៧. នហានសិក្ខាបទំ

៣៥៧. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ វេឡុវនេ កលន្ទកនិវាបេ. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ តបោទេ នហាយន្តិ. តេន ខោ បន សមយេន [អថ ខោ (សី. ស្យា.)] រាជា មាគធោ សេនិយោ ពិម្ពិសារោ ‘‘សីសំ នហាយិស្សាមី’’តិ តបោទំ គន្ត្វា – ‘‘យាវាយ្យា នហាយន្តី’’តិ ឯកមន្តំ បដិមានេសិ. ភិក្ខូ យាវ សមន្ធការា នហាយិំសុ. អថ ខោ រាជា មាគធោ សេនិយោ ពិម្ពិសារោ វិកាលេ សីសំ នហាយិត្វា, នគរទ្វារេ ថកិតេ ពហិនគរេ វសិត្វា, កាលស្សេវ អសម្ភិន្នេន វិលេបនេន យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ រាជានំ មាគធំ សេនិយំ ពិម្ពិសារំ ភគវា ឯតទវោច – ‘‘កិស្ស ត្វំ, មហារាជ, កាលស្សេវ អាគតោ អសម្ភិន្នេន វិលេបនេនា’’តិ? អថ ខោ រាជា មាគធោ សេនិយោ ពិម្ពិសារោ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. អថ ខោ ភគវា រាជានំ មាគធំ សេនិយំ ពិម្ពិសារំ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេសិ សមាទបេសិ សមុត្តេជេសិ សម្បហំសេសិ. អថ ខោ រាជា មាគធោ សេនិយោ ពិម្ពិសារោ ភគវតា ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សិតោ សមាទបិតោ សមុត្តេជិតោ សម្បហំសិតោ ឧដ្ឋាយាសនា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កាមិ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ភិក្ខុសង្ឃំ សន្និបាតាបេត្វា ភិក្ខូ បដិបុច្ឆិ – ‘‘សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ រាជានម្បិ បស្សិត្វា ន មត្តំ ជានិត្វា នហាយន្តី’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម តេ, ភិក្ខវេ, មោឃបុរិសា រាជានម្បិ បស្សិត្វា ន មត្តំ ជានិត្វា នហាយិស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘យោ បន ភិក្ខុ ឱរេនទ្ធមាសំ នហាយេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

៣៥៨. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ឧណ្ហសមយេ បរិឡាហសមយេ កុក្កុច្ចាយន្តា ន នហាយន្តិ, សេទគតេន គត្តេន សយន្តិ. ចីវរម្បិ សេនាសនម្បិ ទុស្សតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧណ្ហសមយេ បរិឡាហសមយេ ឱរេនទ្ធមាសំ នហាយិតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘យោ បន ភិក្ខុ ឱរេនទ្ធមាសំ នហាយេយ្យ, អញ្ញត្រ សមយា, បាចិត្តិយំ. តត្ថាយំ សមយោ. ទិយឌ្ឍោ មាសោ សេសោ គិម្ហានន្តិ [គិម្ហានំ (ឥតិបិ)] វស្សានស្ស បឋមោ មាសោ ឥច្ចេតេ អឌ្ឍតេយ្យមាសា ឧណ្ហសមយោ បរិឡាហសមយោ – អយំ តត្ថ សមយោ’’តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

៣៥៩. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ គិលានា ហោន្តិ. គិលានបុច្ឆកា ភិក្ខូ គិលានេ ភិក្ខូ ឯតទវោចុំ – ‘‘កច្ចាវុសោ, ខមនីយំ, កច្ចិ យាបនីយ’’ន្តិ? ‘‘បុព្ពេ មយំ, អាវុសោ, ឱរេនទ្ធមាសំ នហាយាម, តេន នោ ផាសុ ហោតិ; ឥទានិ បន ‘‘ភគវតា បដិក្ខិត្ត’’ន្តិ កុក្កុច្ចាយន្តា ន នហាយាម, តេន នោ ន ផាសុ ហោតី’’តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, គិលានេន ភិក្ខុនា ឱរេនទ្ធមាសំ នហាយិតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘យោ បន ភិក្ខុ ឱរេនទ្ធមាសំ នហាយេយ្យ, អញ្ញត្រ សមយា, បាចិត្តិយំ. តត្ថាយំ សមយោ. ទិយឌ្ឍោ មាសោ សេសោ គិម្ហានន្តិ [គិម្ហានំ (ឥតិបិ)] វស្សានស្ស បឋមោ មាសោ ឥច្ចេតេ អឌ្ឍតេយ្យមាសា ឧណ្ហសមយោ, បរិឡាហសមយោ, គិលានសមយោ – អយំ តត្ថ សមយោ’’តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

៣៦០. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ នវកម្មំ កត្វា កុក្កុច្ចាយន្តា ន នហាយន្តិ. តេ សេទគតេន គត្តេន សយន្តិ. ចីវរម្បិ សេនាសនម្បិ ទុស្សតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កម្មសមយេ ឱរេនទ្ធមាសំ នហាយិតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘យោ បន ភិក្ខុ ឱរេនទ្ធមាសំ នហាយេយ្យ, អញ្ញត្រ សមយា, បាចិត្តិយំ. តត្ថាយំ សមយោ. ទិយឌ្ឍោ មាសោ សេសោ គិម្ហានន្តិ វស្សានស្ស បឋមោ មាសោ ឥច្ចេតេ អឌ្ឍតេយ្យមាសា ឧណ្ហសមយោ, បរិឡាហសមយោ, គិលានសមយោ, កម្មសមយោ – អយំ តត្ថ សមយោ’’តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

៣៦១. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ អទ្ធានំ គន្ត្វា កុក្កុច្ចាយន្តា ន នហាយន្តិ. តេ សេទគតេន គត្តេន សយន្តិ. ចីវរម្បិ សេនាសនម្បិ ទុស្សតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អទ្ធានគមនសមយេ ឱរេនទ្ធមាសំ នហាយិតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘យោ បន ភិក្ខុ ឱរេនទ្ធមាសំ នហាយេយ្យ, អញ្ញត្រ សមយា, បាចិត្តិយំ. តត្ថាយំ សមយោ. ទិយឌ្ឍោ មាសោ សេសោ គិម្ហានន្តិ វស្សានស្ស បឋមោ មាសោ ឥច្ចេតេ អឌ្ឍតេយ្យមាសា ឧណ្ហសមយោ, បរិឡាហសមយោ, គិលានសមយោ, កម្មសមយោ, អទ្ធានគមនសមយោ – អយំ តត្ថ សមយោ’’តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

៣៦២. តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា ភិក្ខូ អជ្ឈោកាសេ ចីវរកម្មំ ករោន្តា សរជេន វាតេន ឱកិណ្ណា ហោន្តិ. ទេវោ ច ថោកំ ថោកំ ផុសាយតិ. ភិក្ខូ កុក្កុច្ចាយន្តា ន នហាយន្តិ, កិលិន្នេន គត្តេន សយន្តិ. ចីវរម្បិ សេនាសនម្បិ ទុស្សតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, វាតវុដ្ឋិសមយេ ឱរេនទ្ធមាសំ នហាយិតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៣៦៣. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ ឱរេនទ្ធមាសំ នហាយេយ្យ, អញ្ញត្រ សមយា, បាចិត្តិយំ. តត្ថាយំ សមយោ. ទិយឌ្ឍោ មាសោ សេសោ គិម្ហានន្តិ វស្សានស្ស បឋមោ មាសោ ឥច្ចេតេ អឌ្ឍតេយ្យមាសា ឧណ្ហសមយោ, បរិឡាហសមយោ, គិលានសមយោ, កម្មសមយោ, អទ្ធានគមនសមយោ, វាតវុដ្ឋិសមយោ – អយំ តត្ថ សមយោ’’តិ.

៣៦៤. យោ បនាតិ យោ យាទិសោ…បេ… ភិក្ខូតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតោ ភិក្ខូតិ.

ឱរេនទ្ធមាសន្តិ ឩនកទ្ធមាសំ.

នហាយេយ្យាតិ ចុណ្ណេន វា មត្តិកាយ វា នហាយតិ, បយោគេ បយោគេ ទុក្កដំ. នហានបរិយោសានេ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

អញ្ញត្រ សមយាតិ ឋបេត្វា សមយំ.

ឧណ្ហសមយោ នាម ទិយឌ្ឍោ មាសោ សេសោ គិម្ហានំ. បរិឡាហសមយោ នាម វស្សានស្ស បឋមោ មាសោ ‘‘ឥច្ចេតេ អឌ្ឍតេយ្យមាសា ឧណ្ហសមយោ បរិឡាហសមយោ’’តិ នហាយិតព្ពំ.

គិលានសមយោ នាម យស្ស វិនា នហានេន ន ផាសុ ហោតិ. គិលានសមយោតិ នហាយិតព្ពំ.

កម្មសមយោ នាម អន្តមសោ បរិវេណម្បិ សម្មដ្ឋំ ហោតិ. ‘‘កម្មសមយោ’’តិ នហាយិតព្ពំ.

អទ្ធានគមនសមយោ នាម ‘‘អទ្ធយោជនំ គច្ឆិស្សាមី’’តិ នហាយិតព្ពំ, គច្ឆន្តេន នហាយិតព្ពំ, គតេន នហាយិតព្ពំ.

វាតវុដ្ឋិសមយោ នាម ភិក្ខូ សរជេន វាតេន ឱកិណ្ណា ហោន្តិ, ទ្វេ វា តីណិ វា ឧទកផុសិតានិ កាយេ បតិតានិ ហោន្តិ. ‘‘វាតវុដ្ឋិសមយោ’’តិ នហាយិតព្ពំ.

៣៦៥. ឩនកទ្ធមាសេ ឩនកសញ្ញី, អញ្ញត្រ សមយា, នហាយតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ឩនកទ្ធមាសេ វេមតិកោ, អញ្ញត្រ សមយា, នហាយតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ឩនកទ្ធមាសេ អតិរេកសញ្ញី, អញ្ញត្រ សមយា, នហាយតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

អតិរេកទ្ធមាសេ ឩនកសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អតិរេកទ្ធមាសេ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អតិរេកទ្ធមាសេ អតិរេកសញ្ញី, អនាបត្តិ.

៣៦៦. អនាបត្តិ សមយេ, អទ្ធមាសំ នហាយតិ, អតិរេកទ្ធមាសំ នហាយតិ, បារំ គច្ឆន្តោ នហាយតិ, សព្ពបច្ចន្តិមេសុ ជនបទេសុ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

នហានសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ សត្តមំ.