២. ទុតិយអនិយតសិក្ខាបទំ

៤៥២. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា ឧទាយី – ‘‘ភគវតា បដិក្ខិត្តំ មាតុគាមេន សទ្ធិំ ឯកោ ឯកាយ រហោ បដិច្ឆន្នេ អាសនេ អលំកម្មនិយេ និសជ្ជំ កប្បេតុ’’ន្តិ តស្សាយេវ កុមារិកាយ សទ្ធិំ ឯកោ ឯកាយ រហោ និសជ្ជំ កប្បេសិ កាលយុត្តំ សមុល្លបន្តោ កាលយុត្តំ ធម្មំ ភណន្តោ. ទុតិយម្បិ ខោ វិសាខា មិគារមាតា និមន្តិតា តំ កុលំ អគមាសិ. អទ្ទសា ខោ វិសាខា មិគារមាតា អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ តស្សាយេវ កុមារិកាយ សទ្ធិំ ឯកំ ឯកាយ រហោ និសិន្នំ. ទិស្វាន អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ ឯតទវោច – ‘‘ឥទំ, ភន្តេ, នច្ឆន្នំ នប្បតិរូបំ យំ អយ្យោ មាតុគាមេន សទ្ធិំ ឯកោ ឯកាយ រហោ និសជ្ជំ កប្បេតិ. កិញ្ចាបិ, ភន្តេ, អយ្យោ អនត្ថិកោ តេន ធម្មេន, អបិច ទុស្សទ្ធាបយា អប្បសន្នា មនុស្សា’’តិ. ឯវម្បិ ខោ អាយស្មា ឧទាយី វិសាខាយ មិគារមាតុយា វុច្ចមានោ នាទិយិ. អថ ខោ វិសាខា មិគារមាតា និក្ខមិត្វា ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អាយស្មា ឧទាយី មាតុគាមេន សទ្ធិំ ឯកោ ឯកាយ រហោ និសជ្ជំ កប្បេស្សតី’’តិ! អថ ខោ តេ ភិក្ខូ អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ …បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ ត្វំ, ឧទាយិ, មាតុគាមេន សទ្ធិំ ឯកោ ឯកាយ រហោ និសជ្ជំ កប្បេសី’’តិ? ‘‘សច្ចំ ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម ត្វំ, មោឃបុរិស, មាតុគាមេន សទ្ធិំ ឯកោ ឯកាយ រហោ និសជ្ជំ កប្បេស្សសិ! នេតំ, មោឃបុរិស, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៤៥៣. ‘‘ន ហេវ ខោ បន បដិច្ឆន្នំ អាសនំ ហោតិ នាលំ កម្មនិយំ, អលញ្ច ខោ ហោតិ មាតុគាមំ ទុដ្ឋុល្លាហិ វាចាហិ ឱភាសិតុំ. យោ បន ភិក្ខុ តថារូបេ អាសនេ មាតុគាមេន សទ្ធិំ ឯកោ ឯកាយ រហោ និសជ្ជំ កប្បេយ្យ, តមេនំ សទ្ធេយ្យវចសា ឧបាសិកា ទិស្វា ទ្វិន្នំ ធម្មានំ អញ្ញតរេន វទេយ្យ – សង្ឃាទិសេសេន វា បាចិត្តិយេន វា. និសជ្ជំ ភិក្ខុ បដិជានមានោ ទ្វិន្នំ ធម្មានំ អញ្ញតរេន ការេតព្ពោ – សង្ឃាទិសេសេន វា បាចិត្តិយេន វា. យេន វា សា សទ្ធេយ្យវចសា ឧបាសិកា វទេយ្យ តេន សោ ភិក្ខុ ការេតព្ពោ. អយម្បិ ធម្មោ អនិយតោ’’តិ.

៤៥៤. ន ហេវ ខោ បន បដិច្ឆន្នំ អាសនំ ហោតីតិ អប្បដិច្ឆន្នំ ហោតិ កុដ្ដេន វា កវាដេន វា កិលញ្ជេន វា សាណិបាការេន វា រុក្ខេន វា ថម្ភេន វា កោត្ថឡិយា វា យេន កេនចិ អប្បដិច្ឆន្នំ ហោតិ.

នាលំ កម្មនិយន្តិ ន សក្កា ហោតិ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវិតុំ.

អលញ្ច ខោ ហោតិ មាតុគាមំ ទុដ្ឋុល្លាហិ វាចាហិ ឱភាសិតុន្តិ សក្កា ហោតិ មាតុគាមំ ទុដ្ឋុល្លាហិ វាចាហិ ឱភាសិតុំ.

យោ បនាតិ យោ យាទិសោ…បេ… ភិក្ខូតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតោ ភិក្ខូតិ.

តថារូបេ អាសនេតិ ឯវរូបេ អាសនេ.

មាតុគាមោ នាម មនុស្សិត្ថី, ន យក្ខី ន បេតី ន តិរច្ឆានគតា, វិញ្ញូ បដិពលា សុភាសិតទុព្ភាសិតំ ទុដ្ឋុល្លាទុដ្ឋុល្លំ អាជានិតុំ.

សទ្ធិន្តិ ឯកតោ.

ឯកោ ឯកាយាតិ ភិក្ខុ ចេវ ហោតិ មាតុគាមោ ច.

រហោ នាម ចក្ខុស្ស រហោ, សោតស្ស រហោ. ចក្ខុស្ស រហោ នាម ន សក្កា ហោតិ អក្ខិំ វា និខណីយមានេ ភមុកំ វា ឧក្ខិបីយមានេ សីសំ វា ឧក្ខិបីយមានេ បស្សិតុំ. សោតស្ស រហោ នាម ន សក្កា ហោតិ បកតិកថា សោតុំ.

និសជ្ជំ កប្បេយ្យាតិ មាតុគាមេ និសិន្នេ ភិក្ខុ ឧបនិសិន្នោ វា ហោតិ ឧបនិបន្នោ វា. ភិក្ខុ និសិន្នេ មាតុគាមោ ឧបនិសិន្នោ វា ហោតិ ឧបនិបន្នោ វា. ឧភោ វា និសិន្នា ហោន្តិ ឧភោ វា និបន្នា.

សទ្ធេយ្យវចសា នាម អាគតផលា អភិសមេតាវិនី វិញ្ញាតសាសនា.

ឧបាសិកា នាម ពុទ្ធំ សរណំ គតា, ធម្មំ សរណំ គតា, សង្ឃំ សរណំ គតា.

ទិស្វាតិ បស្សិត្វា.

ទ្វិន្នំ ធម្មានំ អញ្ញតរេន វទេយ្យ សង្ឃាទិសេសេន វា បាចិត្តិយេន វា. និសជ្ជំ ភិក្ខុ បដិជានមានោ ទ្វិន្នំ ធម្មានំ អញ្ញតរេន ការេតព្ពោ – សង្ឃាទិសេសេន វា បាចិត្តិយេន វា. យេន វា សា សទ្ធេយ្យវចសា ឧបាសិកា វទេយ្យ, តេន សោ ភិក្ខុ ការេតព្ពោ.

៤៥៥. សា ចេ ឯវំ វទេយ្យ – ‘‘អយ្យោ មយា ទិដ្ឋោ និសិន្នោ មាតុគាមេន សទ្ធិំ កាយសំសគ្គំ សមាបជ្ជន្តោ’’តិ, សោ ច តំ បដិជានាតិ, អាបត្តិយា ការេតព្ពោ. សា ចេ ឯវំ វទេយ្យ – ‘‘អយ្យោ មយា ទិដ្ឋោ និសិន្នោ មាតុគាមេន សទ្ធិំ កាយសំសគ្គំ សមាបជ្ជន្តោ’’តិ, សោ ចេ ឯវំ វទេយ្យ – ‘‘សច្ចាហំ និសិន្នោ, នោ ច ខោ កាយសំសគ្គំ សមាបជ្ជិ’’ន្តិ, និសជ្ជាយ ការេតព្ពោ…បេ… នាហំ និសិន្នោ, អបិច ខោ និបន្នោតិ, និបជ្ជាយ ការេតព្ពោ…បេ… នាហំ និសិន្នោ, អបិច ខោ ឋិតោតិ, ន ការេតព្ពោ.

សា ចេ ឯវំ វទេយ្យ – ‘‘អយ្យោ មយា ទិដ្ឋោ និបន្នោ មាតុគាមេន សទ្ធិំ កាយសំសគ្គំ សមាបជ្ជន្តោ’’តិ, សោ ច តំ បដិជានាតិ, អាបត្តិយា ការេតព្ពោ…បេ… សច្ចាហំ និបន្នោ, នោ ច ខោ កាយសំសគ្គំ សមាបជ្ជិន្តិ, និបជ្ជាយ ការេតព្ពោ…បេ… នាហំ និបន្នោ, អបិច ខោ និសិន្នោតិ, និសជ្ជាយ ការេតព្ពោ …បេ… នាហំ និបន្នោ, អបិច ខោ ឋិតោតិ, ន ការេតព្ពោ.

សា ចេ ឯវំ វទេយ្យ – ‘‘អយ្យស្ស មយា សុតំ និសិន្នស្ស មាតុគាមំ ទុដ្ឋុល្លាហិ វាចាហិ ឱភាសន្តស្សា’’តិ, សោ ច តំ បដិជានាតិ, អាបត្តិយា ការេតព្ពោ. សា ចេ ឯវំ វទេយ្យ – ‘‘អយ្យស្ស មយា សុតំ និសិន្នស្ស មាតុគាមំ ទុដ្ឋុល្លាហិ វាចាហិ ឱភាសន្តស្សា’’តិ, សោ ចេ ឯវំ វទេយ្យ – ‘‘សច្ចាហំ និសិន្នោ, នោ ច ខោ ទុដ្ឋុល្លាហិ វាចាហិ ឱភាសិ’’ន្តិ, និសជ្ជាយ ការេតព្ពោ…បេ… នាហំ និសិន្នោ, អបិច ខោ និបន្នោតិ, និបជ្ជាយ ការេតព្ពោ…បេ… នាហំ និសិន្នោ, អបិច ខោ ឋិតោតិ, ន ការេតព្ពោ.

សា ចេ ឯវំ វទេយ្យ – ‘‘អយ្យស្ស មយា សុតំ និបន្នស្ស មាតុគាមំ ទុដ្ឋុល្លាហិ វាចាហិ ឱភាសន្តស្សា’’តិ, សោ ច តំ បដិជានាតិ, អាបត្តិយា ការេតព្ពោ…បេ… សច្ចាហំ និបន្នោ នោ ច ខោ ទុដ្ឋុល្លាហិ វាចាហិ ឱភាសិន្តិ, និបជ្ជាយ ការេតព្ពោ…បេ… នាហំ និបន្នោ, អបិច ខោ និសិន្នោតិ, និសជ្ជាយ ការេតព្ពោ…បេ… នាហំ និបន្នោ, អបិច ខោ ឋិតោតិ, ន ការេតព្ពោ.

៤៥៦. សា ចេ ឯវំ វទេយ្យ – ‘‘អយ្យោ មយា ទិដ្ឋោ មាតុគាមេន សទ្ធិំ ឯកោ ឯកាយ រហោ និសិន្នោ’’តិ, សោ ច តំ បដិជានាតិ, និសជ្ជាយ ការេតព្ពោ…បេ… នាហំ និសិន្នោ, អបិច ខោ និបន្នោតិ, និបជ្ជាយ ការេតព្ពោ…បេ… នាហំ និសិន្នោ, អបិច ខោ ឋិតោតិ, ន ការេតព្ពោ.

សា ចេ ឯវំ វទេយ្យ – ‘‘អយ្យោ មយា ទិដ្ឋោ មាតុគាមេន សទ្ធិំ ឯកោ ឯកាយ រហោ និបន្នោ’’តិ, សោ ច តំ បដិជានាតិ, និបជ្ជាយ ការេតព្ពោ…បេ… នាហំ និបន្នោ, អបិច ខោ និសិន្នោតិ, និសជ្ជាយ ការេតព្ពោ…បេ… នាហំ និបន្នោ, អបិច ខោ ឋិតោតិ, ន ការេតព្ពោ.

អយម្បីតិ បុរិមំ ឧបាទាយ វុច្ចតិ.

អនិយតោតិ ន និយតោ, សង្ឃាទិសេសោ វា បាចិត្តិយំ វា.

៤៥៧. គមនំ បដិជានាតិ និសជ្ជំ បដិជានាតិ អាបត្តិំ បដិជានាតិ, អាបត្តិយា ការេតព្ពោ. គមនំ បដិជានាតិ និសជ្ជំ ន បដិជានាតិ អាបត្តិំ បដិជានាតិ, អាបត្តិយា ការេតព្ពោ. គមនំ បដិជានាតិ និសជ្ជំ បដិជានាតិ អាបត្តិំ ន បដិជានាតិ, និសជ្ជាយ ការេតព្ពោ. គមនំ បដិជានាតិ និសជ្ជំ ន បដិជានាតិ អាបត្តិំ ន បដិជានាតិ, ន ការេតព្ពោ.

គមនំ ន បដិជានាតិ និសជ្ជំ បដិជានាតិ អាបត្តិំ បដិជានាតិ, អាបត្តិយា ការេតព្ពោ. គមនំ ន បដិជានាតិ និសជ្ជំ ន បដិជានាតិ អាបត្តិំ បដិជានាតិ, អាបត្តិយា ការេតព្ពោ. គមនំ ន បដិជានាតិ និសជ្ជំ បដិជានាតិ អាបត្តិំ ន បដិជានាតិ, និសជ្ជាយ ការេតព្ពោ. គមនំ ន បដិជានាតិ និសជ្ជំ ន បដិជានាតិ អាបត្តិំ ន បដិជានាតិ, ន ការេតព្ពោតិ.

ទុតិយោ អនិយតោ និដ្ឋិតោ.

៤៥៨. ឧទ្ទិដ្ឋា ខោ អាយស្មន្តោ ទ្វេ អនិយតា ធម្មា. តត្ថាយស្មន្តេ បុច្ឆាមិ – ‘‘កច្ចិត្ថ បរិសុទ្ធា’’? ទុតិយម្បិ បុច្ឆាមិ – ‘‘កច្ចិត្ថ បរិសុទ្ធា’’? តតិយម្បិ បុច្ឆាមិ – ‘‘កច្ចិត្ថ បរិសុទ្ធា’’? បរិសុទ្ធេត្ថាយស្មន្តោ; តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមីតិ.

តស្សុទ្ទានំ –

អលំ កម្មនិយញ្ចេវ, តថេវ ច នហេវ ខោ;

អនិយតា សុបញ្ញត្តា, ពុទ្ធសេដ្ឋេន តាទិនាតិ.

អនិយតកណ្ឌំ និដ្ឋិតំ.