೩. ವೇನಾಗಪುರಸುತ್ತಂ

೬೪. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕೋಸಲೇಸು ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಮಹತಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಯೇನ ವೇನಾಗಪುರಂ ನಾಮ ಕೋಸಲಾನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಾಮೋ ತದವಸರಿ. ಅಸ್ಸೋಸುಂ ಖೋ ವೇನಾಗಪುರಿಕಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕಾ – ‘‘ಸಮಣೋ ಖಲು, ಭೋ, ಗೋತಮೋ ಸಕ್ಯಪುತ್ತೋ ಸಕ್ಯಕುಲಾ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ವೇನಾಗಪುರಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ. ತಂ ಖೋ ಪನ ಭವನ್ತಂ ಗೋತಮಂ ಏವಂ ಕಲ್ಯಾಣೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗತೋ – ‘ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ವಿಜ್ಜಾಚರಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸುಗತೋ ಲೋಕವಿದೂ ಅನುತ್ತರೋ ಪುರಿಸದಮ್ಮಸಾರಥಿ ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ’ತಿ [ಭಗವಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ ಕಂ. ಪೀ.) ಇದಂ ಸುತ್ತವಣ್ಣನಾಯ ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ಸಂಸನ್ದೇತಬ್ಬಂ ಪಾರಾ. ೧; ದೀ. ನಿ. ೧.೨೫೫ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ]. ಸೋ ಇಮಂ ಲೋಕಂ ಸದೇವಕಂ ಸಮಾರಕಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಕಂ ಸಸ್ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂ ಪಜಂ ಸದೇವಮನುಸ್ಸಂ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಪವೇದೇತಿ. ಸೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ ಆದಿಕಲ್ಯಾಣಂ ಮಜ್ಝೇಕಲ್ಯಾಣಂ ಪರಿಯೋಸಾನಕಲ್ಯಾಣಂ ಸಾತ್ಥಂ ಸಬ್ಯಞ್ಜನಂ, ಕೇವಲಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಪಕಾಸೇತಿ. ಸಾಧು ಖೋ ಪನ ತಥಾರೂಪಾನಂ ಅರಹತಂ ದಸ್ಸನಂ ಹೋತೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ವೇನಾಗಪುರಿಕಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು, ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿಂಸು, ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು, ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನಞ್ಜಲಿಂ ಪಣಾಮೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು, ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ನಾಮಗೋತ್ತಂ ಸಾವೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು, ಅಪ್ಪೇಕಚ್ಚೇ ತುಣ್ಹೀಭೂತಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ವೇನಾಗಪುರಿಕೋ ವಚ್ಛಗೋತ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ! ಯಾವಞ್ಚಿದಂ ಭೋತೋ ಗೋತಮಸ್ಸ ವಿಪ್ಪಸನ್ನಾನಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ, ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಛವಿವಣ್ಣೋ ಪರಿಯೋದಾತೋ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಸಾರದಂ ಬದರಪಣ್ಡುಂ [ಮಣ್ಡಂ (ಕ.)] ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಹೋತಿ ಪರಿಯೋದಾತಂ; ಏವಮೇವಂ ಭೋತೋ ಗೋತಮಸ್ಸ ವಿಪ್ಪಸನ್ನಾನಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಛವಿವಣ್ಣೋ ಪರಿಯೋದಾತೋ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ತಾಲಪಕ್ಕಂ ಸಮ್ಪತಿ ಬನ್ಧನಾ ಪಮುತ್ತಂ [ಮುತ್ತಂ (ಸೀ. ಪೀ. ಕ.)] ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಹೋತಿ ಪರಿಯೋದಾತಂ; ಏವಮೇವಂ ಭೋತೋ ಗೋತಮಸ್ಸ ವಿಪ್ಪಸನ್ನಾನಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಛವಿವಣ್ಣೋ ಪರಿಯೋದಾತೋ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ನೇಕ್ಖಂ [ನಿಕ್ಖಂ-ಇತಿಪಿ (ಮ. ನಿ. ೩.೧೬೮)] ಜಮ್ಬೋನದಂ ದಕ್ಖಕಮ್ಮಾರಪುತ್ತಸುಪರಿಕಮ್ಮಕತಂ ಉಕ್ಕಾಮುಖೇ ಸುಕುಸಲಸಮ್ಪಹಟ್ಠಂ ಪಣ್ಡುಕಮ್ಬಲೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಭಾಸತೇ ಚ ತಪತೇ ಚ ವಿರೋಚತಿ ಚ; ಏವಮೇವಂ ಭೋತೋ ಗೋತಮಸ್ಸ ವಿಪ್ಪಸನ್ನಾನಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಛವಿವಣ್ಣೋ ಪರಿಯೋದಾತೋ. ಯಾನಿ ತಾನಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಾನಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಆಸನ್ದಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕೋ ಗೋನಕೋ ಚಿತ್ತಕೋ ಪಟಿಕಾ ಪಟಲಿಕಾ ತೂಲಿಕಾ ವಿಕತಿಕಾ ಉದ್ದಲೋಮೀ ಏಕನ್ತಲೋಮೀ ಕಟ್ಟಿಸ್ಸಂ ಕೋಸೇಯ್ಯಂ ಕುತ್ತಕಂ ಹತ್ಥತ್ಥರಂ ಅಸ್ಸತ್ಥರಂ ರಥತ್ಥರಂ ಅಜಿನಪ್ಪವೇಣೀ ಕದಲಿಮಿಗಪವರಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ [ಕಾದಲಿಮಿಗಪವರಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ (ಸೀ.)] ಸಉತ್ತರಚ್ಛದಂ ಉಭತೋಲೋಹಿತಕೂಪಧಾನಂ, ಏವರೂಪಾನಂ ನೂನ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ’’ತಿ.

‘‘ಯಾನಿ ಖೋ ಪನ ತಾನಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಾನಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಆಸನ್ದಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕೋ ಗೋನಕೋ ಚಿತ್ತಕೋ ಪಟಿಕಾ ಪಟಲಿಕಾ ತೂಲಿಕಾ ವಿಕತಿಕಾ ಉದ್ದಲೋಮೀ ಏಕನ್ತಲೋಮೀ ಕಟ್ಟಿಸ್ಸಂ ಕೋಸೇಯ್ಯಂ ಕುತ್ತಕಂ ಹತ್ಥತ್ಥರಂ ಅಸ್ಸತ್ಥರಂ ರಥತ್ಥರಂ ಅಜಿನಪ್ಪವೇಣೀ ಕದಲಿಮಿಗಪವರಪಚ್ಚತ್ಥರಣಂ ಸಉತ್ತರಚ್ಛದಂ ಉಭತೋಲೋಹಿತಕೂಪಧಾನಂ. ದುಲ್ಲಭಾನಿ ತಾನಿ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಲದ್ಧಾ ಚ ಪನ [ಲದ್ಧಾನಿ ಚ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಲದ್ಧಾ ಚ (ಪೀ.)] ನ ಕಪ್ಪನ್ತಿ.

‘‘ತೀಣಿ ಖೋ, ಇಮಾನಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಾನಿ, ಯೇಸಾಹಂ ಏತರಹಿ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ. ಕತಮಾನಿ ತೀಣಿ? ದಿಬ್ಬಂ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಂ, ಬ್ರಹ್ಮಂ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಂ, ಅರಿಯಂ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಂ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತೀಣಿ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಾನಿ, ಯೇಸಾಹಂ ಏತರಹಿ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ’’ತಿ.

‘‘ಕತಮಂ ಪನ ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ದಿಬ್ಬಂ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಂ, ಯಸ್ಸ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಏತರಹಿ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ’’ತಿ? ‘‘ಇಧಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಯಂ ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರಾಮಿ, ಸೋ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ತಮೇವ ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸಾಮಿ. ಸೋ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ವನನ್ತಞ್ಞೇವ ಪವಿಸಾಮಿ [ಪಚಾರಯಾಮಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)]. ಸೋ ಯದೇವ ತತ್ಥ ಹೋನ್ತಿ ತಿಣಾನಿ ವಾ ಪಣ್ಣಾನಿ ವಾ ತಾನಿ ಏಕಜ್ಝಂ ಸಙ್ಘರಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಾಮಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ಉಜುಂ ಕಾಯಂ ಪಣಿಧಾಯ ಪರಿಮುಖಂ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ. ಸೋ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ ವಿವಿಚ್ಚ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸವಿತಕ್ಕಂ ಸವಿಚಾರಂ ವಿವೇಕಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಾಮಿ; ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸಮ್ಪಸಾದನಂ ಚೇತಸೋ ಏಕೋದಿಭಾವಂ ಅವಿತಕ್ಕಂ ಅವಿಚಾರಂ ಸಮಾಧಿಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಾಮಿ; ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿರಾಗಾ ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ಚ ವಿಹರಾಮಿ ಸತೋ ಚ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಸುಖಞ್ಚ ಕಾಯೇನ ಪಟಿಸಂವೇದೇಮಿ, ಯಂ ತಂ ಅರಿಯಾ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತಿ – ‘ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ಸತಿಮಾ ಸುಖವಿಹಾರೀ’ತಿ ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಾಮಿ; ಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ ಪುಬ್ಬೇವ ಸೋಮನಸ್ಸದೋಮನಸ್ಸಾನಂ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸತಿಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಾಮಿ. ಸೋ ಚೇ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏವಂಭೂತೋ ಚಙ್ಕಮಾಮಿ, ದಿಬ್ಬೋ ಮೇ ಏಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಚಙ್ಕಮೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಚೇ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏವಂಭೂತೋ ತಿಟ್ಠಾಮಿ, ದಿಬ್ಬಂ ಮೇ ಏತಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಠಾನಂ ಹೋತಿ. ಸೋ ಚೇ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏವಂಭೂತೋ ನಿಸೀದಾಮಿ, ದಿಬ್ಬಂ ಮೇ ಏತಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಆಸನಂ ಹೋತಿ. ಸೋ ಚೇ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏವಂಭೂತೋ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇಮಿ, ದಿಬ್ಬಂ ಮೇ ಏತಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಂ ಹೋತಿ. ಇದಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ದಿಬ್ಬಂ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಂ, ಯಸ್ಸಾಹಂ ಏತರಹಿ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ’’ತಿ.

‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ! ಕೋ ಚಞ್ಞೋ ಏವರೂಪಸ್ಸ ದಿಬ್ಬಸ್ಸ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಸ್ಸ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಭೋತಾ ಗೋತಮೇನ!

‘‘ಕತಮಂ ಪನ ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಬ್ರಹ್ಮಂ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಂ, ಯಸ್ಸ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಏತರಹಿ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ’’ತಿ? ‘‘ಇಧಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಯಂ ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರಾಮಿ, ಸೋ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ತಮೇವ ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸಾಮಿ. ಸೋ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ವನನ್ತಞ್ಞೇವ ಪವಿಸಾಮಿ. ಸೋ ಯದೇವ ತತ್ಥ ಹೋನ್ತಿ ತಿಣಾನಿ ವಾ ಪಣ್ಣಾನಿ ವಾ ತಾನಿ ಏಕಜ್ಝಂ ಸಙ್ಘರಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಾಮಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ಉಜುಂ ಕಾಯಂ ಪಣಿಧಾಯ ಪರಿಮುಖಂ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ. ಸೋ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರಾಮಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ, ತಥಾ ತತಿಯಂ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ, ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝೇನ [ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝೇನ (ಸಬ್ಬತ್ಥ)] ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರಾಮಿ. ಕರುಣಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ…ಪೇ… ಮುದಿತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ…ಪೇ… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರಾಮಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ, ತಥಾ ತತಿಯಂ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ [ಚತುತ್ಥಿಂ (ಸೀ.)], ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರಾಮಿ. ಸೋ ಚೇ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏವಂಭೂತೋ ಚಙ್ಕಮಾಮಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಮೇ ಏಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಚಙ್ಕಮೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಚೇ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏವಂಭೂತೋ ತಿಟ್ಠಾಮಿ…ಪೇ… ನಿಸೀದಾಮಿ…ಪೇ… ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇಮಿ, ಬ್ರಹ್ಮಂ ಮೇ ಏತಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಂ ಹೋತಿ. ಇದಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಬ್ರಹ್ಮಂ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಂ, ಯಸ್ಸಾಹಂ ಏತರಹಿ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ’’ತಿ.

‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ! ಕೋ ಚಞ್ಞೋ ಏವರೂಪಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಸ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಸ್ಸ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಭೋತಾ ಗೋತಮೇನ!

‘‘ಕತಮಂ ಪನ ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅರಿಯಂ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಂ, ಯಸ್ಸ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಏತರಹಿ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ’’ತಿ? ‘‘ಇಧಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಯಂ ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಹರಾಮಿ, ಸೋ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ತಮೇವ ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸಾಮಿ. ಸೋ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ವನನ್ತಞ್ಞೇವ ಪವಿಸಾಮಿ. ಸೋ ಯದೇವ ತತ್ಥ ಹೋನ್ತಿ ತಿಣಾನಿ ವಾ ಪಣ್ಣಾನಿ ವಾ ತಾನಿ ಏಕಜ್ಝಂ ಸಙ್ಘರಿತ್ವಾ ನಿಸೀದಾಮಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ಉಜುಂ ಕಾಯಂ ಪಣಿಧಾಯ ಪರಿಮುಖಂ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ. ಸೋ ಏವಂ ಜಾನಾಮಿ – ‘ರಾಗೋ ಮೇ ಪಹೀನೋ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಂಕತೋ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ; ದೋಸೋ ಮೇ ಪಹೀನೋ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಙ್ಕತೋ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ; ಮೋಹೋ ಮೇ ಪಹೀನೋ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಙ್ಕತೋ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ’. ಸೋ ಚೇ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏವಂಭೂತೋ ಚಙ್ಕಮಾಮಿ, ಅರಿಯೋ ಮೇ ಏಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಚಙ್ಕಮೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಚೇ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏವಂಭೂತೋ ತಿಟ್ಠಾಮಿ…ಪೇ… ನಿಸೀದಾಮಿ…ಪೇ… ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇಮಿ, ಅರಿಯಂ ಮೇ ಏತಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಂ ಹೋತಿ. ಇದಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅರಿಯಂ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಂ, ಯಸ್ಸಾಹಂ ಏತರಹಿ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ’’ತಿ.

‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ! ಕೋ ಚಞ್ಞೋ ಏವರೂಪಸ್ಸ ಅರಿಯಸ್ಸ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಸ್ಸ ನಿಕಾಮಲಾಮೀ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಭೋತಾ ಗೋತಮೇನ!

‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ! ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತಂ ವಾ ಉಕ್ಕುಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ವಾ ವಿವರೇಯ್ಯ, ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಅನ್ಧಕಾರೇ ವಾ ತೇಲಪಜ್ಜೋತಂ ಧಾರೇಯ್ಯ – ‘ಚಕ್ಖುಮನ್ತೋ ರೂಪಾನಿ ದಕ್ಖನ್ತೀ’ತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ ಭೋತಾ ಗೋತಮೇನ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮೋ ಪಕಾಸಿತೋ. ಏತೇ ಮಯಂ ಭವನ್ತಂ ಗೋತಮಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಉಪಾಸಕೇ ನೋ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತೇ ಸರಣಂ ಗತೇ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.