១. បឋមភាណវារោ

វិហារានុជាននំ

២៩៤. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ វេឡុវនេ កលន្ទកនិវាបេ. តេន ខោ បន សមយេន ភគវតា ភិក្ខូនំ សេនាសនំ អបញ្ញត្តំ ហោតិ. តេ ច ភិក្ខូ តហំ តហំ វិហរន្តិ – អរញ្ញេ, រុក្ខមូលេ, បព្ពតេ, កន្ទរាយំ, គិរិគុហាយំ, សុសានេ, វនបត្ថេ, អជ្ឈោកាសេ, បលាលបុញ្ជេ. តេ កាលស្សេវ តតោ តតោ ឧបនិក្ខមន្តិ – អរញ្ញា រុក្ខមូលា បព្ពតា កន្ទរា គិរិគុហា សុសានា វនបត្ថា អជ្ឈោកាសា បលាលបុញ្ជា, បាសាទិកេន អភិក្កន្តេន បដិក្កន្តេន, អាលោកិតេន វិលោកិតេន, សមិញ្ជិតេន បសារិតេន, ឱក្ខិត្តចក្ខូ, ឥរិយាបថសម្បន្នា. តេន ខោ បន សមយេន រាជគហកោ សេដ្ឋី [សេដ្ឋិ (ក.)] កាលស្សេវ ឧយ្យានំ អគមាសិ. អទ្ទសា ខោ រាជគហកោ សេដ្ឋី តេ ភិក្ខូ កាលស្សេវ តតោ តតោ ឧបនិក្ខមន្តេ – អរញ្ញា រុក្ខមូលា បព្ពតា កន្ទរា គិរិគុហា សុសានា វនបត្ថា អជ្ឈោកាសា បលាលបុញ្ជា, បាសាទិកេន អភិក្កន្តេន បដិក្កន្តេន, អាលោកិតេន វិលោកិតេន, សមិញ្ជិតេន បសារិតេន, ឱក្ខិត្តចក្ខូ, ឥរិយាបថសម្បន្នេ. ទិស្វានស្ស ចិត្តំ បសីទិ. អថ ខោ រាជគហកោ សេដ្ឋី យេន តេ ភិក្ខូ តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា តេ ភិក្ខូ ឯតទវោច – ‘‘សចាហំ, ភន្តេ, វិហារេ ការាបេយ្យំ, វសេយ្យាថ មេ វិហារេសូ’’តិ? ‘‘ន ខោ, គហបតិ, ភគវតា វិហារា អនុញ្ញាតា’’តិ. ‘‘តេន ហិ, ភន្តេ, ភគវន្តំ បដិបុច្ឆិត្វា មម អារោចេយ្យាថា’’តិ. ‘‘ឯវំ គហបតី’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ រាជគហកស្ស សេដ្ឋិស្ស បដិស្សុត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘រាជគហកោ, ភន្តេ, សេដ្ឋី វិហារេ ការាបេតុកាមោ. កថំ នុ ខោ, ភន្តេ, អម្ហេហិ [ភន្តេ (សី. ក.)] បដិបជ្ជិតព្ព’’ន្តិ? អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បញ្ច លេណានិ [បញ្ច សេនាសនានិ (ស្យា.)] – វិហារំ, អឌ្ឍយោគំ, បាសាទំ, ហម្មិយំ, គុហ’’ន្តិ.

អថ ខោ តេ ភិក្ខូ យេន រាជគហកោ សេដ្ឋី តេនុបសង្កមិំសុ, ឧបសង្កមិត្វា រាជគហកំ សេដ្ឋិំ ឯតទវោចុំ – ‘‘អនុញ្ញាតា ខោ, គហបតិ, ភគវតា វិហារា; យស្សទានិ កាលំ មញ្ញសី’’តិ. អថ ខោ រាជគហកោ សេដ្ឋី ឯកាហេនេវ សដ្ឋិវិហារេ បតិដ្ឋាបេសិ. អថ ខោ រាជគហកោ សេដ្ឋី តេ សដ្ឋិវិហារេ បរិយោសាបេត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ រាជគហកោ សេដ្ឋី ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អធិវាសេតុ មេ, ភន្តេ, ភគវា ស្វាតនាយ ភត្តំ សទ្ធិំ ភិក្ខុសង្ឃេនា’’តិ. អធិវាសេសិ ភគវា តុណ្ហីភាវេន. អថ ខោ រាជគហកោ សេដ្ឋី ភគវតោ អធិវាសនំ វិទិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កាមិ.

អថ ខោ រាជគហកោ សេដ្ឋី តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន បណីតំ ខាទនីយំ ភោជនីយំ បដិយាទាបេត្វា ភគវតោ កាលំ អារោចាបេសិ – ‘‘កាលោ, ភន្តេ, និដ្ឋិតំ ភត្ត’’ន្តិ. អថ ខោ ភគវា បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន រាជគហកស្ស សេដ្ឋិស្ស និវេសនំ តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ សទ្ធិំ ភិក្ខុសង្ឃេន. អថ ខោ រាជគហកោ សេដ្ឋី ពុទ្ធប្បមុខំ ភិក្ខុសង្ឃំ បណីតេន ខាទនីយេន ភោជនីយេន សហត្ថា សន្តប្បេត្វា សម្បវារេត្វា, ភគវន្តំ ភុត្តាវិំ ឱនីតបត្តបាណិំ, ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ រាជគហកោ សេដ្ឋី ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ឯតេ មេ, ភន្តេ, សដ្ឋិវិហារា បុញ្ញត្ថិកេន សគ្គត្ថិកេន ការាបិតា. កថាហំ, ភន្តេ, តេសុ វិហារេសុ បដិបជ្ជាមី’’តិ? ‘‘តេន ហិ ត្វំ, គហបតិ, តេ សដ្ឋិវិហារេ អាគតានាគតស្ស ចាតុទ្ទិសស្ស សង្ឃស្ស បតិដ្ឋាបេហី’’តិ. ‘‘ឯវំ ភន្តេ’’តិ ខោ រាជគហកោ សេដ្ឋី ភគវតោ បដិស្សុត្វា តេ សដ្ឋិវិហារេ អាគតានាគតស្ស ចាតុទ្ទិសស្ស សង្ឃស្ស បតិដ្ឋាបេសិ.

២៩៥. អថ ខោ ភគវា រាជគហកំ សេដ្ឋិំ ឥមាហិ គាថាហិ អនុមោទិ –

‘‘សីតំ ឧណ្ហំ បដិហន្តិ [បដិហនតិ (ក.)], តតោ វាឡមិគានិ ច;

សរីសបេ ច មកសេ, សិសិរេ ចាបិ វុដ្ឋិយោ.

‘‘តតោ វាតាតបោ ឃោរេ, សញ្ជាតោ [វាតាតបេ ឃោរេ, សញ្ជាតេ (ក. សទ្ទនីតិ)] បដិហញ្ញតិ;

លេណត្ថញ្ច សុខត្ថញ្ច, ឈាយិតុញ្ច វិបស្សិតុំ.

‘‘វិហារទានំ សង្ឃស្ស, អគ្គំ ពុទ្ធេន [ពុទ្ធេហិ (ស្យា.)] វណ្ណិតំ;

តស្មា ហិ បណ្ឌិតោ, បោសោ សម្បស្សំ អត្ថមត្តនោ.

‘‘វិហារេ ការយេ រម្មេ, វាសយេត្ថ ពហុស្សុតេ;

តេសំ អន្នញ្ច បានញ្ច, វត្ថសេនាសនានិ ច;

ទទេយ្យ ឧជុភូតេសុ, វិប្បសន្នេន ចេតសា.

‘‘តេ តស្ស ធម្មំ ទេសេន្តិ, សព្ពទុក្ខាបនូទនំ;

យំ សោ ធម្មំ ឥធញ្ញាយ, បរិនិព្ពាតិ អនាសវោ’’តិ.

អថ ខោ ភគវា រាជគហកំ សេដ្ឋិំ ឥមាហិ គាថាហិ អនុមោទិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា បក្កាមិ.

២៩៦. អស្សោសុំ ខោ មនុស្សា – ‘‘ភគវតា កិរ វិហារា អនុញ្ញាតា’’តិ សក្កច្ចំ [តេ សក្កច្ចំ (ស្យា. កំ.)] វិហារេ ការាបេន្តិ. តេ វិហារា អកវាដកា ហោន្តិ; អហីបិ វិច្ឆិកាបិ សតបទិយោបិ បវិសន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កវាដ’’ន្តិ. ភិត្តិឆិទ្ទំ ករិត្វា វល្លិយាបិ រជ្ជុយាបិ កវាដំ ពន្ធន្តិ. ឧន្ទូរេហិបិ ឧបចិកាហិបិ ខជ្ជន្តិ. ខយិតពន្ធនានិ កវាដានិ បតន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បិដ្ឋសង្ឃាដំ ឧទុក្ខលិកំ ឧត្តរបាសក’’ន្តិ. កវាដា ន ផុសីយន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាវិញ្ឆនច្ឆិទ្ទំ អាវិញ្ឆនរជ្ជុ’’ន្តិ. កវាដា ន ថកិយន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អគ្គឡវដ្ដិំ កបិសីសកំ សូចិកំ ឃដិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ន សក្កោន្តិ កវាដំ អបាបុរិតុំ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តាឡច្ឆិទ្ទំ. តីណិ តាឡានិ – លោហតាឡំ, កដ្ឋតាឡំ, វិសាណតាឡ’’ន្តិ. យេហិ [យេបិ (សី. ស្យា.)] តេ ឧគ្ឃាដេត្វា បវិសន្តិ [វិសាណតាឡំ, យេហិ តេ ឧគ្ឃាដេត្វា បវិសន្តីតិ (ក.)], វិហារា អគុត្តា ហោន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, យន្តកំ សូចិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន វិហារា តិណច្ឆទនា ហោន្តិ; សីតកាលេ សីតា, ឧណ្ហកាលេ ឧណ្ហា. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឱគុម្ផេត្វា ឧល្លិត្តាវលិត្តំ កាតុ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន វិហារា អវាតបានកា ហោន្តិ អចក្ខុស្សា ទុគ្គន្ធា. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តីណិ វាតបានានិ – វេទិកាវាតបានំ, ជាលវាតបានំ, សលាកវាតបាន’’ន្តិ. វាតបានន្តរិកាយ កាឡកាបិ វគ្គុលិយោបិ បវិសន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, វាតបានចក្កលិក’’ន្តិ. ចក្កលិកន្តរិកាយបិ កាឡកាបិ វគ្គុលិយោបិ បវិសន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, វាតបានកវាដកំ វាតបានភិសិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ឆមាយំ សយន្តិ. គត្តានិបិ ចីវរានិបិ បំសុកិតានិ ហោន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តិណសន្ថារក’’ន្តិ. តិណសន្ថារកោ ឧន្ទូរេហិបិ ឧបចិកាហិបិ ខជ្ជតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មិឌ្ឍិ’’ន្តិ [មីឍន្តិ (សី.), មិឍិន្តិ (ស្យា.)]. មិឌ្ឍិយា គត្តានិ ទុក្ខា ហោន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ពិទលមញ្ចក’’ន្តិ.

មញ្ចបីឋាទិអនុជាននំ

២៩៧. តេន ខោ បន សមយេន សង្ឃស្ស សោសានិកោ មសារកោ មញ្ចោ ឧប្បន្នោ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មសារកំ មញ្ច’’ន្តិ. មសារកំ បីឋំ ឧប្បន្នំ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មសារកំ បីឋ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន សង្ឃស្ស សោសានិកោ ពុន្ទិកាពទ្ធោ មញ្ចោ ឧប្បន្នោ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ពុន្ទិកាពទ្ធំ មញ្ច’’ន្តិ. ពុន្ទិកាពទ្ធំ បីឋំ ឧប្បន្នំ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ពុន្ទិកាពទ្ធំ បីឋ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន សង្ឃស្ស សោសានិកោ កុឡីរបាទកោ មញ្ចោ ឧប្បន្នោ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កុឡីរបាទកំ មញ្ច’’ន្តិ. កុឡីរបាទកំ បីឋំ ឧប្បន្នំ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កុឡីរបាទកំ បីឋ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន សង្ឃស្ស សោសានិកោ អាហច្ចបាទកោ មញ្ចោ ឧប្បន្នោ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ ឱរាចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាហច្ចបាទកំ មញ្ច’’ន្តិ. អាហច្ចបាទកំ បីឋំ ឧប្បន្នំ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាហច្ចបាទកំ បីឋ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន សង្ឃស្ស អាសន្ទិកោ ឧប្បន្នោ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាសន្ទិក’’ន្តិ. ឧច្ចកោ អាសន្ទិកោ ឧប្បន្នោ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧច្ចកម្បិ អាសន្ទិក’’ន្តិ. សត្តង្គោ ឧប្បន្នោ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សត្តង្គ’’ន្តិ. ឧច្ចកោ សត្តង្គោ ឧប្បន្នោ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧច្ចកម្បិ សត្តង្គ’’ន្តិ. ភទ្ទបីឋំ ឧប្បន្នំ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ភទ្ទបីឋ’’ន្តិ. បីឋិកា ឧប្បន្នា ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បីឋិក’’ន្តិ. ឯឡកបាទកំ បីឋំ ឧប្បន្នំ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឯឡកបាទកំ បីឋ’’ន្តិ. អាមលកវដ្ដិកំ [អាមលកវណ្ដិកំ (ស្យា.)] បីឋំ ឧប្បន្នំ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាមលកវដ្ដិកំ បីឋ’’ន្តិ. ផលកំ ឧប្បន្នំ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ផលក’’ន្តិ. កោច្ឆំ ឧប្បន្នំ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កោច្ឆ’’ន្តិ. បលាលបីឋំ ឧប្បន្នំ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បលាលបីឋ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧច្ចេ មញ្ចេ សយន្តិ. មនុស្សា វិហារចារិកំ អាហិណ្ឌន្តា បស្សិត្វា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឧច្ចេ មញ្ចេ សយិតព្ពំ. យោ សយេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ នីចេ មញ្ចេ សយន្តោ អហិនា ទដ្ឋោ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មញ្ចបដិបាទក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឧច្ចេ មញ្ចបដិបាទកេ ធារេន្តិ, សហ មញ្ចបដិបាទកេហិ បវេធេន្តិ. មនុស្សា វិហារចារិកំ អាហិណ្ឌន្តា បស្សិត្វា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឧច្ចា មញ្ចបដិបាទកា ធារេតព្ពា. យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋង្គុលបរមំ មញ្ចបដិបាទក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន សង្ឃស្ស សុត្តំ ឧប្បន្នំ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សុត្តំ មញ្ចំ វេឋេតុ’’ន្តិ [វេតុន្តិ (សី.)]. អង្គានិ ពហុសុត្តំ បរិយាទិយន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អង្គេ វិជ្ឈិត្វា អដ្ឋបទកំ វេឋេតុ’’ន្តិ. ចោឡកំ ឧប្បន្នំ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចិមិលិកំ កាតុ’’ន្តិ. តូលិកា ឧប្បន្នា ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, វិជដេត្វា ពិព្ពោហនំ [ពិម្ពោហនំ (សី. ស្យា. ពិម្ព + ឱហនំ)] កាតុំ. តីណិ តូលានិ – រុក្ខតូលំ, លតាតូលំ, បោដកិតូល’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ អទ្ធកាយិកានិ [អឌ្ឍកាយិកានិ (ក.)] ពិព្ពោហនានិ ធារេន្តិ. មនុស្សា វិហារចារិកំ អាហិណ្ឌន្តា បស្សិត្វា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, អឌ្ឍកាយិកានិ ពិព្ពោហនានិ ធារេតព្ពានិ. យោ ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សីសប្បមាណំ ពិព្ពោហនំ កាតុ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន រាជគហេ គិរគ្គសមជ្ជោ ហោតិ. មនុស្សា មហាមត្តានំ អត្ថាយ ភិសិយោ បដិយាទេន្តិ – ឧណ្ណភិសិំ, ចោឡភិសិំ, វាកភិសិំ, តិណភិសិំ, បណ្ណភិសិំ. តេ វីតិវត្តេ សមជ្ជេ ឆវិំ ឧប្បាដេត្វា ហរន្តិ. អទ្ទសាសុំ ខោ ភិក្ខូ សមជ្ជដ្ឋានេ ពហុំ ឧណ្ណម្បិ ចោឡកម្បិ វាកម្បិ តិណម្បិ បណ្ណម្បិ ឆដ្ដិតំ. ទិស្វាន ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បញ្ច ភិសិយោ – ឧណ្ណភិសិំ, ចោឡភិសិំ, វាកភិសិំ, តិណភិសិំ, បណ្ណភិសិ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន សង្ឃស្ស សេនាសនបរិក្ខារិកំ ទុស្សំ ឧប្បន្នំ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ភិសិំ ឱនន្ធិតុ’’ន្តិ [ឱនទ្ធិតុំ (ស្យា.)].

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ មញ្ចភិសិំ បីឋេ សន្ថរន្តិ, បីឋភិសិំ មញ្ចេ សន្ថរន្តិ. ភិសិយោ បរិភិជ្ជន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឱនទ្ធមញ្ចំ [ឱនទ្ធមញ្ចំ (ក.) ឯវមុបរិបិ] ឱនទ្ធបីឋ’’ន្តិ. ឧល្លោកំ អករិត្វា សន្ថរន្តិ, ហេដ្ឋតោ និបតន្តិ [និបដន្តិ (ក.), និប្ផដន្តិ (សី.), និប្បាដេន្តិ (ស្យា.)] …បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧល្លោកំ ករិត្វា សន្ថរិត្វា ភិសិំ ឱនន្ធិតុ’’ន្តិ. ឆវិំ ឧប្បាដេត្វា ហរន្តិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ផោសិតុ’’ន្តិ. ហរន្តិយេវ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ភត្តិកម្ម’’ន្តិ. ហរន្តិយេវ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ហត្ថភត្តិកម្ម’’ន្តិ. ហរន្តិយេវ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ហត្ថភត្តិ’’ន្តិ.

សេតវណ្ណាទិអនុជាននំ

២៩៨. តេន ខោ បន សមយេន តិត្ថិយានំ សេយ្យាយោ សេតវណ្ណា ហោន្តិ, កាឡវណ្ណកតា ភូមិ, គេរុកបរិកម្មកតា ភិត្តិ. ពហូ មនុស្សា សេយ្យាបេក្ខកា គច្ឆន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, វិហារេ សេតវណ្ណំ កាឡវណ្ណំ គេរុកបរិកម្ម’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ផរុសាយ ភិត្តិយា សេតវណ្ណោ ន និបតតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ថុសបិណ្ឌំ ទត្វា បាណិកាយ បដិពាហេត្វា សេតវណ្ណំ និបាតេតុ’’ន្តិ. សេតវណ្ណោ អនិពន្ធនីយោ ហោតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សណ្ហមត្តិកំ ទត្វា បាណិកាយ បដិពាហេត្វា សេតវណ្ណំ និបាតេតុ’’ន្តិ. សេតវណ្ណោ អនិពន្ធនីយោ ហោតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឥក្កាសំ បិដ្ឋមទ្ទ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ផរុសាយ ភិត្តិយា គេរុកា ន និបតតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ថុសបិណ្ឌំ ទត្វា បាណិកាយ បដិពាហេត្វា គេរុកំ និបាតេតុ’’ន្តិ. គេរុកា អនិពន្ធនីយា ហោតិ …បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កុណ្ឌកមត្តិកំ ទត្វា បាណិកាយ បដិពាហេត្វា គេរុកំ និបាតេតុ’’ន្តិ. គេរុកា អនិពន្ធនីយា ហោតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សាសបកុដ្ដំ សិត្ថតេលក’’ន្តិ. អច្ចុស្សន្នំ ហោតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចោឡកេន បច្ចុទ្ធរិតុ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ផរុសាយ ភូមិយា កាឡវណ្ណោ ន និបតតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ថុសបិណ្ឌំ ទត្វា បាណិកាយ បដិពាហេត្វា កាឡវណ្ណំ និបាតេតុ’’ន្តិ. កាឡវណ្ណោ អនិពន្ធនីយោ ហោតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, គណ្ឌុមត្តិកំ ទត្វា បាណិកាយ បដិពាហេត្វា កាឡវណ្ណំ និបាតេតុ’’ន្តិ. កាឡវណ្ណោ អនិពន្ធនីយោ ហោតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឥក្កាសំ កសាវ’’ន្តិ.

បដិភានចិត្តបដិក្ខេបំ

២៩៩. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ វិហារេ បដិភានចិត្តំ ការាបេន្តិ – ឥត្ថិរូបកំ បុរិសរូបកំ. មនុស្សា វិហារចារិកំ អាហិណ្ឌន្តា បស្សិត្វា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, បដិភានចិត្តំ ការាបេតព្ពំ – ឥត្ថិរូបកំ បុរិសរូបកំ. យោ ការាបេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មាលាកម្មំ លតាកម្មំ មករទន្តកំ បញ្ចបដិក’’ន្តិ.

ឥដ្ឋកាចយាទិអនុជាននំ

៣០០. តេន ខោ បន សមយេន វិហារា នីចវត្ថុកា ហោន្តិ, ឧទកេន ឱត្ថរិយ្យន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧច្ចវត្ថុកំ កាតុ’’ន្តិ. ចយោ បរិបតតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចិនិតុំ តយោ ចយេ – ឥដ្ឋកាចយំ, សិលាចយំ, ទារុចយ’’ន្តិ. អារោហន្តា វិហញ្ញន្តិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តយោ សោបានេ – ឥដ្ឋកាសោបានំ, សិលាសោបានំ, ទារុសោបាន’’ន្តិ. អារោហន្តា បរិបតន្តិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាលម្ពនពាហ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន វិហារា អាឡកមន្ទា ហោន្តិ. ភិក្ខូ ហិរិយន្តិ និបជ្ជិតុំ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តិរោករណិ’’ន្តិ. តិរោករណិំ ឧក្ខិបិត្វា ឱលោកេន្តិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អឌ្ឍកុដ្ដក’’ន្តិ. អឌ្ឍកុដ្ដកា ឧបរិតោ ឱលោកេន្តិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តយោ គព្ភេ – សិវិកាគព្ភំ, នាឡិកាគព្ភំ, ហម្មិយគព្ភ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ខុទ្ទកេ វិហារេ មជ្ឈេ គព្ភំ ករោន្តិ. ឧបចារោ ន ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ខុទ្ទកេ វិហារេ ឯកមន្តំ គព្ភំ កាតុំ, មហល្លកេ មជ្ឈេ’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន វិហារស្ស កុដ្ដបាទោ ជីរតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កុលង្កបាទក’’ន្តិ [កុឡុង្កបាទកន្តិ (សី.)]. វិហារស្ស កុដ្ដោ ឱវស្សតិ…បេ…‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បរិត្តាណកិដិកំ ឧទ្ទសុធ’’ន្តិ [ឧទ្ធាសុធន្តិ (ស្យា.)].

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរស្ស ភិក្ខុនោ តិណច្ឆទនា អហិ ខន្ធេ បតតិ. សោ ភីតោ វិស្សរមកាសិ. ភិក្ខូ ឧបធាវិត្វា តំ ភិក្ខុំ ឯតទវោចុំ – ‘‘កិស្ស ត្វំ, អាវុសោ, វិស្សរមកាសី’’តិ? អថ ខោ សោ ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, វិតាន’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ មញ្ចបាទេបិ បីឋបាទេបិ ថវិកាយោ លគ្គេន្តិ. ឧន្ទូរេហិបិ ឧបចិកាហិបិ ខជ្ជន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ភិត្តិខិលំ នាគទន្តក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ មញ្ចេបិ បីឋេបិ ចីវរំ និក្ខិបន្តិ. ចីវរំ បរិភិជ្ជិតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, វិហារេ ចីវរវំសំ ចីវររជ្ជុ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន វិហារា អនាឡិន្ទកា ហោន្តិ អប្បដិស្សរណា. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាឡិន្ទំ បឃនំ បកុដ្ដំ [បកុឌ្ឌំ (សី.)] ឱសារក’’ន្តិ. អាឡិន្ទា បាកដា ហោន្តិ. ភិក្ខូ ហិរិយន្តិ និបជ្ជិតុំ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សំសរណកិដិកំ ឧគ្ឃាដនកិដិក’’ន្តិ.

ឧបដ្ឋានសាលាអនុជាននំ

៣០១. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ អជ្ឈោកាសេ ភត្តវិស្សគ្គំ ករោន្តា សីតេនបិ ឧណ្ហេនបិ កិលមន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧបដ្ឋានសាល’’ន្តិ. ឧបដ្ឋានសាលា នីចវត្ថុកា ហោតិ, ឧទកេន ឱត្ថរិយ្យតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧច្ចវត្ថុកំ កាតុ’’ន្តិ. ចយោ បរិបតតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចិនិតុំ តយោ ចយេ – ឥដ្ឋកាចយំ, សិលាចយំ, ទារុចយ’’ន្តិ. អារោហន្តា វិហញ្ញន្តិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តយោ សោបានេ – ឥដ្ឋកាសោបានំ, សិលាសោបានំ, ទារុសោបាន’’ន្តិ. អារោហន្តា បរិបតន្តិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាលម្ពនពាហ’’ន្តិ. ឧបដ្ឋានសាលាយ តិណចុណ្ណំ បរិបតតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឱគុម្ផេត្វា ឧល្លិត្តាវលិត្តំ កាតុំ – សេតវណ្ណំ កាឡវណ្ណំ គេរុកបរិកម្មំ មាលាកម្មំ លតាកម្មំ មករទន្តកំ បញ្ចបដិកំ ចីវរវំសំ ចីវររជ្ជុ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ អជ្ឈោកាសេ ឆមាយ ចីវរំ បត្ថរន្តិ. ចីវរំ បំសុកិតំ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អជ្ឈោកាសេ ចីវរវំសំ ចីវររជ្ជុ’’ន្តិ. បានីយំ ឱតប្បតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បានីយសាលំ បានីយមណ្ឌប’’ន្តិ. បានីយសាលា នីចវត្ថុកា ហោតិ, ឧទកេន ឱត្ថរិយ្យតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧច្ចវត្ថុកំ កាតុ’’ន្តិ. ចយោ បរិបតតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចិនិតុំ តយោ ចយេ – ឥដ្ឋកាចយំ, សិលាចយំ, ទារុចយ’’ន្តិ. អារោហន្តា វិហញ្ញន្តិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តយោ សោបានេ – ឥដ្ឋកាសោបានំ, សិលាសោបានំ, ទារុសោបាន’’ន្តិ. អារោហន្តា បរិបតន្តិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាលម្ពនពាហ’’ន្តិ. បានីយសាលាយ តិណចុណ្ណំ បរិបតតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឱគុម្ផេត្វា ឧល្លិត្តាវលិត្តំ កាតុំ – សេតវណ្ណំ កាឡវណ្ណំ គេរុកបរិកម្មំ មាលាកម្មំ លតាកម្មំ មករទន្តកំ បញ្ចបដិកំ ចីវរវំសំ ចីវររជ្ជុ’’ន្តិ. បានីយភាជនំ ន សំវិជ្ជតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បានីយសង្ខំ បានីយសរាវក’’ន្តិ.

បាការាទិអនុជាននំ

៣០២. តេន ខោ បន សមយេន វិហារា អបរិក្ខិត្តា ហោន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បរិក្ខិបិតុំ តយោ បាការេ – ឥដ្ឋកាបាការំ, សិលាបាការំ, ទារុបាការ’’ន្តិ. កោដ្ឋកោ ន ហោតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កោដ្ឋក’’ន្តិ. កោដ្ឋកោ នីចវត្ថុកោ ហោតិ, ឧទកេន ឱត្ថរិយ្យតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧច្ចវត្ថុកំ កាតុ’’ន្តិ. កោដ្ឋកស្ស កវាដំ ន ហោតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កវាដំ បិដ្ឋសង្ឃាដំ ឧទុក្ខលិកំ ឧត្តរបាសកំ អគ្គឡវដ្ដិំ កបិសីសកំ សូចិកំ ឃដិកំ តាឡច្ឆិទ្ទំ អាវិញ្ឆនច្ឆិទ្ទំ អាវិញ្ឆនរជ្ជុ’’ន្តិ. កោដ្ឋកេ តិណចុណ្ណំ បរិបតតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឱគុម្ផេត្វា ឧល្លិត្តាវលិត្តំ កាតុំ – សេតវណ្ណំ កាឡវណ្ណំ គេរុកបរិកម្មំ មាលាកម្មំ លតាកម្មំ មករទន្តកំ បញ្ចបដិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន បរិវេណំ ចិក្ខល្លំ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មរុម្ពំ ឧបកិរិតុ’’ន្តិ. ន បរិយាបុណន្តិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បទរសិលំ និក្ខិបិតុ’’ន្តិ. ឧទកំ សន្តិដ្ឋតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧទកនិទ្ធមន’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ បរិវេណេ តហំ តហំ អគ្គិដ្ឋានំ ករោន្តិ. បរិវេណំ ឧក្លាបំ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឯកមន្តំ អគ្គិសាលំ កាតុ’’ន្តិ. អគ្គិសាលា នីចវត្ថុកា ហោតិ, ឧទកេន ឱត្ថរិយ្យតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧច្ចវត្ថុកំ កាតុ’’ន្តិ. ចយោ បរិបតតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចិនិតុំ តយោ ចយេ – ឥដ្ឋកាចយំ, សិលាចយំ, ទារុចយ’’ន្តិ. អារោហន្តា វិហញ្ញន្តិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តយោ សោបានេ – ឥដ្ឋកាសោបានំ, សិលាសោបានំ, ទារុសោបាន’’ន្តិ. អារោហន្តា បរិបតន្តិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាលម្ពនពាហ’’ន្តិ. អគ្គិសាលាយ កវាដំ ន ហោតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កវាដំ បិដ្ឋសង្ឃាដំ ឧទុក្ខលិកំ ឧត្តរបាសកំ អគ្គឡវដ្ដិំ កបិសីសកំ សូចិកំ ឃដិកំ តាឡច្ឆិទ្ទំ អាវិញ្ឆនច្ឆិទ្ទំ អាវិញ្ឆនរជ្ជុ’’ន្តិ. អគ្គិសាលាយ តិណចុណ្ណំ បរិបតតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឱគុម្ផេត្វា ឧល្លិត្តាវលិត្តំ កាតុំ – សេតវណ្ណំ កាឡវណ្ណំ គេរុកបរិកម្មំ មាលាកម្មំ លតាកម្មំ មករទន្តកំ បញ្ចបដិកំ ចីវរវំសំ ចីវររជ្ជុ’’ន្តិ.

អារាមបរិក្ខេបអនុជាននំ

៣០៣. តេន ខោ បន សមយេន អារាមោ អបរិក្ខិត្តោ ហោតិ. អជកាបិ បសុកាបិ ឧបរោបេ វិហេឋេន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បរិក្ខិបិតុំ តយោ វាដេ – វេឡុវាដំ, កណ្ឌកវាដំ [វដេ វេឡុវដំ កណ្ឌកវដំ (ស្យា.)], បរិខ’’ន្តិ. កោដ្ឋកោ ន ហោតិ. តថេវ អជកាបិ បសុកាបិ ឧបរោបេ វិហេឋេន្តិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កោដ្ឋកំ អបេសិំ យមកកវាដំ តោរណំ បលិឃ’’ន្តិ. កោដ្ឋកេ តិណចុណ្ណំ បរិបតតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឱគុម្ផេត្វា ឧល្លិត្តាវលិត្តំ កាតុំ – សេតវណ្ណំ កាឡវណ្ណំ គេរុកបរិកម្មំ មាលាកម្មំ លតាកម្មំ មករទន្តកំ បញ្ចបដិក’’ន្តិ. អារាមោ ចិក្ខល្លោ ហោតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, មរុម្ពំ ឧបកិរិតុ’’ន្តិ. ន បរិយាបុណន្តិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បទរសិលំ និក្ខិបិតុ’’ន្តិ. ឧទកំ សន្តិដ្ឋតិ…បេ… ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧទកនិទ្ធមន’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន រាជា មាគធោ សេនិយោ ពិម្ពិសារោ សង្ឃស្ស អត្ថាយ សុធាមត្តិកាលេបនំ បាសាទំ ការេតុកាមោ ហោតិ. អថ ខោ ភិក្ខូនំ ឯតទហោសិ – ‘‘កិំ នុ ខោ ភគវតា ឆទនំ អនុញ្ញាតំ, កិំ អននុញ្ញាត’’ន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បញ្ច ឆទនានិ – ឥដ្ឋកាឆទនំ, សិលាឆទនំ, សុធាឆទនំ, តិណច្ឆទនំ, បណ្ណច្ឆទន’’ន្តិ.

បឋមភាណវារោ និដ្ឋិតោ.