៧. និសីទនសិក្ខាបទំ
៥៣១. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ភគវតា ភិក្ខូនំ និសីទនំ អនុញ្ញាតំ ហោតិ. ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ – ‘‘ភគវតា និសីទនំ អនុញ្ញាត’’ន្តិ អប្បមាណិកានិ និសីទនានិ ធារេន្តិ. មញ្ចស្សបិ បីឋស្សបិ បុរតោបិ បច្ឆតោបិ ឱលម្ពេន្តិ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ អប្បមាណិកានិ និសីទនានិ ធារេស្សន្តី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, អប្បមាណិកានិ និសីទនានិ ធារេថាតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម តុម្ហេ, មោឃបុរិសា, អប្បមាណិកានិ និសីទនានិ ធារេស្សថ! នេតំ, មោឃបុរិសា, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –
‘‘និសីទនំ បន ភិក្ខុនា ការយមានេន បមាណិកំ ការេតព្ពំ. តត្រិទំ បមាណំ – ទីឃសោ ទ្វេ វិទត្ថិយោ, សុគតវិទត្ថិយា; តិរិយំ ទិយឌ្ឍំ. តំ អតិក្កាមយតោ ឆេទនកំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.
ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.
៥៣២. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា ឧទាយី មហាកាយោ ហោតិ. សោ ភគវតោ បុរតោ និសីទនំ បញ្ញបេត្វា សមន្តតោ សមញ្ឆមានោ និសីទតិ. អថ ខោ ភគវា អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ ឯតទវោច – ‘‘កិស្ស ត្វំ, ឧទាយិ, និសីទនំ សមន្តតោ សមញ្ឆសិ; សេយ្យថាបិ បុរាណាសិកោដ្ឋោ’’តិ? ‘‘តថា ហិ បន, ភន្តេ, ភគវតា ភិក្ខូនំ អតិខុទ្ទកំ និសីទនំ អនុញ្ញាត’’ន្តិ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, និសីទនស្ស ទសំ វិទត្ថិំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –
៥៣៣. ‘‘និសីទនំ បន ភិក្ខុនា ការយមានេន បមាណិកំ ការេតព្ពំ. តត្រិទំ បមាណំ – ទីឃសោ ទ្វេ វិទត្ថិយោ, សុគតវិទត្ថិយា; តិរិយំ ទិយឌ្ឍំ. ទសា វិទត្ថិ. តំ អតិក្កាមយតោ ឆេទនកំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.
៥៣៤. និសីទនំ នាម សទសំ វុច្ចតិ.
ការយមានេនាតិ ករោន្តោ វា ការាបេន្តោ វា បមាណិកំ ការេតព្ពំ. តត្រិទំ បមាណំ – ទីឃសោ ទ្វេ វិទត្ថិយោ, សុគតវិទត្ថិយា; តិរិយំ ទិយឌ្ឍំ. ទសា វិទត្ថិ. តំ អតិក្កាមេត្វា ករោតិ វា ការាបេតិ វា, បយោគេ ទុក្កដំ. បដិលាភេន ឆិន្ទិត្វា បាចិត្តិយំ ទេសេតព្ពំ.
៥៣៥. អត្តនា វិប្បកតំ អត្តនា បរិយោសាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អត្តនា វិប្បកតំ បរេហិ បរិយោសាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. បរេហិ វិប្បកតំ អត្តនា បរិយោសាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. បរេហិ វិប្បកតំ បរេហិ បរិយោសាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.
អញ្ញស្សត្ថាយ ករោតិ វា ការាបេតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អញ្ញេន កតំ បដិលភិត្វា បរិភុញ្ជតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.
៥៣៦. អនាបត្តិ បមាណិកំ ករោតិ, ឩនកំ ករោតិ, អញ្ញេន កតំ បមាណាតិក្កន្តំ បដិលភិត្វា ឆិន្ទិត្វា បរិភុញ្ជតិ, វិតានំ វា ភូមត្ថរណំ វា សាណិបាការំ វា ភិសិំ វា ពិព្ពោហនំ វា ករោតិ, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.
និសីទនសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ សត្តមំ.