៣. តតិយបារាជិកំ

១៦២. [ឥទំ វត្ថុ សំ. និ. ៥.៩៨៥] តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា វេសាលិយំ វិហរតិ មហាវនេ កូដាគារសាលាយំ. តេន ខោ បន សមយេន ភគវា ភិក្ខូនំ អនេកបរិយាយេន អសុភកថំ កថេតិ, អសុភាយ វណ្ណំ ភាសតិ, អសុភភាវនាយ វណ្ណំ ភាសតិ, អាទិស្ស អាទិស្ស អសុភសមាបត្តិយា វណ្ណំ ភាសតិ. អថ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ឥច្ឆាមហំ, ភិក្ខវេ, អទ្ធមាសំ បដិសល្លីយិតុំ. នម្ហិ កេនចិ ឧបសង្កមិតព្ពោ, អញ្ញត្រ ឯកេន បិណ្ឌបាតនីហារកេនា’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ, ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បដិស្សុណិត្វា នាស្សុធ កោចិ ភគវន្តំ ឧបសង្កមតិ, អញ្ញត្រ ឯកេន បិណ្ឌបាតនីហារកេន. ភិក្ខូ – ‘‘ភគវា ខោ អនេកបរិយាយេន អសុភកថំ កថេតិ, អសុភាយ វណ្ណំ ភាសតិ, អសុភភាវនាយ វណ្ណំ ភាសតិ, អាទិស្ស អាទិស្ស អសុភសមាបត្តិយា វណ្ណំ ភាសតី’’តិ (តេ) [( ) (?) ឯវមុបរិបិ ឦទិសេសុ ឋានេសុ] អនេកាការវោការំ អសុភភាវនានុយោគមនុយុត្តា វិហរន្តិ. តេ សកេន កាយេន អដ្ដីយន្តិ ហរាយន្តិ ជិគុច្ឆន្តិ. សេយ្យថាបិ នាម ឥត្ថី វា បុរិសោ វា ទហរោ យុវា មណ្ឌនកជាតិកោ សីសំន្ហាតោ អហិកុណបេន វា កុក្កុរកុណបេន វា មនុស្សកុណបេន វា កណ្ឋេ អាសត្តេន អដ្ដីយេយ្យ ហរាយេយ្យ ជិគុច្ឆេយ្យ, ឯវមេវ តេ ភិក្ខូ សកេន កាយេន អដ្ដីយន្តា ហរាយន្តា ជិគុច្ឆន្តា អត្តនាបិ អត្តានំ ជីវិតា វោរោបេន្តិ, អញ្ញមញ្ញម្បិ ជីវិតា វោរោបេន្តិ, មិគលណ្ឌិកម្បិ សមណកុត្តកំ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទន្តិ – ‘‘សាធុ នោ, អាវុសោ, ជីវិតា វោរោបេហិ. ឥទំ តេ បត្តចីវរំ ភវិស្សតី’’តិ. អថ ខោ មិគលណ្ឌិកោ សមណកុត្តកោ បត្តចីវរេហិ ភដោ សម្ពហុលេ ភិក្ខូ ជីវិតា វោរោបេត្វា លោហិតកំ [លោហិតគតំ (ក.)] អសិំ អាទាយ យេន វគ្គមុទា នទី តេនុបសង្កមិ.

១៦៣. អថ ខោ មិគលណ្ឌិកស្ស សមណកុត្តកស្ស លោហិតកំ តំ អសិំ ធោវន្តស្ស អហុទេវ កុក្កុច្ចំ អហុ វិប្បដិសារោ – ‘‘អលាភា វត មេ, ន វត មេ លាភា; ទុល្លទ្ធំ វត មេ, ន វត មេ សុលទ្ធំ. ពហុំ វត មយា អបុញ្ញំ បសុតំ, យោហំ ភិក្ខូ សីលវន្តេ កល្យាណធម្មេ ជីវិតា វោរោបេសិ’’ន្តិ. អថ ខោ អញ្ញតរា មារកាយិកា ទេវតា អភិជ្ជមានេ ឧទកេ អាគន្ត្វា មិគលណ្ឌិកំ សមណកុត្តកំ ឯតទវោច – ‘‘សាធុ សាធុ សប្បុរិស, លាភា តេ សប្បុរិស, សុលទ្ធំ តេ សប្បុរិស. ពហុំ តយា សប្បុរិស បុញ្ញំ បសុតំ, យំ ត្វំ អតិណ្ណេ តារេសី’’តិ. អថ ខោ មិគលណ្ឌិកោ សមណកុត្តកោ – ‘‘លាភា កិរ មេ, សុលទ្ធំ កិរ មេ, ពហុំ កិរ មយា បុញ្ញំ បសុតំ, អតិណ្ណោ កិរាហំ តារេមី’’តិ តិណ្ហំ អសិំ អាទាយ វិហារេន វិហារំ បរិវេណេន បរិវេណំ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទេតិ – ‘‘កោ អតិណ្ណោ, កំ តារេមី’’តិ? តត្ថ យេ តេ ភិក្ខូ អវីតរាគា តេសំ តស្មិំ សមយេ ហោតិយេវ ភយំ ហោតិ ឆម្ភិតត្តំ ហោតិ លោមហំសោ. យេ បន តេ ភិក្ខូ វីតរាគា តេសំ តស្មិំ សមយេ ន ហោតិ ភយំ ន ហោតិ ឆម្ភិតត្តំ ន ហោតិ លោមហំសោ. អថ ខោ មិគលណ្ឌិកោ សមណកុត្តកោ ឯកម្បិ ភិក្ខុំ ឯកាហេន ជីវិតា វោរោបេសិ, ទ្វេបិ ភិក្ខូ ឯកាហេន ជីវិតា វោរោបេសិ, តយោបិ ភិក្ខូ ឯកាហេន ជីវិតា វោរោបេសិ, ចត្តារោបិ ភិក្ខូ ឯកាហេន ជីវិតា វោរោបេសិ, បញ្ចបិ ភិក្ខូ ឯកាហេន ជីវិតា វោរោបេសិ, ទសបិ ភិក្ខូ ឯកាហេន ជីវិតា វោរោបេសិ, វីសម្បិ ភិក្ខូ ឯកាហេន ជីវិតា វោរោបេសិ, តិំសម្បិ ភិក្ខូ ឯកាហេន ជីវិតា វោរោបេសិ, ចត្តាលីសម្បិ ភិក្ខូ ឯកាហេន ជីវិតា វោរោបេសិ, បញ្ញាសម្បិ ភិក្ខូ ឯកាហេន ជីវិតា វោរោបេសិ, សដ្ឋិម្បិ ភិក្ខូ ឯកាហេន ជីវិតា វោរោបេសិ.

១៦៤. អថ ខោ ភគវា តស្ស អទ្ធមាសស្ស អច្ចយេន បដិសល្លានា វុដ្ឋិតោ អាយស្មន្តំ អានន្ទំ អាមន្តេសិ – ‘‘កិំ នុ ខោ, អានន្ទ, តនុភូតោ វិយ ភិក្ខុសង្ឃោ’’តិ? ‘‘តថា ហិ បន, ភន្តេ, ភគវា ភិក្ខូនំ អនេកបរិយាយេន អសុភកថំ កថេតិ, អសុភាយ វណ្ណំ ភាសតិ, អសុភភាវនាយ វណ្ណំ ភាសតិ, អាទិស្ស អាទិស្ស អសុភសមាបត្តិយា វណ្ណំ ភាសតិ. តេ ច, ភន្តេ, ភិក្ខូ – ‘ភគវា ខោ អនេកបរិយាយេន អសុភកថំ កថេតិ, អសុភាយ វណ្ណំ ភាសតិ, អសុភភាវនាយ វណ្ណំ ភាសតិ, អាទិស្ស អាទិស្ស អសុភសមាបត្តិយា វណ្ណំ ភាសតី’តិ, តេ អនេកាការវោការំ អសុភភាវនានុយោគមនុយុត្តា វិហរន្តិ. តេ សកេន កាយេន អដ្ដីយន្តិ ហរាយន្តិ ជិគុច្ឆន្តិ. សេយ្យថាបិ នាម ឥត្ថី វា បុរិសោ វា ទហរោ យុវា មណ្ឌនកជាតិកោ សីសំន្ហាតោ អហិកុណបេន វា កុក្កុរកុណបេន វា មនុស្សកុណបេន វា កណ្ឋេ អាសត្តេន អដ្ដីយេយ្យ ហរាយេយ្យ ជិគុច្ឆេយ្យ, ឯវមេវ តេ ភិក្ខូ សកេន កាយេន អដ្ដីយន្តា ហរាយន្តា ជិគុច្ឆន្តា អត្តនាបិ អត្តានំ ជីវិតា វោរោបេន្តិ, អញ្ញមញ្ញម្បិ ជីវិតា វោរោបេន្តិ, មិគលណ្ឌិកម្បិ សមណកុត្តកំ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទន្តិ – ‘សាធុ នោ, អាវុសោ, ជីវិតា វោរោបេហិ. ឥទំ តេ បត្តចីវរំ ភវិស្សតី’តិ. អថ ខោ, ភន្តេ, មិគលណ្ឌិកោ សមណកុត្តកោ បត្តចីវរេហិ ភដោ ឯកម្បិ ភិក្ខុំ ឯកាហេន ជីវិតា វោរោបេសិ…បេ… សដ្ឋិម្បិ ភិក្ខូ ឯកាហេន ជីវិតា វោរោបេសិ. សាធុ, ភន្តេ, ភគវា អញ្ញំ បរិយាយំ អាចិក្ខតុ យថាយំ ភិក្ខុសង្ឃោ អញ្ញាយ សណ្ឋហេយ្យា’’តិ. ‘‘តេនហានន្ទ, យាវតិកា ភិក្ខូ វេសាលិំ ឧបនិស្សាយ វិហរន្តិ តេ សព្ពេ ឧបដ្ឋានសាលាយំ សន្និបាតេហី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ, ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវតោ បដិស្សុណិត្វា យាវតិកា ភិក្ខូ វេសាលិំ ឧបនិស្សាយ វិហរន្តិ តេ សព្ពេ ឧបដ្ឋានសាលាយំ សន្និបាតេត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘សន្និបតិតោ, ភន្តេ ភិក្ខុសង្ឃោ; យស្ស ទានិ, ភន្តេ, ភគវា កាលំ មញ្ញតី’’តិ.

១៦៥. អថ ខោ ភគវា យេន ឧបដ្ឋានសាលា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ. និសជ្ជ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អយម្បិ ខោ, ភិក្ខវេ, អានាបានស្សតិសមាធិ ភាវិតោ ពហុលីកតោ សន្តោ ចេវ បណីតោ ច អសេចនកោ ច សុខោ ច វិហារោ ឧប្បន្នុប្បន្នេ ច បាបកេ អកុសលេ ធម្មេ ឋានសោ អន្តរធាបេតិ វូបសមេតិ. សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, គិម្ហានំ បច្ឆិមេ មាសេ ឧហតំ [ឩហតំ (ក.)] រជោជល្លំ តមេនំ មហា អកាលមេឃោ ឋានសោ អន្តរធាបេតិ វូបសមេតិ, ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, អានាបានស្សតិសមាធិ ភាវិតោ ពហុលីកតោ សន្តោ ចេវ បណីតោ ច អសេចនកោ ច សុខោ ច វិហារោ ឧប្បន្នុប្បន្នេ ច បាបកេ អកុសលេ ធម្មេ ឋានសោ អន្តរធាបេតិ វូបសមេតិ. កថំ ភាវិតោ ច, ភិក្ខវេ, អានាបានស្សតិសមាធិ កថំ ពហុលីកតោ សន្តោ ចេវ បណីតោ ច អសេចនកោ ច សុខោ ច វិហារោ ឧប្បន្នុប្បន្នេ ច បាបកេ អកុសលេ ធម្មេ ឋានសោ អន្តរធាបេតិ វូបសមេតិ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ អរញ្ញគតោ វា រុក្ខមូលគតោ វា សុញ្ញាគារគតោ វា និសីទតិ បល្លង្កំ អាភុជិត្វា ឧជុំ កាយំ បណិធាយ បរិមុខំ សតិំ ឧបដ្ឋបេត្វា. សោ សតោវ អស្សសតិ សតោ បស្សសតិ. ទីឃំ វា អស្សសន្តោ ទីឃំ អស្សសាមីតិ បជានាតិ, ទីឃំ វា បស្សសន្តោ ទីឃំ បស្សសាមីតិ បជានាតិ. រស្សំ វា អស្សសន្តោ រស្សំ អស្សសាមីតិ បជានាតិ, រស្សំ វា បស្សសន្តោ រស្សំ បស្សសាមីតិ បជានាតិ. សព្ពកាយប្បដិសំវេទី អស្សសិស្សាមីតិ សិក្ខតិ. សព្ពកាយប្បដិសំវេទី បស្សសិស្សាមីតិ សិក្ខតិ. បស្សម្ភយំ កាយសង្ខារំ អស្សសិស្សាមីតិ សិក្ខតិ. បស្សម្ភយំ កាយសង្ខារំ បស្សសិស្សាមីតិ សិក្ខតិ. បីតិប្បដិសំវេទី អស្សសិស្សាមីតិ សិក្ខតិ. បីតិប្បដិសំវេទី បស្សសិស្សាមីតិ សិក្ខតិ. សុខប្បដិសំវេទី អស្សសិស្សាមីតិ សិក្ខតិ. សុខប្បដិសំវេទី បស្សសិស្សាមីតិ សិក្ខតិ. ចិត្តសង្ខារប្បដិសំវេទី អស្សសិស្សាមីតិ សិក្ខតិ. ចិត្តសង្ខារប្បដិសំវេទី បស្សសិស្សាមីតិ សិក្ខតិ. បស្សម្ភយំ ចិត្តសង្ខារំ អស្សសិស្សាមីតិ សិក្ខតិ. បស្សម្ភយំ ចិត្តសង្ខារំ បស្សសិស្សាមីតិ សិក្ខតិ. ចិត្តប្បដិសំវេទី អស្សសិស្សាមីតិ សិក្ខតិ. ចិត្តប្បដិសំវេទី បស្សសិស្សាមីតិ សិក្ខតិ. អភិប្បមោទយំ ចិត្តំ…បេ… សមាទហំ ចិត្តំ…បេ… វិមោចយំ ចិត្តំ…បេ… អនិច្ចានុបស្សី…បេ… វិរាគានុបស្សី…បេ… និរោធានុបស្សី…បេ… បដិនិស្សគ្គានុបស្សី អស្សសិស្សាមីតិ សិក្ខតិ. បដិនិស្សគ្គានុបស្សី បស្សសិស្សាមីតិ សិក្ខតិ. ឯវំ ភាវិតោ ខោ, ភិក្ខវេ, អានាបានស្សតិសមាធិ ឯវំ ពហុលីកតោ សន្តោ ចេវ បណីតោ ច អសេចនកោ ច សុខោ ច វិហារោ ឧប្បន្នុប្បន្នេ ច បាបកេ អកុសលេ ធម្មេ ឋានសោ អន្តរធាបេតិ វូបសមេតី’’តិ.

១៦៦. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ភិក្ខុសង្ឃំ សន្និបាតាបេត្វា ភិក្ខូ បដិបុច្ឆិ – ‘‘សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ អត្តនាបិ អត្តានំ ជីវិតា វោរោបេន្តិ, អញ្ញមញ្ញម្បិ ជីវិតា វោរោបេន្តិ មិគលណ្ឌិកម្បិ សមណកុត្តកំ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទន្តិ – ‘សាធុ នោ, អាវុសោ, ជីវិតា វោរោបេហិ, ឥទំ តេ បត្តចីវរំ ភវិស្សតី’’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា – ‘‘អននុច្ឆវិកំ, ភិក្ខវេ, តេសំ ភិក្ខូនំ អននុលោមិកំ អប្បដិរូបំ អស្សាមណកំ អកប្បិយំ អករណីយំ. កថញ្ហិ នាម តេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ អត្តនាបិ អត្តានំ ជីវិតា វោរោបេស្សន្តិ, អញ្ញមញ្ញម្បិ ជីវិតា វោរោបេស្សន្តិ, មិគលណ្ឌិកម្បិ សមណកុត្តកំ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វក្ខន្តិ – ‘សាធុ នោ, អាវុសោ, ជីវិតា វោរោបេហិ, ឥទំ តេ បត្តចីវរំ ភវិស្សតី’តិ. នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

១៦៧. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ សញ្ចិច្ច មនុស្សវិគ្គហំ ជីវិតា វោរោបេយ្យ សត្ថហារកំ វាស្ស បរិយេសេយ្យ, អយម្បិ បារាជិកោ ហោតិ អសំវាសោ’’តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

១៦៨. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ឧបាសកោ គិលានោ ហោតិ. តស្ស បជាបតិ អភិរូបា ហោតិ ទស្សនីយា បាសាទិកា. ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ តស្សា ឥត្ថិយា បដិពទ្ធចិត្តា ហោន្តិ. អថ ខោ ឆព្ពគ្គិយានំ ភិក្ខូនំ ឯតទហោសិ – ‘‘សចេ ខោ សោ, អាវុសោ, ឧបាសកោ ជីវិស្សតិ ន មយំ តំ ឥត្ថិំ លភិស្សាម. ហន្ទ មយំ, អាវុសោ, តស្ស ឧបាសកស្ស មរណវណ្ណំ សំវណ្ណេមា’’តិ. អថ ខោ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ យេន សោ ឧបាសកោ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា តំ ឧបាសកំ ឯតទវោចុំ – ‘‘ត្វំ ខោសិ, ឧបាសក, កតកល្យាណោ កតកុសលោ កតភីរុត្តាណោ អកតបាបោ អកតលុទ្ទោ អកតកិព្ពិសោ. កតំ តយា កល្យាណំ, អកតំ តយា បាបំ. កិំ តុយ្ហិមិនា បាបកេន ទុជ្ជីវិតេន! មតំ តេ ជីវិតា សេយ្យោ. ឥតោ ត្វំ កាលង្កតោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជិស្សសិ. តត្ថ ទិព្ពេហិ បញ្ចហិ កាមគុណេហិ សមប្បិតោ សមង្គីភូតោ បរិចារេស្សសី’’តិ.

១៦៩. អថ ខោ សោ ឧបាសកោ – ‘‘សច្ចំ ខោ អយ្យា អាហំសុ. អហញ្ហិ កតកល្យាណោ កតកុសលោ កតភីរុត្តាណោ អកតបាបោ អកតលុទ្ទោ អកតកិព្ពិសោ. កតំ មយា កល្យាណំ, អកតំ មយា បាបំ. កិំ មយ្ហិមិនា បាបកេន ទុជ្ជីវិតេន! មតំ មេ ជីវិតា សេយ្យោ. ឥតោ អហំ កាលង្កតោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជិស្សាមិ. តត្ថ ទិព្ពេហិ បញ្ចហិ កាមគុណេហិ សមប្បិតោ សមង្គីភូតោ បរិចារេស្សាមី’’តិ, សោ អសប្បាយានិ ចេវ ភោជនានិ ភុញ្ជិ អសប្បាយានិ ច ខាទនីយានិ ខាទិ អសប្បាយានិ ច សាយនីយានិ សាយិ អសប្បាយានិ ច បានានិ បិវិ. តស្ស អសប្បាយានិ ចេវ ភោជនានិ ភុញ្ជតោ អសប្បាយានិ ច ខាទនីយានិ ខាទតោ អសប្បាយានិ ច សាយនីយានិ សាយតោ អសប្បាយានិ ច បានានិ បិវតោ ខរោ អាពាធោ ឧប្បជ្ជិ. សោ តេនេវ អាពាធេន កាលមកាសិ. តស្ស បជាបតិ ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘អលជ្ជិនោ ឥមេ សមណា សក្យបុត្តិយា ទុស្សីលា មុសាវាទិនោ. ឥមេ ហិ នាម ធម្មចារិនោ សមចារិនោ ព្រហ្មចារិនោ សច្ចវាទិនោ សីលវន្តោ កល្យាណធម្មា បដិជានិស្សន្តិ! នត្ថិ ឥមេសំ សាមញ្ញំ នត្ថិ ឥមេសំ ព្រហ្មញ្ញំ, នដ្ឋំ ឥមេសំ សាមញ្ញំ នដ្ឋំ ឥមេសំ ព្រហ្មញ្ញំ, កុតោ ឥមេសំ សាមញ្ញំ កុតោ ឥមេសំ ព្រហ្មញ្ញំ, អបគតា ឥមេ សាមញ្ញា អបគតា ឥមេ ព្រហ្មញ្ញា. ឥមេ មេ សាមិកស្ស មរណវណ្ណំ សំវណ្ណេសុំ. ឥមេហិ មេ សាមិកោ មារិតោ’’តិ. អញ្ញេបិ មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘អលជ្ជិនោ ឥមេ សមណា សក្យបុត្តិយា ទុស្សីលា មុសាវាទិនោ. ឥមេ ហិ នាម ធម្មចារិនោ សមចារិនោ ព្រហ្មចារិនោ សច្ចវាទិនោ សីលវន្តោ កល្យាណធម្មា បដិជានិស្សន្តិ! នត្ថិ ឥមេសំ សាមញ្ញំ នត្ថិ ឥមេសំ ព្រហ្មញ្ញំ, នដ្ឋំ ឥមេសំ សាមញ្ញំ នដ្ឋំ ឥមេសំ ព្រហ្មញ្ញំ, កុតោ ឥមេសំ សាមញ្ញំ កុតោ ឥមេសំ ព្រហ្មញ្ញំ, អបគតា ឥមេ សាមញ្ញា អបគតា ឥមេ ព្រហ្មញ្ញា. ឥមេ ឧបាសកស្ស មរណវណ្ណំ សំវណ្ណេសុំ. ឥមេហិ ឧបាសកោ មារិតោ’’តិ. អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧបាសកស្ស មរណវណ្ណំ សំវណ្ណិស្សន្តី’’តិ!

១៧០. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឧបាសកស្ស មរណវណ្ណំ សំវណ្ណេថា’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា – ‘‘អននុច្ឆវិកំ, មោឃបុរិសា, អននុលោមិកំ អប្បដិរូបំ អស្សាមណកំ អកប្បិយំ អករណីយំ. កថញ្ហិ នាម តុម្ហេ, មោឃបុរិសា, ឧបាសកស្ស មរណវណ្ណំ សំវណ្ណិស្សថ! នេតំ, មោឃបុរិសា, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

១៧១. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ សញ្ចិច្ច មនុស្សវិគ្គហំ ជីវិតា វោរោបេយ្យ សត្ថហារកំ វាស្ស បរិយេសេយ្យ មរណវណ្ណំ វា សំវណ្ណេយ្យ មរណាយ វា សមាទបេយ្យ – ‘អម្ភោ បុរិស, កិំ តុយ្ហិមិនា បាបកេន ទុជ្ជីវិតេន, មតំ តេ ជីវិតា សេយ្យោ’តិ, ឥតិ ចិត្តមនោ ចិត្តសង្កប្បោ អនេកបរិយាយេន មរណវណ្ណំ វា សំវណ្ណេយ្យ, មរណាយ វា សមាទបេយ្យ, អយម្បិ បារាជិកោ ហោតិ អសំវាសោ’’តិ.

១៧២. យោ បនាតិ យោ យាទិសោ…បេ… ភិក្ខូតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតោ ភិក្ខូតិ.

សញ្ចិច្ចាតិ ជានន្តោ សញ្ជានន្តោ ចេច្ច អភិវិតរិត្វា វីតិក្កមោ.

មនុស្សវិគ្គហោ នាម យំ មាតុកុច្ឆិស្មិំ បឋមំ ចិត្តំ ឧប្បន្នំ បឋមំ វិញ្ញាណំ បាតុភូតំ, យាវ មរណកាលា ឯត្ថន្តរេ ឯសោ មនុស្សវិគ្គហោ នាម.

ជីវិតា វោរោបេយ្យាតិ ជីវិតិន្ទ្រិយំ ឧបច្ឆិន្ទតិ ឧបរោធេតិ សន្តតិំ វិកោបេតិ.

សត្ថហារកំ វាស្ស បរិយេសេយ្យាតិ អសិំ វា សត្តិំ វា ភេណ្ឌិំ វា [ភេន្ទិំ វា (ក.)] លគុឡំ វា [សូលំវា លគុឡំវា (ស្យា.)] បាសាណំ វា សត្ថំ វា វិសំ វា រជ្ជុំ វា.

មរណវណ្ណំ វា សំវណ្ណេយ្យាតិ ជីវិតេ អាទីនវំ ទស្សេតិ, មរណេ វណ្ណំ ភណតិ.

មរណាយ វា សមាទបេយ្យាតិ សត្ថំ វា អាហរ, វិសំ វា ខាទ, រជ្ជុយា វា ឧព្ពន្ធិត្វា កាលង្ករោហីតិ.

អម្ភោ បុរិសាតិ អាលបនាធិវចនមេតំ.

កិំ តុយ្ហិមិនា បាបកេន ទុជ្ជីវិតេនាតិ បាបកំ នាម ជីវិតំ អឌ្ឍានំ ជីវិតំ ឧបាទាយ ទលិទ្ទានំ ជីវិតំ បាបកំ លាមកំ, សធនានំ ជីវិតំ ឧបាទាយ អធនានំ ជីវិតំ បាបកំ, ទេវានំ ជីវិតំ ឧបាទាយ មនុស្សានំ ជីវិតំ បាបកំ.

ទុជ្ជីវិតំ នាម ហត្ថច្ឆិន្នស្ស បាទច្ឆិន្នស្ស ហត្ថបាទច្ឆិន្នស្ស កណ្ណច្ឆិន្នស្ស នាសច្ឆិន្នស្ស កណ្ណនាសច្ឆិន្នស្ស, ឥមិនា ច បាបកេន ឥមិនា ច ទុជ្ជីវិតេន មតំ តេ ជីវិតា សេយ្យោតិ.

ឥតិ ចិត្តមនោតិ យំ ចិត្តំ តំ មនោ, យំ មនោ តំ ចិត្តំ.

ចិត្តសង្កប្បោតិ មរណសញ្ញី មរណចេតនោ មរណាធិប្បាយោ.

អនេកបរិយាយេនាតិ ឧច្ចាវចេហិ អាការេហិ.

មរណវណ្ណំ វា សំវណ្ណេយ្យាតិ ជីវិតេ អាទីនវំ ទស្សេតិ, មរណេ វណ្ណំ ភណតិ – ‘‘ឥតោ ត្វំ កាលង្កតោ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតិំ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជិស្សសិ, តត្ថ ទិព្ពេហិ បញ្ចហិ កាមគុណេហិ សមប្បិតោ សមង្គីភូតោ បរិចារេស្សសី’’តិ.

មរណាយ វា សមាទបេយ្យាតិ សត្ថំ វា អាហរ, វិសំ វា ខាទ, រជ្ជុយា វា ឧព្ពន្ធិត្វា កាលង្ករោហិ, សោព្ភេ វា នរកេ វា បបាតេ វា បបតាតិ.

អយម្បីតិ បុរិមេ ឧបាទាយ វុច្ចតិ.

បារាជិកោ ហោតីតិ សេយ្យថាបិ នាម បុថុសិលា ទ្វិធា ភិន្នា [ទ្វេធា ភិន្នា (ស្យា.)] អប្បដិសន្ធិកា ហោតិ, ឯវមេវ ភិក្ខុ សញ្ចិច្ច មនុស្សវិគ្គហំ ជីវិតា វោរោបេត្វា អស្សមណោ ហោតិ អសក្យបុត្តិយោ. តេន វុច្ចតិ – ‘បារាជិកោ ហោតី’តិ.

អសំវាសោតិ សំវាសោ នាម ឯកកម្មំ ឯកុទ្ទេសោ សមសិក្ខតា – ឯសោ សំវាសោ នាម. សោ តេន សទ្ធិំ នត្ថិ, តេន វុច្ចតិ អសំវាសោតិ.

១៧៣. សាមំ, អធិដ្ឋាយ, ទូតេន, ទូតបរំបរាយ, វិសក្កិយេន ទូតេន, គតបច្ចាគតេន ទូតេន, អរហោ រហោសញ្ញី, រហោ អរហោសញ្ញី, អរហោ អរហោសញ្ញី, រហោ រហោសញ្ញី កាយេន សំវណ្ណេតិ, វាចាយ សំវណ្ណេតិ, កាយេន វាចាយ សំវណ្ណេតិ, ទូតេន សំវណ្ណេតិ, លេខាយ សំវណ្ណេតិ, ឱបាតំ អបស្សេនំ, ឧបនិក្ខិបនំ, ភេសជ្ជំ, រូបូបហារោ, សទ្ទូបហារោ, គន្ធូបហារោ, រសូបហារោ, ផោដ្ឋព្ពូបហារោ, ធម្មូបហារោ, អាចិក្ខនា, អនុសាសនី, សង្កេតកម្មំ, និមិត្តកម្មន្តិ.

១៧៤. សាមន្តិ សយំ ហនតិ កាយេន វា កាយបដិពទ្ធេន វា និស្សគ្គិយេន វា.

អធិដ្ឋាយាតិ អធិដ្ឋហិត្វា អាណាបេតិ – ‘‘ឯវំ វិជ្ឈ, ឯវំ បហរ, ឯវំ ឃាតេហី’’តិ.

ភិក្ខុ ភិក្ខុំ អាណាបេតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមំ ជីវិតា វោរោបេហី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ តំ មញ្ញមានោ តំ ជីវិតា វោរោបេតិ, អាបត្តិ ឧភិន្នំ បារាជិកស្ស.

ភិក្ខុ ភិក្ខុំ អាណាបេតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមំ ជីវិតា វោរោបេហី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ តំ មញ្ញមានោ អញ្ញំ ជីវិតា វោរោបេត្តិ, មូលដ្ឋស្ស អនាបត្តិ. វធកស្ស អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

ភិក្ខុ ភិក្ខុំ អាណាបេតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមំ ជីវិតា វោរោបេហី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ អញ្ញំ មញ្ញមានោ តំ ជីវិតា វោរោបេតិ, អាបត្តិ ឧភិន្នំ បារាជិកស្ស.

ភិក្ខុ ភិក្ខុំ អាណាបេតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមំ ជីវិតា វោរោបេហី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ អញ្ញំ មញ្ញមានោ អញ្ញំ ជីវិតា វោរោបេតិ; មូលដ្ឋស្ស អនាបត្តិ, វធកស្ស អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

ភិក្ខុ ភិក្ខុំ អាណាបេតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមស្ស បាវទ – ‘ឥត្ថន្នាមោ ឥត្ថន្នាមស្ស បាវទតុ – ឥត្ថន្នាមោ ឥត្ថន្នាមំ ជីវិតា វោរោបេតូ’’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ ឥតរស្ស អារោចេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. វធកោ បដិគ្គណ្ហាតិ, មូលដ្ឋស្ស អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. សោ តំ ជីវិតា វោរោបេតិ, អាបត្តិ សព្ពេសំ បារាជិកស្ស.

ភិក្ខុ ភិក្ខុំ អាណាបេតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមស្ស បាវទ – ‘ឥត្ថន្នាមោ ឥត្ថន្នាមស្ស បាវទតុ – ឥត្ថន្នាមោ ឥត្ថន្នាមំ ជីវិតា វោរោបេតូ’’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ អញ្ញំ អាណាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. វធកោ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ តំ ជីវិតា វោរោបេតិ, មូលដ្ឋស្ស អនាបត្តិ; អាណាបកស្ស ច វធកស្ស ច អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

ភិក្ខុ ភិក្ខុំ អាណាបេតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមំ ជីវិតា វោរោបេហី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ គន្ត្វា បុន បច្ចាគច្ឆតិ – ‘‘នាហំ សក្កោមិ តំ ជីវិតា វោរោបេតុ’’ន្តិ. សោ បុន អាណាបេតិ – ‘‘យទា សក្កោសិ តទា តំ ជីវិតា វោរោបេហី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ តំ ជីវិតា វោរោបេតិ, អាបត្តិ ឧភិន្នំ បារាជិកស្ស.

ភិក្ខុ ភិក្ខុំ អាណាបេតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមំ ជីវិតា វោរោបេហី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ អាណាបេត្វា វិប្បដិសារី ន សាវេតិ – ‘‘មា ឃាតេហី’’តិ. សោ តំ ជីវិតា វោរោបេតិ, អាបត្តិ ឧភិន្នំ បារាជិកស្ស.

ភិក្ខុ ភិក្ខុំ អាណាបេតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមំ ជីវិតា វោរោបេហី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ អាណាបេត្វា វិប្បដិសារី សាវេតិ – ‘‘មា ឃាតេហី’’តិ. សោ – ‘‘អាណត្តោ អហំ តយា’’តិ តំ ជីវិតា វោរោបេតិ, មូលដ្ឋស្ស អនាបត្តិ. វធកស្ស អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

ភិក្ខុ ភិក្ខុំ អាណាបេតិ – ‘‘ឥត្ថន្នាមំ ជីវិតា វោរោបេហី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សោ អាណាបេត្វា វិប្បដិសារី សាវេតិ – ‘‘មា ឃាតេហី’’តិ. សោ សាធូតិ ឱរមតិ, ឧភិន្នំ អនាបត្តិ.

១៧៥. អរហោ រហោសញ្ញី ឧល្លបតិ – ‘‘អហោ ឥត្ថន្នាមោ ហតោ អស្សា’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. រហោ អរហោសញ្ញី ឧល្លបតិ – ‘‘អហោ ឥត្ថន្នាមោ ហតោ អស្សា’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អរហោ អរហោសញ្ញី ឧល្លបតិ – ‘‘អហោ ឥត្ថន្នាមោ ហតោ អស្សា’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. រហោ រហោសញ្ញី ឧល្លបតិ – ‘‘អហោ ឥត្ថន្នាមោ ហតោ អស្សា’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

កាយេន សំវណ្ណេតិ នាម កាយេន វិការំ ករោតិ – ‘‘យោ ឯវំ មរតិ សោ ធនំ វា លភតិ យសំ វា លភតិ សគ្គំ វា គច្ឆតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. តាយ សំវណ្ណនាយ មរិស្សាមីតិ ទុក្ខំ វេទនំ ឧប្បាទេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

វាចាយ សំវណ្ណេតិ នាម វាចាយ ភណតិ – ‘‘យោ ឯវំ មរតិ សោ ធនំ វា លភតិ យសំ វា លភតិ សគ្គំ វា គច្ឆតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. តាយ សំវណ្ណនាយ មរិស្សាមីតិ ទុក្ខំ វេទនំ ឧប្បាទេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

កាយេន វាចាយ សំវណ្ណេតិ នាម កាយេន ច វិការំ ករោតិ, វាចាយ ច ភណតិ – ‘‘យោ ឯវំ មរតិ សោ ធនំ វា លភតិ យសំ វា លភតិ សគ្គំ វា គច្ឆតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. តាយ សំវណ្ណនាយ មរិស្សាមីតិ ទុក្ខំ វេទនំ ឧប្បាទេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

ទូតេន សំវណ្ណេតិ នាម ទូតស្ស សាសនំ អារោចេតិ – ‘‘យោ ឯវំ មរតិ សោ ធនំ វា លភតិ យសំ វា លភតិ សគ្គំ វា គច្ឆតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ទូតស្ស សាសនំ សុត្វា មរិស្សាមីតិ ទុក្ខំ វេទនំ ឧប្បាទេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

១៧៦. លេខាយ សំវណ្ណេតិ នាម លេខំ ឆិន្ទតិ – ‘‘យោ ឯវំ មរតិ សោ ធនំ វា លភតិ យសំ វា លភតិ សគ្គំ វា គច្ឆតី’’តិ, អក្ខរក្ខរាយ អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. លេខំ បស្សិត្វា មរិស្សាមីតិ ទុក្ខំ វេទនំ ឧប្បាទេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

ឱបាតំ នាម មនុស្សំ ឧទ្ទិស្ស ឱបាតំ ខនតិ – ‘‘បបតិត្វា មរិស្សតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. បបតិតេ ទុក្ខា វេទនា ឧប្បជ្ជតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. អនោទិស្ស ឱបាតំ ខនតិ – ‘‘យោ កោចិ បបតិត្វា មរិស្សតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. មនុស្សោ តស្មិំ បបតតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. បបតិតេ ទុក្ខា វេទនា ឧប្បជ្ជតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. យក្ខោ វា បេតោ វា តិរច្ឆានគតមនុស្សវិគ្គហោ វា តស្មិំ បបតតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. បបតិតេ ទុក្ខា វេទនា ឧប្បជ្ជតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. មរតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. តិរច្ឆានគតោ តស្មិំ បបតតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. បបតិតេ ទុក្ខា វេទនា ឧប្បជ្ជតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

១៧៧. អបស្សេនំ នាម អបស្សេនេ សត្ថំ វា ឋបេតិ វិសេន វា មក្ខេតិ ទុព្ពលំ វា ករោតិ សោព្ភេ វា នរកេ វា បបាតេ វា ឋបេតិ – ‘‘បបតិត្វា មរិស្សតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សត្ថេន វា វិសេន វា បបតិតេន វា ទុក្ខា វេទនា ឧប្បជ្ជតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

ឧបនិក្ខិបនំ នាម អសិំ វា សត្តិំ វា ភេណ្ឌិំ វា លគុឡំ វា បាសាណំ វា សត្ថំ វា វិសំ វា រជ្ជុំ វា ឧបនិក្ខិបតិ – ‘‘ឥមិនា មរិស្សតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ‘‘តេន មរិស្សាមី’’តិ ទុក្ខំ វេទនំ ឧប្បាទេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

ភេសជ្ជំ នាម សប្បិំ វា នវនីតំ វា តេលំ វា មធុំ វា ផាណិតំ វា ទេតិ – ‘‘ឥមំ សាយិត្វា មរិស្សតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. តំ សាយិតេ ទុក្ខា វេទនា ឧប្បជ្ជតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

១៧៨. រូបូបហារោ នាម អមនាបិកំ រូបំ ឧបសំហរតិ ភយានកំ ភេរវំ – ‘‘ឥមំ បស្សិត្វា ឧត្តសិត្វា មរិស្សតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. តំ បស្សិត្វា ឧត្តសតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. មនាបិកំ រូបំ ឧបសំហរតិ [ឧបសំហរតិ បេមនីយំ ហទយង្គមំ (ស្យា.)] – ‘‘ឥមំ បស្សិត្វា អលាភកេន សុស្សិត្វា មរិស្សតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. តំ បស្សិត្វា អលាភកេន សុស្សតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

សទ្ទូបហារោ នាម អមនាបិកំ សទ្ទំ ឧបសំហរតិ ភយានកំ ភេរវំ – ‘‘ឥមំ សុត្វា ឧត្តសិត្វា មរិស្សតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. តំ សុត្វា ឧត្តសតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. មនាបិកំ សទ្ទំ ឧបសំហរតិ បេមនីយំ ហទយង្គមំ – ‘‘ឥមំ សុត្វា អលាភកេន សុស្សិត្វា មរិស្សតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. តំ សុត្វា អលាភកេន សុស្សតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

គន្ធូបហារោ នាម អមនាបិកំ គន្ធំ ឧបសំហរតិ ជេគុច្ឆំ បាដិកុល្យំ [បដិកូលំ (?)] – ‘‘ឥមំ ឃាយិត្វា ជេគុច្ឆតា បាដិកុល្យតា មរិស្សតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. តំ ឃាយិតេ ជេគុច្ឆតា បាដិកុល្យតា ទុក្ខា វេទនា ឧប្បជ្ជតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. មនាបិកំ គន្ធំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥមំ ឃាយិត្វា អលាភកេន សុស្សិត្វា មរិស្សតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. តំ ឃាយិត្វា អលាភកេន សុស្សតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

រសូបហារោ នាម អមនាបិកំ រសំ ឧបសំហរតិ ជេគុច្ឆំ បាដិកុល្យំ [បដិកូលំ (?)] – ‘‘ឥមំ សាយិត្វា ជេគុច្ឆតា បាដិកុល្យតា មរិស្សតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. តំ សាយិតេ ជេគុច្ឆតា បាដិកុល្យតា ទុក្ខា វេទនា ឧប្បជ្ជតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. មនាបិកំ រសំ ឧបសំហរតិ – ‘‘ឥមំ សាយិត្វា អលាភកេន សុស្សិត្វា មរិស្សតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. តំ សាយិត្វា អលាភកេន សុស្សតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

ផោដ្ឋព្ពូបហារោ នាម អមនាបិកំ ផោដ្ឋព្ពំ ឧបសំហរតិ ទុក្ខសម្ផស្សំ ខរសម្ផស្សំ – ‘‘ឥមិនា ផុដ្ឋោ មរិស្សតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. តេន ផុដ្ឋស្ស ទុក្ខា វេទនា ឧប្បជ្ជតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. មនាបិកំ ផោដ្ឋព្ពំ ឧបសំហរតិ សុខសម្ផស្សំ មុទុសម្ផស្សំ – ‘‘ឥមិនា ផុដ្ឋោ អលាភកេន សុស្សិត្វា មរិស្សតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. តេន ផុដ្ឋោ អលាភកេន សុស្សតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

ធម្មូបហារោ នាម នេរយិកស្ស និរយកថំ កថេតិ – ‘‘ឥមំ សុត្វា ឧត្តសិត្វា មរិស្សតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. តំ សុត្វា ឧត្តសតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស. កល្យាណកម្មស្ស សគ្គកថំ កថេតិ – ‘‘ឥមំ សុត្វា អធិមុត្តោ មរិស្សតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. តំ សុត្វា អធិមុត្តោ មរិស្សាមីតិ ទុក្ខំ វេទនំ ឧប្បាទេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

១៧៩. អាចិក្ខនា នាម បុដ្ឋោ ភណតិ – ‘‘ឯវំ មរស្សុ. យោ ឯវំ មរតិ សោ ធនំ វា លភតិ យសំ វា លភតិ សគ្គំ វា គច្ឆតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. តាយ អាចិក្ខនាយ មរិស្សាមីតិ ទុក្ខំ វេទនំ ឧប្បាទេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

អនុសាសនី នាម អបុដ្ឋោ ភណតិ – ‘‘ឯវំ មរស្សុ. យោ ឯវំ មរតិ សោ ធនំ វា លភតិ យសំ វា លភតិ សគ្គំ វា គច្ឆតី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. តាយ អនុសាសនិយា មរិស្សាមីតិ ទុក្ខំ វេទនំ ឧប្បាទេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. មរតិ, អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

សង្កេតកម្មំ នាម សង្កេតំ ករោតិ បុរេភត្តំ វា បច្ឆាភត្តំ វា រត្តិំ វា ទិវា វា – ‘‘តេន សង្កេតេន តំ ជីវិតា វោរោបេហី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. តេន សង្កេតេន តំ ជីវិតា វោរោបេតិ, អាបត្តិ ឧភិន្នំ បារាជិកស្ស. តំ សង្កេតំ បុរេ វា បច្ឆា វា តំ ជីវិតា វោរោបេតិ, មូលដ្ឋស្ស អនាបត្តិ, វធកស្ស អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

និមិត្តកម្មំ នាម និមិត្តំ ករោតិ – ‘‘អក្ខិំ វា និខណិស្សាមិ ភមុកំ វា ឧក្ខិបិស្សាមិ សីសំ វា ឧក្ខិបិស្សាមិ, តេន និមិត្តេន តំ ជីវិតា វោរោបេហី’’តិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. តេន និមិត្តេន តំ ជីវិតា វោរោបេតិ, អាបត្តិ ឧភិន្នំ បារាជិកស្ស. តំ និមិត្តំ បុរេ វា បច្ឆា វា តំ ជីវិតា វោរោបេតិ, មូលដ្ឋស្ស អនាបត្តិ, វធកស្ស អាបត្តិ បារាជិកស្ស.

អនាបត្តិ អសញ្ចិច្ច អជានន្តស្ស នមរណាធិប្បាយស្ស ឧម្មត្តកស្ស [ឧម្មត្តកស្ស ខិត្តចិត្តស្ស វេទនាដ្ដស្ស (ស្យា.)] អាទិកម្មិកស្សាតិ.

មនុស្សវិគ្គហបារាជិកម្ហិ បឋមភាណវារោ និដ្ឋិតោ.

វិនីតវត្ថុឧទ្ទានគាថា

សំវណ្ណនា និសីទន្តោ, មុសលោទុក្ខលេន ច;

វុឌ្ឍបព្ពជិតាភិសន្នោ, អគ្គវីមំសនាវិសំ.

តយោ ច វត្ថុកម្មេហិ, ឥដ្ឋកាហិបរេ តយោ;

វាសី គោបានសី ចេវ, អដ្ដកោតរណំ បតិ.

សេទំ នត្ថុញ្ច សម្ពាហោ, ន្ហាបនព្ភញ្ជនេន ច;

ឧដ្ឋាបេន្តោ និបាតេន្តោ, អន្នបានេន មារណំ.

ជារគព្ភោ សបត្តី ច, មាតា បុត្តំ ឧភោ វធិ;

ឧភោ ន មិយ្យរេ មទ្ទា, តាបំ វញ្ឈា វិជាយិនី.

បតោទំ និគ្គហេ យក្ខោ, វាឡយក្ខញ្ច បាហិណិ;

តំ មញ្ញមានោ បហរិ, សគ្គញ្ច និរយំ ភណេ.

អាឡវិយា តយោ រុក្ខា, ទាយេហិ អបរេ តយោ;

មា កិលមេសិ ន តុយ្ហំ, តក្កំ សោវីរកេន ចាតិ.

វិនីតវត្ថុ

១៨០. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ. តស្ស ភិក្ខូ ការុញ្ញេន មរណវណ្ណំ សំវណ្ណេសុំ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ ‘‘ភគវតា សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ, កច្ចិ នុ ខោ មយំ បារាជិកំ អាបត្តិំ អាបន្នា’’តិ? ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អាបត្តិំ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, អាបន្នា បារាជិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ បិណ្ឌចារិកោ ភិក្ខុ បីឋកេ បិលោតិកាយ បដិច្ឆន្នំ ទារកំ និសីទន្តោ ឱត្ថរិត្វា មារេសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ ‘‘ភគវតា សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ, កច្ចិ នុ ខោ អហំ បារាជិកំ អាបត្តិំ អាបន្នោ’’តិ? ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស. ន ច, ភិក្ខវេ, អប្បដិវេក្ខិត្វា អាសនេ និសីទិតព្ពំ; យោ និសីទេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ភត្តគ្គេ អន្តរឃរេ អាសនំ បញ្ញបេន្តោ មុសលេ ឧស្សិតេ ឯកំ មុសលំ អគ្គហេសិ. ទុតិយោ មុសលោ បរិបតិត្វា អញ្ញតរស្ស ទារកស្ស មត្ថកេ អវត្ថាសិ. សោ កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘កិំចិត្តោ ត្វំ, ភិក្ខូ’’តិ? ‘‘អសញ្ចិច្ច អហំ, ភគវា’’តិ. ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, អសញ្ចិច្ចា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ភត្តគ្គេ អន្តរឃរេ អាសនំ បញ្ញបេន្តោ ឧទុក្ខលភណ្ឌិកំ អក្កមិត្វា បវដ្ដេសិ. អញ្ញតរំ ទារកំ ឱត្ថរិត្វា មារេសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, អសញ្ចិច្ចា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន បិតាបុត្តា ភិក្ខូសុ បព្ពជិតា ហោន្តិ. កាលេ អារោចិតេ បុត្តោ បិតរំ ឯតទវោច – ‘‘គច្ឆ, ភន្តេ, សង្ឃោ តំ បតិមានេតី’’តិ បិដ្ឋិយំ គហេត្វា បណាមេសិ. សោ បបតិត្វា កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘កិំចិត្តោ ត្វំ, ភិក្ខូ’’តិ? ‘‘នាហំ, ភគវា, មរណាធិប្បាយោ’’តិ. ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, នមរណាធិប្បាយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន បិតាបុត្តា ភិក្ខូសុ បព្ពជិតា ហោន្តិ. កាលេ អារោចិតេ បុត្តោ បិតរំ ឯតទវោច – ‘‘គច្ឆ, ភន្តេ, សង្ឃោ តំ បតិមានេតី’’តិ មរណាធិប្បាយោ បិដ្ឋិយំ គហេត្វា បណាមេសិ. សោ បបតិត្វា កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ បារាជិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន បិតាបុត្តា ភិក្ខូសុ បព្ពជិតា ហោន្តិ. កាលេ អារោចិតេ បុត្តោ បិតរំ ឯតទវោច – ‘‘គច្ឆ, ភន្តេ, សង្ឃោ តំ បតិមានេតី’’តិ មរណាធិប្បាយោ បិដ្ឋិយំ គហេត្វា បណាមេសិ. សោ បបតិត្វា ន កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

១៨១. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស ភិក្ខុនោ ភុញ្ជន្តស្ស មំសំ កណ្ឋេ វិលគ្គំ ហោតិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ តស្ស ភិក្ខុនោ គីវាយំ បហារំ អទាសិ. សលោហិតំ មំសំ បតិ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, នមរណាធិប្បាយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស ភិក្ខុនោ ភុញ្ជន្តស្ស មំសំ កណ្ឋេ វិលគ្គំ ហោតិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ មរណាធិប្បាយោ តស្ស ភិក្ខុនោ គីវាយំ បហារំ អទាសិ. សលោហិតំ មំសំ បតិ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ បារាជិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស ភិក្ខុនោ ភុញ្ជន្តស្ស មំសំ កណ្ឋេ វិលគ្គំ ហោតិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ មរណាធិប្បាយោ តស្ស ភិក្ខុនោ គីវាយំ បហារំ អទាសិ. សលោហិតំ មំសំ បតិ. សោ ភិក្ខុ ន កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ បិណ្ឌចារិកោ ភិក្ខុ វិសគតំ បិណ្ឌបាតំ លភិត្វា បដិក្កមនំ ហរិត្វា ភិក្ខូនំ អគ្គការិកំ អទាសិ. តេ ភិក្ខូ កាលមកំសុ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘កិំចិត្តោ ត្វំ, ភិក្ខូ’’តិ? ‘‘នាហំ, ភគវា, ជានាមី’’តិ. ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, អជានន្តស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ វីមំសាធិប្បាយោ អញ្ញតរស្ស ភិក្ខុនោ វិសំ អទាសិ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘កិំចិត្តោ ត្វំ, ភិក្ខូ’’តិ? ‘‘វីមំសាធិប្បាយោ អហំ, ភគវា’’តិ. ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

១៨២. តេន ខោ បន សមយេន អាឡវកា [អាឡវិកា (ស្យា.)] ភិក្ខូ វិហារវត្ថុំ ករោន្តិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ហេដ្ឋា ហុត្វា សិលំ ឧច្ចារេសិ. ឧបរិមេន ភិក្ខុនា ទុគ្គហិតា សិលា ហេដ្ឋិមស្ស ភិក្ខុនោ មត្ថកេ អវត្ថាសិ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, អសញ្ចិច្ចា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អាឡវកា ភិក្ខូ វិហារវត្ថុំ ករោន្តិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ហេដ្ឋា ហុត្វា សិលំ ឧច្ចារេសិ. ឧបរិមោ ភិក្ខុ មរណាធិប្បាយោ ហេដ្ឋិមស្ស ភិក្ខុនោ មត្ថកេ សិលំ មុញ្ចិ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ…បេ… សោ ភិក្ខុ ន កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អាឡវកា ភិក្ខូ វិហារស្ស កុដ្ដំ ឧដ្ឋាបេន្តិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ហេដ្ឋា ហុត្វា ឥដ្ឋកំ ឧច្ចារេសិ. ឧបរិមេន ភិក្ខុនា ទុគ្គហិតា ឥដ្ឋកា ហេដ្ឋិមស្ស ភិក្ខុនោ មត្ថកេ អវត្ថាសិ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបតិ, ភិក្ខុ, អសញ្ចិច្ចា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អាឡវកា ភិក្ខូ វិហារស្ស កុដ្ដំ ឧដ្ឋាបេន្តិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ហេដ្ឋា ហុត្វា ឥដ្ឋកំ ឧច្ចារេសិ. ឧបរិមោ ភិក្ខុ មរណាធិប្បាយោ ហេដ្ឋិមស្ស ភិក្ខុនោ មត្ថកេ ឥដ្ឋកំ មុញ្ចិ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ…បេ… សោ ភិក្ខុ ន កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

១៨៣. តេន ខោ បន សមយេន អាឡវកា ភិក្ខូ នវកម្មំ ករោន្តិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ហេដ្ឋា ហុត្វា វាសិំ ឧច្ចារេសិ. ឧបរិមេន ភិក្ខុនា ទុគ្គហិតា វាសី ហេដ្ឋិមស្ស ភិក្ខុនោ មត្ថកេ អវត្ថាសិ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, អសញ្ចិច្ចា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អាឡវកា ភិក្ខូ នវកម្មំ ករោន្តិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ហេដ្ឋា ហុត្វា វាសិំ ឧច្ចារេសិ. ឧបរិមោ ភិក្ខុ មរណាធិប្បាយោ ហេដ្ឋិមស្ស ភិក្ខុនោ មត្ថកេ វាសិំ មុញ្ចិ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ…បេ… សោ ភិក្ខុ ន កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អាឡវកា ភិក្ខូ នវកម្មំ ករោន្តិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ហេដ្ឋា ហុត្វា គោបានសិំ ឧច្ចារេសិ. ឧបរិមេន ភិក្ខុនា ទុគ្គហិតា គោបានសី ហេដ្ឋិមស្ស ភិក្ខុនោ មត្ថកេ អវត្ថាសិ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, អសញ្ចិច្ចា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អាឡវកា ភិក្ខូ នវកម្មំ ករោន្តិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ហេដ្ឋា ហុត្វា គោបានសិំ ឧច្ចារេសិ. ឧបរិមោ ភិក្ខុ មរណាធិប្បាយោ ហេដ្ឋិមស្ស ភិក្ខុនោ មត្ថកេ គោបានសិំ មុញ្ចិ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ…បេ… សោ ភិក្ខុ ន កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អាឡវកា ភិក្ខូ នវកម្មំ ករោន្តា អដ្ដកំ ពន្ធន្តិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘អាវុសោ, អត្រដ្ឋិតោ ពន្ធាហី’’តិ. សោ តត្រដ្ឋិតោ ពន្ធន្តោ បរិបតិត្វា កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘កិំចិត្តោ ត្វំ, ភិក្ខូ’’តិ? ‘‘នាហំ, ភគវា, មរណាធិប្បាយោ’’តិ. ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, នមរណាធិប្បាយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អាឡវកា ភិក្ខូ នវកម្មំ ករោន្តា អដ្ដកំ ពន្ធន្តិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ មរណាធិប្បាយោ អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘អាវុសោ, អត្រដ្ឋិតោ ពន្ធាហី’’តិ. សោ តត្រដ្ឋិតោ ពន្ធន្តោ បរិបតិត្វា កាលមកាសិ…បេ… បរិបតិត្វា ន កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ វិហារំ ឆាទេត្វា ឱតរតិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ តំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘អាវុសោ, ឥតោ ឱតរាហី’’តិ. សោ តេន ឱតរន្តោ បរិបតិត្វា កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, នមរណាធិប្បាយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ វិហារំ ឆាទេត្វា ឱតរតិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ មរណាធិប្បាយោ តំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘អាវុសោ, ឥតោ ឱតរាហី’’តិ. សោ តេន ឱតរន្តោ បរិបតិត្វា កាលមកាសិ…បេ… បរិបតិត្វា ន កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ អនភិរតិយា បីឡិតោ គិជ្ឈកូដំ បព្ពតំ អភិរុហិត្វា បបាតេ បបតន្តោ អញ្ញតរំ វិលីវការំ ឱត្ថរិត្វា មារេសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស. ន ច, ភិក្ខវេ, អត្តានំ បាតេតព្ពំ. យោ បាតេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ គិជ្ឈកូដំ បព្ពតំ អភិរុហិត្វា ទវាយ សិលំ បវិជ្ឈិំសុ. សា អញ្ញតរំ គោបាលកំ ឱត្ថរិត្វា មារេសិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ …បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, បារាជិកស្ស. ន ច, ភិក្ខវេ, ទវាយ សិលា បវិជ្ឈិតព្ពា. យោ បវិជ្ឈេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

១៨៤. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ. តំ ភិក្ខូ សេទេសុំ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, នមរណាធិប្បាយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ. តំ ភិក្ខូ មរណាធិប្បាយា សេទេសុំ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ.…បេ… សោ ភិក្ខុ ន កាលមកាសិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស ភិក្ខុនោ សីសាភិតាបោ ហោតិ. តស្ស ភិក្ខូ នត្ថុំ អទំសុ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, នមរណាធិប្បាយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស ភិក្ខុនោ សីសាភិតាបោ ហោតិ. តស្ស ភិក្ខូ មរណាធិប្បាយា នត្ថុំ អទំសុ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ…បេ… សោ ភិក្ខុ ន កាលមកាសិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ. តំ ភិក្ខូ សម្ពាហេសុំ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, នមរណាធិប្បាយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ. តំ ភិក្ខូ មរណាធិប្បាយា សម្ពាហេសុំ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ…បេ… សោ ភិក្ខុ ន កាលមកាសិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ. តំ ភិក្ខុ ន្ហាបេសុំ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, នមរណាធិប្បាយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ. តំ ភិក្ខូ មរណាធិប្បាយា ន្ហាបេសុំ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ…បេ… សោ ភិក្ខុ ន កាលមកាសិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ. តំ ភិក្ខូ តេលេន អព្ភញ្ជិំសុ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, នមរណាធិប្បាយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ. តំ ភិក្ខូ មរណាធិប្បាយា តេលេន អព្ភញ្ជិំសុ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ…បេ… សោ ភិក្ខុ ន កាលមកាសិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

១៨៥. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ. តំ ភិក្ខូ ឧដ្ឋាបេសុំ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, នមរណាធិប្បាយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ. តំ ភិក្ខូ មរណាធិប្បាយា ឧដ្ឋាបេសុំ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ…បេ… សោ ភិក្ខុ ន កាលមកាសិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ. តំ ភិក្ខូ និបាតេសុំ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, នមរណាធិប្បាយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ. តំ ភិក្ខូ មរណាធិប្បាយា និបាតេសុំ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ…បេ… សោ ភិក្ខុ ន កាលមកាសិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ. តស្ស ភិក្ខូ អន្នំ អទំសុ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, នមរណាធិប្បាយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ. តស្ស ភិក្ខូ មរណាធិប្បាយា អន្នំ អទំសុ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ…បេ… សោ ភិក្ខុ ន កាលមកាសិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ. តស្ស ភិក្ខុ បានំ អទំសុ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, នមរណាធិប្បាយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ. តស្ស ភិក្ខូ មរណាធិប្បាយា បានំ អទំសុ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ…បេ… សោ ភិក្ខុ ន កាលមកាសិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

១៨៦. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ឥត្ថី បវុត្ថបតិកា ជារេន គព្ភិនី ហោតិ. សា កុលូបកំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘ឥង្ឃាយ្យ គព្ភបាតនំ ជានាហី’’តិ. ‘‘សុដ្ឋុ, ភគិនី’’តិ តស្សា គព្ភបាតនំ អទាសិ. ទារកោ កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ បារាជិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស បុរិសស្ស ទ្វេ បជាបតិយោ ហោន្តិ – ឯកា វញ្ឈា, ឯកា វិជាយិនី. វញ្ឈា ឥត្ថី កុលូបកំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘សចេ សា, ភន្តេ, វិជាយិស្សតិ សព្ពស្ស កុដុម្ពស្ស ឥស្សរា ភវិស្សតិ. ឥង្ឃាយ្យ, តស្សា គព្ភបាតនំ ជានាហី’’តិ.‘‘សុដ្ឋុ, ភគិនី’’តិ តស្សា គព្ភបាតនំ អទាសិ. ទារកោ កាលមកាសិ, មាតា ន កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ បារាជិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស បុរិសស្ស ទ្វេ បជាបតិយោ ហោន្តិ – ឯកា វញ្ឈា, ឯកា វិជាយិនី. វញ្ឈា ឥត្ថី កុលូបកំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘សចេ សា, ភន្តេ, វិជាយិស្សតិ សព្ពស្ស កុដុម្ពស្ស ឥស្សរា ភវិស្សតិ. ឥង្ឃាយ្យ, តស្សា គព្ភបាតនំ ជានាហី’’តិ. ‘‘សុដ្ឋុ, ភគិនី’’តិ តស្សា គព្ភបាតនំ អទាសិ. មាតា កាលមកាសិ, ទារកោ ន កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស បុរិសស្ស ទ្វេ បជាបតិយោ ហោន្តិ – ឯកា វញ្ឈា, ឯកា វិជាយិនី. វញ្ឈា ឥត្ថី កុលូបកំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘សចេ សា, ភន្តេ, វិជាយិស្សតិ សព្ពស្ស កុដុម្ពស្ស ឥស្សរា ភវិស្សតិ. ឥង្ឃាយ្យ, តស្សា គព្ភបាតនំ ជានាហី’’តិ. ‘‘សុដ្ឋុ, ភគិនី’’តិ តស្សា គព្ភបាតនំ អទាសិ. ឧភោ កាលមកំសុ…បេ… ឧភោ ន កាលមកំសុ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

១៨៧. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា គព្ភិនី ឥត្ថី កុលូបកំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘ឥង្ឃាយ្យ, គព្ភបាតនំ ជានាហី’’តិ. ‘‘តេន ហិ, ភគិនិ, មទ្ទស្សូ’’តិ. សា មទ្ទាបេត្វា គព្ភំ បាតេសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ បារាជិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា គព្ភិនី ឥត្ថី កុលូបកំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘ឥង្ឃាយ្យ, គព្ភបាតនំ ជានាហី’’តិ. ‘‘តេន ហិ, ភគិនិ, តាបេហី’’តិ. សា តាបេត្វា គព្ភំ បាតេសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ បារាជិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា វញ្ឈា ឥត្ថី កុលូបកំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘ឥង្ឃាយ្យ, ភេសជ្ជំ ជានាហិ យេនាហំ វិជាយេយ្យ’’ន្តិ. ‘‘សុដ្ឋុ, ភគិនី’’តិ តស្សា ភេសជ្ជំ អទាសិ. សា កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា វិជាយិនី ឥត្ថី កុលូបកំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘ឥង្ឃាយ្យ, ភេសជ្ជំ ជានាហិ យេនាហំ ន វិជាយេយ្យ’’ន្តិ. ‘‘សុដ្ឋុ, ភគិនី’’តិ តស្សា ភេសជ្ជំ អទាសិ. សា កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ សត្តរសវគ្គិយំ ភិក្ខុំ អង្គុលិបតោទកេន ហាសេសុំ. សោ ភិក្ខុ ឧត្តន្តោ អនស្សាសកោ កាលមកាសិ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, បារាជិកស្សា’’តិ [បារាជិកស្ស, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្សាតិ (ស្យា.)].

តេន ខោ បន សមយេន សត្តរសវគ្គិយា ភិក្ខូ ឆព្ពគ្គិយំ ភិក្ខុំ កម្មំ ករិស្សាមាតិ ឱត្ថរិត្វា មារេសុំ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, បារាជិកស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភូតវេជ្ជកោ ភិក្ខុ យក្ខំ ជីវិតា វោរោបេសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ វាឡយក្ខវិហារំ បាហេសិ. តំ យក្ខា ជីវិតា វោរោបេសុំ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, នមរណាធិប្បាយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ មរណាធិប្បាយោ អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ វាឡយក្ខវិហារំ បាហេសិ. តំ យក្ខា ជីវិតា វោរោបេសុំ…បេ… តំ យក្ខា ជីវិតា ន វោរោបេសុំ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ វាឡកន្តារំ បាហេសិ. តំ វាឡា ជីវិតា វោរោបេសុំ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, នមរណាធិប្បាយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ មរណាធិប្បាយោ អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ វាឡកន្តារំ បាហេសិ. តំ វាឡា ជីវិតា វោរោបេសុំ…បេ… តំ វាឡា ជីវិតា ន វោរោបេសុំ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ ចោរកន្តារំ បាហេសិ. តំ ចោរា ជីវិតា វោរោបេសុំ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, នមរណាធិប្បាយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ មរណាធិប្បាយោ អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ ចោរកន្តារំ បាហេសិ. តំ ចោរា ជីវិតា វោរោបេសុំ…បេ… តំ ចោរា ជីវិតា ន វោរោបេសុំ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

១៨៨. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ តំ មញ្ញមានោ តំ ជីវិតា វោរោបេសិ…បេ… តំ មញ្ញមានោ អញ្ញំ ជីវិតា វោរោបេសិ…បេ… អញ្ញំ មញ្ញមានោ តំ ជីវិតា វោរោបេសិ…បេ… អញ្ញំ មញ្ញមានោ អញ្ញំ ជីវិតា វោរោបេសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អាបត្តិំ ត្វំ, ភិក្ខុ, អាបន្នោ បារាជិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ អមនុស្សេន គហិតោ ហោតិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ តស្ស ភិក្ខុនោ បហារំ អទាសិ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, នមរណាធិប្បាយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ អមនុស្សេន គហិតោ ហោតិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ មរណាធិប្បាយោ តស្ស ភិក្ខុនោ បហារំ អទាសិ. សោ ភិក្ខុ កាលមកាសិ…បេ… សោ ភិក្ខុ ន កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ កល្យាណកម្មស្ស សគ្គកថំ កថេសិ. សោ អធិមុត្តោ កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, នមរណាធិប្បាយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ មរណាធិប្បាយោ កល្យាណកម្មស្ស សគ្គកថំ កថេសិ. សោ អធិមុត្តោ កាលមកាសិ…បេ… សោ អធិមុត្តោ ន កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ នេរយិកស្ស និរយកថំ កថេសិ. សោ ឧត្តសិត្វា កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, នមរណាធិប្បាយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ មរណាធិប្បាយោ នេរយិកស្ស និរយកថំ កថេសិ. សោ ឧត្តសិត្វា កាលមកាសិ…បេ… សោ ឧត្តសិត្វា ន កាលមកាសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

១៨៩. តេន ខោ បន សមយេន អាឡវកា ភិក្ខូ នវកម្មំ ករោន្តា រុក្ខំ ឆិន្ទន្តិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘អាវុសោ, អត្រដ្ឋិតោ ឆិន្ទាហី’’តិ. តំ តត្រដ្ឋិតំ ឆិន្ទន្តំ រុក្ខោ ឱត្ថរិត្វា មារេសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, នមរណាធិប្បាយស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អាឡវកា ភិក្ខូ នវកម្មំ ករោន្តា រុក្ខំ ឆិន្ទន្តិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ មរណាធិប្បាយោ អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘អាវុសោ, អត្រដ្ឋិតោ ឆិន្ទាហី’’តិ. តំ តត្រដ្ឋិតំ ឆិន្ទន្តំ រុក្ខោ ឱត្ថរិត្វា មារេសិ…បេ… រុក្ខោ ឱត្ថរិត្វា ន មារេសិ. តស្ស កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខុ, បារាជិកស្ស; អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’’តិ.

១៩០. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ទាយំ អាលិម្បេសុំ [អាឡិម្បេសុំ (ស្យា. ក.)]; មនុស្សា ទឌ្ឍា កាលមកំសុ. តេសំ កុក្កុច្ចំ អហោសិ…បេ… ‘‘អនាបត្តិ, ភិក្ខវេ, នមរណាធិប្បាយស្សា’’តិ.