៤. បទសោធម្មសិក្ខាបទំ

៤៤. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧបាសកេ បទសោ ធម្មំ វាចេន្តិ. ឧបាសកា ភិក្ខូសុ អគារវា អប្បតិស្សា អសភាគវុត្តិកា វិហរន្តិ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧបាសកេ បទសោ ធម្មំ វាចេស្សន្តិ! ឧបាសកា ភិក្ខូសុ អគារវា អប្បតិស្សា អសភាគវុត្តិកា វិហរន្តី’’តិ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… ‘‘សច្ចំ កិរ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឧបាសកេ បទសោ ធម្មំ វាចេថ; ឧបាសកា ភិក្ខូសុ អគារវា អប្បតិស្សា អសភាគវុត្តិកា វិហរន្តី’’តិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម តុម្ហេ, មោឃបុរិសា, ឧបាសកេ បទសោ ធម្មំ វាចេស្សថ! ឧបាសកា ភិក្ខូសុ អគារវា អប្បតិស្សា អសភាគវុត្តិកា វិហរន្តិ! នេតំ, មោឃបុរិសា, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ បសន្នានំ វា ភិយ្យោភាវាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

៤៥. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ អនុបសម្បន្នំ បទសោ ធម្មំ វាចេយ្យ បាចិត្តិយ’’ន្តិ.

៤៦. យោ បនាតិ យោ យាទិសោ…បេ… ភិក្ខូតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតោ ភិក្ខូតិ.

អនុបសម្បន្នោ នាម ភិក្ខុញ្ច ភិក្ខុនិញ្ច ឋបេត្វា អវសេសោ អនុបសម្បន្នោ នាម.

បទសោ នាម បទំ, អនុបទំ, អន្វក្ខរំ, អនុព្យញ្ជនំ.

បទំ នាម ឯកតោ បដ្ឋបេត្វា ឯកតោ ឱសាបេន្តិ. អនុបទំ នាម បាដេក្កំ បដ្ឋបេត្វា ឯកតោ ឱសាបេន្តិ. អន្វក្ខរំ នាម ‘‘រូបំ អនិច្ច’’ន្តិ វុច្ចមានោ, ‘‘រុ’’ន្តិ ឱបាតេតិ. អនុព្យញ្ជនំ នាម ‘‘រូបំ អនិច្ច’’ន្តិ វុច្ចមានោ, ‘‘វេទនា អនិច្ចា’’តិ សទ្ទំ និច្ឆារេតិ.

យញ្ច បទំ, យញ្ច អនុបទំ, យញ្ច អន្វក្ខរំ, យញ្ច អនុព្យញ្ជនំ – សព្ពមេតំ បទសោ [បទសោ ធម្មោ (ឥតិបិ)] នាម.

ធម្មោ នាម ពុទ្ធភាសិតោ, សាវកភាសិតោ, ឥសិភាសិតោ, ទេវតាភាសិតោ, អត្ថូបសញ្ហិតោ, ធម្មូបសញ្ហិតោ.

វាចេយ្យាតិ បទេន វាចេតិ, បទេ បទេ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អក្ខរាយ វាចេតិ, អក្ខរក្ខរាយ អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

៤៧. អនុបសម្បន្នេ អនុបសម្បន្នសញ្ញី បទសោ ធម្មំ វាចេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អនុបសម្បន្នេ វេមតិកោ បទសោ ធម្មំ វាចេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស. អនុបសម្បន្នេ ឧបសម្បន្នសញ្ញី បទសោ ធម្មំ វាចេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស.

ឧបសម្បន្នេ អនុបសម្បន្នសញ្ញី, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឧបសម្បន្នេ វេមតិកោ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឧបសម្បន្នេ ឧបសម្បន្នសញ្ញី, អនាបត្តិ.

៤៨. អនាបត្តិ ឯកតោ ឧទ្ទិសាបេន្តោ, ឯកតោ សជ្ឈាយំ ករោន្តោ, យេភុយ្យេន បគុណំ គន្ថំ ភណន្តំ ឱបាតេតិ, ឱសារេន្តំ ឱបាតេតិ, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

បទសោធម្មសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ ចតុត្ថំ.