១. អចេលកសិក្ខាបទំ

២៦៩. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា វេសាលិយំ វិហរតិ មហាវនេ កូដាគារសាលាយំ. តេន ខោ បន សមយេន សង្ឃស្ស ខាទនីយំ ឧស្សន្នំ ហោតិ. អថ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. ‘‘តេនហានន្ទ, វិឃាសាទានំ បូវំ ទេហី’’តិ. ‘‘ឯវំ ភន្តេ’’តិ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវតោ បដិស្សុណិត្វា វិឃាសាទេ បដិបាដិយា និសីទាបេត្វា ឯកេកំ បូវំ ទេន្តោ អញ្ញតរិស្សា បរិព្ពាជិកាយ ឯកំ មញ្ញមានោ ទ្វេ បូវេ អទាសិ. សាមន្តា បរិព្ពាជិកាយោ តំ បរិព្ពាជិកំ ឯតទវោចុំ – ‘‘ជារោ តេ ឯសោ សមណោ’’តិ. ‘‘ន មេ សោ សមណោ ជារោ, ឯកំ មញ្ញមានោ ទ្វេ បូវេ អទាសី’’តិ. ទុតិយម្បិ ខោ…បេ… តតិយម្បិ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ឯកេកំ បូវំ ទេន្តោ តស្សាយេវ បរិព្ពាជិកាយ ឯកំ មញ្ញមានោ ទ្វេ បូវេ អទាសិ. សាមន្តា បរិព្ពាជិកាយោ តំ បរិព្ពាជិកំ ឯតទវោចុំ – ‘‘ជារោ តេ ឯសោ សមណោ’’តិ. ‘‘ន មេ សោ សមណោ ជារោ, ឯកំ មញ្ញមានោ ទ្វេ បូវេ អទាសី’’តិ. ‘‘ជារោ ន ជារោ’’តិ ភណ្ឌិំសុ. អញ្ញតរោបិ អាជីវកោ បរិវេសនំ អគមាសិ. អញ្ញតរោ ភិក្ខុ បហូតេន សប្បិនា ឱទនំ មទ្ទិត្វា តស្ស អាជីវកស្ស មហន្តំ បិណ្ឌំ អទាសិ. អថ ខោ សោ អាជីវកោ តំ បិណ្ឌំ អាទាយ អគមាសិ. អញ្ញតរោ អាជីវកោ តំ អាជីវកំ ឯតទវោច – ‘‘កុតោ តយា, អាវុសោ, បិណ្ឌោ លទ្ធោ’’តិ? ‘‘តស្សាវុសោ, សមណស្ស គោតមស្ស មុណ្ឌគហបតិកស្ស បរិវេសនាយ លទ្ធោ’’តិ.

អស្សោសុំ ខោ ឧបាសកា តេសំ អាជីវកានំ ឥមំ កថាសល្លាបំ. អថ ខោ តេ ឧបាសកា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ តេ ឧបាសកា ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘ឥមេ, ភន្តេ, តិត្ថិយា អវណ្ណកាមា ពុទ្ធស្ស អវណ្ណកាមា ធម្មស្ស អវណ្ណកាមា សង្ឃស្ស. សាធុ, ភន្តេ, អយ្យា តិត្ថិយានំ សហត្ថា ន ទទេយ្យុ’’ន្តិ. អថ ខោ ភគវា តេ ឧបាសកេ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេសិ សមាទបេសិ សមុត្តេជេសិ សម្បហំសេសិ. អថ ខោ តេ ឧបាសកា ភគវតា ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សិតា សមាទបិតា សមុត្តេជិតា សម្បហំសិតា ឧដ្ឋាយាសនា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កមិំសុ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘តេន ហិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញបេស្សាមិ ទស អត្ថវសេ បដិច្ច – សង្ឃសុដ្ឋុតាយ, សង្ឃផាសុតាយ …បេ… សទ្ធម្មដ្ឋិតិយា, វិនយានុគ្គហាយ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

២៧០. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ អចេលកស្ស វា បរិព្ពាជកស្ស វា បរិព្ពាជិកាយ វា សហត្ថា ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា ទទេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

២៧១. យោ បនាតិ យោ យាទិសោ…បេ… ភិក្ខូតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតោ ភិក្ខូតិ.

អចេលកោ នាម យោ កោចិ បរិព្ពាជកសមាបន្នោ នគ្គោ.

បរិព្ពាជកោ នាម ភិក្ខុញ្ច សាមណេរញ្ច ឋបេត្វា យោ កោចិ បរិព្ពាជកសមាបន្នោ.

បរិព្ពាជិកា នាម ភិក្ខុនិញ្ច សិក្ខមានញ្ច សាមណេរិញ្ច ឋបេត្វា យា កាចិ បរិព្ពាជិកសមាបន្នា.

ខាទនីយំ នាម បញ្ច ភោជនានិ – ឧទកទន្តបោនំ ឋបេត្វា អវសេសំ ខាទនីយំ នាម.

ភោជនីយំ នាម បញ្ច ភោជនានិ – ឱទនោ, កុម្មាសោ, សត្តុ, មច្ឆោ, មំសំ.

ទទេយ្យាតិ កាយេន វា កាយបដិពទ្ធេន វា និស្សគ្គិយេន វា ទេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

២៧២. តិត្ថិយេ តិត្ថិយសញ្ញី សហត្ថា ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា ទេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. តិត្ថិយេ វេមតិកោ សហត្ថា ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា ទេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. តិត្ថិយេ អតិត្ថិយសញ្ញី សហត្ថា ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា ទេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

ឧទកទន្តបោនំ ទេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អតិត្ថិយេ តិត្ថិយសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អតិត្ថិយេ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អតិត្ថិយេ អតិត្ថិយសញ្ញី, អនាបត្តិ.

២៧៣. អនាបត្តិ ទាបេតិ ន ទេតិ, ឧបនិក្ខិបិត្វា ទេតិ, ពាហិរាលេបំ ទេតិ, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

អចេលកសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ បឋមំ.