៣. នគ្គវគ្គោ

១. បឋមសិក្ខាបទំ

៨៨៣. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា [មហាវ. ៣៥០] ភិក្ខុនិយោ អចិរវតិយា នទិយា វេសិយាហិ សទ្ធិំ នគ្គា ឯកតិត្ថេ នហាយន្តិ. វេសិយា តា ភិក្ខុនិយោ ឧប្បណ្ឌេសុំ – ‘‘កិំ នុ ខោ នាម តុម្ហាកំ, អយ្យេ, ទហរានំ [ទហរានំ ទហរានំ (សី.)] ព្រហ្មចរិយំ ចិណ្ណេន, ននុ នាម កាមា បរិភុញ្ជិតព្ពា! យទា ជិណ្ណា ភវិស្សថ តទា ព្រហ្មចរិយំ ចរិស្សថ. ឯវំ តុម្ហាកំ ឧភោ អត្ថា បរិគ្គហិតា ភវិស្សន្តី’’តិ. ភិក្ខុនិយោ វេសិយាហិ ឧប្បណ្ឌិយមានា មង្កូ អហេសុំ. អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ ឧបស្សយំ គន្ត្វា ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘តេន ហិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនីនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញបេស្សាមិ ទស អត្ថវសេ បដិច្ច – សង្ឃសុដ្ឋុតាយ…បេ… វិនយានុគ្គហាយ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៨៤. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី នគ្គា នហាយេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៨៨៥. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

នគ្គា នហាយេយ្យាតិ អនិវត្ថា វា អបារុតា វា នហាយតិ, បយោគេ ទុក្កដំ. នហានបរិយោសានេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

៨៨៦. អនាបត្តិ អច្ឆិន្នចីវរិកាយ វា នដ្ឋចីវរិកាយ វា, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

បឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

២. ទុតិយសិក្ខាបទំ

៨៨៧. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ភគវតា ភិក្ខុនីនំ [មហាវ. ៣៥១] ឧទកសាដិកា អនុញ្ញាតា ហោតិ. ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ – ‘‘ភគវតា ឧទកសាដិកា អនុញ្ញាតា’’តិ អប្បមាណិកាយោ ឧទកសាដិកាយោ ធារេសុំ [ធារេន្តិ (បាចិ. ៥៣១-៥៤៥)]. បុរតោបិ បច្ឆតោបិ អាកឌ្ឍន្តា អាហិណ្ឌន្តិ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អប្បមាណិកាយោ ឧទកសាដិកាយោ ធារេស្សន្តី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អប្បមាណិកាយោ ឧទកសាដិកាយោ ធារេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អប្បមាណិកាយោ ឧទកសាដិកាយោ ធារេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៨៨. ‘‘ឧទកសាដិកំ បន ភិក្ខុនិយា ការយមានាយ បមាណិកា ការេតព្ពា. តត្រិទំ បមាណំ – ទីឃសោ ចតស្សោ វិទត្ថិយោ, សុគតវិទត្ថិយា; តិរិយំ ទ្វេ វិទត្ថិយោ. តំ អតិក្កាមេន្តិយា ឆេទនកំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៨៨៩. ឧទកសាដិកា នាម យាយ និវត្ថា [និវត្ថាយ (ស្យា.)] នហាយតិ.

ការយមានាយាតិ ករោន្តិយា វា ការាបេន្តិយា វា.

បមាណិកា ការេតព្ពា. តត្រិទំ បមាណំ – ទីឃសោ ចតស្សោ វិទត្ថិយោ, សុគតវិទត្ថិយា; តិរិយំ ទ្វេ វិទត្ថិយោ. តំ អតិក្កាមេត្វា ករោតិ វា ការាបេតិ វា, បយោគេ ទុក្កដំ. បដិលាភេន ឆិន្ទិត្វា បាចិត្តិយំ ទេសេតព្ពំ.

៨៩០. អត្តនា វិប្បកតំ អត្តនា បរិយោសាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អត្តនា វិប្បកតំ បរេហិ បរិយោសាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. បរេហិ វិប្បកតំ អត្តនា បរិយោសាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. បរេហិ វិប្បកតំ បរេហិ បរិយោសាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

អញ្ញស្សត្ថាយ ករោតិ វា ការាបេតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អញ្ញេន កតំ បដិលភិត្វា បរិភុញ្ជតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

៨៩១. អនាបត្តិ បមាណិកំ ករោតិ, ឩនកំ ករោតិ, អញ្ញេន កតំ បមាណាតិក្កន្តំ បដិលភិត្វា ឆិន្ទិត្វា បរិភុញ្ជតិ, វិតានំ វា ភូមត្ថរណំ វា សាណិបាការំ វា ភិសិំ វា ពិព្ពោហនំ វា ករោតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

ទុតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៣. តតិយសិក្ខាបទំ

៨៩២. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរិស្សា ភិក្ខុនិយា មហគ្ឃេ ចីវរទុស្សេ ចីវរំ ទុក្កដំ ហោតិ ទុស្សិព្ពិតំ. ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី តំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោច – ‘‘សុន្ទរំ ខោ ឥទំ តេ, អយ្យេ, ចីវរទុស្សំ; ចីវរញ្ច ខោ ទុក្កដំ ទុស្សិព្ពិត’’ន្តិ. ‘‘វិសិព្ពេមិ, អយ្យេ, សិព្ពិស្សសី’’តិ? ‘‘អាមាយ្យេ, សិព្ពិស្សាមី’’តិ. អថ ខោ សា ភិក្ខុនី តំ ចីវរំ វិសិព្ពេត្វា ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា អទាសិ. ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី – ‘‘សិព្ពិស្សាមិ សិព្ពិស្សាមី’’តិ នេវ សិព្ពតិ ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោតិ. អថ ខោ សា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនិយា ចីវរំ វិសិព្ពាបេត្វា នេវ សិព្ពិស្សតិ ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករិស្សតី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា ចីវរំ វិសិព្ពាបេត្វា នេវ សិព្ពតិ ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោតីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា ចីវរំ វិសិព្ពាបេត្វា នេវ សិព្ពិស្សតិ ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៩៣. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា ចីវរំ វិសិព្ពេត្វា វា វិសិព្ពាបេត្វា វា សា បច្ឆា អនន្តរាយិកិនី នេវ សិព្ពេយ្យ ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករេយ្យ, អញ្ញត្រ ចតូហបញ្ចាហា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៨៩៤. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

ភិក្ខុនិយាតិ អញ្ញាយ ភិក្ខុនិយា.

ចីវរំ នាម ឆន្នំ ចីវរានំ អញ្ញតរំ ចីវរំ.

វិសិព្ពេត្វាតិ សយំ វិសិព្ពេត្វា. វិសិព្ពាបេត្វាតិ អញ្ញំ វិសិព្ពាបេត្វា.

សា បច្ឆា អនន្តរាយិកិនីតិ អសតិ អន្តរាយេ.

នេវ សិព្ពេយ្យាតិ ន សយំ សិព្ពេយ្យ. ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករេយ្យាតិ ន អញ្ញំ អាណាបេយ្យ.

អញ្ញត្រ ចតូហបញ្ចាហាតិ ឋបេត្វា ចតូហបញ្ចាហំ. ‘‘នេវ សិព្ពិស្សាមិ ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករិស្សាមី’’តិ ធុរំ និក្ខិត្តមត្តេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

៨៩៥. ឧបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា ចីវរំ វិសិព្ពេត្វា វា វិសិព្ពាបេត្វា វា សា បច្ឆា អនន្តរាយិកិនី នេវ សិព្ពតិ ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោតិ, អញ្ញត្រ ចតូហបញ្ចាហា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ឧបសម្បន្នាយ វេមតិកា ចីវរំ វិសិព្ពេត្វា វា វិសិព្ពាបេត្វា វា សា បច្ឆា អនន្តរាយិកិនី នេវ សិព្ពតិ ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោតិ, អញ្ញត្រ ចតូហបញ្ចាហា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ឧបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញា ចីវរំ វិសិព្ពេត្វា វា វិសិព្ពាបេត្វា វា សា បច្ឆា អនន្តរាយិកិនី នេវ សិព្ពតិ ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោតិ, អញ្ញត្រ ចតូហបញ្ចាហា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

អញ្ញំ បរិក្ខារំ វិសិព្ពេត្វា វា វិសិព្ពាបេត្វា វា សា បច្ឆា អនន្តរាយិកិនី នេវ សិព្ពតិ ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោតិ, អញ្ញត្រ ចតូហបញ្ចាហា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នាយ ចីវរំ វា អញ្ញំ វា បរិក្ខារំ វិសិព្ពេត្វា វា វិសិព្ពាបេត្វា វា សា បច្ឆា អនន្តរាយិកិនី នេវ សិព្ពតិ ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករោតិ, អញ្ញត្រ ចតូហបញ្ចាហា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នាយ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

៨៩៦. អនាបត្តិ សតិ អន្តរាយេ, បរិយេសិត្វា ន លភតិ, ករោន្តី ចតូហបញ្ចាហំ អតិក្កាមេតិ, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

តតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៤. ចតុត្ថសិក្ខាបទំ

៨៩៧. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុនីនំ ហត្ថេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា សន្តរុត្តរេន ជនបទចារិកំ បក្កមន្តិ. តានិ ចីវរានិ ចិរំ និក្ខិត្តានិ កណ្ណកិតានិ ហោន្តិ. តានិ ភិក្ខុនិយោ ឱតាបេន្តិ. ភិក្ខុនិយោ តា ភិក្ខុនិយោ ឯតទវោចុំ – ‘‘កស្សិមានិ, អយ្យេ, ចីវរានិ កណ្ណកិតានី’’តិ? អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុនីនំ ហត្ថេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា សន្តរុត្តរេន ជនបទចារិកំ បក្កមិស្សន្តី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុនីនំ ហត្ថេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា សន្តរុត្តរេន ជនបទចារិកំ បក្កមន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុនីនំ ហត្ថេ ចីវរំ និក្ខិបិត្វា សន្តរុត្តរេន ជនបទចារិកំ បក្កមិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៨៩៨. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី បញ្ចាហិកំ សង្ឃាដិចារំ [សង្ឃាដិវារំ (ស្យា.)] អតិក្កាមេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៨៩៩. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

បញ្ចាហិកំ សង្ឃាដិចារំ អតិក្កាមេយ្យាតិ បញ្ចមំ ទិវសំ បញ្ច ចីវរានិ នេវ និវាសេតិ ន បារុបតិ ន ឱតាបេតិ, បញ្ចមំ ទិវសំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

៩០០. បញ្ចាហាតិក្កន្តេ អតិក្កន្តសញ្ញា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. បញ្ចាហាតិក្កន្តេ វេមតិកា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. បញ្ចាហាតិក្កន្តេ អនតិក្កន្តសញ្ញា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

បញ្ចាហានតិក្កន្តេ អតិក្កន្តសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. បញ្ចាហានតិក្កន្តេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. បញ្ចាហានតិក្កន្តេ អនតិក្កន្តសញ្ញា, អនាបត្តិ.

៩០១. អនាបត្តិ បញ្ចមំ ទិវសំ បញ្ច ចីវរានិ និវាសេតិ វា បារុបតិ វា ឱតាបេតិ វា, គិលានាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

ចតុត្ថសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៥. បញ្ចមសិក្ខាបទំ

៩០២. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ភិក្ខុនី បិណ្ឌាយ ចរិត្វា អល្លចីវរំ បត្ថរិត្វា វិហារំ បាវិសិ. អញ្ញតរា ភិក្ខុនី តំ ចីវរំ បារុបិត្វា គាមំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ. សា និក្ខមិត្វា ភិក្ខុនិយោ បុច្ឆិ – ‘‘អបាយ្យេ, មយ្ហំ ចីវរំ បស្សេយ្យាថា’’តិ? ភិក្ខុនិយោ តស្សា ភិក្ខុនិយា ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ សា ភិក្ខុនី ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនី មយ្ហំ ចីវរំ អនាបុច្ឆា បារុបិស្សតី’’តិ! អថ ខោ សា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា ចីវរំ អនាបុច្ឆា បារុបិស្សតី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា ចីវរំ អនាបុច្ឆា បារុបតីតិ [បារុបីតិ (ក.)]? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី ភិក្ខុនិយា ចីវរំ អនាបុច្ឆា បារុបិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩០៣. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ចីវរសង្កមនីយំ ធារេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៩០៤. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

ចីវរសង្កមនីយំ នាម ឧបសម្បន្នាយ បញ្ចន្នំ ចីវរានំ អញ្ញតរំ ចីវរំ តស្សា វា អទិន្នំ តំ វា អនាបុច្ឆា និវាសេតិ វា បារុបតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

៩០៥. ឧបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា ចីវរសង្កមនីយំ ធារេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ឧបសម្បន្នាយ វេមតិកា ចីវរសង្កមនីយំ ធារេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ឧបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញា ចីវរសង្កមនីយំ ធារេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

អនុបសម្បន្នាយ ចីវរសង្កមនីយំ ធារេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នាយ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

៩០៦. អនាបត្តិ សា វា ទេតិ, តំ វា អាបុច្ឆា និវាសេតិ វា បារុបតិ វា, អច្ឆិន្នចីវរិកាយ, នដ្ឋចីវរិកាយ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

បញ្ចមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៦. ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ

៩០៧. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា ឧបដ្ឋាកកុលំ ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោច – ‘‘ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស, អយ្យេ, ចីវរំ ទស្សាមា’’តិ. ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី – ‘‘តុម្ហេ ពហុកិច្ចា ពហុករណីយា’’តិ អន្តរាយំ អកាសិ. តេន ខោ បន សមយេន តស្ស កុលស្ស ឃរំ ឌយ្ហតិ. តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា អម្ហាកំ ទេយ្យធម្មំ អន្តរាយំ ករិស្សតិ! ឧភយេនាម្ហ បរិពាហិរា [បរិហីនា (សី.)], ភោគេហិ ច បុញ្ញេន ចា’’តិ. អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា គណស្ស ចីវរលាភំ អន្តរាយំ ករិស្សតី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី គណស្ស ចីវរលាភំ អន្តរាយំ អកាសីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី គណស្ស ចីវរលាភំ អន្តរាយំ ករិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩០៨. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី គណស្ស ចីវរលាភំ អន្តរាយំ ករេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៩០៩. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

គណោ នាម ភិក្ខុនិសង្ឃោ វុច្ចតិ.

ចីវរំ នាម ឆន្នំ ចីវរានំ អញ្ញតរំ ចីវរំ វិកប្បនុបគំ បច្ឆិមំ.

អន្តរាយំ ករេយ្យាតិ ‘‘កថំ ឥមេ ចីវរំ ន [ឥមំ ចីវរំ (ក.)] ទទេយ្យុ’’ន្តិ អន្តរាយំ ករោតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អញ្ញំ បរិក្ខារំ អន្តរាយំ ករោតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សម្ពហុលានំ ភិក្ខុនីនំ វា ឯកភិក្ខុនិយា វា អនុបសម្បន្នាយ វា ចីវរំ វា អញ្ញំ វា បរិក្ខារំ អន្តរាយំ ករោតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

៩១០. អនាបត្តិ អានិសំសំ ទស្សេត្វា និវារេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៧. សត្តមសិក្ខាបទំ

៩១១. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស អកាលចីវរំ ឧប្បន្នំ ហោតិ. អថ ខោ ភិក្ខុនិសង្ឃោ តំ ចីវរំ ភាជេតុកាមោ សន្និបតិ. តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា អន្តេវាសិនិយោ ភិក្ខុនិយោ បក្កន្តា ហោន្តិ. ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី តា ភិក្ខុនិយោ ឯតទវោច – ‘‘អយ្យេ, ភិក្ខុនិយោ បក្កន្តា, ន តាវ ចីវរំ ភាជីយិស្សតី’’តិ. ចីវរវិភង្គំ បដិពាហិ. ភិក្ខុនិយោ ន តាវ ចីវរំ ភាជីយិស្សតីតិ បក្កមិំសុ [វិបក្កមិំសុ (ស្យា.)]. ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អន្តេវាសិនីសុ ភិក្ខុនីសុ អាគតាសុ តំ ចីវរំ ភាជាបេសិ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា ធម្មិកំ ចីវរវិភង្គំ បដិពាហិស្សតី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ធម្មិកំ ចីវរវិភង្គំ បដិពាហតីតិ [បដិពាហីតិ (ក.)]? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ធម្មិកំ ចីវរវិភង្គំ បដិពាហិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩១២. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ធម្មិកំ ចីវរវិភង្គំ បដិពាហេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៩១៣. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

ធម្មិកោនាម ចីវរវិភង្គោ សមគ្គោ ភិក្ខុនិសង្ឃោ សន្និបតិត្វា ភាជេតិ.

បដិពាហេយ្យាតិ កថំ ឥមំ ចីវរំ ន ភាជេយ្យាតិ [ចីវរំ ភាជេយ្យាតិ (ក.)] បដិពាហតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

៩១៤. ធម្មិកេ ធម្មិកសញ្ញា បដិពាហតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ធម្មិកេ វេមតិកា បដិពាហតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ធម្មិកេ អធម្មិកសញ្ញា បដិពាហតិ, អនាបត្តិ. អធម្មិកេ ធម្មិកសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អធម្មិកេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អធម្មិកេ អធម្មិកសញ្ញា, អនាបត្តិ.

៩១៥. អនាបត្តិ អានិសំសំ ទស្សេត្វា បដិពាហតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

សត្តមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៨. អដ្ឋមសិក្ខាបទំ

៩១៦. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី នដានម្បិ នដកានម្បិ លង្ឃកានម្បិ សោកជ្ឈាយិកានម្បិ [សោកសាយិកានម្បិ (សី.)] កុម្ភថូណិកានម្បិ [កុម្ភថុណិកានម្បិ (ក.)] សមណចីវរំ ទេតិ – ‘‘មយ្ហំ បរិសតិ [បរិសតិំ (សី.)] វណ្ណំ ភាសថា’’តិ. នដាបិ នដកាបិ លង្ឃកាបិ សោកជ្ឈាយិកាបិ កុម្ភថូណិកាបិ ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា បរិសតិ វណ្ណំ ភាសន្តិ – ‘‘អយ្យា ថុល្លនន្ទា ពហុស្សុតា ភាណិកា វិសារទា បដ្ដា ធម្មិំ កថំ កាតុំ; ទេថ អយ្យាយ, ករោថ អយ្យាយា’’តិ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា, តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា អគារិកស្ស សមណចីវរំ ទស្សតី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អគារិកស្ស សមណចីវរំ ទេតីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អគារិកស្ស សមណចីវរំ ទស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩១៧. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អគារិកស្ស វា បរិព្ពាជកស្ស វា បរិព្ពាជិកាយ វា សមណចីវរំ ទទេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៩១៨. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

អគារិកោ នាម យោ កោចិ អគារំ អជ្ឈាវសតិ.

បរិព្ពាជកោ នាម ភិក្ខុញ្ច សាមណេរញ្ច ឋបេត្វា យោ កោចិ បរិព្ពាជកសមាបន្នោ.

បរិព្ពាជិកា នាម ភិក្ខុនិញ្ច សិក្ខមានញ្ច សាមណេរិញ្ច ឋបេត្វា យា កាចិ បរិព្ពាជិកសមាបន្នា.

សមណចីវរំ នាម កប្បកតំ វុច្ចតិ. ទេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

៩១៩. អនាបត្តិ មាតាបិតូនំ ទេតិ, តាវកាលិកំ ទេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

អដ្ឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៩. នវមសិក្ខាបទំ

៩២០. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា ឧបដ្ឋាកកុលំ ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោច – ‘‘សចេ មយំ, អយ្យេ, សក្កោម, ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស ចីវរំ ទស្សាមា’’តិ. តេន ខោ បន សមយេន វស្សំវុដ្ឋា ភិក្ខុនិយោ ចីវរំ ភាជេតុកាមា សន្និបតិំសុ. ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី តា ភិក្ខុនិយោ ឯតទវោច – ‘‘អាគមេថ, អយ្យេ, អត្ថិ ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស ចីវរបច្ចាសា’’តិ. ភិក្ខុនិយោ ថុល្លនន្ទំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោចុំ – ‘‘គច្ឆាយ្យេ, តំ ចីវរំ ជានាហី’’តិ. ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី យេន តំ កុលំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តេ មនុស្សេ ឯតទវោច – ‘‘ទេថាវុសោ, ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស ចីវរ’’ន្តិ. ‘‘ន មយំ, អយ្យេ, សក្កោម ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស ចីវរំ ទាតុ’’ន្តិ. ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា ទុព្ពលចីវរបច្ចាសាយ ចីវរកាលសមយំ អតិក្កាមេស្សតី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ទុព្ពលចីវរបច្ចាសាយ ចីវរកាលសមយំ អតិក្កាមេតីតិ [អតិក្កាមេសីតិ (ក.)]? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ទុព្ពលចីវរបច្ចាសាយ ចីវរកាលសមយំ អតិក្កាមេស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩២១. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ទុព្ពលចីវរបច្ចាសាយ ចីវរកាលសមយំ អតិក្កាមេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៩២២. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

ទុព្ពលចីវរបច្ចាសា នាម ‘‘សចេ មយំ សក្កោម, ទស្សាម ករិស្សាមា’’តិ វាចា ភិន្នា ហោតិ.

ចីវរកាលសមយោ នាម អនត្ថតេ កថិនេ វស្សានស្ស បច្ឆិមោ មាសោ, អត្ថតេ កថិនេ បញ្ច មាសា.

ចីវរកាលសមយំ អតិក្កាមេយ្យាតិ អនត្ថតេ កថិនេ វស្សានស្ស បច្ឆិមំ ទិវសំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អត្ថតេ កថិនេ កថិនុទ្ធារទិវសំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

៩២៣. ទុព្ពលចីវរេ ទុព្ពលចីវរសញ្ញា ចីវរកាលសមយំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ទុព្ពលចីវរេ វេមតិកា ចីវរកាលសមយំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ទុព្ពលចីវរេ អទុព្ពលចីវរសញ្ញា ចីវរកាលសមយំ អតិក្កាមេតិ, អនាបត្តិ.

អទុព្ពលចីវរេ ទុព្ពលចីវរសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អទុព្ពលចីវរេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អទុព្ពលចីវរេ អទុព្ពលចីវរសញ្ញា, អនាបត្តិ.

៩២៤. អនាបត្តិ អានិសំសំ ទស្សេត្វា និវារេតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

នវមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

១០. ទសមសិក្ខាបទំ

៩២៥. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរេន ឧបាសកេន សង្ឃំ ឧទ្ទិស្ស វិហារោ ការាបិតោ ហោតិ. សោ តស្ស វិហារស្ស មហេ ឧភតោសង្ឃស្ស អកាលចីវរំ ទាតុកាមោ ហោតិ. តេន ខោ បន សមយេន ឧភតោសង្ឃស្ស កថិនំ អត្ថតំ ហោតិ. អថ ខោ សោ ឧបាសកោ សង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា កថិនុទ្ធារំ យាចិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កថិនំ ឧទ្ធរិតុំ. ឯវញ្ច បន ភិក្ខវេ កថិនំ ឧទ្ធរិតព្ពំ. ព្យត្តេន ភិក្ខុនា បដិពលេន សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

៩២៦. ‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ កថិនំ ឧទ្ធរេយ្យ. ឯសា ញត្តិ.

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. សង្ឃោ កថិនំ ឧទ្ធរតិ. យស្សាយស្មតោ ខមតិ កថិនស្ស ឧទ្ធារោ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘ឧព្ភតំ សង្ឃេន កថិនំ, ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ.

៩២៧. អថ ខោ សោ ឧបាសកោ ភិក្ខុនិសង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា កថិនុទ្ធារំ យាចិ. ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី – ‘‘ចីវរំ អម្ហាកំ ភវិស្សតី’’តិ កថិនុទ្ធារំ បដិពាហិ. អថ ខោ សោ ឧបាសកោ ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ អម្ហាកំ កថិនុទ្ធារំ ន ទស្សន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តស្ស ឧបាសកស្ស ឧជ្ឈាយន្តស្ស ខិយ្យន្តស្ស វិបាចេន្តស្ស. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា ធម្មិកំ កថិនុទ្ធារំ បដិពាហិស្សតី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ធម្មិកំ កថិនុទ្ធារំ បដិពាហតីតិ [បដិពាហីតិ (ក.)]? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ធម្មិកំ កថិនុទ្ធារំ បដិពាហិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៩២៨. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ធម្មិកំ កថិនុទ្ធារំ បដិពាហេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៩២៩. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

ធម្មិកោ នាម កថិនុទ្ធារោ សមគ្គោ ភិក្ខុនិសង្ឃោ សន្និបតិត្វា ឧទ្ធរតិ.

បដិពាហេយ្យាតិ ‘‘កថំ ឥទំ កថិនំ ន ឧទ្ធរេយ្យា’’តិ [កថិនំ ឧទ្ធរេយ្យាតិ (ក.)] បដិពាហតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

៩៣០. ធម្មិកេ ធម្មិកសញ្ញា បដិពាហតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ធម្មិកេ វេមតិកា បដិពាហតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ធម្មិកេ អធម្មិកសញ្ញា បដិពាហតិ, អនាបត្តិ. អធម្មិកេ ធម្មិកសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អធម្មិកេ វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អធម្មិកេ អធម្មិកសញ្ញា, អនាបត្តិ.

៩៣១. អនាបត្តិ អនិសំសំ ទស្សេត្វា បដិពាហតិ, ឧម្មត្តិកាយ, អាទិកម្មិកាយាតិ.

ទសមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

នគ្គវគ្គោ តតិយោ.