៧. មហាបេសការសិក្ខាបទំ

៦៤១. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ បុរិសោ បវាសំ គច្ឆន្តោ បជាបតិំ ឯតទវោច – ‘‘សុត្តំ ធារយិត្វា អមុកស្ស តន្តវាយស្ស ទេហិ, ចីវរំ វាយាបេត្វា និក្ខិប, អាគតោ អយ្យំ ឧបនន្ទំ ចីវរេន អច្ឆាទេស្សាមី’’តិ. អស្សោសិ ខោ អញ្ញតរោ បិណ្ឌចារិកោ ភិក្ខុ តស្ស បុរិសស្ស ឥមំ វាចំ ភាសមានស្ស. អថ ខោ សោ ភិក្ខុ យេនាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ ឯតទវោច – ‘‘មហាបុញ្ញោសិ ត្វំ, អាវុសោ ឧបនន្ទ, អមុកស្មិំ ឱកាសេ អញ្ញតរោ បុរិសោ បវាសំ គច្ឆន្តោ បជាបតិំ ឯតទវោច – ‘‘សុត្តំ ធារយិត្វា អមុកស្ស តន្តវាយស្ស ទេហិ, ចីវរំ វាយាបេត្វា និក្ខិប, អាគតោ អយ្យំ ឧបនន្ទំ ចីវរេន អច្ឆាទេស្សាមី’’តិ. ‘‘អត្ថាវុសោ, មំ សោ ឧបដ្ឋាកោ’’តិ. សោបិ ខោ តន្តវាយោ អាយស្មតោ ឧបនន្ទស្ស សក្យបុត្តស្ស ឧបដ្ឋាកោ ហោតិ. អថ ខោ អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ យេន សោ តន្តវាយោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តំ តន្តវាយំ ឯតទវោច – ‘‘ឥទំ ខោ, អាវុសោ, ចីវរំ មំ ឧទ្ទិស្ស វិយ្យតិ; អាយតញ្ច ករោហិ វិត្ថតញ្ច. អប្បិតញ្ច សុវីតញ្ច សុប្បវាយិតញ្ច សុវិលេខិតញ្ច សុវិតច្ឆិតញ្ច ករោហី’’តិ. ‘‘ឯតេ ខោ មេ, ភន្តេ, សុត្តំ ធារយិត្វា អទំសុ; ឥមិនា សុត្តេន ចីវរំ វិនាហី’’តិ. ‘‘ន, ភន្តេ, សក្កា អាយតំ វា វិត្ថតំ វា អប្បិតំ វា កាតុំ. សក្កា ច ខោ, ភន្តេ, សុវីតញ្ច សុប្បវាយិតញ្ច សុវិលេខិតញ្ច សុវិតច្ឆិតញ្ច កាតុ’’ន្តិ. ‘‘ឥង្ឃ ត្វំ, អាវុសោ, អាយតញ្ច ករោហិ វិត្ថតញ្ច អប្បិតញ្ច. ន តេន សុត្តេន បដិពទ្ធំ ភវិស្សតី’’តិ.

អថ ខោ សោ តន្តវាយោ យថាភតំ សុត្តំ តន្តេ ឧបនេត្វា យេន សា ឥត្ថី តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តំ ឥត្ថិំ ឯតទវោច – ‘‘សុត្តេន, អយ្យេ, អត្ថោ’’តិ. ‘‘ននុ ត្វំ អយ្យោ [អយ្យ (ស្យា.)] មយា វុត្តោ – ‘ឥមិនា សុត្តេន ចីវរំ វិនាហី’’’តិ. ‘‘សច្ចាហំ, អយ្យេ, តយា វុត្តោ – ‘ឥមិនា សុត្តេន ចីវរំ វិនាហី’តិ. អបិច, មំ អយ្យោ ឧបនន្ទោ ឯវមាហ – ‘ឥង្ឃ ត្វំ, អាវុសោ, អាយតញ្ច ករោហិ វិត្ថតញ្ច អប្បិតញ្ច, ន តេន សុត្តេន បដិពទ្ធំ ភវិស្សតី’’’តិ. អថ ខោ សា ឥត្ថី យត្តកំយេវ សុត្តំ បឋមំ អទាសិ តត្តកំ បច្ឆា អទាសិ. អស្សោសិ ខោ អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ – ‘‘សោ កិរ បុរិសោ បវាសតោ អាគតោ’’តិ. អថ ខោ អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ យេន តស្ស បុរិសស្ស និវេសនំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ. អថ ខោ សោ បុរិសោ យេនាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ សោ បុរិសោ បជាបតិំ ឯតទវោច – ‘‘វីតំ តំ ចីវរ’’ន្តិ? ‘‘អាមាយ្យ, វីតំ តំ ចីវរ’’ន្តិ. ‘‘អាហរ, អយ្យំ ឧបនន្ទំ ចីវរេន អច្ឆាទេស្សាមី’’តិ. អថ ខោ សា ឥត្ថី តំ ចីវរំ នីហរិត្វា សាមិកស្ស ទត្វា ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. អថ ខោ សោ បុរិសោ អាយស្មតោ ឧបនន្ទស្ស សក្យបុត្តស្ស ចីវរំ ទត្វា ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘មហិច្ឆា ឥមេ សមណា សក្យបុត្តិយា អសន្តុដ្ឋា. នយិមេ សុករា ចីវរេន អច្ឆាទេតុំ. កថញ្ហិ នាម អយ្យោ ឧបនន្ទោ មយា បុព្ពេ អប្បវារិតោ តន្តវាយេ [គហបតិកស្ស តន្តវាយេ (ក.)] ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជិស្សតី’’តិ.

អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តស្ស បុរិសស្ស ឧជ្ឈាយន្តស្ស ខិយ្យន្តស្ស វិបាចេន្តស្ស. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អាយស្មា ឧបនន្ទោ សក្យបុត្តោ បុព្ពេ អប្បវារិតោ គហបតិកស្ស តន្តវាយេ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជិស្សតី’’តិ! អថ ខោ តេ ភិក្ខូ អាយស្មន្តំ ឧបនន្ទំ សក្យបុត្តំ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ ត្វំ, ឧបនន្ទ, បុព្ពេ អប្បវារិតោ គហបតិកស្ស តន្តវាយេ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជី’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. ‘‘ញាតកោ តេ, ឧបនន្ទ, អញ្ញាតកោ’’តិ? ‘‘អញ្ញាតកោ, ភគវា’’តិ. ‘‘អញ្ញាតកោ, មោឃបុរិស, អញ្ញាតកស្ស ន ជានាតិ បតិរូបំ វា អប្បតិរូបំ វា សន្តំ វា អសន្តំ វា. តត្ថ នាម ត្វំ, មោឃបុរិស, បុព្ពេ អប្បវារិតោ អញ្ញាតកស្ស គហបតិកស្ស តន្តវាយេ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជិស្សសិ! នេតំ, មោឃបុរិស, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៦៤២. ‘‘ភិក្ខុំ បនេវ ឧទ្ទិស្ស អញ្ញាតកោ គហបតិ វា គហបតានី វា តន្តវាយេហិ ចីវរំ វាយាបេយ្យ, តត្រ ចេ សោ ភិក្ខុ បុព្ពេ អប្បវារិតោ តន្តវាយេ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជេយ្យ – ‘ឥទំ ខោ, អាវុសោ, ចីវរំ មំ ឧទ្ទិស្ស វិយ្យតិ. អាយតញ្ច ករោថ វិត្ថតញ្ច. អប្បិតញ្ច សុវីតញ្ច សុប្បវាយិតញ្ច សុវិលេខិតញ្ច សុវិតច្ឆិតញ្ច ករោថ. អប្បេវ នាម មយម្បិ អាយស្មន្តានំ កិញ្ចិមត្តំ អនុបទជ្ជេយ្យាមា’តិ. ឯវញ្ច សោ ភិក្ខុ វត្វា កិញ្ចិមត្តំ អនុបទជ្ជេយ្យ អន្តមសោ បិណ្ឌបាតមត្តម្បិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៦៤៣. ភិក្ខុំ បនេវ ឧទ្ទិស្សាតិ ភិក្ខុស្សត្ថាយ ភិក្ខុំ អារម្មណំ ករិត្វា ភិក្ខុំ អច្ឆាទេតុកាមោ.

អញ្ញាតកោ នាម មាតិតោ វា បិតិតោ វា យាវ សត្តមា បិតាមហយុគា អសម្ពទ្ធោ.

គហបតិ នាម យោ កោចិ អគារំ អជ្ឈាវសតិ.

គហបតានី នាម យា កាចិ អគារំ អជ្ឈាវសតិ.

តន្តវាយេហីតិ បេសការេហិ.

ចីវរំ នាម ឆន្នំ ចីវរានំ អញ្ញតរំ ចីវរំ វិកប្បនុបគំ បច្ឆិមំ.

វាយាបេយ្យាតិ វិនាបេតិ.

តត្រ ចេ សោ ភិក្ខូតិ យំ ភិក្ខុំ ឧទ្ទិស្ស ចីវរំ វិយ្យតិ សោ ភិក្ខុ.

បុព្ពេ អប្បវារិតោតិ បុព្ពេ អវុត្តោ ហោតិ – ‘‘កីទិសេន តេ, ភន្តេ, ចីវរេន អត្ថោ, កីទិសំ តេ ចីវរំ វាយាបេមី’’តិ?

តន្តវាយេ ឧបសង្កមិត្វាតិ ឃរំ គន្ត្វា យត្ថ កត្ថចិ ឧបសង្កមិត្វា.

ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជេយ្យាតិ – ‘‘ឥទំ ខោ, អាវុសោ, ចីវរំ មំ ឧទ្ទិស្ស វិយ្យតិ, អាយតញ្ច ករោថ វិត្ថតញ្ច. អប្បិតញ្ច សុវីតញ្ច សុប្បវាយិតញ្ច សុវិលេខិតញ្ច សុវិតច្ឆិតញ្ច ករោថ. អប្បេវ នាម មយម្បិ អាយស្មន្តានំ កិញ្ចិមត្តំ អនុបទជ្ជេយ្យាមា’’តិ.

ឯវញ្ច សោ ភិក្ខុ វត្វា កិញ្ចិមត្តំ អនុបទជ្ជេយ្យ អន្តមសោ បិណ្ឌបាតមត្តម្បីតិ. បិណ្ឌបាតោ នាម យាគុបិ ភត្តម្បិ ខាទនីយម្បិ ចុណ្ណបិណ្ឌោបិ ទន្តកដ្ឋម្បិ ទសិកសុត្តម្បិ, អន្តមសោ ធម្មម្បិ ភណតិ.

តស្ស វចនេន អាយតំ វា វិត្ថតំ វា អប្បិតំ វា ករោតិ, បយោគេ ទុក្កដំ. បដិលាភេន និស្សគ្គិយំ ហោតិ. និស្សជ្ជិតព្ពំ សង្ឃស្ស វា គណស្ស វា បុគ្គលស្ស វា. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, និស្សជ្ជិតព្ពំ…បេ… ឥទំ មេ, ភន្តេ, ចីវរំ បុព្ពេ អប្បវារិតោ អញ្ញាតកស្ស គហបតិកស្ស តន្តវាយេ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបន្នំ និស្សគ្គិយំ. ឥមាហំ សង្ឃស្ស និស្សជ្ជាមីតិ…បេ… ទទេយ្យាតិ…បេ… ទទេយ្យុន្តិ…បេ… អាយស្មតោ ទម្មីតិ.

៦៤៤. អញ្ញាតកេ អញ្ញាតកសញ្ញី បុព្ពេ អប្បវារិតោ គហបតិកស្ស តន្តវាយេ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញាតកេ វេមតិកោ បុព្ពេ អប្បវារិតោ គហបតិកស្ស តន្តវាយេ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ. អញ្ញាតកេ ញាតកសញ្ញី បុព្ពេ អប្បវារិតោ គហបតិកស្ស តន្តវាយេ ឧបសង្កមិត្វា ចីវរេ វិកប្បំ អាបជ្ជតិ, និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ.

ញាតកេ អញាតកសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ញាតកេ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ញាតកេ ញាតកសញ្ញី, អនាបត្តិ.

៦៤៥. អនាបត្តិ – ញាតកានំ, បវារិតានំ, អញ្ញស្សត្ថាយ, អត្តនោ ធនេន, មហគ្ឃំ វាយាបេតុកាមស្ស អប្បគ្ឃំ វាយាបេតិ, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

មហាបេសការសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ សត្តមំ.