៣. ឱវាទវគ្គោ

១. ឱវាទសិក្ខាបទំ

១៤៤. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ថេរា ភិក្ខូ ភិក្ខុនិយោ ឱវទន្តា លាភិនោ ហោន្តិ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារានំ. អថ ខោ ឆព្ពគ្គិយានំ ភិក្ខូនំ ឯតទហោសិ – ‘‘ឯតរហិ ខោ, អាវុសោ, ថេរា ភិក្ខូ ភិក្ខុនិយោ ឱវទន្តា លាភិនោ ហោន្តិ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារានំ. ហន្ទាវុសោ, មយម្បិ ភិក្ខុនិយោ ឱវទាមា’’តិ. អថ ខោ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខុនិយោ ឧបសង្កមិត្វា ឯតទវោចុំ – ‘‘អម្ហេបិ, ភគិនិយោ, ឧបសង្កមថ; មយម្បិ ឱវទិស្សាមា’’តិ.

អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ យេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. អថ ខោ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខុនីនំ បរិត្តញ្ញេវ ធម្មិំ កថំ កត្វា ទិវសំ តិរច្ឆានកថាយ វីតិនាមេត្វា ឧយ្យោជេសុំ – ‘‘គច្ឆថ, ភគិនិយោ’’តិ. អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋំសុ. ឯកមន្តំ ឋិតា ខោ តា ភិក្ខុនិយោ ភគវា ឯតទវោច – ‘‘កច្ចិ, ភិក្ខុនិយោ, ឱវាទោ ឥទ្ធោ អហោសី’’តិ? ‘‘កុតោ, ភន្តេ, ឱវាទោ ឥទ្ធោ ភវិស្សតិ! អយ្យា ឆព្ពគ្គិយា បរិត្តញ្ញេវ ធម្មិំ កថំ កត្វា ទិវសំ តិរច្ឆានកថាយ វីតិនាមេត្វា ឧយ្យោជេសុ’’ន្តិ. អថ ខោ ភគវា តា ភិក្ខុនិយោ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេសិ សមាទបេសិ សមុត្តេជេសិ សម្បហំសេសិ. អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ ភគវតា ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សិតា សមាទបិតា សមុត្តេជិតា សម្បហំសិតា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កមិំសុ.

អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ភិក្ខុសង្ឃំ សន្និបាតាបេត្វា ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ បដិបុច្ឆិ – ‘‘សច្ចំ កិរ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនីនំ បរិត្តញ្ញេវ ធម្មិំ កថំ កត្វា ទិវសំ តិរច្ឆានកថាយ វីតិនាមេត្វា ឧយ្យោជេថា’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម តុម្ហេ, មោឃបុរិសា, ភិក្ខុនីនំ បរិត្តញ្ញេវ ធម្មិំ កថំ កត្វា ទិវសំ តិរច្ឆានកថាយ វីតិនាមេត្វា ឧយ្យោជេស្សថ! នេតំ, មោឃបុរិសា, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… វិគរហិត្វា…បេ… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោវាទកំ សម្មន្និតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, សម្មន្និតព្ពោ. បឋមំ ភិក្ខុ យាចិតព្ពោ. យាចិត្វា ព្យត្តេន ភិក្ខុនា បដិពលេន សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

១៤៥. ‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ ភិក្ខុំ ភិក្ខុនោវាទកំ សម្មន្នេយ្យ. ឯសា ញត្តិ.

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ ភិក្ខុំ ភិក្ខុនោវាទកំ សម្មន្នតិ. យស្សាយស្មតោ ខមតិ ឥត្ថន្នាមស្ស ភិក្ខុនោ ភិក្ខុនោវាទកស្ស សម្មុតិ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘ទុតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ…បេ… តតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ – សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ ភិក្ខុំ ភិក្ខុនោវាទកំ សម្មន្នតិ. យស្សាយស្មតោ ខមតិ ឥត្ថន្នាមស្ស ភិក្ខុនោ ភិក្ខុនោវាទកស្ស សម្មុតិ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘សម្មតោ សង្ឃេន ឥត្ថន្នាមោ ភិក្ខុ ភិក្ខុនោវាទកោ. ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ.

អថ ខោ ភគវា ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ទុព្ភរតាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

១៤៦. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ អសម្មតោ ភិក្ខុនិយោ ឱវទេយ្យ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

១៤៧. តេន ខោ បន សមយេន ថេរា ភិក្ខូ សម្មតា ភិក្ខុនិយោ ឱវទន្តា តថេវ លាភិនោ ហោន្តិ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារានំ. អថ ខោ ឆព្ពគ្គិយានំ ភិក្ខូនំ ឯតទហោសិ – ‘‘ឯតរហិ ខោ, អាវុសោ, ថេរា ភិក្ខូ សម្មតា ភិក្ខុនិយោ ឱវទន្តា តថេវ លាភិនោ ហោន្តិ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារានំ. ហន្ទាវុសោ, មយម្បិ និស្សីមំ គន្ត្វា អញ្ញមញ្ញំ ភិក្ខុនោវាទកំ សម្មន្និត្វា ភិក្ខុនិយោ ឱវទាមា’’តិ. អថ ខោ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ និស្សីមំ គន្ត្វា អញ្ញមញ្ញំ ភិក្ខុនោវាទកំ សម្មន្និត្វា ភិក្ខុនិយោ ឧបសង្កមិត្វា ឯតទវោចុំ – ‘‘មយម្បិ, ភគិនិយោ, សម្មតា. អម្ហេបិ ឧបសង្កមថ. មយម្បិ ឱវទិស្សាមា’’តិ.

អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ យេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. អថ ខោ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខុនីនំ បរិត្តញ្ញេវ ធម្មិំ កថំ កត្វា ទិវសំ តិរច្ឆានកថាយ វីតិនាមេត្វា ឧយ្យោជេសុំ – ‘‘គច្ឆថ ភគិនិយោ’’តិ. អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋំសុ. ឯកមន្តំ ឋិតា ខោ តា ភិក្ខុនិយោ ភគវា ឯតទវោច – ‘‘កច្ចិ, ភិក្ខុនិយោ, ឱវាទោ ឥទ្ធោ អហោសី’’តិ? ‘‘កុតោ, ភន្តេ, ឱវាទោ ឥទ្ធោ ភវិស្សតិ! អយ្យា ឆព្ពគ្គិយា បរិត្តញ្ញេវ ធម្មិំ កថំ កត្វា ទិវសំ តិរច្ឆានកថាយ វីតិនាមេត្វា ឧយ្យោជេសុ’’ន្តិ.

អថ ខោ ភគវា តា ភិក្ខុនិយោ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេសិ…បេ… អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ ភគវតា ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សិតា សមាទបិតា សមុត្តេជិតា សម្បហំសិតា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កមិំសុ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ភិក្ខុសង្ឃំ សន្និបាតាបេត្វា ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ បដិបុច្ឆិ – ‘‘សច្ចំ កិរ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនីនំ បរិត្តញ្ញេវ ធម្មិំ កថំ កត្វា ទិវសំ តិរច្ឆានកថាយ វីតិនាមេត្វា ឧយ្យោជេថា’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម តុម្ហេ, មោឃបុរិសា, ភិក្ខុនីនំ បរិត្តញ្ញេវ ធម្មិំ កថំ កត្វា ទិវសំ តិរច្ឆានកថាយ វីតិនាមេត្វា ឧយ្យោជេស្សថ! នេតំ, មោឃបុរិសា, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… វិគរហិត្វា…បេ… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋហង្គេហិ សមន្នាគតំ ភិក្ខុំ ភិក្ខុនោវាទកំ សម្មន្និតុំ. សីលវា ហោតិ, បាតិមោក្ខសំវរសំវុតោ វិហរតិ អាចារគោចរសម្បន្នោ អណុមត្តេសុ វជ្ជេសុ ភយទស្សាវី, សមាទាយ សិក្ខតិ សិក្ខាបទេសុ; ពហុស្សុតោ ហោតិ សុតធរោ សុតសន្និចយោ, យេ តេ ធម្មា អាទិកល្យាណា មជ្ឈេកល្យាណា បរិយោសានកល្យាណា សាត្ថំ សព្យញ្ជនំ កេវលបរិបុណ្ណំ បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ អភិវទន្តិ តថារូបាស្ស ធម្មា ពហុស្សុតា ហោន្តិ ធាតា វចសា បរិចិតា មនសា អនុបេក្ខិតា ទិដ្ឋិយា សុប្បដិវិទ្ធា; ឧភយានិ ខោ បនស្ស បាតិមោក្ខានិ វិត្ថារេន ស្វាគតានិ ហោន្តិ សុវិភត្តានិ សុប្បវត្តីនិ សុវិនិច្ឆិតានិ សុត្តសោ អនុព្យញ្ជនសោ; កល្យាណវាចោ ហោតិ កល្យាណវាក្ករណោ; យេភុយ្យេន ភិក្ខុនីនំ បិយោ ហោតិ មនាបោ; បដិពលោ ហោតិ ភិក្ខុនិយោ ឱវទិតុំ; ន ខោ បនេតំ [បន តំ (?)] ភគវន្តំ ឧទ្ទិស្ស បព្ពជិតាយ កាសាយវត្ថវសនាយ គរុធម្មំ អជ្ឈាបន្នបុព្ពោ ហោតិ; វីសតិវស្សោ វា ហោតិ អតិរេកវីសតិវស្សោ វា – អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឥមេហិ អដ្ឋហង្គេហិ សមន្នាគតំ ភិក្ខុំ ភិក្ខុនោវាទកំ សម្មន្និតុ’’ន្តិ.

១៤៨. យោ បនាតិ យោ យាទិសោ…បេ… ភិក្ខូតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតោ ភិក្ខូតិ.

អសម្មតោ នាម ញត្តិចតុត្ថេន កម្មេន អសម្មតោ.

ភិក្ខុនិយោ នាម ឧភតោសង្ឃេ ឧបសម្បន្នា.

ឱវទេយ្យាតិ អដ្ឋហិ គរុធម្មេហិ ឱវទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អញ្ញេន ធម្មេន ឱវទតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឯកតោឧបសម្បន្នំ ឱវទតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

១៤៩. តេន សម្មតេន ភិក្ខុនា បរិវេណំ សម្មជ្ជិត្វា បានីយំ បរិភោជនីយំ ឧបដ្ឋាបេត្វា អាសនំ បញ្ញបេត្វា ទុតិយំ គហេត្វា និសីទិតព្ពំ. ភិក្ខុនីហិ តត្ថ គន្ត្វា តំ ភិក្ខុំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិតព្ពំ. តេន ភិក្ខុនា បុច្ឆិតព្ពា – ‘‘សមគ្គាត្ថ, ភគិនិយោ’’តិ? សចេ ‘‘សមគ្គាម្ហាយ្យា’’តិ ភណន្តិ, ‘‘វត្តន្តិ, ភគិនិយោ, អដ្ឋ គរុធម្មា’’តិ? សចេ ‘‘វត្តន្តាយ្យា’’តិ ភណន្តិ, ‘‘ឯសោ, ភគិនិយោ, ឱវាទោ’’តិ និយ្យាទេតព្ពោ [និយ្យាតេតព្ពោ (ឥតិបិ)]. សចេ ‘‘ន វត្តន្តាយ្យា’’តិ ភណន្តិ, ឱសារេតព្ពា. ‘‘វស្សសតូបសម្បន្នាយ ភិក្ខុនិយា តទហុបសម្បន្នស្ស ភិក្ខុនោ អភិវាទនំ បច្ចុដ្ឋានំ អញ្ជលិកម្មំ សាមីចិកម្មំ កាតព្ពំ; អយម្បិ ធម្មោ សក្កត្វា គរុកត្វា មានេត្វា បូជេត្វា យាវជីវំ អនតិក្កមនីយោ. ន ភិក្ខុនិយា អភិក្ខុកេ អាវាសេ វស្សំ វសិតព្ពំ; អយម្បិ ធម្មោ សក្កត្វា គរុកត្វា មានេត្វា បូជេត្វា យាវជីវំ អនតិក្កមនីយោ. អន្វទ្ធមាសំ ភិក្ខុនិយា ភិក្ខុសង្ឃតោ ទ្វេ ធម្មា បច្ចាសីសិតព្ពា [បច្ចាសិំសិតព្ពា (ឥតិបិ)] ឧបោសថបុច្ឆកញ្ច ឱវាទុបសង្កមនញ្ច, អយម្បិ ធម្មោ…បេ… វស្សំ វុដ្ឋាយ ភិក្ខុនិយា ឧភតោសង្ឃេ តីហិ ឋានេហិ បវារេតព្ពំ ទិដ្ឋេន វា សុតេន វា បរិសង្កាយ វា; អយម្បិ ធម្មោ…បេ… គរុធម្មំ អជ្ឈាបន្នាយ ភិក្ខុនិយា ឧភតោសង្ឃេ បក្ខមានត្តំ ចរិតព្ពំ; អយម្បិ ធម្មោ…បេ… ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខាយ សិក្ខមានាយ ឧភតោសង្ឃេ ឧបសម្បទា បរិយេសិតព្ពា; អយម្បិ ធម្មោ…បេ… ន ភិក្ខុនិយា កេន ចិ បរិយាយេន ភិក្ខុ អក្កោសិតព្ពោ បរិភាសិតព្ពោ; អយម្បិ ធម្មោ…បេ… អជ្ជតគ្គេ ឱវដោ ភិក្ខុនីនំ ភិក្ខូសុ វចនបថោ, អនោវដោ ភិក្ខូនំ ភិក្ខុនីសុ វចនបថោ; អយម្បិ ធម្មោ សក្កត្វា គរុកត្វា មានេត្វា បូជេត្វា យាវជីវំ អនតិក្កមនីយោ’’តិ.

សចេ ‘‘សមគ្គាម្ហាយ្យា’’តិ ភណន្តំ អញ្ញំ ធម្មំ ភណតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. សចេ ‘‘វគ្គាម្ហាយ្យា’’តិ ភណន្តំ អដ្ឋ គរុធម្មេ ភណតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឱវាទំ អនិយ្យាទេត្វា អញ្ញំ ធម្មំ ភណតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

១៥០. អធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញី វគ្គំ ភិក្ខុនិសង្ឃំ វគ្គសញ្ញី ឱវទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញី វគ្គំ ភិក្ខុនីសង្ឃំ វេមតិកោ ឱវទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញី វគ្គំ ភិក្ខុនិសង្ឃំ សមគ្គសញ្ញី ឱវទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

អធម្មកម្មេ វេមតិកោ វគ្គំ ភិក្ខុនិសង្ឃំ វគ្គសញ្ញី ឱវទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អធម្មកម្មេ វេមតិកោ វគ្គំ ភិក្ខុនិសង្ឃំ វេមតិកោ ឱវទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អធម្មកម្មេ វេមតិកោ វគ្គំ ភិក្ខុនិសង្ឃំ សមគ្គសញ្ញី ឱវទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

អធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញី វគ្គំ ភិក្ខុនិសង្ឃំ វគ្គសញ្ញី ឱវទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញី វគ្គំ ភិក្ខុនិសង្ឃំ វេមតិកោ ឱវទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញី វគ្គំ ភិក្ខុនិសង្ឃំ សមគ្គសញ្ញី ឱវទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

អធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញី សមគ្គំ ភិក្ខុនិសង្ឃំ វគ្គសញ្ញី ឱវទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញី សមគ្គំ ភិក្ខុនិសង្ឃំ វេមតិកោ ឱវទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញី សមគ្គំ ភិក្ខុនិសង្ឃំ សមគ្គសញ្ញី ឱវទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

អធម្មកម្មេ វេមតិកោ សមគ្គំ ភិក្ខុនិសង្ឃំ វគ្គសញ្ញី ឱវទតិ…បេ… វេមតិកោ ឱវទតិ…បេ… សមគ្គសញ្ញី ឱវទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

អធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញី សមគ្គំ ភិក្ខុនិសង្ឃំ វគ្គសញ្ញី ឱវទតិ…បេ… វេមតិកោ ឱវទតិ…បេ… សមគ្គសញ្ញី ឱវទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

១៥១. ធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញី វគ្គំ ភិក្ខុនិសង្ឃំ វគ្គសញ្ញី ឱវទតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញី វគ្គំ ភិក្ខុនិសង្ឃំ វេមតិកោ ឱវទតិ…បេ… សមគ្គសញ្ញី ឱវទតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

ធម្មកម្មេ វេមតិកោ វគ្គំ ភិក្ខុនិសង្ឃំ វគ្គសញ្ញី ឱវទតិ…បេ… វេមតិកោ ឱវទតិ…បេ… សមគ្គសញ្ញី ឱវទតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

ធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញី វគ្គំ ភិក្ខុនិសង្ឃំ វគ្គសញ្ញី ឱវទតិ…បេ… វេមតិកោ ឱវទតិ…បេ… សមគ្គសញ្ញី ឱវទតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

ធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញី សមគ្គំ ភិក្ខុនិសង្ឃំ វគ្គសញ្ញី ឱវទតិ…បេ… វេមតិកោ ឱវទតិ…បេ… សមគ្គសញ្ញី ឱវទតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

ធម្មកម្មេ វេមតិកោ សមគ្គំ ភិក្ខុនិសង្ឃំ វគ្គសញ្ញី ឱវទតិ…បេ… វេមតិកោ ឱវទតិ…បេ… សមគ្គសញ្ញី ឱវទតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

ធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញី សមគ្គំ ភិក្ខុនិសង្ឃំ វគ្គសញ្ញី ឱវទតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញី សមគ្គំ ភិក្ខុនិសង្ឃំ វេមតិកោ ឱវទតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញី សមគ្គំ ភិក្ខុនិសង្ឃំ សមគ្គសញ្ញី ឱវទតិ, អនាបត្តិ.

១៥២. អនាបត្តិ ឧទ្ទេសំ ទេន្តោ, បរិបុច្ឆំ ទេន្តោ, ‘‘ឱសារេហិ អយ្យា’’តិ វុច្ចមានោ, ឱសារេតិ, បញ្ហំ បុច្ឆតិ, បញ្ហំ បុដ្ឋោ កថេតិ, អញ្ញស្សត្ថាយ ភណន្តំ ភិក្ខុនិយោ សុណន្តិ, សិក្ខមានាយ, សាមណេរិយា, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

ឱវាទសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ បឋមំ.

២. អត្ថង្គតសិក្ខាបទំ

១៥៣. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ថេរា ភិក្ខូ ភិក្ខុនិយោ ឱវទន្តិ បរិយាយេន. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មតោ ចូឡបន្ថកស្ស បរិយាយោ ហោតិ ភិក្ខុនិយោ ឱវទិតុំ. ភិក្ខុនិយោ ឯវមាហំសុ – ‘‘ន ទានិ អជ្ជ ឱវាទោ ឥទ្ធោ ភវិស្សតិ, តញ្ញេវ ទានិ ឧទានំ អយ្យោ ចូឡបន្ថកោ បុនប្បុនំ ភណិស្សតី’’តិ. អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ យេនាយស្មា ចូឡបន្ថកោ តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ ចូឡបន្ថកំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ តា ភិក្ខុនិយោ អាយស្មា ចូឡបន្ថកោ ឯតទវោច – ‘‘សមគ្គាត្ថ, ភគិនិយោ’’តិ? ‘‘សមគ្គាម្ហាយ្យា’’តិ. ‘‘វត្តន្តិ, ភគិនិយោ, អដ្ឋ គរុធម្មា’’តិ? ‘‘វត្តន្តាយ្យា’’តិ. ‘‘ឯសោ, ភគិនិយោ, ឱវាទោ’’តិ និយ្យាទេត្វា ឥមំ ឧទានំ បុនប្បុនំ អភាសិ –

[ឧទា. ៣៧] ‘‘អធិចេតសោ អប្បមជ្ជតោ, មុនិនោ មោនបថេសុ សិក្ខតោ;

សោកា ន ភវន្តិ តាទិនោ, ឧបសន្តស្ស សទា សតីមតោ’’តិ.

ភិក្ខុនិយោ ឯវមាហំសុ – ‘‘ននុ អវោចុម្ហា – ន ទានិ អជ្ជ ឱវាទោ ឥទ្ធោ ភវិស្សតិ, តញ្ញេវ ទានិ ឧទានំ អយ្យោ ចូឡបន្ថកោ បុនប្បុនំ ភណិស្សតី’’តិ! អស្សោសិ ខោ អាយស្មា ចូឡបន្ថកោ តាសំ ភិក្ខុនីនំ ឥមំ កថាសល្លាបំ. អថ ខោ អាយស្មា ចូឡបន្ថកោ វេហាសំ អព្ភុគ្គន្ត្វា អាកាសេ អន្តលិក្ខេ ចង្កមតិបិ តិដ្ឋតិបិ និសីទតិបិ សេយ្យម្បិ កប្បេតិ ធូមាយតិបិ បជ្ជលតិបិ អន្តរធាយតិបិ, តញ្ចេវ [តញ្ញេវ (ឥតិបិ)] ឧទានំ ភណតិ អញ្ញញ្ច ពហុំ ពុទ្ធវចនំ. ភិក្ខុនិយោ ឯវមាហំសុ – ‘‘អច្ឆរិយំ វត ភោ, អព្ភុតំ វត ភោ, ន វត នោ ឥតោ បុព្ពេ ឱវាទោ ឯវំ ឥទ្ធោ ភូតបុព្ពោ យថា អយ្យស្ស ចូឡបន្ថកស្សា’’តិ. អថ ខោ អាយស្មា ចូឡបន្ថកោ តា ភិក្ខុនិយោ យាវ សមន្ធការា ឱវទិត្វា ឧយ្យោជេសិ – គច្ឆថ ភគិនិយោតិ.

អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ នគរទ្វារេ ថកិតេ ពហិនគរេ វសិត្វា កាលស្សេវ នគរំ បវិសន្តិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘អព្រហ្មចារិនិយោ ឥមា ភិក្ខុនិយោ; អារាមេ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ វសិត្វា ឥទានិ នគរំ បវិសន្តី’’តិ. អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អាយស្មា ចូឡបន្ថកោ អត្ថង្គតេ សូរិយេ ភិក្ខុនិយោ ឱវទិស្សតី’’តិ…បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ ត្វំ, ចូឡបន្ថក, អត្ថង្គតេ សូរិយេ ភិក្ខុនិយោ ឱវទសី’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម ត្វំ, ចូឡបន្ថក, អត្ថង្គតេ សូរិយេ ភិក្ខុនិយោ ឱវទិស្សសិ! នេតំ, ចូឡបន្ថក, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

១៥៤. ‘‘សម្មតោបិ ចេ ភិក្ខុ អត្ថង្គតេ សូរិយេ ភិក្ខុនិយោ ឱវទេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

១៥៥. សម្មតោ នាម ញត្តិចតុត្ថេន កម្មេន សម្មតោ.

អត្ថង្គតេ សូរិយេតិ ឱគ្គតេ សូរិយេ.

ភិក្ខុនី នាម ឧភតោសង្ឃេ ឧបសម្បន្នា.

ឱវទេយ្យាតិ អដ្ឋហិ វា គរុធម្មេហិ អញ្ញេន វា ធម្មេន ឱវទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

១៥៦. អត្ថង្គតេ អត្ថង្គតសញ្ញី ឱវទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អត្ថង្គតេ វេមតិកោ ឱវទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អត្ថង្គតេ អនត្ថង្គតសញ្ញី ឱវទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

ឯកតោឧបសម្បន្នាយ ឱវទតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនត្ថង្គតេ អត្ថង្គតសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនត្ថង្គតេ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនត្ថង្គតេ អនត្ថង្គតសញ្ញី, អនាបត្តិ.

១៥៧. អនាបត្តិ ឧទ្ទេសំ ទេន្តោ, បរិបុច្ឆំ ទេន្តោ, ‘‘ឱសារេហិ អយ្យា’’តិ វុច្ចមានោ, ឱសារេតិ, បញ្ហំ បុច្ឆតិ, បញ្ហំ បុដ្ឋោ កថេតិ, អញ្ញស្សត្ថាយ ភណន្តំ ភិក្ខុនិយោ សុណន្តិ, សិក្ខមានាយ សាមណេរិយា, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

អត្ថង្គតសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ ទុតិយំ.

៣. ភិក្ខុនុបស្សយសិក្ខាបទំ

១៥៨. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សក្កេសុ វិហរតិ កបិលវត្ថុស្មិំ និគ្រោធារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខុនុបស្សយំ ឧបសង្កមិត្វា ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ឱវទន្តិ. ភិក្ខុនិយោ ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ឯតទវោចុំ – ‘‘ឯថាយ្យេ, ឱវាទំ គមិស្សាមា’’តិ. ‘‘យម្បិ [យំ ហិ (ក.)] មយំ, អយ្យេ, គច្ឆេយ្យាម ឱវាទស្ស ការណា, អយ្យា ឆព្ពគ្គិយា ឥធេវ អាគន្ត្វា អម្ហេ ឱវទន្តី’’តិ. ភិក្ខុនិយោ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខុនុបស្សយំ ឧបសង្កមិត្វា ភិក្ខុនិយោ ឱវទិស្សន្តី’’តិ [ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ឱវាទំ ន គច្ឆិស្សន្តីតិ (សី.)]! អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខុនុបស្សយំ ឧបសង្កមិត្វា ភិក្ខុនិយោ ឱវទិស្សន្តី’’តិ…បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនុបស្សយំ ឧបសង្កមិត្វា ភិក្ខុនិយោ ឱវទថា’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម តុម្ហេ, មោឃបុរិសា, ភិក្ខុនុបស្សយំ ឧបសង្កមិត្វា ភិក្ខុនិយោ ឱវទិស្សថ! នេតំ, មោឃបុរិសា, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘យោ បន ភិក្ខុ ភិក្ខុនុបស្សយំ ឧបសង្កមិត្វា ភិក្ខុនិយោ ឱវទេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

១៥៩. តេន ខោ បន សមយេន មហាបជាបតិ គោតមី គិលានា ហោតិ. ថេរា ភិក្ខូ យេន មហាបជាបតិ គោតមី តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា មហាបជាបតិំ គោតមិំ ឯតទវោចុំ – ‘‘កច្ចិ តេ, គោតមិ, ខមនីយំ កច្ចិ យាបនីយ’’ន្តិ? ‘‘ន មេ, អយ្យា, ខមនីយំ ន យាបនីយំ’’. ‘‘ឥង្ឃយ្យា, ធម្មំ ទេសេថា’’តិ. ‘‘ន, ភគិនិ, កប្បតិ ភិក្ខុនុបស្សយំ ឧបសង្កមិត្វា ភិក្ខុនិយោ ធម្មំ ទេសេតុ’’ន្តិ កុក្កុច្ចាយន្តា ន ទេសេសុំ. អថ ខោ ភគវា បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន មហាបជាបតិ គោតមី តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ. និសជ្ជ ខោ ភគវា មហាបជាបតិំ គោតមិំ ឯតទវោច – ‘‘កច្ចិ តេ, គោតមិ, ខមនីយំ កច្ចិ យាបនីយ’’ន្តិ? ‘‘បុព្ពេ មេ, ភន្តេ, ថេរា ភិក្ខូ អាគន្ត្វា ធម្មំ ទេសេន្តិ. តេន មេ ផាសុ ហោតិ. ឥទានិ បន – ‘‘ភគវតា បដិក្ខិត្ត’’ន្តិ, កុក្កុច្ចាយន្តា ន ទេសេន្តិ. តេន មេ ន ផាសុ ហោតី’’តិ. អថ ខោ ភគវា មហាបជាបតិំ គោតមិំ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេត្វា សមាទបេត្វា សមុត្តេជេត្វា សម្បហំសេត្វា ឧដ្ឋាយាសនា បក្កាមិ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនុបស្សយំ ឧបសង្កមិត្វា គិលានំ ភិក្ខុនិំ ឱវទិតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

១៦០. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ ភិក្ខុនុបស្សយំ ឧបសង្កមិត្វា ភិក្ខុនិយោ ឱវទេយ្យ, អញ្ញត្រ សមយា, បាចិត្តិយំ. តត្ថាយំ សមយោ. គិលានា ហោតិ ភិក្ខុនី – អយំ តត្ថ សមយោ’’តិ.

១៦១. យោ បនាតិ យោ យាទិសោ…បេ… ភិក្ខូតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតោ ភិក្ខូតិ.

ភិក្ខុនុបស្សយោ នាម យត្ថ ភិក្ខុនិយោ ឯករត្តម្បិ វសន្តិ.

ឧបសង្កមិត្វាតិ តត្ថ គន្ត្វា.

ភិក្ខុនី នាម ឧភតោសង្ឃេ ឧបសម្បន្នា.

ឱវទេយ្យាតិ អដ្ឋហិ គរុធម្មេហិ ឱវទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

អញ្ញត្រ សមយាតិ ឋបេត្វា សមយំ.

គិលានា នាម ភិក្ខុនី ន សក្កោតិ ឱវាទាយ វា សំវាសាយ វា គន្តុំ.

១៦២. ឧបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញី ភិក្ខុនុបស្សយំ ឧបសង្កមិត្វា អញ្ញត្រ សមយា ឱវទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ឧបសម្បន្នាយ វេមតិកោ ភិក្ខុនុបស្សយំ ឧបសង្កមិត្វា អញ្ញត្រ សមយា ឱវទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ឧបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញី ភិក្ខុនុបស្សយំ ឧបសង្កមិត្វា អញ្ញត្រ សមយា ឱវទតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

អញ្ញេន ធម្មេន ឱវទតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឯកតោឧបសម្បន្នាយ ឱវទតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នាយ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នាយ អនុបសម្បន្នសញ្ញី, អនាបត្តិ.

១៦៣. អនាបត្តិ សមយេ, ឧទ្ទេសំ ទេន្តោ, បរិបុច្ឆំ ទេន្តោ, ‘‘ឱសារេហិ អយ្យា’’តិ វុច្ចមានោ ឱសារេតិ, បញ្ហំ បុច្ឆតិ, បញ្ហំ បុដ្ឋោ កថេតិ, អញ្ញស្សត្ថាយ ភណន្តំ ភិក្ខុនិយោ សុណន្តិ, សិក្ខមានាយ សាមណេរិយា, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

ភិក្ខុនុបស្សយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ តតិយំ.

៤. អាមិសសិក្ខាបទំ

១៦៤. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ថេរា ភិក្ខូ ភិក្ខុនិយោ ឱវទន្តា លាភិនោ ហោន្តិ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារានំ. ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឯវំ វទន្តិ – ‘‘ន ពហុកតា ថេរា ភិក្ខូ ភិក្ខុនិយោ ឱវទិតុំ; អាមិសហេតុ ថេរា ភិក្ខូ ភិក្ខុនិយោ ឱវទន្តី’’តិ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឯវំ វក្ខន្តិ – ‘ន ពហុកតា ថេរា ភិក្ខូ ភិក្ខុនិយោ ឱវទិតុំ; អាមិសហេតុ ថេរា ភិក្ខូ ភិក្ខុនិយោ ឱវទន្តី’’’តិ…បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឯវំ វទេថ – ‘ន ពហុកតា ថេរា ភិក្ខូ ភិក្ខុនិយោ ឱវទិតុំ; អាមិសហេតុ ថេរា ភិក្ខូ ភិក្ខុនិយោ ឱវទន្តី’’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម តុម្ហេ, មោឃបុរិសា, ឯវំ វក្ខថ – ន ពហុកតា ថេរា ភិក្ខូ ភិក្ខុនិយោ ឱវទិតុំ; អាមិសហេតុ ថេរា ភិក្ខូ ភិក្ខុនិយោ ឱវទន្តីតិ! នេតំ, មោឃបុរិសា, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

១៦៥. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ ឯវំ វទេយ្យ – ‘អាមិសហេតុ ថេរា ភិក្ខូ ភិក្ខុនិយោ ឱវន្ទតី’តិ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

១៦៦. យោ បនាតិ យោ យាទិសោ…បេ… ភិក្ខូតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតោ ភិក្ខូតិ.

អាមិសហេតូតិ ចីវរហេតុ បិណ្ឌបាតហេតុ សេនាសនហេតុ គិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារហេតុ សក្ការហេតុ គរុការហេតុ មាននហេតុ វន្ទនហេតុ បូជនហេតុ.

ឯវំ វទេយ្យាតិ ឧបសម្បន្នំ សង្ឃេន សម្មតំ ភិក្ខុនោវាទកំ អវណ្ណំ កត្តុកាមោ អយសំ កត្តុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឯវំ វទេតិ – ‘‘ចីវរហេតុ បិណ្ឌបាតហេតុ សេនាសនហេតុ គិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារហេតុ សក្ការហេតុ គរុការហេតុ មាននហេតុ វន្ទនហេតុ បូជនហេតុ ឱវទតី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

១៦៧. ធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញី ឯវំ វទេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ធម្មកម្មេ វេមតិកោ ឯវំ វទេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញី ឯវំ វទេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នំ សង្ឃេន អសម្មតំ ភិក្ខុនោវាទកំ អវណ្ណំ កត្តុកាមោ អយសំ កត្តុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឯវំ វទេតិ – ‘‘ចីវរហេតុ…បេ… បូជនហេតុ ឱវទតី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុបសម្បន្នំ សង្ឃេន សម្មតំ វា អសម្មតំ វា ភិក្ខុនោវាទកំ អវណ្ណំ កត្តុកាមោ អយសំ កត្តុកាមោ មង្កុកត្តុកាមោ ឯវំ វទេតិ – ‘‘ចីវរហេតុ បិណ្ឌបាតហេតុ សេនាសនហេតុ គិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារហេតុ សក្ការហេតុ គរុការហេតុ មាននហេតុ វន្ទនហេតុ បូជនហេតុ ឱវទតី’’តិ ភណតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អធម្មកម្មេ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

១៦៨. អនាបត្តិ បកតិយា ចីវរហេតុ បិណ្ឌបាតហេតុ សេនាសនហេតុ គិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារហេតុ សក្ការហេតុ គរុការហេតុ មាននហេតុ វន្ទនហេតុ បូជនហេតុ ឱវទន្តំ ភណតិ, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

អាមិសសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ ចតុត្ថំ.

៥. ចីវរទានសិក្ខាបទំ

១៦៩. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ សាវត្ថិយំ អញ្ញតរិស្សា វិសិខាយ បិណ្ឌាយ ចរតិ. អញ្ញតរាបិ ភិក្ខុនី តស្សា វិសិខាយ បិណ្ឌាយ ចរតិ. អថ ខោ សោ ភិក្ខុ តំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោច – ‘‘គច្ឆ, ភគិនិ, អមុកស្មិំ ឱកាសេ ភិក្ខា ទិយ្យតី’’តិ. សាបិ ខោ ឯវមាហ – ‘‘គច្ឆាយ្យ, អមុកស្មិំ ឱកាសេ ភិក្ខា ទិយ្យតី’’តិ. តេ អភិណ្ហទស្សនេន សន្ទិដ្ឋា អហេសុំ. តេន ខោ បន សមយេន សង្ឃស្ស ចីវរំ ភាជីយតិ. អថ ខោ សា ភិក្ខុនី ឱវាទំ គន្ត្វា យេន សោ ភិក្ខុ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តំ ភិក្ខុំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ អដ្ឋាសិ. ឯកមន្តំ ឋិតំ ខោ តំ ភិក្ខុនិំ សោ ភិក្ខុ ឯតទវោច – ‘‘អយំ មេ, ភគិនិ, ចីវរបដិវីសោ [បដិវិំសោ (សី.), បដិវិសោ (ឥតិបិ)]; សាទិយិស្សសី’’តិ? ‘‘អាមាយ្យ, ទុព្ពលចីវរាម្ហី’’តិ.

អថ ខោ សោ ភិក្ខុ តស្សា ភិក្ខុនិយា ចីវរំ អទាសិ. សោបិ ខោ ភិក្ខុ ទុព្ពលចីវរោ ហោតិ. ភិក្ខូ តំ ភិក្ខុំ ឯតទវោចុំ – ‘‘ករោហិ ទានិ តេ, អាវុសោ, ចីវរ’’ន្តិ. អថ ខោ សោ ភិក្ខុ ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុ ភិក្ខុនិយា ចីវរំ ទស្សតី’’តិ…បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ ត្វំ, ភិក្ខុ, ភិក្ខុនិយា ចីវរំ អទាសី’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. ‘‘ញាតិកា តេ, ភិក្ខុ, អញ្ញាតិកា’’តិ? ‘‘អញ្ញាតិកា, ភគវា’’តិ. ‘‘អញ្ញាតកោ, មោឃបុរិស, អញ្ញាតិកាយ ន ជានាតិ បតិរូបំ វា អប្បតិរូបំ វា សន្តំ វា អសន្តំ វា. កថញ្ហិ នាម ត្វំ, មោឃបុរិស, អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា ចីវរំ ទស្សសិ! នេតំ, មោឃបុរិស, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘យោ បន ភិក្ខុ អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា ចីវរំ ទទេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

១៧០. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ កុក្កុច្ចាយន្តា ភិក្ខុនីនំ បារិវត្តកំ [បារិវដ្ដកំ (ឥតិបិ)] ចីវរំ ន ទេន្តិ. ភិក្ខុនិយោ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា អម្ហាកំ បារិវត្តកំ ចីវរំ ន ទស្សន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តាសំ ភិក្ខុនីនំ ឧជ្ឈាយន្តីនំ ខិយ្យន្តីនំ វិបាចេន្តីនំ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បញ្ចន្នំ បារិវត្តកំ ទាតុំ. ភិក្ខុស្ស, ភិក្ខុនិយា, សិក្ខមានាយ, សាមណេរស្ស, សាមណេរិយា – អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឥមេសំ បញ្ចន្នំ បារិវត្តកំ ទាតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

១៧១. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា ចីវរំ ទទេយ្យ, អញ្ញត្រ បារិវត្តកា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

១៧២. យោ បនាតិ យោ យាទិសោ…បេ… ភិក្ខូតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតោ ភិក្ខូតិ.

អញ្ញាតិកា នាម មាតិតោ វា បិតិតោ វា យាវ សត្តមា បិតាមហយុគា អសម្ពទ្ធា.

ភិក្ខុនី នាម ឧភតោសង្ឃេ ឧបសម្បន្នា.

ចីវរំ នាម ឆន្នំ ចីវរានំ អញ្ញតរំ ចីវរំ វិកប្បនុបគំ បច្ឆិមំ [វិកប្បនុបគបច្ឆិមំ (សី.)].

អញ្ញត្រ បារិវត្តកាតិ ឋបេត្វា បារិវត្តកំ ទេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

១៧៣. អញ្ញាតិកាយ អញ្ញាតិកសញ្ញី ចីវរំ ទេតិ, អញ្ញត្រ បារិវត្តកា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អញ្ញាតិកាយ វេមតិកោ ចីវរំ ទេតិ, អញ្ញត្រ បារិវត្តកា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អញ្ញាតិកាយ ញាតិកសញ្ញី ចីវរំ ទេតិ, អញ្ញត្រ បារិវត្តកា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

ឯកតោ ឧបសម្បន្នាយ ចីវរំ ទេតិ, អញ្ញត្រ បារិវត្តកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ញាតិកាយ អញ្ញាតិកសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ញាតិកាយ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ញាតិកាយ ញាតិកសញ្ញី, អនាបត្តិ.

១៧៤. អនាបត្តិ ញាតិកាយ, បារិវត្តកំ បរិត្តេន វា វិបុលំ, វិបុលេន វា បរិត្តំ, ភិក្ខុនី វិស្សាសំ គណ្ហាតិ, តាវកាលិកំ គណ្ហាតិ, ចីវរំ ឋបេត្វា អញ្ញំ បរិក្ខារំ ទេតិ, សិក្ខមានាយ, សាមណេរិយា, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

ចីវរទានសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ បញ្ចមំ.

៦. ចីវរសិព្ពនសិក្ខាបទំ

១៧៥. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា ឧទាយី បដ្ដោ [បដ្ឋោ (សី. ស្យា.)] ហោតិ ចីវរកម្មំ កាតុំ. អញ្ញតរា ភិក្ខុនី យេនាយស្មា ឧទាយី តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ ឯតទវោច – ‘‘សាធុ មេ, ភន្តេ, អយ្យោ ចីវរំ សិព្ពតូ’’តិ. អថ ខោ អាយស្មា ឧទាយី តស្សា ភិក្ខុនិយា ចីវរំ សិព្ពិត្វា សុរត្តំ សុបរិកម្មកតំ កត្វា មជ្ឈេ បដិភានចិត្តំ វុដ្ឋាបេត្វា សំហរិត្វា និក្ខិបិ. អថ ខោ សា ភិក្ខុនី យេនាយស្មា ឧទាយី តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ ឧទាយិំ ឯតទវោច – ‘‘កហំ តំ, ភន្តេ, ចីវរ’’ន្តិ? ‘‘ហន្ទ, ភគិនិ, ឥមំ ចីវរំ យថាសំហដំ ហរិត្វា និក្ខិបិត្វា យទា ភិក្ខុនិសង្ឃោ ឱវាទំ អាគច្ឆតិ តទា ឥមំ ចីវរំ បារុបិត្វា ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស បិដ្ឋិតោ បិដ្ឋិតោ អាគច្ឆា’’តិ. អថ ខោ សា ភិក្ខុនី តំ ចីវរំ យថាសំហដំ ហរិត្វា និក្ខិបិត្វា យទា ភិក្ខុនិសង្ឃោ ឱវាទំ អាគច្ឆតិ តទា តំ ចីវរំ បារុបិត្វា ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស បិដ្ឋិតោ បិដ្ឋិតោ អាគច្ឆតិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘យាវ ឆិន្និកា ឥមា ភិក្ខុនិយោ ធុត្តិកា អហិរិកាយោ, យត្រ ហិ នាម ចីវរេ បដិភានចិត្តំ វុដ្ឋាបេស្សន្តី’’តិ!

ភិក្ខុនិយោ ឯវមាហំសុ – ‘‘កស្សិទំ កម្ម’’ន្តិ? ‘‘អយ្យស្ស ឧទាយិស្សា’’តិ. ‘‘យេបិ តេ ឆិន្នកា ធុត្តកា អហិរិកា តេសម្បិ ឯវរូបំ ន សោភេយ្យ, កិំ បន អយ្យស្ស ឧទាយិស្សា’’តិ! អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អាយស្មា ឧទាយី ភិក្ខុនិយា ចីវរំ សិព្ពិស្សតី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ ត្វំ, ឧទាយិ, ភិក្ខុនិយា ចីវរំ សិព្ពសី’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. ‘‘ញាតិកា តេ, ឧទាយិ, អញ្ញាតិកា’’តិ? ‘‘អញ្ញាតិកា, ភគវា’’តិ. ‘‘អញ្ញាតកោ, មោឃបុរិស, អញ្ញាតិកាយ ន ជានាតិ បតិរូបំ វា អប្បតិរូបំ វា បាសាទិកំ វា អបាសាទិកំ វា. កថញ្ហិ នាម ត្វំ, មោឃបុរិស, អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា ចីវរំ សិព្ពិស្សសិ! នេតំ, មោឃបុរិស, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

១៧៦. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ អញ្ញាតិកាយ ភិក្ខុនិយា ចីវរំ សិព្ពេយ្យ វា សិព្ពាបេយ្យ វា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

១៧៧. យោ បនាតិ យោ យាទិសោ…បេ… ភិក្ខូតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតោ ភិក្ខូតិ.

អញ្ញាតិកា នាម មាតិតោ វា បិតិតោ វា យាវ សត្តមា បិតាមហយុគា អសម្ពទ្ធា.

ភិក្ខុនី នាម ឧភតោសង្ឃេ ឧបសម្បន្នា.

ចីវរំ នាម ឆន្នំ ចីវរានំ អញ្ញតរំ ចីវរំ.

សិព្ពេយ្យាតិ សយំ សិព្ពតិ អារាបថេ អារាបថេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

សិព្ពាបេយ្យាតិ អញ្ញំ អាណាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. សកិំ អាណត្តោ ពហុកម្បិ សិព្ពតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

១៧៨. អញ្ញាតិកាយ អញ្ញាតិកសញ្ញី ចីវរំ សិព្ពតិ វា សិព្ពាបេតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អញ្ញាតិកាយ វេមតិកោ ចីវរំ សិព្ពតិ វា សិព្ពាបេតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អញ្ញាតិកាយ ញាតិកសញ្ញី ចីវរំ សិព្ពតិ វា សិព្ពាបេតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

ឯកតោឧបសម្បន្នាយ ចីវរំ សិព្ពតិ វា សិព្ពាបេតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ញាតិកាយ អញ្ញាតិកសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ញាតិកាយ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ញាតិកាយ ញាតិកសញ្ញី, អនាបត្តិ.

១៧៩. អនាបត្តិ ញាតិកាយ, ចីវរំ ឋបេត្វា អញ្ញំ បរិក្ខារំ សិព្ពតិ វា សិព្ពាបេតិ វា, សិក្ខមានាយ, សាមណេរិយា, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

ចីវរសិព្ពនសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ ឆដ្ឋំ.

៧. សំវិធានសិក្ខាបទំ

១៨០. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកទ្ធានមគ្គំ បដិបជ្ជន្តិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘យថេវ មយំ សបជាបតិកា អាហិណ្ឌាម, ឯវមេវិមេ សមណា សក្យបុត្តិយា ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ សំវិធាយ អាហិណ្ឌន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកទ្ធានមគ្គំ បដិបជ្ជិស្សន្តី’’តិ…បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកទ្ធានមគ្គំ បដិបជ្ជថា’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម តុម្ហេ, មោឃបុរិសា, ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកទ្ធានមគ្គំ បដិបជ្ជិស្សថ! នេតំ, មោឃបុរិសា, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ.

‘‘យោ បន ភិក្ខុ ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកទ្ធានមគ្គំ បដិបជ្ជេយ្យ, អន្តមសោ គាមន្តរម្បិ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

១៨១. តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា ភិក្ខូ ច ភិក្ខុនិយោ ច សាកេតា សាវត្ថិំ អទ្ធានមគ្គប្បដិបន្នា ហោន្តិ. អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ តេ ភិក្ខូ ឯតទវោចុំ – ‘‘មយម្បិ អយ្យេហិ សទ្ធិំ គមិស្សាមា’’តិ. ‘‘ន, ភគិនី, កប្បតិ ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកទ្ធានមគ្គំ បដិបជ្ជិតុំ. តុម្ហេ វា បឋមំ គច្ឆថ មយំ វា គមិស្សាមា’’តិ. ‘‘អយ្យា, ភន្តេ, អគ្គបុរិសា. អយ្យាវ បឋមំ គច្ឆន្តូ’’តិ. អថ ខោ តាសំ ភិក្ខុនីនំ បច្ឆា គច្ឆន្តីនំ អន្តរាមគ្គេ ចោរា អច្ឆិន្ទិំសុ ច ទូសេសុញ្ច. អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ សាវត្ថិំ គន្ត្វា ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សត្ថគមនីយេ មគ្គេ សាសង្កសម្មតេ សប្បដិភយេ ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកទ្ធានមគ្គំ បដិបជ្ជិតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

១៨២. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកទ្ធានមគ្គំ បដិបជ្ជេយ្យ, អន្តមសោ គាមន្តរម្បិ, អញ្ញត្រ សមយា, បាចិត្តិយំ. តត្ថាយំ សមយោ . សត្ថគមនីយោ ហោតិ មគ្គោ សាសង្កសម្មតោ សប្បដិភយោ – អយំ តត្ថ សមយោ’’តិ.

១៨៣. យោ បនាតិ យោ យាទិសោ…បេ… ភិក្ខូតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតោ ភិក្ខូតិ.

ភិក្ខុនី នាម ឧភតោសង្ឃេ ឧបសម្បន្នា.

សទ្ធិន្តិ ឯកតោ.

សំវិធាយាតិ – ‘‘គច្ឆាម, ភគិនិ, គច្ឆាមាយ្យ; គច្ឆាមាយ្យ, គច្ឆាម, ភគិនិ; អជ្ជ វា ហិយ្យោ វា បរេ វា គច្ឆាមា’’តិ សំវិទហតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

អន្តមសោ គាមន្តរម្បីតិ កុក្កុដសម្បាតេ គាមេ, គាមន្តរេ គាមន្តរេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អគាមកេ អរញ្ញេ, អទ្ធយោជនេ អទ្ធយោជនេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

អញ្ញត្រ សមយាតិ ឋបេត្វា សមយំ.

សត្ថគមនីយោ នាម មគ្គោ ន សក្កា ហោតិ វិនា សត្ថេន គន្តុំ.

សាសង្កំ នាម តស្មិំ មគ្គេ [យស្មិំ មគ្គេ (?)] ចោរានំ និវិដ្ឋោកាសោ ទិស្សតិ, ភុត្តោកាសោ ទិស្សតិ, ឋិតោកាសោ ទិស្សតិ, និសិន្នោកាសោ ទិស្សតិ, និបន្នោកាសោ ទិស្សតិ.

សប្បដិភយំ នាម តស្មិំ មគ្គេ ចោរេហិ មនុស្សា ហតា ទិស្សន្តិ, វិលុត្តា ទិស្សន្តិ, អាកោដិតា ទិស្សន្តិ, សប្បដិភយំ គន្ត្វា អប្បដិភយំ ទស្សេត្វា ឧយ្យោជេតព្ពា – ‘‘គច្ឆថ ភគិនិយោ’’តិ.

១៨៤. សំវិទហិតេ សំវិទហិតសញ្ញី ឯកទ្ធានមគ្គំ បដិបជ្ជតិ, អន្តមសោ គាមន្តរម្បិ, អញ្ញត្រ សមយា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. សំវិទហិតេ វេមតិកោ ឯកទ្ធានមគ្គំ បដិបជ្ជតិ, អន្តមសោ គាមន្តរម្បិ, អញ្ញត្រ សមយា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. សំវិទហិតេ, អសំវិទហិតសញ្ញី ឯកទ្ធានមគ្គំ បដិបជ្ជតិ, អន្តមសោ គាមន្តរម្បិ, អញ្ញត្រ សមយា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

ភិក្ខុ សំវិទហតិ ភិក្ខុនី ន សំវិទហតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អសំវិទហិតេ សំវិទហិតសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អសំវិទហិតេ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អសំវិទហិតេ អសំវិទហិតសញ្ញី, អនាបត្តិ.

១៨៥. អនាបត្តិ សមយេ, អសំវិទហិត្វា គច្ឆតិ, ភិក្ខុនី សំវិទហតិ, ភិក្ខុ ន សំវិទហតិ, វិសង្កេតេន គច្ឆន្តិ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

សំវិធានសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ សត្តមំ.

៨. នាវាភិរុហនសិក្ខាបទំ

១៨៦. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកំ នាវំ [ឯកនាវំ (ស្យា.)] អភិរុហន្តិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘យថេវ មយំ សបជាបតិកា នាវាយ [ឯកនាវាយ (ស្យា.)] កីឡាម, ឯវមេវិមេ សមណា សក្យបុត្តិយា ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ សំវិធាយ នាវាយ កីឡន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកំ នាវំ អភិរុហិស្សន្តី’’តិ…បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកំ នាវំ អភិរុហថា’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម តុម្ហេ, មោឃបុរិសា, ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកំ នាវំ អភិរុហិស្សថ! នេតំ, មោឃបុរិសា, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘យោ បន ភិក្ខុ ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកំ នាវំ [ឯកនាវំ (ស្យា.)] អភិរុហេយ្យ, ឧទ្ធំគាមិនិំ វា អធោគាមិនិំ វា, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

១៨៧. តេន ខោ បន សមយេន សម្ពហុលា ភិក្ខូ ច ភិក្ខុនិយោ ច សាកេតា សាវត្ថិំ អទ្ធានមគ្គប្បដិបន្នា ហោន្តិ. អន្តរាមគ្គេ នទី តរិតព្ពា [ឧត្តរិតព្ពា (ស្យា.)] ហោតិ. អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ តេ ភិក្ខូ ឯតទវោចុំ – ‘‘មយម្បិ អយ្យេហិ សទ្ធិំ ឧត្តរិស្សាមា’’តិ. ‘‘ន, ភគិនី, កប្បតិ ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកំ នាវំ អភិរុហិតុំ; តុម្ហេ វា បឋមំ ឧត្តរថ មយំ វា ឧត្តរិស្សាមា’’តិ. ‘‘អយ្យា, ភន្តេ, អគ្គបុរិសា. អយ្យាវ បឋមំ ឧត្តរន្តូ’’តិ. អថ ខោ តាសំ ភិក្ខុនីនំ បច្ឆា ឧត្តរន្តីនំ ចោរា អច្ឆិន្ទិំសុ ច ទូសេសុញ្ច. អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ សាវត្ថិំ គន្ត្វា ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តិរិយំ តរណាយ ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកំ នាវំ អភិរុហិតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

១៨៨. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ សំវិធាយ ឯកំ នាវំ អភិរុហេយ្យ ឧទ្ធំគាមិនិំ វា អធោគាមិនិំ វា, អញ្ញត្រ តិរិយំ តរណាយ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

១៨៩. យោ បនាតិ យោ យាទិសោ…បេ… ភិក្ខូតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតោ ភិក្ខូតិ.

ភិក្ខុនី នាម ឧភតោសង្ឃេ ឧបសម្បន្នា.

សទ្ធិន្តិ ឯកតោ.

សំវិធាយាតិ ‘‘អភិរុហាម, ភគិនិ, អភិរុហាមាយ្យ; អភិរុហាមាយ្យ, អភិរុហាម, ភគិនិ; អជ្ជ វា ហិយ្យោ វា បរេ វា អភិរុហាមា’’តិ សំវិទហតិ អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

ភិក្ខុនិយា អភិរុឡ្ហេ ភិក្ខុ អភិរុហតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ភិក្ខុម្ហិ អភិរុឡ្ហេ ភិក្ខុនី អភិរុហតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. ឧភោ វា អភិរុហន្តិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

ឧទ្ធំគាមិនិន្តិ ឧជ្ជវនិកាយ.

អធោគាមិនិន្តិ ឱជវនិកាយ.

អញ្ញត្រ តិរិយំ តរណាយាតិ ឋបេត្វា តិរិយំ តរណំ.

កុក្កុដសម្បាតេ គាមេ, គាមន្តរេ គាមន្តរេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អគាមកេ អរញ្ញេ, អឌ្ឍយោជនេ អឌ្ឍយោជនេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

១៩០. សំវិទហិតេ សំវិទហិតសញ្ញី ឯកំ នាវំ អភិរុហតិ ឧទ្ធំគាមិនិំ វា អធោគាមិនិំ វា, អញ្ញត្រ តិរិយំ តរណាយ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. សំវិទហិតេ វេមតិកោ ឯកំ នាវំ អភិរុហតិ ឧទ្ធំគាមិនិំ វា អធោគាមិនិំ វា, អញ្ញត្រ តិរិយំ តរណាយ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. សំវិទហិតេ អសំវិទហិតសញ្ញី ឯកំ នាវំ អភិរុហតិ ឧទ្ធំគាមិនិំ វា អធោគាមិនិំ វា, អញ្ញត្រ តិរិយំ តរណាយ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

ភិក្ខុ សំវិទហតិ, ភិក្ខុនី ន សំវិទហតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អសំវិទហិតេ សំវិទហិតសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អសំវិទហិតេ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អសំវិទហិតេ, អសំវិទហិតសញ្ញី, អនាបត្តិ.

១៩១. អនាបត្តិ តិរិយំ តរណាយ, អសំវិទហិត្វា អភិរុហន្តិ, ភិក្ខុនី សំវិទហតិ, ភិក្ខុ ន សំវិទហតិ, វិសង្កេតេន អភិរុហន្តិ, អាបទាសុ ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិស្សាតិ.

នាវាភិរុហនសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ អដ្ឋមំ.

៩. បរិបាចិតសិក្ខាបទំ

១៩២. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ វេឡុវនេ កលន្ទកនិវាបេ. តេន ខោ បន សមយេន ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី អញ្ញតរស្ស កុលស្ស កុលូបិកា ហោតិ និច្ចភត្តិកា. តេន ច គហបតិនា ថេរា ភិក្ខូ និមន្តិតា ហោន្តិ. អថ ខោ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន តំ កុលំ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា តំ គហបតិំ ឯតទវោច – ‘‘កិមិទំ, គហបតិ, បហូតំ ខាទនីយំ ភោជនីយំ បដិយត្ត’’ន្តិ? ‘‘ថេរា មយា, អយ្យេ, និមន្តិតា’’តិ. ‘‘កេ បន តេ, គហបតិ, ថេរា’’តិ? ‘‘អយ្យោ សារិបុត្តោ អយ្យោ មហាមោគ្គល្លានោ អយ្យោ មហាកច្ចានោ អយ្យោ មហាកោដ្ឋិកោ អយ្យោ មហាកប្បិនោ អយ្យោ មហាចុន្ទោ អយ្យោ អនុរុទ្ធោ អយ្យោ រេវតោ អយ្យោ ឧបាលិ អយ្យោ អានន្ទោ អយ្យោ រាហុលោ’’តិ. ‘‘កិំ បន ត្វំ, គហបតិ, មហានាគេ តិដ្ឋមានេ ចេដកេ និមន្តេសី’’តិ?

‘‘កេ បន តេ, អយ្យេ, មហានាគា’’តិ? ‘‘អយ្យោ ទេវទត្តោ អយ្យោ កោកាលិកោ អយ្យោ កដមោទកតិស្សកោ [កដមោរកតិស្សកោ (សី.) កតមោរកតិស្សកោ (ស្យា.)] អយ្យោ ខណ្ឌទេវិយា បុត្តោ អយ្យោ សមុទ្ទទត្តោ’’តិ. អយំ ចរហិ ថុល្លនន្ទាយ ភិក្ខុនិយា អន្តរា កថា វិប្បកតា, អថ តេ ថេរា ភិក្ខូ បវិសិំសុ. ‘‘សច្ចំ មហានាគា ខោ តយា, គហបតិ, និមន្តិតា’’តិ. ‘‘ឥទានេវ ខោ ត្វំ, អយ្យេ, ចេដកេ អកាសិ; ឥទានិ មហានាគេ’’តិ. ឃរតោ ច និក្កឌ្ឍិ, និច្ចភត្តញ្ច បច្ឆិន្ទិ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ទេវទត្តោ ជានំ ភិក្ខុនិបរិបាចិតំ បិណ្ឌបាតំ ភុញ្ជិស្សតី’’តិ…បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ ត្វំ, ទេវទត្ត, ជានំ ភិក្ខុនិបរិបាចិតំ បិណ្ឌបាតំ ភុញ្ជសី’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម ត្វំ, មោឃបុរិស, ជានំ ភិក្ខុនិបរិបាចិតំ បិណ្ឌបាតំ ភុញ្ជិស្សសិ. នេតំ, មោឃបុរិស, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘យោ បន ភិក្ខុ ជានំ ភិក្ខុនិបរិបាចិតំ បិណ្ឌបាតំ ភុញ្ជេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.