២. អន្ធការវគ្គោ

១. បឋមសិក្ខាបទំ

៨៣៨. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ភទ្ទាយ កាបិលានិយា អន្តេវាសិនិយា ភិក្ខុនិយា ញាតកោ បុរិសោ គាមកា សាវត្ថិំ អគមាសិ កេនចិទេវ ករណីយេន. អថ ខោ សា ភិក្ខុនី តេន បុរិសេន សទ្ធិំ រត្តន្ធការេ អប្បទីបេ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋតិបិ សល្លបតិបិ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនី រត្តន្ធការេ អប្បទីបេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋិស្សតិបិ សល្លបិស្សតិបី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី រត្តន្ធការេ អប្បទីបេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋតិបិ សល្លបតិបីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី រត្តន្ធការេ អប្បទីបេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋិស្សតិបិ សល្លបិស្សតិបិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៣៩. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី រត្តន្ធការេ អប្បទីបេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋេយ្យ វា សល្លបេយ្យ វា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៨៤០. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

រត្តន្ធការេតិ ឱគ្គតេ សូរិយេ. អប្បទីបេតិ អនាលោកេ.

បុរិសោ នាម មនុស្សបុរិសោ ន យក្ខោ ន បេតោ ន តិរច្ឆានគតោ វិញ្ញូ បដិពលោ សន្តិដ្ឋិតុំ សល្លបិតុំ.

សទ្ធិន្តិ ឯកតោ. ឯកេនេកាតិ បុរិសោ ចេវ ហោតិ ភិក្ខុនី ច.

សន្តិដ្ឋេយ្យ វាតិ បុរិសស្ស ហត្ថបាសេ តិដ្ឋតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

សល្លបេយ្យ វាតិ បុរិសស្ស ហត្ថបាសេ ឋិតា សល្លបតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

ហត្ថបាសំ វិជហិត្វា សន្តិដ្ឋតិ វា សល្លបតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. យក្ខេន វា បេតេន វា បណ្ឌកេន វា តិរច្ឆានគតមនុស្សវិគ្គហេន វា សទ្ធិំ សន្តិដ្ឋតិ វា សល្លបតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

៨៤១. អនាបត្តិ យោ កោចិ វិញ្ញូ ទុតិយោ [យា កាចិ វិញ្ញូ ទុតិយា (ស្យា.)] ហោតិ, អរហោបេក្ខា, អញ្ញវិហិតា សន្តិដ្ឋតិ វា សល្លបតិ វា, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

បឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

២. ទុតិយសិក្ខាបទំ

៨៤២. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ភទ្ទាយ កាបិលានិយា អន្តេវាសិនិយា ភិក្ខុនិយា ញាតកោ បុរិសោ គាមកា សាវត្ថិំ អគមាសិ កេនចិទេវ ករណីយេន. អថ ខោ សា ភិក្ខុនី – ‘‘ភគវតា បដិក្ខិត្តំ រត្តន្ធការេ អប្បទីបេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋិតុំ សល្លបិតុ’’ន្តិ តេនេវ បុរិសេន សទ្ធិំ បដិច្ឆន្នេ ឱកាសេ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋតិបិ សល្លបតិបិ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនី បដិច្ឆន្នេ ឱកាសេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋិស្សតិបិ សល្លបិស្សតិបី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី បដិច្ឆន្នេ ឱកាសេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋតិបិ សល្លបតិបីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី បដិច្ឆន្នេ ឱកាសេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋិស្សតិបិ សល្លបិស្សតិបិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៤៣. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី បដិច្ឆន្នេ ឱកាសេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋេយ្យ វា សល្លបេយ្យ វា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៨៤៤. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

បដិច្ឆន្នោ នាម ឱកាសោ កុដ្ដេន វា កវាដេន វា កិលញ្ជេន វា សាណិបាការេន វា រុក្ខេន វា ថម្ភេន វា កោត្ថឡិយា វា យេន កេនចិ បដិច្ឆន្នោ ហោតិ.

សទ្ធិន្តិ ឯកតោ. ឯកេនេកាតិ បុរិសោ ចេវ ហោតិ ភិក្ខុនី ច.

សន្តិដ្ឋេយ្យ វាតិ បុរិសស្ស ហត្ថបាសេ តិដ្ឋតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

សល្លបេយ្យ វាតិ បុរិសស្ស ហត្ថបាសេ ឋិតា សល្លបតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

៨៤៥. អនាបត្តិ យោ កោចិ វិញ្ញូ ទុតិយោ ហោតិ, អរហោបេក្ខា, អញ្ញវិហិតា សន្តិដ្ឋតិ វា សល្លបតិ វា, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

ទុតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៣. តតិយសិក្ខាបទំ

៨៤៦. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ភទ្ទាយ កាបិលានិយា អន្តេវាសិនិយា ភិក្ខុនិយា ញាតកោ បុរិសោ គាមកា សាវត្ថិំ អគមាសិ កេនចិទេវ ករណីយេន. អថ ខោ សា ភិក្ខុនី – ‘‘ភគវតា បដិក្ខិត្តំ បដិច្ឆន្នេ ឱកាសេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋិតុំ សល្លបិតុ’’ន្តិ តេនេវ បុរិសេន សទ្ធិំ អជ្ឈោកាសេ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋតិបិ សល្លបតិបិ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនី អជ្ឈោកាសេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋិស្សតិបិ សល្លបិស្សតិបី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី អជ្ឈោកាសេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋតិបិ សល្លបតិបីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី អជ្ឈោកាសេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋិស្សតិបិ សល្លបិស្សតិបិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៤៧. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អជ្ឈោកាសេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋេយ្យ វា សល្លបេយ្យ វា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៨៤៨. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

អជ្ឈោកាសោ នាម អប្បដិច្ឆន្នោ ហោតិ កុដ្ដេន វា កវាដេន វា កិលញ្ជេន វា សាណិបាការេន វា រុក្ខេន វា ថម្ភេន វា កោត្ថឡិយា វា, យេន កេនចិ អប្បដិច្ឆន្នោ ហោតិ.

បុរិសោ នាម មនុស្សបុរិសោ, ន យក្ខោ ន បេតោ ន តិរច្ឆានគតោ, វិញ្ញូ បដិពលោ សន្តិដ្ឋិតុំ សល្លបិតុំ.

សទ្ធិន្តិ ឯកតោ. ឯកេនេកាតិ បុរិសោ ចេវ ហោតិ ភិក្ខុនី ច.

សន្តិដ្ឋេយ្យ វាតិ បុរិសស្ស ហត្ថបាសេ តិដ្ឋតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

សល្លបេយ្យ វាតិ បុរិសស្ស ហត្ថបាសេ ឋិតា សល្លបតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

ហត្ថបាសំ វិជហិត្វា សន្តិដ្ឋតិ វា សល្លបតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. យក្ខេន វា បេតេន វា បណ្ឌកេន វា តិរច្ឆាគតមនុស្សវិគ្គហេន វា សទ្ធិំ សន្តិដ្ឋតិ វា សល្លបតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

៨៤៩. អនាបត្តិ យោ កោចិ វិញ្ញូ ទុតិយោ ហោតិ, អរហោបេក្ខា, អញ្ញវិហិតា សន្តិដ្ឋតិ វា សល្លបតិ វា, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

តតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៤. ចតុត្ថសិក្ខាបទំ

៨៥០. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី រថិកាយបិ ព្យូហេបិ សិង្ឃាដកេបិ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋតិបិ សល្លបតិបិ និកណ្ណិកម្បិ ជប្បេតិ ទុតិយិកម្បិ ភិក្ខុនិំ ឧយ្យោជេតិ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា រថិកាយបិ ព្យូហេបិ សិង្ឃាដកេបិ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋិស្សតិបិ សល្លបិស្សតិបិ និកណ្ណិកម្បិ ជប្បិស្សតិ ទុតិយិកម្បិ ភិក្ខុនិំ ឧយ្យោជេស្សតី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី រថិកាយបិ ព្យូហេបិ សិង្ឃាដកេបិ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋតិបិ សល្លបតិបិ និកណ្ណិកម្បិ ជប្បេតិ ទុតិយិកម្បិ ភិក្ខុនិំ ឧយ្យោជេតីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី រថិកាយបិ ព្យូហេបិ សិង្ឃាដកេបិ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋិស្សតិបិ សល្លបិស្សតិបិ និកណ្ណិកម្បិ ជប្បិស្សតិ ទុតិយិកម្បិ ភិក្ខុនិំ ឧយ្យោជេស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៥១. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី រថិកាយ វា ព្យូហេ វា សិង្ឃាដកេ វា បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា សន្តិដ្ឋេយ្យ វា សល្លបេយ្យ វា និកណ្ណិកំ វា ជប្បេយ្យ ទុតិយិកំ វា ភិក្ខុនិំ ឧយ្យោជេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៨៥២. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

រថិកា នាម រច្ឆា វុច្ចតិ. ព្យូហំ នាម យេនេវ បវិសន្តិ តេនេវ និក្ខមន្តិ. សិង្ឃាដកោ នាម ចច្ចរំ វុច្ចតិ.

សទ្ធិន្តិ ឯកតោ. ឯកេនេកាតិ បុរិសោ ចេវ ហោតិ ភិក្ខុនី ច.

សន្តិដ្ឋេយ្យ វាតិ បុរិសស្ស ហត្ថបាសេ តិដ្ឋតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

សល្លបេយ្យ វាតិ បុរិសស្ស ហត្ថបាសេ ឋិតា សល្លបតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

និកណ្ណិកំ វា ជប្បេយ្យាតិ បុរិសស្ស ឧបកណ្ណកេ អារោចេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

ទុតិយិកំ វា ភិក្ខុនិំ ឧយ្យោជេយ្យាតិ អនាចារំ អាចរិតុកាមា ទុតិយិកម្បិ ភិក្ខុនិំ ឧយ្យោជេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ទស្សនូបចារំ វា សវនូបចារំ វា វិជហន្តិយា អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. វិជហិតេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

ហត្ថបាសំ វិជហិត្វា សន្តិដ្ឋតិ វា សល្លបតិ វា អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. យក្ខេន វា បេតេន វា បណ្ឌកេន វា តិរច្ឆានគតមនុស្សវិគ្គហេន វា សទ្ធិំ សន្តិដ្ឋតិ វា សល្លបតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

៨៥៣. អនាបត្តិ យោ កោចិ វិញ្ញូ ទុតិយោ ហោតិ, អរហោបេក្ខា, អញ្ញវិហិតា សន្តិដ្ឋតិ វា សល្លបតិ វា, ន អនាចារំ អាចរិតុកាមា, សតិ ករណីយេ ទុតិយិកំ ភិក្ខុនិំ ឧយ្យោជេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

ចតុត្ថសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៥. បញ្ចមសិក្ខាបទំ

៨៥៤. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ភិក្ខុនី អញ្ញតរស្ស កុលស្ស កុលូបិកា ហោតិ និច្ចភត្តិកា. អថ ខោ សា ភិក្ខុនី បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន តំ កុលំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាសនេ និសីទិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា បក្កាមិ. តស្ស កុលស្ស ទាសី ឃរំ សម្មជ្ជន្តី តំ អាសនំ ភាជនន្តរិកាយ បក្ខិបិ. មនុស្សា តំ អាសនំ អបស្សន្តា តំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោចុំ – ‘‘កហំ តំ, អយ្យេ, អាសន’’ន្តិ? ‘‘នាហំ តំ, អាវុសោ, អាសនំ បស្សាមី’’តិ. ‘‘ទេថាយ្យេ, តំ អាសន’’ន្តិ បរិភាសិត្វា និច្ចភត្តំ បច្ឆិន្ទិំសុ. អថ ខោ តេ មនុស្សា ឃរំ សោធេន្តា តំ អាសនំ ភាជនន្តរិកាយ បស្សិត្វា តំ ភិក្ខុនិំ ខមាបេត្វា និច្ចភត្តំ បដ្ឋបេសុំ. អថ ខោ សា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនី បុរេភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា អាសនេ និសីទិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា បក្កមិស្សតី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី បុរេភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា អាសនេ និសីទិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា បក្កមតីតិ [បក្កមីតិ (ក.)]? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ ភិក្ខុនី បុរេភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា អាសនេ និសីទិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា បក្កមិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៥៥. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី បុរេភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា អាសនេ និសីទិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា បក្កមេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៨៥៦. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

បុរេភត្តំ នាម អរុណុគ្គមនំ ឧបាទាយ យាវ មជ្ឈន្ហិកា.

កុលំ នាម ចត្តារិ កុលានិ – ខត្តិយកុលំ, ព្រាហ្មណកុលំ, វេស្សកុលំ, សុទ្ទកុលំ. ឧបសង្កមិត្វាតិ តត្ថ គន្ត្វា.

អាសនំ នាម បល្លង្កស្ស ឱកាសោ វុច្ចតិ. និសីទិត្វាតិ តស្មិំ និសីទិត្វា.

សាមិកេ អនាបុច្ឆា បក្កមេយ្យាតិ យោ តស្មិំ កុលេ មនុស្សោ វិញ្ញូ តំ អនាបុច្ឆា អនោវស្សកំ អតិក្កាមេន្តិយា អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អជ្ឈោកាសេ ឧបចារំ អតិក្កាមេន្តិយា អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

៨៥៧. អនាបុច្ឆិតេ អនាបុច្ឆិតសញ្ញា បក្កមតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អនាបុច្ឆិតេ វេមតិកា បក្កមតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អនាបុច្ឆិតេ អាបុច្ឆិតសញ្ញា បក្កមតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

បល្លង្កស្ស អនោកាសេ អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អាបុច្ឆិតេ អនាបុច្ឆិតសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អាបុច្ឆិតេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អាបុច្ឆិតេ អាបុច្ឆិតសញ្ញា, អនាបត្តិ.

៨៥៨. អនាបត្តិ អាបុច្ឆា គច្ឆតិ, អសំហារិមេ, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

បញ្ចមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៦. ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ

៨៥៩. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី បច្ឆាភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា អាសនេ អភិនិសីទតិបិ អភិនិបជ្ជតិបិ. មនុស្សា ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ ហិរីយមានា អាសនេ នេវ អភិនិសីទន្តិ ន អភិនិបជ្ជន្តិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា បច្ឆាភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា អាសនេ អភិនិសីទិស្សតិបិ អភិនិបជ្ជិស្សតិបី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា បច្ឆាភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា អាសនេ អភិនិសីទិស្សតិបិ អភិនិបជ្ជិស្សតិបី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី បច្ឆាភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា អាសនេ អភិនិសីទតិបិ អភិនិបជ្ជតិបីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី បច្ឆាភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា អាសនេ អភិនិសីទិស្សតិបិ អភិនិបជ្ជិស្សតិបិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៦០. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី បច្ឆាភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា អាសនេ អភិនិសីទេយ្យ វា អភិនិបជ្ជេយ្យ វា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៨៦១. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

បច្ឆាភត្តំ នាម មជ្ឈន្ហិកេ វីតិវត្តេ យាវ អត្ថង្គតេ សូរិយេ.

សាមិកេ អនាបុច្ឆាតិ យោ តស្មិំ កុលេ មនុស្សោ សាមិកោ ទាតុំ, តំ អនាបុច្ឆា.

អាសនំ នាម បល្លង្កស្ស ឱកាសោ វុច្ចតិ.

អភិនិសីទេយ្យាតិ តស្មិំ អភិនិសីទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

អភិនិបជ្ជេយ្យាតិ តស្មិំ អភិនិបជ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

៨៦២. អនាបុច្ឆិតេ អនាបុច្ឆិតសញ្ញា អាសនេ អភិនិសីទតិ វា អភិនិបជ្ជតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អនាបុច្ឆិតេ វេមតិកា អាសនេ អភិនិសីទតិ វា អភិនិបជ្ជតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អនាបុច្ឆិតេ អាបុច្ឆិតសញ្ញា អាសនេ អភិនិសីទតិ វា អភិនិបជ្ជតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

៨៦៣. អនាបត្តិ អាបុច្ឆា អាសនេ អភិនិសីទតិ វា អភិនិបជ្ជតិ វា, ធុវបញ្ញត្តេ, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៧. សត្តមសិក្ខាបទំ

៨៦៤. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ កោសលេសុ ជនបទេ សាវត្ថិំ គច្ឆន្តិយោ សាយំ អញ្ញតរំ គាមំ ឧបគន្ត្វា អញ្ញតរំ ព្រាហ្មណកុលំ ឧបសង្កមិត្វា ឱកាសំ យាចិំសុ. អថ ខោ សា ព្រាហ្មណី តា ភិក្ខុនិយោ ឯតទវោច – ‘‘អាគមេថ, អយ្យេ, យាវ ព្រាហ្មណោ អាគច្ឆតី’’តិ. ភិក្ខុនិយោ – ‘‘យាវ ព្រាហ្មណោ អាគច្ឆតី’’តិ សេយ្យំ សន្ថរិត្វា ឯកច្ចា និសីទិំសុ ឯកច្ចា និបជ្ជិំសុ. អថ ខោ សោ ព្រាហ្មណោ រត្តិំ អាគន្ត្វា តំ ព្រាហ្មណិំ ឯតទវោច – ‘‘កា ឥមា’’តិ? ‘‘ភិក្ខុនិយោ, អយ្យា’’តិ. ‘‘និក្កឌ្ឍថ ឥមា មុណ្ឌា ពន្ធកិនិយោ’’តិ, ឃរតោ និក្កឌ្ឍាបេសិ. អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ សាវត្ថិំ គន្ត្វា ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ វិកាលេ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា សេយ្យំ សន្ថរិត្វា អភិនិសីទិស្សន្តិបិ អភិនិបជ្ជិស្សន្តិបី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ វិកាលេ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា សេយ្យំ សន្ថរិត្វា អភិនិសីទន្តិបិ អភិនិបជ្ជន្តិបីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ វិកាលេ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា សេយ្យំ សន្ថរិត្វា អភិនិសីទិស្សន្តិបិ អភិនិបជ្ជិស្សន្តិបិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៦៥. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី វិកាលេ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា សេយ្យំ សន្ថរិត្វា វា សន្ថរាបេត្វា វា អភិនិសីទេយ្យ វា អភិនិបជ្ជេយ្យ វា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៨៦៦. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

វិកាលោ នាម អត្ថង្គតេ សូរិយេ យាវ អរុណុគ្គមនា.

កុលំ នាម ចត្តារិ កុលានិ – ខត្តិយកុលំ, ព្រាហ្មណកុលំ, វេស្សកុលំ សុទ្ទកុលំ. ឧបសង្កមិត្វាតិ តត្ថ គន្ត្វា.

សាមិកេ អនាបុច្ឆាតិ យោ តស្មិំ កុលេ មនុស្សោ សាមិកោ ទាតុំ, តំ អនាបុច្ឆា.

សេយ្យំ នាម អន្តមសោ បណ្ណសន្ថារោបិ. សន្ថរិត្វាតិ សយំ សន្ថរិត្វា. សន្ថរាបេត្វាតិ អញ្ញំ សន្ថរាបេត្វា. អភិនិសីទេយ្យាតិ តស្មិំ អភិនិសីទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អភិនិបជ្ជេយ្យាតិ តស្មិំ អភិនិបជ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

៨៦៧. អនាបុច្ឆិតេ អនាបុច្ឆិតសញ្ញា សេយ្យំ សន្ថរិត្វា វា សន្ថរាបេត្វា វា អភិនិសីទតិ វា អភិនិបជ្ជតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អនាបុច្ឆិតេ វេមតិកា សេយ្យំ សន្ថរិត្វា វា សន្ថរាបេត្វា វា អភិនិសីទតិ វា អភិនិបជ្ជតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អនាបុច្ឆិតេ អាបុច្ឆិតសញ្ញា សេយ្យំ សន្ថរិត្វា វា សន្ថរាបេត្វា វា អភិនិសីទតិ វា អភិនិបជ្ជតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

អាបុច្ឆិតេ អនាបុច្ឆិតសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អាបុច្ឆិតេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អាបុច្ឆិតេ អាបុច្ឆិតសញ្ញា, អនាបត្តិ.

៨៦៨. អនាបត្តិ អាបុច្ឆា សេយ្យំ សន្ថរិត្វា វា សន្ថរាបេត្វា វា អភិនិសីទតិ វា អភិនិបជ្ជតិ វា, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

សត្តមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៨. អដ្ឋមសិក្ខាបទំ

៨៦៩. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ភទ្ទាយ កាបិលានិយា អន្តេវាសិនី ភិក្ខុនី ភទ្ទំ កាបិលានិំ សក្កច្ចំ ឧបដ្ឋេតិ. ភទ្ទា កាបិលានី ភិក្ខុនិយោ ឯតទវោច – ‘‘អយំ មំ, អយ្យេ, ភិក្ខុនី សក្កចំ ឧបដ្ឋេតិ, ឥមិស្សាហំ ចីវរំ ទស្សាមី’’តិ. អថ ខោ សា ភិក្ខុនី ទុគ្គហិតេន ទូបធារិតេន បរំ ឧជ្ឈាបេសិ – ‘‘អហំ កិរាយ្យេ, អយ្យំ ន សក្កច្ចំ ឧបដ្ឋេមិ, ន កិរ មេ អយ្យា ចីវរំ ទស្សតី’’តិ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនី ទុគ្គហិតេន ទូបធារិតេន បរំ ឧជ្ឈាបេស្សតី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី ទុគ្គហិតេន ទូបធារិតេន បរំ ឧជ្ឈាបេតីតិ [ឧជ្ឈាបេសីតិ (ក.)]? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី ទុគ្គហិតេន ទូបធារិតេន បរំ ឧជ្ឈាបេស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៧០. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ទុគ្គហិតេន ទូបធារិតេន បរំ ឧជ្ឈាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៨៧១. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

ទុគ្គហិតេនាតិ អញ្ញថា គហិតេន [ឧគ្គហិតេន (ក.)].

ទូបធារិតេនាតិ អញ្ញថា ឧបធារិតេន.

បរន្តិ ឧបសម្បន្នំ ឧជ្ឈាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

៨៧២. ឧបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា ឧជ្ឈាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ឧបសម្បន្នាយ វេមតិកា ឧជ្ឈាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ឧបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញា ឧជ្ឈាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

អនុបសម្បន្នំ ឧជ្ឈាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នាយ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

៨៧៣. អនាបត្តិ ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

អដ្ឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៩. នវមសិក្ខាបទំ

៨៧៤. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ អត្តនោ ភណ្ឌកំ អបស្សន្តិយោ ចណ្ឌកាឡិំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោចុំ – ‘‘អបាយ្យេ, អម្ហាកំ, ភណ្ឌកំ បស្សេយ្យាសី’’តិ? ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘អហមេវ នូន ចោរី, អហមេវ នូន អលជ្ជិនី, យា អយ្យាយោ អត្តនោ ភណ្ឌកំ អបស្សន្តិយោ តា មំ ឯវមាហំសុ – ‘អបាយ្យេ, អម្ហាកំ ភណ្ឌកំ បស្សេយ្យាសី’តិ? សចាហំ, អយ្យេ, តុម្ហាកំ ភណ្ឌកំ គណ្ហាមិ, អស្សមណី ហោមិ, ព្រហ្មចរិយា ចវាមិ, និរយំ ឧបបជ្ជាមិ; យា បន មំ អភូតេន ឯវមាហ សាបិ អស្សមណី ហោតុ, ព្រហ្មចរិយា ចវតុ, និរយំ ឧបបជ្ជតូ’’តិ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ចណ្ឌកាឡី អត្តានម្បិ បរម្បិ និរយេនបិ ព្រហ្មចរិយេនបិ អភិសបិស្សតី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី អត្តានម្បិ បរម្បិ និរយេនបិ ព្រហ្មចរិយេនបិ អភិសបតីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី អត្តានម្បិ បរម្បិ និរយេនបិ ព្រហ្មចរិយេនបិ អភិសបិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៧៥. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អត្តានំ វា បរំ វា និរយេន វា ព្រហ្មចរិយេន វា អភិសបេយ្យ, បាចិត្តិយ្យ’’ន្តិ.

៨៧៦. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

អត្តានន្តិ បច្ចត្តំ. បរន្តិ ឧបសម្បន្នំ. និរយេន វា ព្រហ្មចរិយេន វា អភិសបតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

៨៧៧. ឧបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា និរយេន វា ព្រហ្មចរិយេន វា អភិសបតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ឧបសម្បន្នាយ វេមតិកា និរយេន វា ព្រហ្មចរិយេន វា អភិសបតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ឧបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញា និរយេន វា ព្រហ្មចរិយេន វា អភិសបតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

តិរច្ឆានយោនិយា វា បេត្តិវិសយេន វា មនុស្សទោភគ្គេន វា អភិសបតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នំ អភិសបតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នាយ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

៨៧៨. អនាបត្តិ អត្ថបុរេក្ខារាយ, ធម្មបុរេក្ខារាយ, អនុសាសនិបុរេក្ខារាយ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

នវមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

១០. ទសមសិក្ខាបទំ

៨៧៩. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ ភណ្ឌិត្វា អត្តានំ វធិត្វា វធិត្វា រោទតិ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ចណ្ឌកាឡី អត្តានំ វធិត្វា វធិត្វា រោទិស្សតី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី អត្តានំ វធិត្វា វធិត្វា រោទតីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ចណ្ឌកាឡី ភិក្ខុនី អត្តានំ វធិត្វា វធិត្វា រោទិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៨០. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អត្តានំ វធិត្វា វធិត្វា រោទេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៨៨១. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

អត្តានន្តិ បច្ចត្តំ. វធិត្វា វធិត្វា រោទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. វធតិ ន រោទតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. រោទតិ ន វធតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

៨៨២. អនាបត្តិ ញាតិព្យសនេន វា ភោគព្យសនេន វា រោគព្យសនេន វា ផុដ្ឋា រោទតិ ន វធតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

ទសមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

អន្ធការវគ្គោ ទុតិយោ.