೧೦. ಸಙ್ಗಾರವಸುತ್ತಂ

೬೧. ಅಥ ಖೋ ಸಙ್ಗಾರವೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸಙ್ಗಾರವೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಮಯಮಸ್ಸು, ಭೋ ಗೋತಮ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ನಾಮ. ಯಞ್ಞಂ ಯಜಾಮಪಿ ಯಜಾಪೇಮಪಿ. ತತ್ರ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಯೋ ಚೇವ ಯಜತಿ [ಯೋ ಚೇವ ಯಞ್ಞಂ ಯಜತಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ಯೋ ಚ ಯಜಾಪೇತಿ ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಅನೇಕಸಾರೀರಿಕಂ ಪುಞ್ಞಪ್ಪಟಿಪದಂ ಪಟಿಪನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ, ಯದಿದಂ ಯಞ್ಞಾಧಿಕರಣಂ. ಯೋ ಪನಾಯಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಯಸ್ಸ ವಾ ತಸ್ಸ ವಾ ಕುಲಾ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಏಕಮತ್ತಾನಂ ದಮೇತಿ, ಏಕಮತ್ತಾನಂ ಸಮೇತಿ, ಏಕಮತ್ತಾನಂ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಪೇತಿ, ಏವಮಸ್ಸಾಯಂ ಏಕಸಾರೀರಿಕಂ ಪುಞ್ಞಪ್ಪಟಿಪದಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಯದಿದಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಧಿಕರಣ’’ನ್ತಿ.

‘‘ತೇನ ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತಞ್ಞೇವೇತ್ಥ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ. ಯಥಾ ತೇ ಖಮೇಯ್ಯ ತಥಾ ನಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಸಿ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಇಧ ತಥಾಗತೋ ಲೋಕೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ವಿಜ್ಜಾಚರಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸುಗತೋ ಲೋಕವಿದೂ ಅನುತ್ತರೋ ಪುರಿಸದಮ್ಮಸಾರಥಿ ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ. ಸೋ ಏವಮಾಹ – ‘ಏಥಾಯಂ ಮಗ್ಗೋ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ ಯಥಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಅಹಂ ಅನುತ್ತರಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೋಗಧಂ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಪವೇದೇಮಿ; ಏಥ [ಏತಂ (ಕ.)], ತುಮ್ಹೇಪಿ ತಥಾ ಪಟಿಪಜ್ಜಥ, ಯಥಾಪಟಿಪನ್ನಾ ತುಮ್ಹೇಪಿ ಅನುತ್ತರಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯೋಗಧಂ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿಸ್ಸಥಾ’ತಿ. ಇತಿ ಅಯಞ್ಚೇವ [ಸಯಂ ಚೇವ (ಕ.)] ಸತ್ಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ಪರೇ ಚ ತಥತ್ಥಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತಾನಿ ಖೋ ಪನ ಹೋನ್ತಿ ಅನೇಕಾನಿಪಿ ಸತಾನಿ ಅನೇಕಾನಿಪಿ ಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅನೇಕಾನಿಪಿ ಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಇಚ್ಚಾಯಂ ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಏಕಸಾರೀರಿಕಾ ವಾ ಪುಞ್ಞಪ್ಪಟಿಪದಾ ಹೋತಿ ಅನೇಕಸಾರೀರಿಕಾ ವಾ, ಯದಿದಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಧಿಕರಣ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಇಚ್ಚಾಯಮ್ಪಿ [ಇಚ್ಚಾಯನ್ತೇ (ಕ.)], ಭೋ ಗೋತಮ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಅನೇಕಸಾರೀರಿಕಾ ಪುಞ್ಞಪ್ಪಟಿಪದಾ ಹೋತಿ, ಯದಿದಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಧಿಕರಣ’’ನ್ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಸಙ್ಗಾರವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಮಾಸಂ ತೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ದ್ವಿನ್ನಂ ಪಟಿಪದಾನಂ ಕತಮಾ ಪಟಿಪದಾ ಖಮತಿ ಅಪ್ಪತ್ಥತರಾ ಚ ಅಪ್ಪಸಮಾರಮ್ಭತರಾ ಚ ಮಹಪ್ಫಲತರಾ ಚ ಮಹಾನಿಸಂಸತರಾ ಚಾ’’ತಿ? ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಸಙ್ಗಾರವೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಭವಂ ಚಾನನ್ದೋ. ಏತೇ ಮೇ ಪುಜ್ಜಾ, ಏತೇ ಮೇ ಪಾಸಂಸಾ’’ತಿ.

ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಸಙ್ಗಾರವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ನ ಖೋ ತ್ಯಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏವಂ ಪುಚ್ಛಾಮಿ – ‘ಕೇ ವಾ ತೇ ಪುಜ್ಜಾ ಕೇ ವಾ ತೇ ಪಾಸಂಸಾ’ತಿ? ಏವಂ ಖೋ ತ್ಯಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪುಚ್ಛಾಮಿ – ‘ಇಮಾಸಂ ತೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ದ್ವಿನ್ನಂ ಪಟಿಪದಾನಂ ಕತಮಾ ಪಟಿಪದಾ ಖಮತಿ ಅಪ್ಪತ್ಥತರಾ ಚ ಅಪ್ಪಸಮಾರಮ್ಭತರಾ ಚ ಮಹಪ್ಫಲತರಾ ಚ ಮಹಾನಿಸಂಸತರಾ ಚಾ’’’ತಿ? ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸಙ್ಗಾರವೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಭವಂ ಚಾನನ್ದೋ. ಏತೇ ಮೇ ಪುಜ್ಜಾ, ಏತೇ ಮೇ ಪಾಸಂಸಾ’’ತಿ.

ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಸಙ್ಗಾರವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ನ ಖೋ ತ್ಯಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏವಂ ಪುಚ್ಛಾಮಿ – ‘ಕೇ ವಾ ತೇ ಪುಜ್ಜಾ ಕೇ ವಾ ತೇ ಪಾಸಂಸಾ’ತಿ? ಏವಂ ಖೋ ತ್ಯಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪುಚ್ಛಾಮಿ – ‘ಇಮಾಸಂ ತೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ದ್ವಿನ್ನಂ ಪಟಿಪದಾನಂ ಕತಮಾ ಪಟಿಪದಾ ಖಮತಿ ಅಪ್ಪತ್ಥತರಾ ಚ ಅಪ್ಪಸಮಾರಮ್ಭತರಾ ಚ ಮಹಪ್ಫಲತರಾ ಚ ಮಹಾನಿಸಂಸತರಾ ಚಾ’’’ತಿ? ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸಙ್ಗಾರವೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಭವಂ ಚಾನನ್ದೋ. ಏತೇ ಮೇ ಪುಜ್ಜಾ, ಏತೇ ಮೇ ಪಾಸಂಸಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವತೋ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಯಾವ ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಸಙ್ಗಾರವೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಆನನ್ದೇನ ಸಹಧಮ್ಮಿಕಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಟ್ಠೋ ಸಂಸಾದೇತಿ [ಮ. ನಿ. ೧.೩೩೭] ನೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಪರಿಮೋಚೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಸಙ್ಗಾರವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಾ ನ್ವಜ್ಜ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ರಾಜನ್ತೇಪುರೇ ರಾಜಪುರಿಸಾನಂ [ರಾಜಪರಿಸಾಯಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಾನಂ ಅನ್ತರಾಕಥಾ ಉದಪಾದೀ’’ತಿ? ‘‘ಅಯಂ ಖ್ವಜ್ಜ, ಭೋ ಗೋತಮ, ರಾಜನ್ತೇಪುರೇ ರಾಜಪುರಿಸಾನಂ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಾನಂ ಅನ್ತರಾಕಥಾ ಉದಪಾದಿ – ‘ಪುಬ್ಬೇ ಸುದಂ ಅಪ್ಪತರಾ ಚೇವ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಹೇಸುಂ ಬಹುತರಾ ಚ ಉತ್ತರಿ ಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾ ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಸ್ಸೇಸುಂ; ಏತರಹಿ ಪನ ಬಹುತರಾ ಚೇವ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪತರಾ ಚ ಉತ್ತರಿ ಮನುಸ್ಸಧಮ್ಮಾ ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೀ’ತಿ. ಅಯಂ ಖ್ವಜ್ಜ, ಭೋ ಗೋತಮ, ರಾಜನ್ತೇಪುರೇ ರಾಜಪುರಿಸಾನಂ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಾನಂ ಅನ್ತರಾಕಥಾ ಉದಪಾದೀ’’ತಿ.

[ಪಟಿ. ಮ. ೩.೩೦; ದೀ. ನಿ. ೧.೪೮೩] ‘‘ತೀಣಿ ಖೋ ಇಮಾನಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪಾಟಿಹಾರಿಯಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ತೀಣಿ? ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ, ಆದೇಸನಾಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ, ಅನುಸಾಸನೀಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ. ಕತಮಞ್ಚ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ? ಇಧ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕಚ್ಚೋ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಇದ್ಧಿವಿಧಂ ಪಚ್ಚನುಭೋತಿ – ‘ಏಕೋಪಿ ಹುತ್ವಾ ಬಹುಧಾ ಹೋತಿ, ಬಹುಧಾಪಿ ಹುತ್ವಾ ಏಕೋ ಹೋತಿ; ಆವಿಭಾವಂ, ತಿರೋಭಾವಂ; ತಿರೋಕುಟ್ಟಂ ತಿರೋಪಾಕಾರಂ ತಿರೋಪಬ್ಬತಂ ಅಸಜ್ಜಮಾನೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಆಕಾಸೇ; ಪಥವಿಯಾಪಿ ಉಮ್ಮುಜ್ಜನಿಮುಜ್ಜಂ ಕರೋತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಉದಕೇ; ಉದಕೇಪಿ ಅಭಿಜ್ಜಮಾನೇ ಗಚ್ಛತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪಥವಿಯಂ; ಆಕಾಸೇಪಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕೇನ ಕಮತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪಕ್ಖೀ ಸಕುಣೋ; ಇಮೇಪಿ ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯೇ ಏವಂಮಹಿದ್ಧಿಕೇ ಏವಂಮಹಾನುಭಾವೇ ಪಾಣಿನಾ ಪರಿಮಸತಿ [ಪರಾಮಸತಿ (ದೀ. ನಿ. ೧.೪೮೪; ಪಟಿ. ಮ. ೧.೧೦೨] ಪರಿಮಜ್ಜತಿ, ಯಾವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾಪಿ ಕಾಯೇನ ವಸಂ ವತ್ತೇತಿ’. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ.

‘‘ಕತಮಞ್ಚ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆದೇಸನಾಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ? ಇಧ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕಚ್ಚೋ ನಿಮಿತ್ತೇನ ಆದಿಸತಿ – ‘ಏವಮ್ಪಿ ತೇ ಮನೋ, ಇತ್ಥಮ್ಪಿ ತೇ ಮನೋ, ಇತಿಪಿ ತೇ ಚಿತ್ತ’ನ್ತಿ. ಸೋ ಬಹುಂ ಚೇಪಿ ಆದಿಸತಿ ತಥೇವ ತಂ ಹೋತಿ, ನೋ ಅಞ್ಞಥಾ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕಚ್ಚೋ ನ ಹೇವ ಖೋ ನಿಮಿತ್ತೇನ ಆದಿಸತಿ, ಅಪಿ ಚ ಖೋ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಾ ಅಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಾ ದೇವತಾನಂ ವಾ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಆದಿಸತಿ – ‘ಏವಮ್ಪಿ ತೇ ಮನೋ, ಇತ್ಥಮ್ಪಿ ತೇ ಮನೋ, ಇತಿಪಿ ತೇ ಚಿತ್ತ’ನ್ತಿ. ಸೋ ಬಹುಂ ಚೇಪಿ ಆದಿಸತಿ ತಥೇವ ತಂ ಹೋತಿ, ನೋ ಅಞ್ಞಥಾ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕಚ್ಚೋ ನ ಹೇವ ಖೋ ನಿಮಿತ್ತೇನ ಆದಿಸತಿ ನಪಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಾ ಅಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಾ ದೇವತಾನಂ ವಾ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಆದಿಸತಿ, ಅಪಿ ಚ ಖೋ ವಿತಕ್ಕಯತೋ ವಿಚಾರಯತೋ ವಿತಕ್ಕವಿಪ್ಫಾರಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಆದಿಸತಿ – ‘ಏವಮ್ಪಿ ತೇ ಮನೋ, ಇತ್ಥಮ್ಪಿ ತೇ ಮನೋ, ಇತಿಪಿ ತೇ ಚಿತ್ತ’ನ್ತಿ. ಸೋ ಬಹುಂ ಚೇಪಿ ಆದಿಸತಿ ತಥೇವ ತಂ ಹೋತಿ, ನೋ ಅಞ್ಞಥಾ.

‘‘ಇಧ ಪನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕಚ್ಚೋ ನ ಹೇವ ಖೋ ನಿಮಿತ್ತೇನ ಆದಿಸತಿ, ನಪಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಾ ಅಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಾ ದೇವತಾನಂ ವಾ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಆದಿಸತಿ, ನಪಿ ವಿತಕ್ಕಯತೋ ವಿಚಾರಯತೋ ವಿತಕ್ಕವಿಪ್ಫಾರಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಆದಿಸತಿ, ಅಪಿ ಚ ಖೋ ಅವಿತಕ್ಕಂ ಅವಿಚಾರಂ ಸಮಾಧಿಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋ ಪರಿಚ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಯಥಾ ಇಮಸ್ಸ ಭೋತೋ ಮನೋಸಙ್ಖಾರಾ ಪಣಿಹಿತಾ ಇಮಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾ ಅಮುಂ ನಾಮ ವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಸೋ ಬಹುಂ ಚೇಪಿ ಆದಿಸತಿ ತಥೇವ ತಂ ಹೋತಿ, ನೋ ಅಞ್ಞಥಾ. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆದೇಸನಾಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ.

‘‘ಕತಮಞ್ಚ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅನುಸಾಸನೀಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ? ಇಧ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕಚ್ಚೋ ಏವಮನುಸಾಸತಿ – ‘ಏವಂ ವಿತಕ್ಕೇಥ, ಮಾ ಏವಂ ವಿತಕ್ಕಯಿತ್ಥ; ಏವಂ ಮನಸಿ ಕರೋಥ, ಮಾ ಏವಂ ಮನಸಾಕತ್ಥ; ಇದಂ ಪಜಹಥ, ಇದಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಥಾ’ತಿ. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅನುಸಾಸನೀಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತೀಣಿ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಾನಿ. ಇಮೇಸಂ ತೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತಿಣ್ಣಂ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಾನಂ ಕತಮಂ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ಖಮತಿ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರಞ್ಚ ಪಣೀತತರಞ್ಚಾ’’ತಿ?

‘‘ತತ್ರ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಯದಿದಂ [ಯಮಿದಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಇದ್ಧಿವಿಧಂ ಪಚ್ಚನುಭೋತಿ…ಪೇ… ಯಾವ ಬ್ರಾಹ್ಮಲೋಕಾಪಿ ಕಾಯೇನ ವಸಂ ವತ್ತೇತಿ, ಇದಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ಯೋವ [ಯೋ ಚ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)] ನಂ ಕರೋತಿ ಸೋವ [ಸೋಚ ಚ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ ಪೀ. ಕ.)] ನಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ, ಯೋವ [ಯೋ ಚ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)] ನಂ ಕರೋತಿ ತಸ್ಸೇವ [ತಸ್ಸಮೇವ (ಸೀ. ಕ.), ತಸ್ಸ ಚೇವ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ತಂ ಹೋತಿ. ಇದಂ ಮೇ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ಮಾಯಾಸಹಧಮ್ಮರೂಪಂ ವಿಯ ಖಾಯತಿ.

‘‘ಯಮ್ಪಿದಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ನಿಮಿತ್ತೇನ ಆದಿಸತಿ – ‘ಏವಮ್ಪಿ ತೇ ಮನೋ, ಇತ್ಥಮ್ಪಿ ತೇ ಮನೋ, ಇತಿಪಿ ತೇ ಚಿತ್ತ’ನ್ತಿ, ಸೋ ಬಹುಂ ಚೇಪಿ ಆದಿಸತಿ ತಥೇವ ತಂ ಹೋತಿ, ನೋ ಅಞ್ಞಥಾ. ಇಧ ಪನ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಏಕಚ್ಚೋ ನ ಹೇವ ಖೋ ನಿಮಿತ್ತೇನ ಆದಿಸತಿ, ಅಪಿ ಚ ಖೋ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಾ ಅಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಾ ದೇವತಾನಂ ವಾ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಆದಿಸತಿ…ಪೇ… ನಪಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಾ ಅಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಾ ದೇವತಾನಂ ವಾ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಆದಿಸತಿ, ಅಪಿ ಚ ಖೋ ವಿತಕ್ಕಯತೋ ವಿಚಾರಯತೋ ವಿತಕ್ಕವಿಪ್ಫಾರಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಆದಿಸತಿ…ಪೇ… ನಪಿ ವಿತಕ್ಕಯತೋ ವಿಚಾರಯತೋ ವಿತಕ್ಕವಿಪ್ಫಾರಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ಆದಿಸತಿ, ಅಪಿ ಚ ಖೋ ಅವಿತಕ್ಕಂ ಅವಿಚಾರಂ ಸಮಾಧಿಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋ ಪರಿಚ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಯಥಾ ಇಮಸ್ಸ ಭೋತೋ ಮನೋಸಙ್ಖಾರಾ ಪಣಿಹಿತಾ ಇಮಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾ ಅಮ್ಹಂ ನಾಮ ವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಸೋ ಬಹುಂ ಚೇಪಿ ಆದಿಸತಿ ತಥೇವ ತಂ ಹೋತಿ, ನೋ ಅಞ್ಞಥಾ. ಇದಮ್ಪಿ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ಯೋವ ನಂ ಕರೋತಿ ಸೋವ ನಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ, ಯೋವ ನಂ ಕರೋತಿ ತಸ್ಸೇವ ತಂ ಹೋತಿ. ಇದಮ್ಪಿ ಮೇ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ಮಾಯಾಸಹಧಮ್ಮರೂಪಂ ವಿಯ ಖಾಯತಿ.

‘‘ಯಞ್ಚ ಖೋ ಇದಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಏವಂ ಅನುಸಾಸತಿ – ‘ಏವಂ ವಿತಕ್ಕೇಥ, ಮಾ ಏವಂ ವಿತಕ್ಕಯಿತ್ಥ; ಏವಂ ಮನಸಿ ಕರೋಥ, ಮಾ ಏವಂ ಮನಸಾಕತ್ಥ; ಇದಂ ಪಜಹಥ, ಇದಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಥಾ’ತಿ. ಇದಮೇವ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ಖಮತಿ ಇಮೇಸಂ ತಿಣ್ಣಂ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಾನಂ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರಞ್ಚ ಪಣೀತತರಞ್ಚ.

‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ! ಯಾವಸುಭಾಸಿತಮಿದಂ ಭೋತಾ ಗೋತಮೇನ ಇಮೇಹಿ ಚ ಮಯಂ ತೀಹಿ ಪಾಟಿಹಾರಿಯೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಭವನ್ತಂ ಗೋತಮಂ ಧಾರೇಮ. ಭವಞ್ಹಿ ಗೋತಮೋ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಇದ್ಧಿವಿಧಂ ಪಚ್ಚನುಭೋತಿ…ಪೇ… ಯಾವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾಪಿ ಕಾಯೇನ ವಸಂ ವತ್ತೇತಿ, ಭವಞ್ಹಿ ಗೋತಮೋ ಅವಿತಕ್ಕಂ ಅವಿಚಾರಂ ಸಮಾಧಿಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋ ಪರಿಚ್ಚ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಯಥಾ ಇಮಸ್ಸ ಭೋತೋ ಮನೋಸಙ್ಖಾರಾ ಪಣಿಹಿತಾ ಇಮಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾ ಅಮುಂ ನಾಮ ವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಭವಞ್ಹಿ ಗೋತಮೋ ಏವಮನುಸಾಸತಿ – ‘ಏವಂ ವಿತಕ್ಕೇಥ, ಮಾ ಏವಂ ವಿತಕ್ಕಯಿತ್ಥ; ಏವಂ ಮನಸಿ ಕರೋಥ, ಮಾ ಏವಂ ಮನಸಾಕತ್ಥ; ಇದಂ ಪಜಹಥ, ಇದಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಥಾ’’’ತಿ.

‘‘ಅದ್ಧಾ ಖೋ ತ್ಯಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆಸಜ್ಜ ಉಪನೀಯ ವಾಚಾ ಭಾಸಿತಾ; ಅಪಿ ಚ ತ್ಯಾಹಂ ಬ್ಯಾಕರಿಸ್ಸಾಮಿ. ಅಹಞ್ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಇದ್ಧಿವಿಧಂ ಪಚ್ಚನುಭೋಮಿ…ಪೇ… ಯಾವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾಪಿ ಕಾಯೇನ ವಸಂ ವತ್ತೇಮಿ. ಅಹಞ್ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅವಿತಕ್ಕಂ ಅವಿಚಾರಂ ಸಮಾಧಿಂ ಸಮಾಪನ್ನಸ್ಸ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋ ಪರಿಚ್ಚ ಪಜಾನಾಮಿ – ‘ಯಥಾ ಇಮಸ್ಸ ಭೋತೋ ಮನೋಸಙ್ಖಾರಾ ಪಣಿಹಿತಾ, ಇಮಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾ ಅಮುಂ ನಾಮ ವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಅಹಞ್ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏವಮನುಸಾಸಾಮಿ – ‘ಏವಂ ವಿತಕ್ಕೇಥ, ಮಾ ಏವಂ ವಿತಕ್ಕಯಿತ್ಥ; ಏವಂ ಮನಸಿ ಕರೋಥ, ಮಾ ಏವಂ ಮನಸಾಕತ್ಥ; ಇದಂ ಪಜಹಥ, ಇದಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಥಾ’’’ತಿ.

‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಞ್ಞೋ ಏಕಭಿಕ್ಖುಪಿ ಯೋ ಇಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಪಾಟಿಹಾರಿಯೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಭೋತಾ ಗೋತಮೇನಾ’’ತಿ? ‘‘ನ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏಕಂಯೇವ ಸತಂ ನ ದ್ವೇ ಸತಾನಿ ನ ತೀಣಿ ಸತಾನಿ ನ ಚತ್ತಾರಿ ಸತಾನಿ ನ ಪಞ್ಚ ಸತಾನಿ, ಅಥ ಖೋ ಭಿಯ್ಯೋವ, ಯೇ [ತೇ (ಕ.) ಪಸ್ಸ ಮ. ನಿ. ೨.೧೯೫] ಭಿಕ್ಖೂ ಇಮೇಹಿ ತೀಹಿ ಪಾಟಿಹಾರಿಯೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ’’ತಿ. ‘‘ಕಹಂ ಪನ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಏತರಹಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ವಿಹರನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇ’’ತಿ.

‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ! ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಭೋ ಗೋತಮ, ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತಂ ವಾ ಉಕ್ಕುಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ವಾ ವಿವರೇಯ್ಯ, ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಅನ್ಧಕಾರೇ ವಾ ತೇಲಪಜ್ಜೋತಂ ಧಾರೇಯ್ಯ – ‘ಚಕ್ಖುಮನ್ತೋ ರೂಪಾನಿ ದಕ್ಖನ್ತೀ’ತಿ, ಏವಮೇವಂ ಭೋತಾ ಗೋತಮೇನ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮೋ ಪಕಾಸಿತೋ. ಏಸಾಹಂ ಭವನ್ತಂ ಗೋತಮಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ. ದಸಮಂ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.