៦. អញ្ញាតកវិញ្ញត្តិសិក្ខាបទំ

៥១៥. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ បដ្ដោ [បដ្ឋោ (ស្យា. ក.)] ហោតិ ធម្មិំ កថំ កាតុំ. អថ ខោ អញ្ញតរោ សេដ្ឋិបុត្តោ យេនាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ តំ សេដ្ឋិបុត្តំ អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេសិ សមាទបេសិ សមុត្តេជេសិ សម្បហំសេសិ. អថ ខោ សោ សេដ្ឋិបុត្តោ អាយស្មតា ឧបនន្ទេន សក្យបុត្តេន ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សិតោ សមាទបិតោ សមុត្តេជិតោ សម្បហំសិតោ អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ ឯតទវោច – ‘‘វទេយ្យាថ, ភន្តេ, យេន អត្ថោ. បដិពលា មយំ អយ្យស្ស ទាតុំ យទិទំ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ’’ន្តិ. ‘‘សចេ មេ ត្វំ, អាវុសោ, ទាតុកាមោសិ, ឥតោ ឯកំ សាដកំ ទេហី’’តិ. ‘‘អម្ហាកំ ខោ, ភន្តេ, កុលបុត្តានំ កិស្មិំ វិយ ឯកសាដកំ គន្តុំ. អាគមេហិ, ភន្តេ, យាវ ឃរំ គច្ឆាមិ. ឃរំ គតោ ឥតោ វា ឯកំ សាដកំ បហិណិស្សាមិ ឥតោ វា សុន្ទរតរ’’ន្តិ. ទុតិយម្បិ ខោ អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ តំ សេដ្ឋិបុត្តំ ឯតទវោច ‘‘សចេ មេ ត្វំ អាវុសោ ទាតុកាមោសិ ឥតោ ឯកំ សាដកំ ទេហី’’តិ. អម្ហាកំ ខោ ភន្តេ កុលបុត្តានំ កិស្មិំ វិយ ឯកសាដកំ គន្តុំ, អាគមេហិ ភន្តេ យាវ ឃរំ គច្ឆាមិ, ឃរំ គតោ ឥតោ វា ឯកំ សាដកំ បហិណិស្សាមិ ឥតោ វា សុន្ទរតរន្តិ. តតិយម្បិ ខោ អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ តំ សេដ្ឋិបុត្តំ ឯតទវោច ‘‘សចេ មេ ត្វំ អាវុសោ ទាតុកាមោសិ, ឥតោ ឯកំ សាដកំ ទេហី’’តិ. អម្ហាកំ ខោ ភន្តេ កុលបុត្តានំ កិស្មិំ វិយ ឯកសាដកំ គន្តុំ, អាគមេហិ ភន្តេ យាវ ឃរំ គច្ឆាមិ, ឃរំ គតោ ឥតោ វា ឯកំ សាដកំ បហិណិស្សាមិ ឥតោ វា សុន្ទរតរន្តិ. ‘‘កិំ បន តយា, អាវុសោ, អទាតុកាមេន បវារិតេន យំ ត្វំ បវារេត្វា ន ទេសី’’តិ.

អថ ខោ សោ សេដ្ឋិបុត្តោ អាយស្មតា ឧបនន្ទេន សក្យបុត្តេន និប្បីឡិយមានោ ឯកំ សាដកំ ទត្វា អគមាសិ. មនុស្សា តំ សេដ្ឋិបុត្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘កិស្ស ត្វំ អយ្យោ ឯកសាដកោ អាគច្ឆសី’’តិ? អថ ខោ សោ សេដ្ឋិបុត្តោ តេសំ មនុស្សានំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘មហិច្ឆា ឥមេ សមណា សក្យបុត្តិយា អសន្តុដ្ឋា. នយិមេសំ សុករា ធម្មនិមន្តនាបិ កាតុំ [នយិមេ សុករា ធម្មនិមន្តនាយបិ កាតុំ (ស្យា.)]. កថញ្ហិ នាម សេដ្ឋិបុត្តេន ធម្មនិមន្តនាយ កយិរមានាយ សាដកំ គហេស្សន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ សេដ្ឋិបុត្តំ ចីវរំ វិញ្ញាបេស្សតី’’តិ! អថ ខោ តេ ភិក្ខូ អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ ត្វំ, ឧបនន្ទ, សេដ្ឋិបុត្តំ ចីវរំ វិញ្ញាបេសី’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. ‘‘ញាតកោ តេ, ឧបនន្ទ, អញ្ញាតកោ’’តិ? ‘‘អញ្ញាតកោ, ភគវា’’តិ. ‘‘អញ្ញាតកោ, មោឃបុរិស, អញ្ញាតកស្ស ន ជានាតិ បតិរូបំ វា អប្បតិរូបំ វា សន្តំ វា អសន្តំ វា. តត្ថ នាម ត្វំ, មោឃបុរិស, អញ្ញាតកំ សេដ្ឋិបុត្តំ ចីវរំ វិញ្ញាបេស្សសិ! នេតំ, មោឃបុរិស, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៥១៦. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ អញ្ញាតកំ គហបតិំ វា គហបតានិំ វា ចីវរំ វិញ្ញាបេយ្យ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

៥១៧. តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា ភិក្ខូ សាកេតា សាវត្ថិំ ២ អទ្ធានមគ្គប្បដិបន្នា ហោន្តិ. អន្តរាមគ្គេ ចោរា និក្ខមិត្វា តេ ភិក្ខូ អច្ឆិន្ទិំសុ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ – ‘‘ភគវតា បដិក្ខិត្តំ អញ្ញាតកំ គហបតិំ វា គហបតានិំ វា ចីវរំ វិញ្ញាបេតុ’’ន្តិ, កុក្កុច្ចាយន្តា ន វិញ្ញាបេសុំ. យថានគ្គាវ សាវត្ថិំ គន្ត្វា ភិក្ខូ អភិវាទេន្តិ. ភិក្ខូ ឯវមាហំសុ – ‘‘សុន្ទរា ខោ ឥមេ, អាវុសោ, អាជីវកា យេ ឥមេ ភិក្ខូសុ អភិវាទេន្តី’’តិ. តេ ឯវមាហំសុ – ‘‘ន មយំ, អាវុសោ, អាជីវកា, ភិក្ខូ មយ’’ន្តិ. ភិក្ខូ អាយស្មន្តំ ឧបាលិំ ឯតទវោចុំ – ‘‘ឥង្ឃាវុសោ ឧបាលិ, ឥមេ អនុយុញ្ជាហី’’តិ. អថ ខោ អាយស្មតា ឧបាលិនា អនុយុញ្ជិយមានា តេ ភិក្ខូ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ អាយស្មា ឧបាលិ តេ ភិក្ខូ អនុយុញ្ជិត្វា ភិក្ខូ ឯតទវោច – ‘‘ភិក្ខូ ឥមេ, អាវុសោ. ទេថ នេសំ ចីវរានី’’តិ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខូ នគ្គា អាគច្ឆិស្សន្តិ! ននុ នាម តិណេន វា បណ្ណេន វា បដិច្ឆាទេត្វា អាគន្តព្ព’’ន្តិ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ តេ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អច្ឆិន្នចីវរស្ស វា នដ្ឋចីវរស្ស វា អញ្ញាតកំ គហបតិំ វា គហបតានិំ វា ចីវរំ វិញ្ញាបេតុំ. យំ អាវាសំ បឋមំ ឧបគច្ឆតិ, សចេ តត្ថ ហោតិ សង្ឃស្ស វិហារចីវរំ វា ឧត្តរត្ថរណំ វា ភូមត្ថរណំ វា ភិសិច្ឆវិ វា, តំ គហេត្វា បារុបិតុំ លភិត្វា ឱទហិស្សាមី’’តិ. នោ ចេ ហោតិ សង្ឃស្ស វិហារចីវរំ វា ឧត្តរត្ថរណំ វា ភុមត្ថរណំ វា ភិសិច្ឆវិ វា តិណេន វា បណ្ណេន វា បដិច្ឆាទេត្វា អាគន្តព្ពំ; ន ត្វេវ នគ្គេន អាគន្តព្ពំ. យោ អាគច្ឆេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៥១៨. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ អញ្ញាតកំ គហបតិំ វា គហបតានិំ វា ចីវរំ វិញ្ញាបេយ្យ, អញ្ញត្រ សមយា, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. តត្ថាយំ សមយោ – អច្ឆិន្នចីវរោ វា ហោតិ ភិក្ខុ នដ្ឋចីវរោ វា. អយំ តត្ថ សមយោ’’តិ.

៥១៩. យោ បនាតិ យោ យាទិសោ…បេ… ភិក្ខូតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតោ ភិក្ខូតិ.

អញ្ញាតកោ នាម មាតិតោ វា បិតិតោ វា យាវ សត្តមា បិតាមហយុគា អសម្ពទ្ធោ.

គហបតិ នាម យោ កោចិ អគារំ អជ្ឈាវសតិ.

គហបតានី នាម យា កាចិ អគារំ អជ្ឈាវសតិ.

ចីវរំ នាម ឆន្នំ ចីវរានំ អញ្ញតរំ ចីវរំ វិកប្បនុបគំ បច្ឆិមំ.

អញ្ញត្រ សមយាតិ ឋបេត្វា សមយំ.

អច្ឆិន្នចីវរោ នាម ភិក្ខុស្ស ចីវរំ អច្ឆិន្នំ ហោតិ រាជូហិ វា ចោរេហិ វា ធុត្តេហិ វា, យេហិ កេហិចិ វា អច្ឆិន្នំ ហោតិ.

នដ្ឋចីវរោ នាម ភិក្ខុស្ស ចីវរំ អគ្គិនា វា ទឌ្ឍំ ហោតិ, ឧទកេន វា វុឡ្ហំ ហោតិ, ឧន្ទូរេហិ វា ឧបចិកាហិ វា ខាយិតំ ហោតិ, បរិភោគជិណ្ណំ វា ហោតិ.

អញ្ញត្រ សមយា វិញ្ញាបេតិ, បយោគេ ទុក្កដំ. បដិលាភេន និស្សគ្គិយំ ហោតិ. និស្សជ្ជិតព្ពំ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា បុគ្គលស្ស វា. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និស្សជ្ជិតព្ពំ…បេ… ឥទំ មេ, ភន្តេ, ចីវរំ អញ្ញាតកំ គហបតិកំ, អញ្ញត្រ សមយា វិញ្ញាបិតំ, និស្សគ្គិយំ. ឥមាហំ សង្ឃស្ស និស្សជ្ជាមីតិ…បេ… ទទេយ្យាតិ…បេ… ទទេយ្យុន្តិ…បេ… អាយស្មតោ ទម្មីតិ.

៥២០. អញ្ញាតកេ អញ្ញាតកសញ្ញី, អញ្ញត្រ សមយា, ចីវរំ វិញ្ញាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញាតកេ វេមតិកោ, អញ្ញត្រ សមយា, ចីវរំ វិញ្ញាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញាតកេ ញាតកសញ្ញី, អញ្ញត្រ សមយា, ចីវរំ វិញ្ញាបេតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ.

ញាតកេ អញ្ញាតកសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ញាតកេ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ញាតកេ ញាតកសញ្ញី, អនាបត្តិ.

៥២១. អនាបត្តិ សមយេ, ញាតកានំ, បវារិតានំ, អញ្ញស្សត្ថាយ, អត្តនោ ធនេន, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

អញ្ញាតកវិញ្ញត្តិសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ ឆដ្ឋំ.