២. ទុតិយបារាជិកំ

៨៤. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ គិជ្ឈកូដេ បព្ពតេ. តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា សន្ទិដ្ឋា សម្ភត្តា ភិក្ខូ ឥសិគិលិបស្សេ តិណកុដិយោ ករិត្វា វស្សំ ឧបគច្ឆិំសុ. អាយស្មាបិ ធនិយោ កុម្ភការបុត្តោ តិណកុដិកំ ករិត្វា វស្សំ ឧបគច្ឆិ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ វស្សំវុដ្ឋា តេមាសច្ចយេន តិណកុដិយោ ភិន្ទិត្វា តិណញ្ច កដ្ឋញ្ច បដិសាមេត្វា ជនបទចារិកំ បក្កមិំសុ. អាយស្មា បន ធនិយោ កុម្ភការបុត្តោ តត្ថេវ វស្សំ វសិ, តត្ថ ហេមន្តំ, តត្ថ គិម្ហំ. អថ ខោ អាយស្មតោ ធនិយស្ស កុម្ភការបុត្តស្ស គាមំ បិណ្ឌាយ បវិដ្ឋស្ស តិណហារិយោ កដ្ឋហារិយោ តិណកុដិកំ ភិន្ទិត្វា តិណញ្ច កដ្ឋញ្ច អាទាយ អគមំសុ. ទុតិយម្បិ ខោ អាយស្មា ធនិយោ កុម្ភការបុត្តោ តិណញ្ច កដ្ឋញ្ច សំកឌ្ឍិត្វា តិណកុដិកំ អកាសិ. ទុតិយម្បិ ខោ អាយស្មតោ ធនិយស្ស កុម្ភការបុត្តស្ស គាមំ បិណ្ឌាយ បវិដ្ឋស្ស តិណហារិយោ កដ្ឋហារិយោ តិណកុដិកំ ភិន្ទិត្វា តិណញ្ច កដ្ឋញ្ច អាទាយ អគមំសុ. តតិយម្បិ ខោ អាយស្មា ធនិយោ កុម្ភការបុត្តោ តិណញ្ច កដ្ឋញ្ច សំកឌ្ឍិត្វា តិណកុដិកំ អកាសិ. តតិយម្បិ ខោ អាយស្មតោ ធនិយស្ស កុម្ភការបុត្តស្ស គាមំ បិណ្ឌាយ បវិដ្ឋស្ស តិណហារិយោ កដ្ឋហារិយោ តិណកុដិកំ ភិន្ទិត្វា តិណញ្ច កដ្ឋញ្ច អាទាយ អគមំសុ.

អថ ខោ អាយស្មតោ ធនិយស្ស កុម្ភការបុត្តស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘យាវតតិយកំ ខោ មេ គាមំ បិណ្ឌាយ បវិដ្ឋស្ស តិណហារិយោ កដ្ឋហារិយោ តិណកុដិកំ ភិន្ទិត្វា តិណញ្ច កដ្ឋញ្ច អាទាយ អគមំសុ. អហំ ខោ បន សុសិក្ខិតោ អនវយោ សកេ អាចរិយកេ កុម្ភការកម្មេ បរិយោទាតសិប្បោ. យំនូនាហំ សាមំ ចិក្ខល្លំ មទ្ទិត្វា សព្ពមត្តិកាមយំ កុដិកំ ករេយ្យ’’ន្តិ! អថ ខោ អាយស្មា ធនិយោ កុម្ភការបុត្តោ សាមំ ចិក្ខល្លំ មទ្ទិត្វា សព្ពមត្តិកាមយំ កុដិកំ ករិត្វា តិណញ្ច កដ្ឋញ្ច គោមយញ្ច សំកឌ្ឍិត្វា តំ កុដិកំ បចិ. សា អហោសិ កុដិកា អភិរូបា ទស្សនីយា បាសាទិកា លោហិតិកា [លោហិតកា (ស្យា.)], សេយ្យថាបិ ឥន្ទគោបកោ. សេយ្យថាបិ នាម កិង្កណិកសទ្ទោ [កិង្កិណិកសទ្ទោ (សី. ស្យា.)] ឯវមេវំ តស្សា កុដិកាយ សទ្ទោ អហោសិ.

៨៥. អថ ខោ ភគវា សម្ពហុលេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តោ អទ្ទស តំ កុដិកំ អភិរូបំ ទស្សនីយំ បាសាទិកំ លោហិតិកំ. ទិស្វាន ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘កិំ ឯតំ, ភិក្ខវេ, អភិរូបំ ទស្សនីយំ បាសាទិកំ លោហិតិកំ, សេយ្យថាបិ ឥន្ទគោបកោ’’តិ? អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា – ‘‘អននុច្ឆវិកំ, ភិក្ខវេ, តស្ស មោឃបុរិសស្ស អននុលោមិកំ អប្បតិរូបំ អស្សាមណកំ អកប្បិយំ អករណីយំ. កថញ្ហិ នាម សោ, ភិក្ខវេ, មោឃបុរិសោ សព្ពមត្តិកាមយំ កុដិកំ ករិស្សតិ! ន ហិ នាម, ភិក្ខវេ, តស្ស មោឃបុរិសស្ស បាណេសុ អនុទ្ទយា អនុកម្បា អវិហេសា ភវិស្សតិ! គច្ឆថេតំ, ភិក្ខវេ, កុដិកំ ភិន្ទថ. មា បច្ឆិមា ជនតា បាណេសុ បាតព្យតំ អាបជ្ជិ. ន ច, ភិក្ខវេ, សព្ពមត្តិកាមយា កុដិកា កាតព្ពា. យោ ករេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ, ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បដិស្សុណិត្វា យេន សា កុដិកា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា តំ កុដិកំ ភិន្ទិំសុ. អថ ខោ អាយស្មា ធនិយោ កុម្ភការបុត្តោ តេ ភិក្ខូ ឯតទវោច – ‘‘កិស្ស មេ តុម្ហេ, អាវុសោ, កុដិកំ ភិន្ទថា’’តិ? ‘‘ភគវា, អាវុសោ, ភេទាបេតី’’តិ. ‘‘ភិន្ទថាវុសោ, សចេ ធម្មស្សាមី ភេទាបេតី’’តិ.

៨៦. អថ ខោ អាយស្មតោ ធនិយស្ស កុម្ភការបុត្តស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘យាវតតិយកំ ខោ មេ គាមំ បិណ្ឌាយ បវិដ្ឋស្ស តិណហារិយោ កដ្ឋហារិយោ តិណកុដិកំ ភិន្ទិត្វា តិណញ្ច កដ្ឋញ្ច អាទាយ អគមំសុ. យាបិ មយា សព្ពមត្តិកាមយា កុដិកា កតា សាបិ ភគវតា ភេទាបិតា. អត្ថិ ច មេ ទារុគហេ គណកោ សន្ទិដ្ឋោ. យំនូនាហំ ទារុគហេ គណកំ ទារូនិ យាចិត្វា ទារុកុដិកំ ករេយ្យ’’ន្តិ. អថ ខោ អាយស្មា ធនិយោ កុម្ភការបុត្តោ យេន ទារុគហេ គណកោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ទារុគហេ គណកំ ឯតទវោច – ‘‘យាវតតិយកំ ខោ មេ, អាវុសោ, គាមំ បិណ្ឌាយ បវិដ្ឋស្ស តិណហារិយោ កដ្ឋហារិយោ តិណកុដិកំ ភិន្ទិត្វា តិណញ្ច កដ្ឋញ្ច អាទាយ អគមំសុ. យាបិ មយា សព្ពមត្តិកាមយា កុដិកា កតា សាបិ ភគវតា ភេទាបិតា. ទេហិ មេ, អាវុសោ, ទារូនិ. ឥច្ឆាមិ ទារុកុដិកំ [ទារុកុឌ្ឌិកំ កុដិកំ (សី.)] កាតុ’’ន្តិ. ‘‘នត្ថិ, ភន្តេ, តាទិសានិ ទារូនិ យានាហំ អយ្យស្ស ទទេយ្យំ. អត្ថិ, ភន្តេ, ទេវគហទារូនិ នគរបដិសង្ខារិកានិ អាបទត្ថាយ និក្ខិត្តានិ. សចេ តានិ ទារូនិ រាជា ទាបេតិ ហរាបេថ, ភន្តេ’’តិ. ‘‘ទិន្នានិ, អាវុសោ, រញ្ញា’’តិ. អថ ខោ ទារុគហេ គណកស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘ឥមេ ខោ សមណា សក្យបុត្តិយា ធម្មចារិនោ សមចារិនោ [សម្មចារិនោ (ក.)] ព្រហ្មចារិនោ សច្ចវាទិនោ សីលវន្តោ កល្យាណធម្មា. រាជាបិមេសំ អភិប្បសន្នោ. នារហតិ អទិន្នំ ទិន្នន្តិ វត្តុ’’ន្តិ. អថ ខោ ទារុគហេ គណកោ អាយស្មន្តំ ធនិយំ កុម្ភការបុត្តំ ឯតទវោច – ‘‘ហរាបេថ, ភន្តេ’’តិ. អថ ខោ អាយស្មា ធនិយោ កុម្ភការបុត្តោ តានិ ទារូនិ ខណ្ឌាខណ្ឌិកំ ឆេទាបេត្វា សកដេហិ និព្ពាហាបេត្វា ទារុកុដិកំ អកាសិ.

៨៧. អថ ខោ វស្សការោ ព្រាហ្មណោ មគធមហាមត្តោ រាជគហេ កម្មន្តេ អនុសញ្ញាយមានោ យេន ទារុគហេ គណកោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ទារុគហេ គណកំ ឯតទវោច – ‘‘យានិ តានិ, ភណេ, ទេវគហទារូនិ នគរបដិសង្ខារិកានិ អាបទត្ថាយ និក្ខិត្តានិ កហំ តានិ ទារូនី’’តិ? ‘‘តានិ, សាមិ, ទារូនិ ទេវេន អយ្យស្ស ធនិយស្ស កុម្ភការបុត្តស្ស ទិន្នានី’’តិ. អថ ខោ វស្សការោ ព្រាហ្មណោ មគធមហាមត្តោ អនត្តមនោ អហោសិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ទេវោ ទេវគហទារូនិ នគរបដិសង្ខារិកានិ អាបទត្ថាយ និក្ខិត្តានិ ធនិយស្ស កុម្ភការបុត្តស្ស ទស្សតី’’តិ! អថ ខោ វស្សការោ ព្រាហ្មណោ មគធមហាមត្តោ យេន រាជា មាគធោ សេនិយោ ពិម្ពិសារោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា រាជានំ មាគធំ សេនិយំ ពិម្ពិសារំ ឯតទវោច – ‘‘សច្ចំ កិរ, ទេវេន [សច្ចំ កិរ ទេវ ទេវេន (សី.)] ទេវគហទារូនិ នគរបដិសង្ខារិកានិ អាបទត្ថាយ និក្ខិត្តានិ ធនិយស្ស កុម្ភការបុត្តស្ស ទិន្នានី’’តិ? ‘‘កោ ឯវមាហា’’តិ? ‘‘ទារុគហេ គណកោ, ទេវា’’តិ. ‘‘តេន ហិ, ព្រាហ្មណ, ទារុគហេ គណកំ អាណាបេហី’’តិ. អថ ខោ វស្សការោ ព្រាហ្មណោ មគធមហាមត្តោ ទារុគហេ គណកំ ពន្ធំ [ពទ្ធំ (សី.)] អាណាបេសិ. អទ្ទស ខោ អាយស្មា ធនិយោ កុម្ភការបុត្តោ ទារុគហេ គណកំ ពន្ធំ និយ្យមានំ. ទិស្វាន ទារុគហេ គណកំ ឯតទវោច – ‘‘កិស្ស ត្វំ, អាវុសោ, ពន្ធោ និយ្យាសី’’តិ? ‘‘តេសំ, ភន្តេ, ទារូនំ កិច្ចា’’តិ. ‘‘គច្ឆាវុសោ, អហម្បិ អាគច្ឆាមី’’តិ. ‘‘ឯយ្យាសិ, ភន្តេ, បុរាហំ ហញ្ញាមី’’តិ.

៨៨. អថ ខោ អាយស្មា ធនិយោ កុម្ភការបុត្តោ យេន រញ្ញោ មាគធស្ស សេនិយស្ស ពិម្ពិសារស្ស និវេសនំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ. អថ ខោ រាជា មាគធោ សេនិយោ ពិម្ពិសារោ យេនាយស្មា ធនិយោ កុម្ភការបុត្តោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ ធនិយំ កុម្ភការបុត្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ រាជា មាគធោ សេនិយោ ពិម្ពិសារោ អាយស្មន្តំ ធនិយំ កុម្ភការបុត្តំ ឯតទវោច – ‘‘សច្ចំ កិរ មយា, ភន្តេ, ទេវគហទារូនិ នគរបដិសង្ខារិកានិ អាបទត្ថាយ និក្ខិត្តានិ អយ្យស្ស ទិន្នានី’’តិ? ‘‘ឯវំ, មហារាជា’’តិ. ‘‘មយំ ខោ, ភន្តេ, រាជានោ នាម ពហុកិច្ចា ពហុករណីយា, ទត្វាបិ ន សរេយ្យាម; ឥង្ឃ, ភន្តេ, សរាបេហី’’តិ. ‘‘សរសិ ត្វំ, មហារាជ, បឋមាភិសិត្តោ ឯវរូបិំ វាចំ ភាសិតា – ‘‘ទិន្នញ្ញេវ សមណព្រាហ្មណានំ តិណកដ្ឋោទកំ បរិភុញ្ជន្តូ’’តិ. ‘‘សរាមហំ, ភន្តេ. សន្តិ, ភន្តេ, សមណព្រាហ្មណា លជ្ជិនោ កុក្កុច្ចកា សិក្ខាកាមា. តេសំ អប្បមត្តកេបិ កុក្កុច្ចំ ឧប្បជ្ជតិ. តេសំ មយា សន្ធាយ ភាសិតំ, តញ្ច ខោ អរញ្ញេ អបរិគ្គហិតំ. សោ ត្វំ, ភន្តេ, តេន លេសេន ទារូនិ អទិន្នំ ហរិតុំ មញ្ញសិ! កថញ្ហិ នាម មាទិសោ សមណំ វា ព្រាហ្មណំ វា វិជិតេ វសន្តំ ហនេយ្យ វា ពន្ធេយ្យ វា បព្ពាជេយ្យ វា! គច្ឆ, ភន្តេ, លោមេន ត្វំ មុត្តោសិ. មាស្សុ បុនបិ ឯវរូបំ អកាសី’’តិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘អលជ្ជិនោ ឥមេ សមណា សក្យបុត្តិយា ទុស្សីលា មុសាវាទិនោ. ឥមេ ហិ នាម ធម្មចារិនោ សមចារិនោ ព្រាហ្មចារិនោ សច្ចវាទិនោ សីលវន្តោ កល្យាណធម្មា បដិជានិស្សន្តិ! នត្ថិ ឥមេសំ សាមញ្ញំ, នត្ថិ ឥមេសំ ព្រហ្មញ្ញំ. នដ្ឋំ ឥមេសំ សាមញ្ញំ, នដ្ឋំ ឥមេសំ ព្រហ្មញ្ញំ. កុតោ ឥមេសំ សាមញ្ញំ, កុតោ ឥមេសំ ព្រហ្មញ្ញំ! អបគតា ឥមេ សាមញ្ញា, អបគតា ឥមេ ព្រហ្មញ្ញា. រាជានម្បិ ឥមេ វញ្ចេន្តិ, កិំ បនញ្ញេ មនុស្សេ’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា សន្តុដ្ឋា លជ្ជិនោ កុក្កុច្ចកា សិក្ខាកាមា តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អាយស្មា ធនិយោ កុម្ភការបុត្តោ រញ្ញោ ទារូនិ អទិន្នំ អាទិយិស្សតី’’តិ! អថ ខោ តេ ភិក្ខូ អាយស្មន្តំ ធនិយំ កុម្ភការបុត្តំ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ភិក្ខុសង្ឃំ សន្និបាតាបេត្វា អាយស្មន្តំ ធនិយំ កុម្ភការបុត្តំ បដិបុច្ឆិ – ‘‘សច្ចំ កិរ ត្វំ, ធនិយ, រញ្ញោ ទារូនិ អទិន្នំ អាទិយី’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា – ‘‘អននុច្ឆវិកំ, មោឃបុរិស, អននុលោមិកំ អប្បតិរូបំ អស្សាមណកំ អកប្បិយំ អករណីយំ. កថញ្ហិ នាម ត្វំ, មោឃបុរិស, រញ្ញោ ទារូនិ អទិន្នំ អាទិយិស្សសិ! នេតំ, មោឃបុរិស, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ បសន្នានំ វា ភិយ្យោភាវាយ; អថខ្វេតំ, មោឃបុរិស, អប្បសន្នានញ្ចេវ អប្បសាទាយ បសន្នានញ្ច ឯកច្ចានំ អញ្ញថត្តាយា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ បុរាណវោហារិកោ មហាមត្តោ ភិក្ខូសុ បព្ពជិតោ ភគវតោ អវិទូរេ និសិន្នោ ហោតិ. អថ ខោ ភគវា តំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘កិត្តកេន ខោ ភិក្ខុ រាជា មាគធោ សេនិយោ ពិម្ពិសារោ ចោរំ គហេត្វា ហនតិ វា ពន្ធតិ វា បព្ពាជេតិ វា’’តិ? ‘‘បាទេន វា, ភគវា, បាទារហេន វា’’តិ [បាទារហេនវា អតិរេកបាទេនវាតិ (ស្យា.)]. តេន ខោ បន សមយេន រាជគហេ បញ្ចមាសកោ បាទោ ហោតិ. អថ ខោ ភគវា អាយស្មន្តំ ធនិយំ កុម្ភការបុត្តំ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ទុព្ភរតាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៨៩. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយេយ្យ, យថារូបេ អទិន្នាទានេ រាជានោ ចោរំ គហេត្វា ហនេយ្យុំ វា ពន្ធេយ្យុំ វា បព្ពាជេយ្យុំ វា – ‘ចោរោសិ ពាលោសិ មូឡ្ហោសិ ថេនោសី’តិ, តថារូបំ ភិក្ខុ អទិន្នំ អាទិយមានោ អយម្បិ បារាជិកោ ហោតិ អសំវាសោ’’តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

៩០. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ រជកត្ថរណំ គន្ត្វា រជកភណ្ឌិកំ អវហរិត្វា អារាមំ ហរិត្វា ភាជេសុំ. ភិក្ខូ ឯវមាហំសុ – ‘‘មហាបុញ្ញត្ថ តុម្ហេ, អាវុសោ. ពហុំ តុម្ហាកំ ចីវរំ ឧប្បន្ន’’ន្តិ. ‘‘កុតោ អាវុសោ, អម្ហាកំ បុញ្ញំ, ឥទានិ មយំ រជកត្ថរណំ គន្ត្វា រជកភណ្ឌិកំ អវហរិម្ហា’’តិ. ‘‘ននុ, អាវុសោ, ភគវតា សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ. កិស្ស តុម្ហេ, អាវុសោ, រជកភណ្ឌិកំ អវហរិត្ថា’’តិ? ‘‘សច្ចំ, អាវុសោ, ភគវតា សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ. តញ្ច ខោ គាមេ, នោ អរញ្ញេ’’តិ. ‘‘ននុ, អាវុសោ, តថេវេតំ ហោតិ. អននុច្ឆវិកំ, អាវុសោ, អននុលោមិកំ អប្បតិរូបំ អស្សាមណកំ អកប្បិយំ អករណីយំ. កថញ្ហិ នាម តុម្ហេ, អាវុសោ, រជកភណ្ឌិកំ អវហរិស្សថ! នេតំ, អាវុសោ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ បសន្នានំ វា ភិយ្យោភាវាយ; អថខ្វេតំ, អាវុសោ, អប្បសន្នានញ្ចេវ អប្បសាទាយ បសន្នានញ្ច ឯកច្ចានំ អញ្ញថត្តាយា’’តិ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ភិក្ខុសង្ឃំ សន្និបាតាបេត្វា ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ បដិបុច្ឆិ – ‘‘សច្ចំ កិរ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, រជកត្ថរណំ គន្ត្វា រជកភណ្ឌិកំ អវហរិត្ថា’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា – ‘‘អននុច្ឆវិកំ, មោឃបុរិសា, អននុលោមិកំ អប្បដិរូបំ អស្សាមណកំ អកប្បិយំ អករណីយំ. កថញ្ហិ នាម តុម្ហេ, មោឃបុរិសា, រជកភណ្ឌិកំ អវហរិស្សថ! នេតំ, មោឃបុរិសា, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ បសន្នានំ វា ភិយ្យោភាវាយ; អថ ខ្វេតំ, មោឃបុរិសា, អប្បសន្នានញ្ចេវ អប្បសាទាយ បសន្នានញ្ច ឯកច្ចានំ អញ្ញថត្តាយា’’តិ. អថ ខោ ភគវា ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ទុព្ភរតាយ…បេ… វីរិយារម្ភស្ស វណ្ណំ ភាសិត្វា ភិក្ខូនំ តទនុច្ឆវិកំ តទនុលោមិកំ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ…បេ… ‘‘ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៩១. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ គាមា វា អរញ្ញា វា អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយេយ្យ, យថារូបេ អទិន្នាទានេ រាជានោ ចោរំ គហេត្វា ហនេយ្យុំ វា ពន្ធេយ្យុំ វា បព្ពាជេយ្យុំ វា – ‘ចោរោសិ ពាលោសិ មូឡ្ហោសិ ថេនោសី’តិ, តថារូបំ ភិក្ខុ អទិន្នំ អាទិយមានោ អយម្បិ បារាជិកោ ហោតិ អសំវាសោ’’តិ.

៩២. យោ បនាតិ យោ យាទិសោ…បេ… ភិក្ខូតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតោ ភិក្ខូតិ.

គាមោ នាម ឯកកុដិកោបិ គាមោ, ទ្វិកុដិកោបិ គាមោ, តិកុដិកោបិ គាមោ, ចតុកុដិកោបិ គាមោ, សមនុស្សោបិ គាមោ, អមនុស្សោបិ គាមោ, បរិក្ខិត្តោបិ គាមោ, អបរិក្ខិត្តោបិ គាមោ, គោនិសាទិនិវិដ្ឋោបិ គាមោ, យោបិ សត្ថោ អតិរេកចតុមាសនិវិដ្ឋោ សោបិ វុច្ចតិ គាមោ.

គាមូបចារោ នាម បរិក្ខិត្តស្ស គាមស្ស ឥន្ទខីលេ [ឥន្ទខិលេ (ក.)] ឋិតស្ស មជ្ឈិមស្ស បុរិសស្ស លេឌ្ឌុបាតោ, អបរិក្ខិត្តស្ស គាមស្ស ឃរូបចារេ ឋិតស្ស មជ្ឈិមស្ស បុរិសស្ស លេឌ្ឌុបាតោ.

អរញ្ញំ នាម ឋបេត្វា គាមញ្ច គាមូបចារញ្ច អវសេសំ អរញ្ញំ នាម.

អទិន្នំ នាមំ យំ អទិន្នំ អនិស្សដ្ឋំ អបរិច្ចត្តំ រក្ខិតំ គោបិតំ មមាយិតំ បរបរិគ្គហិតំ. ឯតំ អទិន្នំ នាម.

ថេយ្យសង្ខាតន្តិ ថេយ្យចិត្តោ អវហរណចិត្តោ.

អាទិយេយ្យាតិ អាទិយេយ្យ ហរេយ្យ អវហរេយ្យ ឥរិយាបថំ វិកោបេយ្យ ឋានា ចាវេយ្យ សង្កេតំ វីតិនាមេយ្យ.

យថារូបំ នាម បាទំ វា បាទារហំ វា អតិរេកបាទំ វា.

រាជានោ នាម បថព្យារាជា បទេសរាជា មណ្ឌលិកា អន្តរភោគិកា អក្ខទស្សា មហាមត្តា, យេ វា បន ឆេជ្ជភេជ្ជំ ករោន្តា អនុសាសន្តិ. ឯតេ រាជានោ នាម.

ចោរោ នាម យោ បញ្ចមាសកំ វា អតិរេកបញ្ចមាសកំ វា អគ្ឃនកំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយតិ. ឯសោ ចោរោ នាម.

ហនេយ្យុំ វាតិ ហត្ថេន វា បាទេន វា កសាយ វា វេត្តេន វា អឌ្ឍទណ្ឌកេន វា ឆេជ្ជាយ វា ហនេយ្យុំ.

ពន្ធេយ្យុំ វាតិ រជ្ជុពន្ធនេន វា អន្ទុពន្ធនេន វា សង្ខលិកពន្ធនេន វា ឃរពន្ធនេន វា នគរពន្ធនេន វា គាមពន្ធនេន វា និគមពន្ធនេន វា ពន្ធេយ្យុំ, បុរិសគុត្តិំ វា ករេយ្យុំ.

បព្ពាជេយ្យុំ វាតិ គាមា វា និគមា វា នគរា វា ជនបទា វា ជនបទបទេសា វា បព្ពាជេយ្យុំ.

ចោរោសិ ពាលោសិ មូឡ្ហោសិ ថេនោសីតិ បរិភាសោ ឯសោ.

តថារូបំ នាម បាទំ វា បាទារហំ វា អតិរេកបាទំ វា.

អាទិយមានោតិ អាទិយមានោ ហរមានោ អវហរមានោ ឥរិយាបថំ វិកោបយមានោ ឋានា ចាវយមានោ សង្កេតំ វីតិនាមយមានោ.

អយម្បីតិ បុរិមំ ឧបាទាយ វុច្ចតិ.

បារាជិកោ ហោតីតិ សេយ្យថាបិ នាម បណ្ឌុបលាសោ ពន្ធនា បវុត្តោ [ហរិតត្តាយ (សី. ស្យា.)] អភព្ពោ ហរិតត្ថាយ [ហរិតត្តាយ (សី. ស្យា.)], ឯវមេវ ភិក្ខុ បាទំ វា បាទារហំ វា អតិរេកបាទំ វា អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយិត្វា អស្សមណោ ហោតិ អសក្យបុត្តិយោ. តេន វុច្ចតិ – ‘បារាជិកោ ហោតី’តិ.

អសំវាសោតិ សំវាសោ នាម ឯកកម្មំ ឯកុទ្ទេសោ សមសិក្ខតា. ឯសោ សំវាសោ នាម. សោ តេន សទ្ធិំ នត្ថិ. តេន វុច្ចតិ – ‘អសំវាសោ’តិ.

៩៣. ភូមដ្ឋំ ថលដ្ឋំ អាកាសដ្ឋំ វេហាសដ្ឋំ ឧទកដ្ឋំ នាវដ្ឋំ យានដ្ឋំ ភារដ្ឋំ អារាមដ្ឋំ វិហារដ្ឋំ ខេត្តដ្ឋំ វត្ថុដ្ឋំ គាមដ្ឋំ អរញ្ញដ្ឋំ ឧទកំ ទន្តបោណំ [ទន្តបោនំ (សី. ក.)] វនប្បតិ ហរណកំ ឧបនិធិ សុង្កឃាតំ បាណោ អបទំ ទ្វិបទំ ចតុប្បទំ ពហុប្បទំ ឱចរកោ ឱណិរក្ខោ សំវិទាវហារោ សង្កេតកម្មំ និមិត្តកម្មន្តិ.

៩៤. ភូមដ្ឋំ នាម ភណ្ឌំ ភូមិយំ និក្ខិត្តំ ហោតិ និខាតំ បដិច្ឆន្នំ. ភូមដ្ឋំ ភណ្ឌំ អវហរិស្សាមីតិ ថេយ្យចិត្តោ ទុតិយំ វា បរិយេសតិ កុទាលំ វា បិដកំ វា បរិយេសតិ គច្ឆតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. តត្ថ ជាតកំ កដ្ឋំ វា លតំ វា ឆិន្ទតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. តត្ថ បំសុំ ខណតិ វា ព្យូហតិ [វិយូហតិ (ស្យា.)] វា ឧទ្ធរតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. កុម្ភិំ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. អត្តនោ ភាជនំ បវេសេត្វា បញ្ចមាសកំ វា អតិរេកបញ្ចមាសកំ វា អគ្ឃនកំ ថេយ្យចិត្តោ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. អត្តនោ ភាជនគតំ វា ករោតិ មុដ្ឋិំ វា ឆិន្ទតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. សុត្តារុឡ្ហំ ភណ្ឌំ បាមង្គំ វា កណ្ឋសុត្តកំ វា កដិសុត្តកំ វា សាដកំ វា វេឋនំ វា ថេយ្យចិត្តោ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. កោដិយំ គហេត្វា ឧច្ចារេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឃំសន្តោ នីហរតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. អន្តមសោ កេសគ្គមត្តម្បិ កុម្ភិមុខា មោចេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. សប្បិំ វា តេលំ វា មធុំ វា ផាណិតំ វា បញ្ចមាសកំ វា អតិរេកបញ្ចមាសកំ វា អគ្ឃនកំ ថេយ្យចិត្តោ ឯកេន បយោគេន បិវតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. តត្ថេវ ភិន្ទតិ វា ឆឌ្ឌេតិ វា ឈាបេតិ វា អបរិភោគំ វា ករោតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

៩៥. ថលដ្ឋំ នាម ភណ្ឌំ ថលេ និក្ខិត្តំ ហោតិ. ថលដ្ឋំ ភណ្ឌំ អវហរិស្សាមីតិ ថេយ្យចិត្តោ ទុតិយំ វា បរិយេសតិ គច្ឆតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

៩៦. អាកាសដ្ឋំ នាម ភណ្ឌំ អាកាសគតំ ហោតិ. មោរោ វា កបិញ្ជរោ វា តិត្តិរោ វា វដ្ដកោ វា, សាដកំ វា វេឋនំ វា ហិរញ្ញំ វា សុវណ្ណំ វា ឆិជ្ជមានំ បតតិ. អាកាសដ្ឋំ ភណ្ឌំ អវហរិស្សាមីតិ ថេយ្យចិត្តោ ទុតិយំ វា បរិយេសតិ គច្ឆតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. គមនំ ឧបច្ឆិន្ទតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

៩៧. វេហាសដ្ឋំ នាម ភណ្ឌំ វេហាសគតំ ហោតិ. មញ្ចេ វា បីឋេ វា ចីវរវំសេ វា ចីវររជ្ជុយា វា ភិត្តិខិលេ វា នាគទន្តេ វា រុក្ខេ វា លគ្គិតំ ហោតិ, អន្តមសោ បត្តាធារកេបិ. វេហាសដ្ឋំ ភណ្ឌំ អវហរិស្សាមីតិ ថេយ្យចិត្តោ ទុតិយំ វា បរិយេសតិ គច្ឆតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

៩៨. ឧទកដ្ឋំ នាម ភណ្ឌំ ឧទកេ និក្ខិត្តំ ហោតិ. ឧទកដ្ឋំ ភណ្ឌំ អវហរិស្សាមីតិ ថេយ្យចិត្តោ ទុតិយំ វា បរិយេសតិ គច្ឆតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. និមុជ្ជតិ វា ឧម្មុជ្ជតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. តត្ថ ជាតកំ ឧប្បលំ វា បទុមំ វា បុណ្ឌរីកំ វា ភិសំ វា មច្ឆំ វា កច្ឆបំ វា បញ្ចមាសកំ វា អតិរេកបញ្ចមាសកំ វា អគ្ឃនកំ ថេយ្យចិត្តោ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

៩៩. នាវា នាម យាយ តរតិ. នាវដ្ឋំ នាម ភណ្ឌំ នាវាយ និក្ខិត្តំ ហោតិ. ‘‘នាវដ្ឋំ ភណ្ឌំ អវហរិស្សាមី’’តិ ថេយ្យចិត្តោ ទុតិយំ វា បរិយេសតិ គច្ឆតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. នាវំ អវហរិស្សាមីតិ ថេយ្យចិត្តោ ទុតិយំ វា បរិយេសតិ គច្ឆតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ពន្ធនំ មោចេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ពន្ធនំ មោចេត្វា អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឧទ្ធំ វា អធោ វា តិរិយំ វា អន្តមសោ កេសគ្គមត្តម្បិ សង្កាមេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

១០០. យានំ នាម វយ្ហំ រថោ សកដំ សន្ទមានិកា. យានដ្ឋំ នាម ភណ្ឌំ យានេ និក្ខិត្តំ ហោតិ. យានដ្ឋំ ភណ្ឌំ អវហរិស្សាមីតិ ថេយ្យចិត្តោ ទុតិយំ វា បរិយេសតិ គច្ឆតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. យានំ អវហរិស្សាមីតិ ថេយ្យចិត្តោ ទុតិយំ វា បរិយេសតិ គច្ឆតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

១០១. ភារោ នាម សីសភារោ ខន្ធភារោ កដិភារោ ឱលម្ពកោ. សីសេ ភារំ ថេយ្យចិត្តោ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ខន្ធំ ឱរោបេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. ខន្ធេ ភារំ ថេយ្យចិត្តោ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. កដិំ ឱរោបេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. កដិយា ភារំ ថេយ្យចិត្តោ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ហត្ថេន គណ្ហាតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. ហត្ថេ ភារំ ថេយ្យចិត្តោ ភូមិយំ និក្ខិបតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. ថេយ្យចិត្តោ ភូមិតោ គណ្ហាតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

១០២. អារាមោ នាម បុប្ផារាមោ ផលារាមោ. អារាមដ្ឋំ នាម ភណ្ឌំ អារាមេ ចតូហិ ឋានេហិ និក្ខិត្តំ ហោតិ – ភូមដ្ឋំ ថលដ្ឋំ, អាកាសដ្ឋំ, វេហាសដ្ឋំ. អារាមដ្ឋំ ភណ្ឌំ អវហរិស្សាមីតិ ថេយ្យចិត្តោ ទុតិយំ វា បរិយេសតិ គច្ឆតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. តត្ថ ជាតកំ មូលំ វា តចំ វា បត្តំ វា បុប្ផំ វា ផលំ វា បញ្ចមាសកំ វា អតិរេកបញ្ចមាសកំ វា អគ្ឃនកំ ថេយ្យចិត្តោ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. អារាមំ អភិយុញ្ជតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សាមិកស្ស វិមតិំ ឧប្បាទេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. សាមិកោ ន មយ្ហំ ភវិស្សតីតិ ធុរំ និក្ខិបតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. ធម្មំ ចរន្តោ សាមិកំ បរាជេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. ធម្មំ ចរន្តោ បរជ្ជតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស.

១០៣. វិហារដ្ឋំ នាម ភណ្ឌំ វិហារេ ចតូហិ ឋានេហិ និក្ខិត្តំ ហោតិ – ភូមដ្ឋំ, ថលដ្ឋំ, អាកាសដ្ឋំ, វេហាសដ្ឋំ. វិហារដ្ឋំ ភណ្ឌំ អវហរិស្សាមីតិ ថេយ្យចិត្តោ ទុតិយំ វា បរិយេសតិ គច្ឆតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. វិហារំ អភិយុញ្ជតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សាមិកស្ស វិមតិំ ឧប្បាទេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. សាមិកោ ន មយ្ហំ ភវិស្សតីតិ ធុរំ និក្ខិបតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. ធម្មំ ចរន្តោ សាមិកំ បរាជេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. ធម្មំ ចរន្តោ បរជ្ជតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស.

១០៤. ខេត្តំ នាម យត្ថ បុព្ពណ្ណំ វា អបរណ្ណំ វា ជាយតិ. ខេត្តដ្ឋំ នាម ភណ្ឌំ ខេត្តេ ចតូហិ ឋានេហិ និក្ខិត្តំ ហោតិ – ភូមដ្ឋំ, ថលដ្ឋំ, អាកាសដ្ឋំ, វេហាសដ្ឋំ. ខេត្តដ្ឋំ ភណ្ឌំ អវហរិស្សាមីតិ ថេយ្យចិត្តោ ទុតិយំ វា បរិយេសតិ គច្ឆតិ វា, អាបត្តិ, ទុក្កដស្ស. អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. តត្ថ ជាតកំ បុព្ពណ្ណំ វា អបរណ្ណំ វា បញ្ចមាសកំ វា អតិរេកបញ្ចមាសកំ វា អគ្ឃនកំ ថេយ្យចិត្តោ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. ខេត្តំ អភិយុញ្ជតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សាមិកស្ស វិមតិំ ឧប្បាទេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. សាមិកោ ន មយ្ហំ ភវិស្សតីតិ ធុរំ និក្ខិបតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. ធម្មំ ចរន្តោ សាមិកំ បរាជេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. ធម្មំ ចរន្តោ បរជ្ជតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ខិលំ វា រជ្ជុំ វា វតិំ វា មរិយាទំ វា សង្កាមេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឯកំ បយោគំ អនាគតេ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. តស្មិំ បយោគេ អាគតេ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

១០៥. វត្ថុ នាម អារាមវត្ថុ វិហារវត្ថុ. វត្ថុដ្ឋំ នាម ភណ្ឌំ វត្ថុស្មិំ ចតូហិ ឋានេហិ និក្ខិត្តំ ហោតិ – ភូមដ្ឋំ, ថលដ្ឋំ, អាកាសដ្ឋំ, វេហាសដ្ឋំ. វត្ថុដ្ឋំ ភណ្ឌំ អវហរិស្សាមីតិ ថេយ្យចិត្តោ ទុតិយំ វា បរិយេសតិ គច្ឆតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. វត្ថុំ អភិយុញ្ជតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សាមិកស្ស វិមតិំ ឧប្បាទេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. សាមិកោ ន មយ្ហំ ភវិស្សតីតិ ធុរំ និក្ខិបតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. ធម្មំ ចរន្តោ សាមិកំ បរាជេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. ធម្មំ ចរន្តោ បរជ្ជតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ខីលំ វា រជ្ជុំ វា វតិំ វា បាការំ វា សង្កាមេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឯកំ បយោគំ អនាគតេ អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. តស្មិំ បយោគេ អាគតេ អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

១០៦. គាមដ្ឋំ នាម ភណ្ឌំ គាមេ ចតូហិ ឋានេហិ និក្ខិត្តំ ហោតិ – ភូមដ្ឋំ, ថលដ្ឋំ, អាកាសដ្ឋំ, វេហាសដ្ឋំ. គាមដ្ឋំ ភណ្ឌំ អវហរិស្សាមីតិ ថេយ្យចិត្តោ ទុតិយំ វា បរិយេសតិ គច្ឆតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

១០៧. អរញ្ញំ នាម យំ មនុស្សានំ បរិគ្គហិតំ ហោតិ, តំ អរញ្ញំ. អរញ្ញដ្ឋំ នាម ភណ្ឌំ អរញ្ញេ ចតូហិ ឋានេហិ និក្ខិត្តំ ហោតិ – ភូមដ្ឋំ, ថលដ្ឋំ, អាកាសដ្ឋំ, វេហាសដ្ឋំ. អរញ្ញដ្ឋំ ភណ្ឌំ អវហរិស្សាមីតិ ថេយ្យចិត្តោ ទុតិយំ វា បរិយេសតិ គច្ឆតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. តត្ថ ជាតកំ កដ្ឋំ វា លតំ វា តិណំ វា បញ្ចមាសកំ វា អតិរេកបញ្ចមាសកំ វា អគ្ឃនកំ ថេយ្យចិត្តោ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

១០៨. ឧទកំ នាម ភាជនគតំ វា ហោតិ បោក្ខរណិយា វា តឡាកេ វា. ថេយ្យចិត្តោ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. អត្តនោ ភាជនំ បវេសេត្វា បញ្ចមាសកំ វា អតិរេកបញ្ចមាសកំ វា អគ្ឃនកំ ឧទកំ ថេយ្យចិត្តោ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. អត្តនោ ភាជនគតំ ករោតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. មរិយាទំ ភិន្ទតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. មរិយាទំ ភិន្ទិត្វា បញ្ចមាសកំ វា អតិរេកបញ្ចមាសកំ វា អគ្ឃនកំ ឧទកំ និក្ខាមេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. អតិរេកមាសកំ វា ឩនបញ្ចមាសកំ វា អគ្ឃនកំ ឧទកំ និក្ខាមេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មាសកំ វា ឩនមាសកំ វា អគ្ឃនកំ ឧទកំ និក្ខាមេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

១០៩. ទន្តបោណំ នាម ឆិន្នំ វា អច្ឆិន្នំ វា. បញ្ចមាសកំ វា អតិរេកបញ្ចមាសកំ វា អគ្ឃនកំ ថេយ្យចិត្តោ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

១១០. វនប្បតិ នាម យោ មនុស្សានំ បរិគ្គហិតោ ហោតិ រុក្ខោ បរិភោគោ. ថេយ្យចិត្តោ ឆិន្ទតិ, បហារេ បហារេ អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឯកំ បហារំ អនាគតេ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. តស្មិំ បហារេ អាគតេ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

១១១. ហរណកំ នាម អញ្ញស្ស ហរណកំ ភណ្ឌំ. ថេយ្យចិត្តោ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. សហភណ្ឌហារកំ បទសា នេស្សាមីតិ បឋមំ បាទំ សង្កាមេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ទុតិយំ បាទំ សង្កាមេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. បតិតំ ភណ្ឌំ គហេស្សាមីតិ បាតាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. បតិតំ ភណ្ឌំ បញ្ចមាសកំ វា អតិរេកបញ្ចមាសកំ វា អគ្ឃនកំ ថេយ្យចិត្តោ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

១១២. ឧបនិធិ នាម ឧបនិក្ខិត្តំ ភណ្ឌំ. ទេហិ មេ ភណ្ឌន្តិ វុច្ចមានោ នាហំ គណ្ហាមីតិ ភណតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សាមិកស្ស វិមតិំ ឧប្បាទេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. សាមិកោ ន មយ្ហំ ទស្សតីតិ ធុរំ និក្ខិបតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. ធម្មំ ចរន្តោ សាមិកំ បរាជេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. ធម្មំ ចរន្តោ បរជ្ជតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស.

១១៣. សុង្កឃាតំ នាម រញ្ញា ឋបិតំ ហោតិ បព្ពតខណ្ឌេ វា នទីតិត្ថេ វា គាមទ្វារេ វា – ‘អត្រ បវិដ្ឋស្ស សុង្កំ គណ្ហន្តូ’តិ. តត្រ បវិសិត្វា រាជគ្គំ [រាជគ្ឃំ (សី. ស្យា.)] ភណ្ឌំ បញ្ចមាសកំ វា អតិរេកបញ្ចមាសកំ វា អគ្ឃនកំ ថេយ្យចិត្តោ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. បឋមំ បាទំ សុង្កឃាតំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ទុតិយំ បាទំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. អន្តោសុង្កឃាតេ ឋិតោ ពហិសុង្កឃាតំ បាតេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. សុង្កំ បរិហរតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

១១៤. បាណោ នាម មនុស្សបាណោ វុច្ចតិ. ថេយ្យចិត្តោ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. បទសា នេស្សាមីតិ បឋមំ បាទំ សង្កាមេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ទុតិយំ បាទំ សង្កាមេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

អបទំ នាម អហិ មច្ឆា. បញ្ចមាសកំ វា អតិរេកបញ្ចមាសកំ វា អគ្ឃនកំ ថេយ្យចិត្តោ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

១១៥. ទ្វិបទំ នាម មនុស្សា, បក្ខជាតា. ថេយ្យចិត្តោ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. បទសា នេស្សាមីតិ បឋមំ បាទំ សង្កាមេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ទុតិយំ បាទំ សង្កាមេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

១១៦. ចតុប្បទំ នាម – ហត្ថី អស្សា ឱដ្ឋា គោណា គទ្រភា បសុកា. ថេយ្យចិត្តោ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. បទសា នេស្សាមីតិ បឋមំ បាទំ សង្កាមេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ទុតិយំ បាទំ សង្កាមេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. តតិយំ បាទំ សង្កាមេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ចតុត្ថំ បាទំ សង្កាមេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

១១៧. ពហុប្បទំ នាម – វិច្ឆិកា សតបទី ឧច្ចាលិង្គបាណកា. បញ្ចមាសកំ វា អតិរេកបញ្ចមាសកំ វា អគ្ឃនកំ ថេយ្យចិត្តោ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. បទសា នេស្សាមីតិ សង្កាមេតិ, បទេ បទេ អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. បច្ឆិមំ បាទំ សង្កាមេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

១១៨. ឱចរកោ នាម ភណ្ឌំ ឱចរិត្វា អាចិក្ខតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមំ ភណ្ឌំ អវហរា’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ តំ ភណ្ឌំ អវហរតិ, អាបត្តិ ឧភិន្នំ បារាជិកស្ស.

ឱណិរក្ខោ នាម អាហដំ ភណ្ឌំ គោបេន្តោ បញ្ចមាសកំ វា អតិរេកបញ្ចមាសកំ វា អគ្ឃនកំ ថេយ្យចិត្តោ អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

សំវិទាវហារោ នាម សម្ពហុលា សំវិទហិត្វា ឯកោ ភណ្ឌំ អវហរតិ, អាបត្តិ សព្ពេសំ បារាជិកស្ស.

១១៩. សង្កេតកម្មំ នាម សង្កេតំ ករោតិ – ‘‘បុរេភត្តំ វា បច្ឆាភត្តំ វា រត្តិំ វា ទិវា វា តេន សង្កេតេន តំ ភណ្ឌំ អវហរា’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. តេន សង្កេតេន តំ ភណ្ឌំ អវហរតិ, អាបត្តិ ឧភិន្នំ បារាជិកស្ស. តំ សង្កេតំ បុរេ វា បច្ឆា វា តំ ភណ្ឌំ អវហរតិ, មូលដ្ឋស្ស អនាបត្តិ. អវហារកស្ស អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

១២០. និមិត្តកម្មំ នាម និមិត្តំ ករោតិ. អក្ខិំ វា និខណិស្សាមិ ភមុកំ វា ឧក្ខិបិស្សាមិ សីសំ វា ឧក្ខិបិស្សាមិ, តេន និមិត្តេន តំ ភណ្ឌំ អវហរាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. តេន និមិត្តេន តំ ភណ្ឌំ អវហរតិ, អាបត្តិ ឧភិន្នំ បារាជិកស្ស. តំ និមិត្តំ បុរេ វា បច្ឆា វា តំ ភណ្ឌំ អវហរតិ, មូលដ្ឋស្ស អនាបត្តិ. អវហារកស្ស អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

១២១. ភិក្ខុ ភិក្ខុំ អាណាបេតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមំ ភណ្ឌំ អវហរា’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ តំ មញ្ញមានោ តំ អវហរតិ, អាបត្តិ ឧភិន្នំ បារាជិកស្ស.

ភិក្ខុ ភិក្ខុំ អាណាបេតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមំ ភណ្ឌំ អវហរា’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ តំ មញ្ញមានោ អញ្ញំ អវហរតិ, មូលដ្ឋស្ស អនាបត្តិ. អវហារកស្ស អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

ភិក្ខុ ភិក្ខុំ អាណាបេតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមំ ភណ្ឌំ អវហរា’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ អញ្ញំ មញ្ញមានោ តំ អវហរតិ, អាបត្តិ ឧភិន្នំ បារាជិកស្ស.

ភិក្ខុ ភិក្ខុំ អាណាបេតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមំ ភណ្ឌំ អវហរា’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ អញ្ញំ មញ្ញមានោ អញ្ញំ អវហរតិ, មូលដ្ឋស្ស អនាបត្តិ. អវហារកស្ស អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

ភិក្ខុ ភិក្ខុំ អាណាបេតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមស្ស បាវទ – ‘ឥត្ថន្នាមោ ឥត្ថន្នាមស្ស បាវទតុ – ឥត្ថន្នាមោ ឥត្ថន្នាមំ ភណ្ឌំ អវហរតូ’’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ ឥតរស្ស អារោចេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អវហារកោ បដិគ្គណ្ហាតិ, មូលដ្ឋស្ស អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. សោ តំ ភណ្ឌំ អវហរតិ, អាបត្តិ សព្ពេសំ បារាជិកស្ស.

ភិក្ខុ ភិក្ខុំ អាណាបេតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមស្ស បាវទ – ‘ឥត្ថន្នាមោ ឥត្ថន្នាមស្ស បាវទតុ – ឥត្ថន្នាមោ ឥត្ថន្នាមំ ភណ្ឌំ អវហរតូ’’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ អញ្ញំ អាណាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អវហារកោ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ តំ ភណ្ឌំ អវហរតិ, មូលដ្ឋស្ស អនាបត្តិ. អាណាបកស្ស ច អវហារកស្ស ច អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

ភិក្ខុ ភិក្ខុំ អាណាបេតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមំ ភណ្ឌំ អវហរា’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ គន្ត្វា បុន បច្ចាគច្ឆតិ – ‘‘នាហំ សក្កោមិ តំ ភណ្ឌំ អវហរិតុ’’ន្តិ. សោ បុន អាណាបេតិ – ‘‘យទា សក្កោសិ តទា តំ ភណ្ឌំ អវហរា’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ តំ ភណ្ឌំ អវហរតិ, អាបត្តិ ឧភិន្នំ បារាជិកស្ស.

ភិក្ខុ ភិក្ខុំ អាណាបេតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមំ ភណ្ឌំ អវហរា’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ អាណាបេត្វា វិប្បដិសារី ន សាវេតិ – ‘‘មា អវហរី’’តិ. សោ តំ ភណ្ឌំ អវហរតិ, អាបត្តិ ឧភិន្នំ បារាជិកស្ស.

ភិក្ខុ ភិក្ខុំ អាណាបេតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមំ ភណ្ឌំ អវហរា’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ អាណាបេត្វា វិប្បដិសារី សាវេតិ – ‘‘មា អវហរី’’តិ. សោ ‘‘អាណត្តោ អហំ តយា’’តិ, តំ ភណ្ឌំ អវហរតិ, មូលដ្ឋស្ស អនាបត្តិ. អវហារកស្ស អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

ភិក្ខុ ភិក្ខុំ អាណាបេតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមំ ភណ្ឌំ អវហរា’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ អាណាបេត្វា វិប្បដិសារី សាវេតិ – ‘‘មា អវហរី’’តិ. សោ ‘‘សាធូ’’តិ [សុដ្ឋូតិ (ក.)]? ឱរមតិ, ឧភិន្នំ អនាបត្តិ.

១២២. បញ្ចហិ អាការេហិ អទិន្នំ អាទិយន្តស្ស អាបត្តិ បារាជិកស្ស – បរបរិគ្គហិតញ្ច ហោតិ, បរបរិគ្គហិតសញ្ញី ច, គរុកោ ច ហោតិ បរិក្ខារោ, បញ្ចមាសកោ វា អតិរេកបញ្ចមាសកោ វា, ថេយ្យចិត្តញ្ច បច្ចុបដ្ឋិតំ ហោតិ. អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

១២៣. បញ្ចហិ អាការេហិ អទិន្នំ អាទិយន្តស្ស អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស – បរបរិគ្គហិតញ្ច ហោតិ, បរបរិគ្គហិតសញ្ញី ច, លហុកោ ច ហោតិ បរិក្ខារោ, អតិរេកមាសកោ វា ឩនបញ្ចមាសកោ វា, ថេយ្យចិត្តញ្ច បច្ចុបដ្ឋិតំ ហោតិ. អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស.

១២៤. បញ្ចហិ អាការេហិ អទិន្នំ អាទិយន្តស្ស អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. បរបរិគ្គហិតញ្ច ហោតិ, បរបរិគ្គហិតសញ្ញី ច, លហុកោ ច ហោតិ បរិក្ខារោ, មាសកោ វា ឩនមាសកោ វា, ថេយ្យចិត្តញ្ច បច្ចុបដ្ឋិតំ ហោតិ. អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

១២៥. ឆហិ អាការេហិ អទិន្នំ អាទិយន្តស្ស អាបត្តិ បារាជិកស្ស. ន ច សកសញ្ញី, ន ច វិស្សាសគ្គាហី, ន ច តាវកាលិកំ, គរុកោ ច ហោតិ បរិក្ខារោ, បញ្ចមាសកោ វា អតិរេកបញ្ចមាសកោ វា, ថេយ្យចិត្តញ្ច បច្ចុបដ្ឋិតំ ហោតិ. អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

១២៦. ឆហិ អាការេហិ អទិន្នំ អាទិយន្តស្ស អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. ន ច សកសញ្ញី, ន ច វិស្សាសគ្គាហី, ន ច តាវកាលិកំ, លហុកោ ច ហោតិ បរិក្ខារោ អតិរេកមាសកោ វា ឩនបញ្ចមាសកោ វា, ថេយ្យចិត្តញ្ច បច្ចុបដ្ឋិតំ ហោតិ. អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស.

១២៧. ឆហិ អាការេហិ អទិន្នំ អាទិយន្តស្ស អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ន ច សកសញ្ញី, ន ច វិស្សាសគ្គាហី, ន ច តាវកាលិកំ, លហុកោ ច ហោតិ បរិក្ខារោ, មាសកោ វា ឩនមាសកោ វា, ថេយ្យចិត្តញ្ច បច្ចុបដ្ឋិតំ ហោតិ. អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

១២៨. បញ្ចហិ អាការេហិ អទិន្នំ អាទិយន្តស្ស អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ន ច បរបរិគ្គហិតំ ហោតិ, បរបរិគ្គហិតសញ្ញី ច, គរុកោ ច ហោតិ បរិក្ខារោ, បញ្ចមាសកោ វា អតិរេកបញ្ចមាសកោ វា, ថេយ្យចិត្តញ្ច បច្ចុបដ្ឋិតំ ហោតិ. អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

១២៩. បញ្ចហិ អាការេហិ អទិន្នំ អាទិយន្តស្ស អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ន ច បរបរិគ្គហិតំ ហោតិ, បរបរិគ្គហិតសញ្ញី ច, លហុកោ ច ហោតិ បរិក្ខារោ, អតិរេកមាសកោ វា ឩនបញ្ចមាសកោ វា, ថេយ្យចិត្តញ្ច បច្ចុបដ្ឋិតំ ហោតិ. អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

១៣០. បញ្ចហិ អាការេហិ អទិន្នំ អាទិយន្តស្ស អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ន ច បរបរិគ្គហិតំ ហោតិ, បរបរិគ្គហិតសញ្ញី ច, លហុកោ ច ហោតិ បរិក្ខារោ, មាសកោ វា ឩនមាសកោ វា, ថេយ្យចិត្តញ្ច បច្ចុបដ្ឋិតំ ហោតិ. អាមសតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ផន្ទាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឋានា ចាវេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

១៣១. អនាបត្តិ សសញ្ញិស្ស, វិស្សាសគ្គាហេ, តាវកាលិកេ, បេតបរិគ្គហេ, តិរច្ឆានគតបរិគ្គហេ, បំសុកូលសញ្ញិស្ស, ឧម្មត្តកស្ស, (ខិត្តចិត្តស្ស វេទនាដ្ដស្ស) [(ខិត្តចិត្តស្ស វេទនាដ្ដស្ស) កត្ថចិ នត្ថិ] អាទិកម្មិកស្សាតិ.

អទិន្នាទានម្ហិ បឋមភាណវារោ និដ្ឋិតោ.

វិនីតវត្ថុឧទ្ទានគាថា

រជកេហិ បញ្ច អក្ខាតា, ចតុរោ អត្ថរណេហិ ច;

អន្ធការេន វេ បញ្ច, បញ្ច ហារណកេន ច.

និរុត្តិយា បញ្ច អក្ខាតា, វាតេហិ អបរេ ទុវេ;

អសម្ភិន្នេ កុសាបាតោ, ជន្តគ្គេន [ជន្តាឃរេន (ស្យា.)] សហា ទស.

វិឃាសេហិ បញ្ច អក្ខាតា, បញ្ច ចេវ អមូលកា;

ទុព្ភិក្ខេ កុរមំសញ្ច [កូរមំសញ្ច (ស្យា.)], បូវសក្ខលិមោទកា.

ឆបរិក្ខារថវិកា, ភិសិវំសា ន និក្ខមេ;

ខាទនីយញ្ច វិស្សាសំ, សសញ្ញាយបរេ ទុវេ.

សត្ត នាវហរាមាតិ, សត្ត ចេវ អវាហរុំ;

សង្ឃស្ស អវហរុំ សត្ត, បុប្ផេហិ អបរេ ទុវេ.

តយោ ច វុត្តវាទិនោ, មណិ តីណិ អតិក្កមេ;

សូករា ច មិគា មច្ឆា, យានញ្ចាបិ បវត្តយិ.

ទុវេ បេសី ទុវេ ទារូ, បំសុកូលំ ទុវេ ទកា;

អនុបុព្ពវិធានេន, តទញ្ញោ ន បរិបូរយិ.

សាវត្ថិយា ចតុរោ មុដ្ឋី, ទ្វេ វិឃាសា ទុវេ តិណា;

សង្ឃស្ស ភាជយុំ សត្ត, សត្ត ចេវ អស្សាមិកា.

ទារុទកា មត្តិកា ទ្វេ តិណានិ;

សង្ឃស្ស សត្ត អវហាសិ សេយ្យំ;

សស្សាមិកំ ន ចាបិ នីហរេយ្យ;

ហរេយ្យ សស្សាមិកំ តាវកាលិកំ.

ចម្បា រាជគហេ ចេវ, វេសាលិយា ច អជ្ជុកោ;

ពារាណសី ច កោសម្ពី, សាគលា ទឡ្ហិកេន ចាតិ.

វិនីតវត្ថុ

១៣២. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ រជកត្ថរណំ គន្ត្វា រជកភណ្ឌិកំ អវហរិំសុ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ – ‘‘ភគវតា សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ. កច្ចិ នុ ខោ មយំ បារាជិកំ អាបត្តិំ អាបន្នា’’តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អាបត្តិំ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, អាបន្នា បារាជិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ រជកត្ថរណំ គន្ត្វា មហគ្ឃំ ទុស្សំ បស្សិត្វា ថេយ្យចិត្តំ ឧប្បាទេសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ – ‘‘ភគវតា សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ, កច្ចិ នុ ខោ អហំ បារាជិកំ អាបត្តិំ អាបន្នោ’’តិ? ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, ចិត្តុប្បាទេ’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ រជកត្ថរណំ គន្ត្វា មហគ្ឃំ ទុស្សំ បស្សិត្វា ថេយ្យចិត្តោ អាមសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស. អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ រជកត្ថរណំ គន្ត្វា មហគ្ឃំ ទុស្សំ បស្សិត្វា ថេយ្យចិត្តោ ផន្ទាបេសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស. អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ រជកត្ថរណំ គន្ត្វា មហគ្ឃំ ទុស្សំ បស្សិត្វា ថេយ្យចិត្តោ ឋានា ចាវេសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ បារាជិក’’ន្តិ.

១៣៣. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ បិណ្ឌចារិកោ ភិក្ខុ មហគ្ឃំ ឧត្តរត្ថរណំ បស្សិត្វា ថេយ្យចិត្តំ ឧប្បាទេសិ…បេ… ថេយ្យចិត្តោ អាមសិ…បេ… ថេយ្យចិត្តោ ផន្ទាបេសិ…បេ… ថេយ្យចិត្តោ ឋានា ចាវេសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ បារាជិក’’ន្តិ.

១៣៤. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ទិវា ភណ្ឌំ បស្សិត្វា និមិត្តំ អកាសិ – ‘រត្តិំ អវហរិស្សាមី’តិ. សោ តំ មញ្ញមានោ តំ អវហរិ…បេ… តំ មញ្ញមានោ អញ្ញំ អវហរិ…បេ… អញ្ញំ មញ្ញមានោ តំ អវហរិ…បេ… អញ្ញំ មញ្ញមានោ អញ្ញំ អវហរិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ បារាជិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ទិវា ភណ្ឌំ បស្សិត្វា និមិត្តំ អកាសិ – ‘‘រត្តិំ អវហរិស្សាមី’’តិ. សោ តំ មញ្ញមានោ អត្តនោ ភណ្ឌំ អវហរិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស. អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ អញ្ញស្ស ភណ្ឌំ ហរន្តោ សីសេ ភារំ ថេយ្យចិត្តោ អាមសិ…បេ… ថេយ្យចិត្តោ ផន្ទាបេសិ…បេ… ថេយ្យចិត្តោ ខន្ធំ ឱរោបេសិ…បេ… ខន្ធេ ភារំ ថេយ្យចិត្តោ អាមសិ…បេ… ថេយ្យចិត្តោ ផន្ទាបេសិ…បេ… ថេយ្យចិត្តោ កដិំ ឱរោបេសិ…បេ… កដិយា ភារំ ថេយ្យចិត្តោ អាមសិ…បេ… ថេយ្យចិត្តោ ផន្ទាបេសិ…បេ… ថេយ្យចិត្តោ ហត្ថេន អគ្គហេសិ…បេ… ហត្ថេ ភារំ ថេយ្យចិត្តោ ភូមិយំ និក្ខិបិ…បេ… ថេយ្យចិត្តោ ភូមិតោ អគ្គហេសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ បារាជិក’’ន្តិ.

១៣៥. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ អជ្ឈោកាសេ ចីវរំ បត្ថរិត្វា វិហារំ បាវិសិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ – ‘មាយិទំ ចីវរំ នស្សី’តិ, បដិសាមេសិ. សោ និក្ខមិត្វា តំ ភិក្ខុំ បុច្ឆិ – ‘‘អាវុសោ, មយ្ហំ ចីវរំ កេន អវហដ’’ន្តិ? សោ ឯវមាហ – ‘‘មយា អវហដ’’ន្តិ. ‘‘សោ តំ អាទិយិ, អស្សមណោសិ ត្វ’’ន្តិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ…. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. ‘‘កិំចិត្តោ ត្វំ, ភិក្ខូ’’តិ? ‘‘និរុត្តិបថោ អហំ, ភគវា’’តិ. ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, និរុត្តិបថេ’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ បីឋេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា. បីឋេ និសីទនំ និក្ខិបិត្វា… ហេដ្ឋាបីឋេ បត្តំ និក្ខិបិត្វា វិហារំ បាវិសិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ – ‘‘មាយំ បត្តោ នស្សី’’តិ បដិសាមេសិ. សោ និក្ខមិត្វា តំ ភិក្ខុំ បុច្ឆិ – ‘‘អាវុសោ, មយ្ហំ បត្តោ កេន អវហដោ’’តិ? សោ ឯវមាហ – ‘‘មយា អវហដោ’’តិ. ‘‘សោ តំ អាទិយិ, អស្សមណោសិ ត្វ’’ន្តិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, និរុត្តិបថេ’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ភិក្ខុនី វតិយា ចីវរំ បត្ថរិត្វា វិហារំ បាវិសិ. អញ្ញតរា ភិក្ខុនី – ‘មាយិទំ ចីវរំ នស្សី’តិ បដិសាមេសិ. សា និក្ខមិត្វា តំ ភិក្ខុនិំ បុច្ឆិ – ‘‘អយ្យេ, មយ្ហំ ចីវរំ កេន អវហដ’’ន្តិ? សា ឯវមាហ – ‘‘មយា អវហដ’’ន្តិ. ‘‘សា តំ អាទិយិ, អស្សមណីសិ ត្វ’’ន្តិ. តស្សា កុក្កុច្ចំ អហោសិ. អថ ខោ សា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, និរុត្តិបថេ’’តិ.

១៣៦. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ វាតមណ្ឌលិកាយ ឧក្ខិត្តំ សាដកំ បស្សិត្វា សាមិកានំ ទស្សាមីតិ, អគ្គហេសិ. សាមិកា តំ ភិក្ខុំ ចោទេសុំ – ‘‘អស្សមណោសិ ត្វ’’ន្តិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘កិំចិត្តោ ត្វំ ភិក្ខូ’’តិ? ‘‘អថេយ្យចិត្តោ អហំ, ភគវា’’តិ. អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, អថេយ្យចិត្តស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ វាតមណ្ឌលិកាយ ឧក្ខិត្តំ វេឋនំ បស្សិត្វា ‘បុរេ សាមិកា បស្សន្តី’តិ ថេយ្យចិត្តោ អគ្គហេសិ. សាមិកា តំ ភិក្ខុំ ចោទេសុំ – ‘‘អស្សមណោសិ ត្វ’’ន្តិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ បារាជិក’’ន្តិ.

១៣៧. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ សុសានំ គន្ត្វា អភិន្នេ សរីរេ បំសុកូលំ អគ្គហេសិ. តស្មិញ្ច សរីរេ បេតោ អធិវត្ថោ ហោតិ. អថ ខោ សោ បេតោ តំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘មា, ភន្តេ, មយ្ហំ សាដកំ អគ្គហេសី’’តិ. សោ ភិក្ខុ អនាទិយន្តោ អគមាសិ. អថ ខោ តំ សរីរំ ឧដ្ឋហិត្វា តស្ស ភិក្ខុនោ បិដ្ឋិតោ បិដ្ឋិតោ អនុពន្ធិ. អថ ខោ សោ ភិក្ខុ វិហារំ បវិសិត្វា ទ្វារំ ថកេសិ. អថ ខោ តំ សរីរំ តត្ថេវ បរិបតិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស. ន ច, ភិក្ខវេ, អភិន្នេ សរីរេ បំសុកូលំ គហេតព្ពំ. សោ គណ្ហេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

១៣៨. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ សង្ឃស្ស ចីវរេ ភាជីយមានេ ថេយ្យចិត្តោ កុសំ សង្កាមេត្វា ចីវរំ អគ្គហេសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ បារាជិក’’ន្តិ.

១៣៩. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា អានន្ទោ ជន្តាឃរេ អញ្ញតរស្ស ភិក្ខុនោ អន្តរវាសកំ អត្តនោ មញ្ញមានោ និវាសេសិ. អថ ខោ សោ ភិក្ខុ អាយស្មន្តំ អានន្ទំ ឯតទវោច – ‘‘កិស្ស មេ ត្វំ, អាវុសោ អានន្ទ, អន្តរវាសកំ និវាសេសី’’តិ? ‘‘សកសញ្ញី អហំ, អាវុសោ’’តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, សកសញ្ញិស្សា’’តិ.

១៤០. តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា ភិក្ខូ គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តា សីហវិឃាសំ បស្សិត្វា បចាបេត្វា បរិភុញ្ជិំសុ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, សីហវិឃាសេ’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា ភិក្ខូ គិជ្ឈកូដា បព្ពតា ឱរោហន្តា ព្យគ្ឃវិឃាសំ បស្សិត្វា… ទីបិវិឃាសំ បស្សិត្វា… តរច្ឆវិឃាសំ បស្សិត្វា… កោកវិឃាសំ បស្សិត្វា បចាបេត្វា បរិភុញ្ជិំសុ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, តិរច្ឆានគតបរិគ្គហេ’’តិ.

១៤១. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ សង្ឃស្ស ឱទនេ ភាជីយមានេ – ‘អបរស្ស ភាគំ ទេហី’តិ អមូលកំ អគ្គហេសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស. អាបត្តិ សម្បជានមុសាវាទេ បាចិត្តិយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ សង្ឃស្ស ខាទនីយេ ភាជិយមានេ… សង្ឃស្ស បូវេ ភាជិយមានេ… សង្ឃស្ស ឧច្ឆុម្ហិ ភាជិយមានេ… សង្ឃស្ស តិម្ពរូសកេ ភាជិយមានេ – ‘អបរស្ស ភាគំ ទេហី’តិ អមូលកំ អគ្គហេសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ…. ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស. អាបត្តិ សម្បជានមុសាវាទេ បាចិត្តិយស្សា’’តិ.

១៤២. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ទុព្ភិក្ខេ ឱទនីយឃរំ បវិសិត្វា បត្តបូរំ ឱទនំ ថេយ្យចិត្តោ អវហរិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ បារាជិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ទុព្ភិក្ខេ សូនឃរំ [សូនាឃរំ (សី. ស្យា)] បវិសិត្វា បត្តបូរំ មំសំ ថេយ្យចិត្តោ អវហរិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ បារាជិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ទុព្ភិក្ខេ បូវឃរំ បវិសិត្វា បត្តបូរំ បូវំ ថេយ្យចិត្តោ អវហរិ…បេ… បត្តបូរា សក្ខលិយោ ថេយ្យចិត្តោ អវហរិ…បេ… បត្តបូរេ មោទកេ ថេយ្យចិត្តោ អវហរិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ បារាជិក’’ន្តិ.

១៤៣. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ទិវា បរិក្ខារំ បស្សិត្វា និមិត្តំ អកាសិ – ‘‘រត្តិំ អវហរិស្សាមី’’តិ. សោ តំ មញ្ញមានោ តំ អវហរិ…បេ… តំ មញ្ញមានោ អញ្ញំ អវហរិ…បេ… អញ្ញំ មញ្ញមានោ តំ អវហរិ…បេ… អញ្ញំ មញ្ញមានោ អញ្ញំ អវហរិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ បារាជិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ទិវា បរិក្ខារំ បស្សិត្វា និមិត្តំ អកាសិ – ‘‘រត្តិំ អវហរិស្សាមី’’តិ. សោ តំ មញ្ញមានោ អត្តនោ បរិក្ខារំ អវហរិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស. អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

១៤៤. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ បីឋេ ថវិកំ បស្សិត្វា – ‘‘ឥតោ គណ្ហន្តោ បារាជិកោ ភវិស្សាមី’’តិ សហ បីឋកេន សង្កាមេត្វា អគ្គហេសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ បារាជិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ សង្ឃស្ស ភិសិំ ថេយ្យចិត្តោ អវហរិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ បារាជិក’’ន្តិ.

១៤៥. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ចីវរវំសេ ចីវរំ ថេយ្យចិត្តោ អវហរិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ បារាជិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ វិហារេ ចីវរំ អវហរិត្វា – ‘‘ឥតោ និក្ខមន្តោ បារាជិកោ ភវិស្សាមី’’តិ វិហារា ន និក្ខមិ…បេ… ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘និក្ខមិ [និក្ខមេយ្យ (សី. ស្យា.)] វា សោ, ភិក្ខវេ, មោឃបុរិសោ ន វា និក្ខមិ [និក្ខមេយ្យ (សី. ស្យា.)], អាបត្តិ បារាជិកស្សា’’តិ.

១៤៦. តេន ខោ បន សមយេន ទ្វេ ភិក្ខូ សហាយកា ហោន្តិ. ឯកោ ភិក្ខុ គាមំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ. ទុតិយោ ភិក្ខុ សង្ឃស្ស ខាទនីយេ ភាជីយមានេ សហាយកស្ស ភាគំ គហេត្វា តស្ស វិស្សសន្តោ បរិភុញ្ជិ. សោ ជានិត្វា តំ ចោទេសិ – ‘‘អស្សមណោសិ ត្វ’’ន្តិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘កិំ ចិត្តោ ត្វំ, ភិក្ខូ’’តិ? ‘‘វិស្សាសគ្គាហោ អហំ, ភគវា’’តិ. ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, វិស្សាសគ្គាហេ’’តិ.

១៤៧. តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា ភិក្ខូ ចីវរកម្មំ ករោន្តិ. សង្ឃស្ស ខាទនីយេ ភាជីយមានេ សព្ពេសំ បដិវិសា អាហរិត្វា ឧបនិក្ខិត្តា ហោន្តិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ អញ្ញតរស្ស ភិក្ខុនោ បដិវិសំ អត្តនោ មញ្ញមានោ បរិភុញ្ជិ. សោ ជានិត្វា តំ ចោទេសិ – ‘‘អស្សមណោសិ ត្វ’’ន្តិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘កិំចិត្តោ ត្វំ, ភិក្ខូ’’តិ? ‘‘សកសញ្ញី អហំ, ភគវា’’តិ. ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, សកសញ្ញិស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា ភិក្ខូ ចីវរកម្មំ ករោន្តិ. សង្ឃស្ស ខាទនីយេ ភាជិយមានេ អញ្ញតរស្ស ភិក្ខុនោ បត្តេន អញ្ញតរស្ស ភិក្ខុនោ បដិវិសោ អាហរិត្វា ឧបនិក្ខិត្តោ ហោតិ. បត្តសាមិកោ ភិក្ខុ អត្តនោ មញ្ញមានោ បរិភុញ្ជិ. សោ ជានិត្វា តំ ចោទេសិ – ‘‘អស្សមណោសិ ត្វ’’ន្តិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, សកសញ្ញិស្សា’’តិ.

១៤៨. តេន ខោ បន សមយេន អម្ពចោរកា អម្ពំ បាតេត្វា ភណ្ឌិកំ អាទាយ អគមំសុ. សាមិកា តេ ចោរកេ អនុពន្ធិំសុ. ចោរកា សាមិកេ បស្សិត្វា ភណ្ឌិកំ បាតេត្វា បលាយិំសុ. ភិក្ខូ បំសុកូលសញ្ញិនោ បដិគ្គហាបេត្វា បរិភុញ្ជិំសុ. សាមិកា តេ ភិក្ខូ ចោទេសុំ – ‘‘អស្សមណាត្ថ តុម្ហេ’’តិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘កិំចិត្តា តុម្ហេ, ភិក្ខវេ’’តិ? ‘‘បំសុកូលសញ្ញិនោ មយំ, ភគវា’’តិ. ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, បំសុកូលសញ្ញិស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ជម្ពុចោរកា… លពុជចោរកា… បនសចោរកា… តាលបក្កចោរកា… ឧច្ឆុចោរកា… តិម្ពរូសកចោរកា តិម្ពរូសកេ ឧច្ចិនិត្វា ភណ្ឌិកំ អាទាយ អគមំសុ. សាមិកា តេ ចោរកេ អនុពន្ធិំសុ. ចោរកា សាមិកេ បស្សិត្វា ភណ្ឌិកំ បាតេត្វា បលាយិំសុ. ភិក្ខូ បំសុកូលសញ្ញិនោ បដិគ្គហាបេត្វា បរិភុញ្ជិំសុ. សាមិកា តេ ភិក្ខូ ចោទេសុំ – ‘‘អស្សមណាត្ថ តុម្ហេ’’តិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, បំសុកូលសញ្ញិស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អម្ពចោរកា អម្ពំ បាតេត្វា ភណ្ឌិកំ អាទាយ អគមំសុ. សាមិកា តេ ចោរកេ អនុពន្ធិំសុ. ចោរកា សាមិកេ បស្សិត្វា ភណ្ឌិកំ បាតេត្វា បលាយិំសុ. ភិក្ខូ – ‘បុរេ សាមិកា បស្សន្តី’តិ, ថេយ្យចិត្តា បរិភុញ្ជិំសុ. សាមិកា តេ ភិក្ខូ ចោទេសុំ – ‘‘អស្សមណាត្ថ តុម្ហេ’’តិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, អាបន្នា បារាជិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ជម្ពុចោរកា… លពុជចោរកា… បនសចោរកា… តាលបក្កចោរកា… ឧច្ឆុចោរកា… តិម្ពរូសកចោរកា តិម្ពរូសកេ ឧច្ចិនិត្វា ភណ្ឌិកំ អាទាយ អគមំសុ. សាមិកា តេ ចោរកេ អនុពន្ធិំសុ. ចោរកា សាមិកេ បស្សិត្វា ភណ្ឌិកំ បាតេត្វា បលាយិំសុ. ភិក្ខូ – ‘បុរេ សាមិកា បស្សន្តី’តិ, ថេយ្យចិត្តា បរិភុញ្ជិំសុ. សាមិកា តេ ភិក្ខូ ចោទេសុំ – ‘‘អស្សមណាត្ថ តុម្ហេ’’តិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, អាបន្នា បារាជិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ សង្ឃស្ស អម្ពំ ថេយ្យចិត្តោ អវហរិ… សង្ឃស្ស ជម្ពុំ… សង្ឃស្ស លពុជំ… សង្ឃស្ស បនសំ… សង្ឃស្ស តាលបក្កំ… សង្ឃស្ស ឧច្ឆុំ… សង្ឃស្ស តិម្ពរូសកំ ថេយ្យចិត្តោ អវហរិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ បារាជិក’’ន្តិ.

១៤៩. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ បុប្ផារាមំ គន្ត្វា ឱចិតំ បុប្ផំ បញ្ចមាសគ្ឃនកំ ថេយ្យចិត្តោ អវហរិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ បារាជិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ បុប្ផារាមំ គន្ត្វា បុប្ផំ ឱចិនិត្វា បញ្ចមាសគ្ឃនកំ ថេយ្យចិត្តោ អវហរិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ អាបន្នោ បារាជិក’’ន្តិ.

១៥០. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គាមកំ គច្ឆន្តោ អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘អាវុសោ, តុយ្ហំ ឧបដ្ឋាកកុលំ វុត្តោ វជ្ជេមី’’តិ. សោ គន្ត្វា ឯកំ សាដកំ អាហរាបេត្វា អត្តនា បរិភុញ្ជិ. សោ ជានិត្វា តំ ចោទេសិ – ‘‘អស្សមណោសិ ត្វ’’ន្តិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស. ន ច, ភិក្ខវេ, វុត្តោ វជ្ជេមីតិ វត្តព្ពោ. យោ វទេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គាមកំ គច្ឆតិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ តំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘អាវុសោ, មយ្ហំ ឧបដ្ឋាកកុលំ វុត្តោ វជ្ជេហី’’តិ. សោ គន្ត្វា យុគសាដកំ អាហរាបេត្វា ឯកំ អត្តនា បរិភុញ្ជិ, ឯកំ តស្ស ភិក្ខុនោ អទាសិ. សោ ជានិត្វា តំ ចោទេសិ – ‘‘អស្សមណោសិ ត្វ’’ន្តិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស. ន ច, ភិក្ខវេ, វុត្តោ វជ្ជេហីតិ វត្តព្ពោ. យោ វទេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គាមកំ គច្ឆន្តោ អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘អាវុសោ, តុយ្ហំ ឧបដ្ឋាកកុលំ វុត្តោ វជ្ជេមី’’តិ. សោបិ ឯវមាហ – ‘‘វុត្តោ វជ្ជេហី’’តិ. សោ គន្ត្វា អាឡ្ហកំ សប្បិំ តុលំ គុឡំ ទោណំ តណ្ឌុលំ អាហរាបេត្វា អត្តនា បរិភុញ្ជិ. សោ ជានិត្វា តំ ចោទេសិ – ‘‘អស្សមណោសិ ត្វ’’ន្តិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស. ន ច, ភិក្ខវេ, វុត្តោ វជ្ជេមីតិ វត្តព្ពោ, ន ច វុត្តោ វជ្ជេហីតិ វត្តព្ពោ. យោ វទេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.