್ತನಾ; ಏತದತ್ಥಾ ಉಪನಿಸಾ; ಏತದತ್ಥಂ ಸೋತಾವಧಾನಂ, ಯದಿದಂ ಅನುಪಾದಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮೋಕ್ಖೋತಿ.

‘‘ಯೇ ವಿರುದ್ಧಾ ಸಲ್ಲಪನ್ತಿ, ವಿನಿವಿಟ್ಠಾ ಸಮುಸ್ಸಿತಾ;

ಅನರಿಯಗುಣಮಾಸಜ್ಜ, ಅಞ್ಞೋಞ್ಞವಿವರೇಸಿನೋ.

‘‘ದುಬ್ಭಾಸಿತಂ ವಿಕ್ಖಲಿತಂ, ಸಮ್ಪಮೋಹಂ [ಸಸಮ್ಮೋಹಂ (ಕ.)] ಪರಾಜಯಂ;

ಅಞ್ಞೋಞ್ಞಸ್ಸಾಭಿನನ್ದನ್ತಿ, ತದರಿಯೋ ಕಥನಾಚರೇ [ತದರಿಯೋ ನ ಕಥಂ ವದೇ (ಕ.)].

‘‘ಸಚೇ ಚಸ್ಸ ಕಥಾಕಾಮೋ, ಕಾಲಮಞ್ಞಾಯ ಪಣ್ಡಿತೋ;

ಧಮ್ಮಟ್ಠಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾ, ಯಾ ಅರಿಯಚರಿತಾ [ಅರಿಯಞ್ಚರಿತಾ (ಸೀ.), ಅರಿಯಾದಿಕಾ (ಕ.)] ಕಥಾ.

‘‘ತಂ ಕಥಂ ಕಥಯೇ ಧೀರೋ, ಅವಿರುದ್ಧೋ ಅನುಸ್ಸಿತೋ;

ಅನುನ್ನತೇನ ಮನಸಾ, ಅಪಳಾಸೋ ಅಸಾಹಸೋ.

‘‘ಅನುಸೂಯಾಯಮಾನೋ ಸೋ, ಸಮ್ಮದಞ್ಞಾಯ ಭಾಸತಿ;

ಸುಭಾಸಿತಂ ಅನುಮೋದೇಯ್ಯ, ದುಬ್ಭಟ್ಠೇ ನಾಪಸಾದಯೇ [ನಾವಸಾದಯೇ (ಸೀ. ಪೀ.)].

‘‘ಉಪಾರಮ್ಭಂ ನ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಖಲಿತಞ್ಚ ನ ಗಾಹಯೇ [ನ ಭಾಸಯೇ (ಕ.)];

ನಾಭಿಹರೇ ನಾಭಿಮದ್ದೇ, ನ ವಾಚಂ ಪಯುತಂ ಭಣೇ.

‘‘ಅಞ್ಞಾತತ್ಥಂ ಪಸಾದತ್ಥಂ, ಸತಂ ವೇ ಹೋತಿ ಮನ್ತನಾ;

ಏವಂ ಖೋ ಅರಿಯಾ ಮನ್ತೇನ್ತಿ, ಏಸಾ ಅರಿಯಾನ ಮನ್ತನಾ;

ಏತದಞ್ಞಾಯ ಮೇಧಾವೀ, ನ ಸಮುಸ್ಸೇಯ್ಯ ಮನ್ತಯೇ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ;