នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស

វិនយបិដកេ

ចូឡវគ្គបាឡិ

១. កម្មក្ខន្ធកំ

១. តជ្ជនីយកម្មំ

១. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន បណ្ឌុកលោហិតកា ភិក្ខូ អត្តនា ភណ្ឌនការកា កលហការកា វិវាទការកា ភស្សការកា សង្ឃេ អធិករណការកា, យេបិ ចញ្ញេ ភិក្ខូ ភណ្ឌនការកា កលហការកា វិវាទការកា ភស្សការកា សង្ឃេ អធិករណការកា តេ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទន្តិ – ‘‘មា ខោ តុម្ហេ, អាយស្មន្តោ, ឯសោ អជេសិ. ពលវាពលវំ បដិមន្តេថ. តុម្ហេ តេន បណ្ឌិតតរា ច ព្យត្តតរា ច ពហុស្សុតតរា ច អលមត្តតរា ច [អលមត្ថតរា ច (ស្យា. ក.)]. មា ចស្ស ភាយិត្ថ. មយម្បិ តុម្ហាកំ បក្ខា ភវិស្សាមា’’តិ. តេន អនុប្បន្នានិ ចេវ ភណ្ឌនានិ ឧប្បជ្ជន្តិ ឧប្បន្នានិ ច ភណ្ឌនានិ ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ សំវត្តន្តិ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម បណ្ឌុកលោហិតកា ភិក្ខូ អត្តនា ភណ្ឌនការកា កលហការកា វិវាទការកា ភស្សការកា សង្ឃេ អធិករណការកា, យេបិ ចញ្ញេ ភិក្ខូ ភណ្ឌនការកា កលហការកា វិវាទការកា ភស្សការកា សង្ឃេ អធិករណការកា តេ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វក្ខន្តិ – ‘មា ខោ តុម្ហេ, អាយស្មន្តោ, ឯសោ អជេសិ. ពលវាពលវំ បដិមន្តេថ. តុម្ហេ តេន បណ្ឌិតតរា ច ព្យត្តតរា ច ពហុស្សុតតរា ច អលមត្តតរា ច. មា ចស្ស ភាយិត្ថ. មយម្បិ តុម្ហាកំ បក្ខា ភវិស្សាមា’តិ. តេន អនុប្បន្នានិ ចេវ ភណ្ឌនានិ ឧប្បជ្ជន្តិ ឧប្បន្នានិ ច ភណ្ឌនានិ ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ សំវត្តន្តី’’តិ.

២. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ភិក្ខុសង្ឃំ សន្និបាតាបេត្វា ភិក្ខូ បដិបុច្ឆិ – ‘‘សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, បណ្ឌុកលោហិតកា ភិក្ខូ អត្តនា ភណ្ឌនការកា កលហការកា វិវាទការកា ភស្សការកា សង្ឃេ អធិករណការកា, យេបិ ចញ្ញេ ភិក្ខូ ភណ្ឌនការកា កលហការកា វិវាទការកា ភស្សការកា សង្ឃេ អធិករណការកា តេ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទន្តិ – ‘មា ខោ តុម្ហេ, អាយស្មន្តោ, ឯសោ អជេសិ. ពលវាពលវំ បដិមន្តេថ. តុម្ហេ តេន បណ្ឌិតតរា ច ព្យត្តតរា ច ពហុស្សុតតរា ច អលមត្តតរា ច. មា ចស្ស ភាយិត្ថ. មយម្បិ តុម្ហាកំ បក្ខា ភវិស្សាមា’តិ. តេន អនុប្បន្នានិ ចេវ ភណ្ឌនានិ ឧប្បជ្ជន្តិ, ឧប្បន្នានិ ច ភណ្ឌនានិ ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ សំវត្តន្តី’’តិ? ‘‘សច្ចំ ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា – ‘‘អននុច្ឆវិកំ, ភិក្ខវេ, តេសំ មោឃបុរិសានំ អននុលោមិកំ អប្បតិរូបំ អស្សាមណកំ អកប្បិយំ អករណីយំ. កថញ្ហិ នាម តេ, ភិក្ខវេ, មោឃបុរិសា អត្តនា ភណ្ឌនការកា…បេ… សង្ឃេ អធិករណការកា, យេបិ ចញ្ញេ ភិក្ខូ ភណ្ឌនការកា…បេ… សង្ឃេ អធិករណការកា តេ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វក្ខន្តិ – ‘មា ខោ តុម្ហេ, អាយស្មន្តោ, ឯសោ អជេសិ. ពលវាពលវំ បដិមន្តេថ. តុម្ហេ តេន បណ្ឌិតតរា ច ព្យត្តតរា ច ពហុស្សុតតរា ច អលមត្តតរា ច. មា ចស្ស ភាយិត្ថ. មយម្បិ តុម្ហាកំ បក្ខា ភវិស្សាមា’តិ? តេន អនុប្បន្នានិ ចេវ ភណ្ឌនានិ ឧប្បជ្ជន្តិ, ឧប្បន្នានិ ច ភណ្ឌនានិ ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ សំវត្តន្តិ. នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ បសន្នានំ វា ភិយ្យោភាវាយ. អថ ខ្វេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានញ្ចេវ អប្បសាទាយ បសន្នានញ្ច ឯកច្ចានំ អញ្ញថត្តាយា’’តិ.

អថ ខោ ភគវា តេ [បណ្ឌុកលោហិតកេ (ស្យា.)] ភិក្ខូ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ទុព្ភរតាយ ទុប្បោសតាយ មហិច្ឆតាយ អសន្តុដ្ឋិតាយ [អសន្តុដ្ឋតាយ (ស្យា.), អសន្តុដ្ឋិយា (សី.)] សង្គណិកាយ កោសជ្ជស្ស អវណ្ណំ ភាសិត្វា អនេកបរិយាយេន សុភរតាយ សុបោសតាយ អប្បិច្ឆស្ស សន្តុដ្ឋស្ស សល្លេខស្ស ធុតស្ស បាសាទិកស្ស អបចយស្ស វីរិយារម្ភស្ស [វិរិយារម្ភស្ស (សី.), វីរិយារព្ភស្ស (ក.)] វណ្ណំ ភាសិត្វា ភិក្ខូនំ តទនុច្ឆវិកំ តទនុលោមិកំ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘តេន ហិ, ភិក្ខវេ, សង្ឃោ បណ្ឌុកលោហិតកានំ ភិក្ខូនំ តជ្ជនីយកម្មំ ករោតុ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, កាតព្ពំ. បឋមំ បណ្ឌុកលោហិតកា ភិក្ខូ ចោទេតព្ពា, ចោទេត្វា សារេតព្ពា, សារេត្វា អាបត្តិំ [អាបត្តិ (សី. ស្យា.)] អារោបេតព្ពា, អាបត្តិំ អារោបេត្វា ព្យត្តេន ភិក្ខុនា បដិពលេន សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

៣. ‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. ឥមេ បណ្ឌុកលោហិតកា ភិក្ខូ អត្តនា ភណ្ឌនការកា កលហការកា វិវាទការកា ភស្សការកា សង្ឃេ អធិករណការកា, យេបិ ចញ្ញេ ភិក្ខូ ភណ្ឌនការកា កលហការកា វិវាទការកា ភស្សការកា សង្ឃេ អធិករណការកា តេ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទន្តិ – ‘មា ខោ តុម្ហេ, អាយស្មន្តោ, ឯសោ អជេសិ. ពលវាពលវំ បដិមន្តេថ. តុម្ហេ តេន បណ្ឌិតតរា ច ព្យត្តតរា ច ពហុស្សុតតរា ច អលមត្តតរា ច. មា ចស្ស ភាយិត្ថ. មយម្បិ តុម្ហាកំ បក្ខា ភវិស្សាមា’តិ. តេន អនុប្បន្នានិ ចេវ ភណ្ឌនានិ ឧប្បជ្ជន្តិ, ឧប្បន្នានិ ច ភណ្ឌនានិ ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ សំវត្តន្តិ. យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ បណ្ឌុកលោហិតកានំ ភិក្ខូនំ តជ្ជនីយកម្មំ ករេយ្យ. ឯសា ញត្តិ.

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. ឥមេ បណ្ឌុកលោហិតកា ភិក្ខូ អត្តនា ភណ្ឌនការកា…បេ… សង្ឃេ អធិករណការកា, យេបិ ចញ្ញេ ភិក្ខូ ភណ្ឌនការកា…បេ… សង្ឃេ អធិករណការកា តេ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទន្តិ – ‘មា ខោ តុម្ហេ, អាយស្មន្តោ, ឯសោ អជេសិ. ពលវាពលវំ បដិមន្តេថ. តុម្ហេ តេន បណ្ឌិតតរា ច ព្យត្តតរា ច ពហុស្សុតតរា ច អលមត្តតរា ច. មា ចស្ស ភាយិត្ថ. មយម្បិ តុម្ហាកំ បក្ខា ភវិស្សាមា’តិ. តេន អនុប្បន្នានិ ចេវ ភណ្ឌនានិ ឧប្បជ្ជន្តិ, ឧប្បន្នានិ ច ភណ្ឌនានិ ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ សំវត្តន្តិ. សង្ឃោ បណ្ឌុកលោហិតកានំ ភិក្ខូនំ តជ្ជនីយកម្មំ ករោតិ. យស្សាយស្មតោ ខមតិ បណ្ឌុកលោហិតកានំ ភិក្ខូនំ តជ្ជនីយស្ស កម្មស្ស ករណំ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘ទុតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ – សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. ឥមេ បណ្ឌុកលោហិតកា ភិក្ខូ អត្តនា ភណ្ឌនការកា…បេ… សង្ឃេ អធិករណការកា, យេបិ ចញ្ញេ ភិក្ខូ ភណ្ឌនការកា…បេ… សង្ឃេ អធិករណការកា តេ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទន្តិ – ‘មា ខោ តុម្ហេ, អាយស្មន្តោ, ឯសោ អជេសិ. ពលវាពលវំ បដិមន្តេថ. តុម្ហេ តេន បណ្ឌិតតរា ច ព្យត្តតរា ច ពហុស្សុតតរា ច អលមត្តតរា ច. មា ចស្ស ភាយិត្ថ. មយម្បិ តុម្ហាកំ បក្ខា ភវិស្សាមា’តិ. តេន អនុប្បន្នានិ ចេវ ភណ្ឌនានិ ឧប្បជ្ជន្តិ, ឧប្បន្នានិ ច ភណ្ឌនានិ ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ សំវត្តន្តិ. សង្ឃោ បណ្ឌុកលោហិតកានំ ភិក្ខូនំ តជ្ជនីយកម្មំ ករោតិ. យស្សាយស្មតោ ខមតិ បណ្ឌុកលោហិតកានំ ភិក្ខូនំ តជ្ជនីយស្ស កម្មស្ស ករណំ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘តតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ – សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. ឥមេ បណ្ឌុកលោហិតកា ភិក្ខូ អត្តនា ភណ្ឌនការកា…បេ… សង្ឃេ អធិករណការកា, យេបិ ចញ្ញេ ភិក្ខូ ភណ្ឌនការកា…បេ… សង្ឃេ អធិករណការកា តេ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទន្តិ – ‘មា ខោ តុម្ហេ, អាយស្មន្តោ, ឯសោ អជេសិ. ពលវាពលវំ បដិមន្តេថ. តុម្ហេ តេន បណ្ឌិតតរា ច ព្យត្តតរា ច ពហុស្សុតតរា ច អលមត្តតរា ច. មា ចស្ស ភាយិត្ថ. មយម្បិ តុម្ហាកំ បក្ខា ភវិស្សាមា’តិ. តេន អនុប្បន្នានិ ចេវ ភណ្ឌនានិ ឧប្បជ្ជន្តិ, ឧប្បន្នានិ ច ភណ្ឌនានិ ភិយ្យោភាវាយ វេបុល្លាយ សំវត្តន្តិ. សង្ឃោ បណ្ឌុកលោហិតកានំ ភិក្ខូនំ តជ្ជនីយកម្មំ ករោតិ. យស្សាយស្មតោ ខមតិ បណ្ឌុកលោហិតកានំ ភិក្ខូនំ តជ្ជនីយស្ស កម្មស្ស ករណំ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘កតំ សង្ឃេន បណ្ឌុកលោហិតកានំ ភិក្ខូនំ តជ្ជនីយកម្មំ. ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ.

អធម្មកម្មទ្វាទសកំ

៤. ‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច [អធម្មកម្មញ្ចេវ (ស្យា.)] ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច. អសម្មុខា កតំ ហោតិ, អប្បដិបុច្ឆា កតំ ហោតិ, អប្បដិញ្ញាយ កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច. អនាបត្តិយា កតំ ហោតិ, អទេសនាគាមិនិយា អាបត្តិយា កតំ ហោតិ, ទេសិតាយ អាបត្តិយា កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច. អចោទេត្វា កតំ ហោតិ, អសារេត្វា កតំ ហោតិ, អាបត្តិំ អនារោបេត្វា កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច. អសម្មុខា កតំ ហោតិ, អធម្មេន កតំ ហោតិ, វគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច. អប្បដិបុច្ឆា កតំ ហោតិ, អធម្មេន កតំ ហោតិ, វគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច. អប្បដិញ្ញាយ កតំ ហោតិ, អធម្មេន កតំ ហោតិ, វគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច. អនាបត្តិយា កតំ ហោតិ, អធម្មេន កតំ ហោតិ, វគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច. អទេសនាគាមិនិយា អាបត្តិយា កតំ ហោតិ, អធម្មេន កតំ ហោតិ, វគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច. ទេសិតាយ អាបត្តិយា កតំ ហោតិ, អធម្មេន កតំ ហោតិ, វគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច. អចោទេត្វា កតំ ហោតិ, អធម្មេន កតំ ហោតិ, វគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច. អសារេត្វា កតំ ហោតិ, អធម្មេន កតំ ហោតិ, វគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច. អាបត្តិំ អនារោបេត្វា កតំ ហោតិ, អធម្មេន កតំ ហោតិ, វគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច.

អធម្មកម្មទ្វាទសកំ និដ្ឋិតំ.

ធម្មកម្មទ្វាទសកំ

៥. ‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច. សម្មុខា កតំ ហោតិ, បដិបុច្ឆា កតំ ហោតិ, បដិញ្ញាយ កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច. អាបត្តិយា កតំ ហោតិ, ទេសនាគាមិនិយា អាបត្តិយា កតំ ហោតិ, អទេសិតាយ អាបត្តិយា កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច. ចោទេត្វា កតំ ហោតិ, សារេត្វា កតំ ហោតិ, អាបត្តិំ អារោបេត្វា កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច. សម្មុខា កតំ ហោតិ, ធម្មេន កតំ ហោតិ, សមគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច. បដិបុច្ឆា កតំ ហោតិ, ធម្មេន កតំ ហោតិ, សមគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច. បដិញ្ញាយ កតំ ហោតិ, ធម្មេន កតំ ហោតិ, សមគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច. អាបត្តិយា កតំ ហោតិ, ធម្មេន កតំ ហោតិ, សមគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច. ទេសនាគាមិនិយា អាបត្តិយា កតំ ហោតិ, ធម្មេន កតំ ហោតិ, សមគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច. អទេសិតាយ អាបត្តិយា កតំ ហោតិ, ធម្មេន កតំ ហោតិ, សមគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច. ចោទេត្វា កតំ ហោតិ, ធម្មេន កតំ ហោតិ, សមគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច. សារេត្វា កតំ ហោតិ, ធម្មេន កតំ ហោតិ, សមគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច. អាបត្តិំ អារោបេត្វា កតំ ហោតិ, ធម្មេន កតំ ហោតិ, សមគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ តជ្ជនីយកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច.

ធម្មកម្មទ្វាទសកំ និដ្ឋិតំ.

អាកង្ខមានឆក្កំ

៦. [បរិ. ៣២៣] ‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ, អាកង្ខមានោ សង្ឃោ, តជ្ជនីយកម្មំ ករេយ្យ. ភណ្ឌនការកោ ហោតិ កលហការកោ វិវាទការកោ ភស្សការកោ សង្ឃេ អធិករណការកោ; ពាលោ ហោតិ អព្យត្តោ អាបត្តិពហុលោ អនបទានោ; គិហិសំសដ្ឋោ វិហរតិ អននុលោមិកេហិ គិហិសំសគ្គេហិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ, អាកង្ខមានោ សង្ឃោ, តជ្ជនីយកម្មំ ករេយ្យ.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ, អាកង្ខមានោ សង្ឃោ, តជ្ជនីយកម្មំ ករេយ្យ. អធិសីលេ សីលវិបន្នោ ហោតិ, អជ្ឈាចារេ អាចារវិបន្នោ ហោតិ, អតិទិដ្ឋិយា ទិដ្ឋិវិបន្នោ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ, អាកង្ខមានោ សង្ឃោ, តជ្ជនីយកម្មំ ករេយ្យ.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ, អាកង្ខមានោ សង្ឃោ, តជ្ជនីយកម្មំ ករេយ្យ. ពុទ្ធស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, ធម្មស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, សង្ឃស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ, អាកង្ខមានោ សង្ឃោ, តជ្ជនីយកម្មំ ករេយ្យ.

‘‘តិណ្ណំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ, អាកង្ខមានោ សង្ឃោ, តជ្ជនីយកម្មំ ករេយ្យ. ឯកោ ភណ្ឌនការកោ ហោតិ កលហការកោ វិវាទការកោ ភស្សការកោ សង្ឃេ អធិករណការកោ; ឯកោ ពាលោ ហោតិ អព្យត្តោ អាបត្តិពហុលោ អនបទានោ; ឯកោ គិហិសំសដ្ឋោ វិហរតិ អននុលោមិកេហិ គិហិសំសគ្គេហិ – ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, តិណ្ណំ ភិក្ខូនំ, អាកង្ខមានោ សង្ឃោ, តជ្ជនីយកម្មំ ករេយ្យ.

‘‘អបរេសម្បិ, ភិក្ខវេ, តិណ្ណំ ភិក្ខូនំ, អាកង្ខមានោ សង្ឃោ, តជ្ជនីយកម្មំ ករេយ្យ. ឯកោ អធិសីលេ សីលវិបន្នោ ហោតិ, ឯកោ អជ្ឈាចារេ អាចារវិបន្នោ ហោតិ, ឯកោ អតិទិដ្ឋិយា ទិដ្ឋិវិបន្នោ ហោតិ – ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, តិណ្ណំ ភិក្ខូនំ, អាកង្ខមានោ សង្ឃោ, តជ្ជនីយកម្មំ ករេយ្យ.

‘‘អបរេសម្បិ, ភិក្ខវេ, តិណ្ណំ ភិក្ខូនំ, អាកង្ខមានោ សង្ឃោ, តជ្ជនីយកម្មំ ករេយ្យ. ឯកោ ពុទ្ធស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, ឯកោ ធម្មស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, ឯកោ សង្ឃស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ – ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, តិណ្ណំ ភិក្ខូនំ, អាកង្ខមានោ សង្ឃោ, តជ្ជនីយកម្មំ ករេយ្យ.

អាកង្ខមានឆក្កំ និដ្ឋិតំ.

អដ្ឋារសវត្តំ

៧. ‘‘តជ្ជនីយកម្មកតេន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនា សម្មា វត្តិតព្ពំ. តត្រាយំ សម្មាវត្តនា – ន ឧបសម្បាទេតព្ពំ, ន និស្សយោ ទាតព្ពោ, ន សាមណេរោ ឧបដ្ឋាបេតព្ពោ, ន ភិក្ខុនោវាទកសម្មុតិ [សម្មតិ (ស្យា.)] សាទិតព្ពា, សម្មតេនបិ ភិក្ខុនិយោ ន ឱវទិតព្ពា. យាយ អាបត្តិយា សង្ឃេន តជ្ជនីយកម្មំ កតំ ហោតិ សា អាបត្តិ ន អាបជ្ជិតព្ពា, អញ្ញា វា តាទិសិកា, តតោ វា បាបិដ្ឋតរា; កម្មំ ន គរហិតព្ពំ, កម្មិកា ន គរហិតព្ពា. ន បកតត្តស្ស ភិក្ខុនោ ឧបោសថោ ឋបេតព្ពោ, ន បវារណា ឋបេតព្ពា, ន សវចនីយំ កាតព្ពំ, ន អនុវាទោ បដ្ឋបេតព្ពោ, ន ឱកាសោ ការេតព្ពោ, ន ចោទេតព្ពោ, ន សារេតព្ពោ, ន ភិក្ខូហិ [ន ភិក្ខូ ភិក្ខូហិ (ស្យា.)] សម្បយោជេតព្ព’’ន្តិ.

តជ្ជនីយកម្មេ អដ្ឋារសវត្តំ និដ្ឋិតំ.

នប្បដិប្បស្សម្ភេតព្ពអដ្ឋារសកំ

៨. អថ ខោ សង្ឃោ បណ្ឌុកលោហិតកានំ ភិក្ខូនំ តជ្ជនីយកម្មំ អកាសិ. តេ សង្ឃេន តជ្ជនីយកម្មកតា សម្មា វត្តន្តិ, លោមំ បាតេន្តិ, នេត្ថារំ វត្តន្តិ, ភិក្ខូ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទន្តិ – ‘‘មយំ, អាវុសោ, សង្ឃេន តជ្ជនីយកម្មកតា សម្មា វត្តាម, លោមំ បាតេម, នេត្ថារំ វត្តាម, កថំ នុ ខោ អម្ហេហិ បដិបជ្ជិតព្ព’’ន្តិ? ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ…. ‘‘តេន ហិ, ភិក្ខវេ, សង្ឃោ បណ្ឌុកលោហិតកានំ ភិក្ខូនំ តជ្ជនីយកម្មំ បដិប្បស្សម្ភេតុ.

បញ្ចហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ តជ្ជនីយកម្មំ នប្បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ. ឧបសម្បាទេតិ, និស្សយំ ទេតិ, សាមណេរំ ឧបដ្ឋាបេតិ, ភិក្ខុនោវាទកសម្មុតិំ សាទិយតិ, សម្មតោបិ ភិក្ខុនិយោ ឱវទតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ តជ្ជនីយកម្មំ នប្បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ.

[បរិ. ៤២០] ‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ តជ្ជនីយកម្មំ នប្បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ. យាយ អាបត្តិយា សង្ឃេន តជ្ជនីយកម្មំ កតំ ហោតិ តំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ, អញ្ញំ វា តាទិសិកំ, តតោ វា បាបិដ្ឋតរំ; កម្មំ គរហតិ, កម្មិកេ គរហតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ តជ្ជនីយកម្មំ នប្បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ.

‘‘អដ្ឋហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ តជ្ជនីយកម្មំ នប្បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ. បកតត្តស្ស ភិក្ខុនោ ឧបោសថំ ឋបេតិ, បវារណំ ឋបេតិ, សវចនីយំ ករោតិ, អនុវាទំ បដ្ឋបេតិ, ឱកាសំ ការេតិ, ចោទេតិ, សារេតិ, ភិក្ខូហិ សម្បយោជេតិ [ភិក្ខូ ភិក្ខូហិ សម្បយោជេតិ (ស្យា.)] – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ តជ្ជនីយកម្មំ នប្បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ.

នប្បដិប្បស្សម្ភេតព្ពអដ្ឋារសកំ និដ្ឋិតំ.

បដិប្បស្សម្ភេតព្ពអដ្ឋារសកំ

៩. ‘‘បញ្ចហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ តជ្ជនីយកម្មំ បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ. ន ឧបសម្បាទេតិ, ន និស្សយំ ទេតិ, ន សាមណេរំ ឧបដ្ឋាបេតិ, ន ភិក្ខុនោវាទកសម្មុតិំ សាទិយតិ, សម្មតោបិ ភិក្ខុនិយោ ន ឱវទតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ តជ្ជនីយកម្មំ បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ តជ្ជនីយកម្មំ បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ. យាយ អាបត្តិយា សង្ឃេន តជ្ជនីយកម្មំ កតំ ហោតិ តំ អាបត្តិំ ន អាបជ្ជតិ, អញ្ញំ វា តាទិសិកំ, តតោ វា បាបិដ្ឋតរំ; កម្មំ ន គរហតិ, កម្មិកេ ន គរហតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ តជ្ជនីយកម្មំ បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ.

‘‘អដ្ឋហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ តជ្ជនីយកម្មំ បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ.

ន បកតត្តស្ស ភិក្ខុនោ ឧបោសថំ ឋបេតិ, ន បវារណំ ឋបេតិ, ន សវចនីយំ ករោតិ, ន អនុវាទំ បដ្ឋបេតិ, ន ឱកាសំ ការេតិ, ន ចោទេតិ, ន សារេតិ, ន ភិក្ខូហិ សម្បយោជេតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ, តជ្ជនីយកម្មំ បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ.

បដិប្បស្សម្ភេតព្ពអដ្ឋារសកំ និដ្ឋិតំ.

១០. ‘‘ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ. តេហិ, ភិក្ខវេ, បណ្ឌុកលោហិតកេហិ ភិក្ខូហិ សង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា វុឌ្ឍានំ ភិក្ខូនំ បាទេ វន្ទិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘មយំ, ភន្តេ, សង្ឃេន តជ្ជនីយកម្មកតា សម្មា វត្តាម, លោមំ បាតេម, នេត្ថារំ វត្តាម, តជ្ជនីយស្ស កម្មស្ស បដិប្បស្សទ្ធិំ យាចាមា’តិ. ទុតិយម្បិ យាចិតព្ពា. តតិយម្បិ យាចិតព្ពា. ព្យត្តេន ភិក្ខុនា បដិពលេន សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. ឥមេ បណ្ឌុកលោហិតកា ភិក្ខូ សង្ឃេន តជ្ជនីយកម្មកតា សម្មា វត្តន្តិ, លោមំ បាតេន្តិ, នេត្ថារំ វត្តន្តិ, តជ្ជនីយស្ស កម្មស្ស បដិប្បស្សទ្ធិំ យាចន្តិ. យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ បណ្ឌុកលោហិតកានំ ភិក្ខូនំ តជ្ជនីយកម្មំ បដិប្បស្សម្ភេយ្យ. ឯសា ញត្តិ.

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. ឥមេ បណ្ឌុកលោហិតកា ភិក្ខូ សង្ឃេន តជ្ជនីយកម្មកតា សម្មា វត្តន្តិ, លោមំ បាតេន្តិ, នេត្ថារំ វត្តន្តិ, តជ្ជនីយស្ស កម្មស្ស បដិប្បស្សទ្ធិំ យាចន្តិ. សង្ឃោ បណ្ឌុកលោហិតកានំ ភិក្ខូនំ តជ្ជនីយកម្មំ បដិប្បស្សម្ភេតិ. យស្សាយស្មតោ ខមតិ បណ្ឌុកលោហិតកានំ ភិក្ខូនំ តជ្ជនីយស្ស កម្មស្ស បដិប្បស្សទ្ធិ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘ទុតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ – សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. ឥមេ បណ្ឌុកលោហិតកា ភិក្ខូ សង្ឃេន តជ្ជនីយកម្មកតា សម្មា វត្តន្តិ, លោមំ បាតេន្តិ, នេត្ថារំ វត្តន្តិ, តជ្ជនីយស្ស កម្មស្ស បដិប្បស្សទ្ធិំ យាចន្តិ. សង្ឃោ បណ្ឌុកលោហិតកានំ ភិក្ខូនំ តជ្ជនីយកម្មំ បដិប្បស្សម្ភេតិ. យស្សាយស្មតោ ខមតិ បណ្ឌុកលោហិតកានំ ភិក្ខូនំ តជ្ជនីយស្ស កម្មស្ស បដិប្បស្សទ្ធិ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘តតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ – សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. ឥមេ បណ្ឌុកលោហិតកា ភិក្ខូ សង្ឃេន តជ្ជនីយកម្មកតា សម្មា វត្តន្តិ, លោមំ បាតេន្តិ, នេត្ថារំ វត្តន្តិ, តជ្ជនីយស្ស កម្មស្ស បដិប្បស្សទ្ធិំ យាចន្តិ. សង្ឃោ បណ្ឌុកលោហិតកានំ ភិក្ខូនំ តជ្ជនីយកម្មំ បដិប្បស្សម្ភេតិ. យស្សាយស្មតោ ខមតិ បណ្ឌុកលោហិតកានំ ភិក្ខូនំ តជ្ជនីយស្ស កម្មស្ស បដិប្បស្សទ្ធិ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘បដិប្បស្សទ្ធំ សង្ឃេន បណ្ឌុកលោហិតកានំ ភិក្ខូនំ តជ្ជនីយកម្មំ. ខមតិ សង្ឃស្ស,

តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ.

តជ្ជនីយកម្មំ និដ្ឋិតំ បឋមំ.

២. និយស្សកម្មំ

១១. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា សេយ្យសកោ ពាលោ ហោតិ អព្យត្តោ អាបត្តិពហុលោ អនបទានោ; គិហិសំសដ្ឋោ វិហរតិ អននុលោមិកេហិ គិហិសំសគ្គេហិ; អបិស្សុ ភិក្ខូ បកតា [បកតត្តា (សី. ស្យា.)] បរិវាសំ ទេន្តា មូលាយ បដិកស្សន្តា មានត្តំ ទេន្តា អព្ភេន្តា. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អាយស្មា សេយ្យសកោ ពាលោ ភវិស្សតិ អព្យត្តោ អាបត្តិពហុលោ អនបទានោ; គិហិសំសដ្ឋោ វិហរិស្សតិ អននុលោមិកេហិ គិហិសំសគ្គេហិ; អបិស្សុ ភិក្ខូ បកតា បរិវាសំ ទេន្តា មូលាយ បដិកស្សន្តា មានត្តំ ទេន្តា អព្ភេន្តា’’តិ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ.

អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ភិក្ខុសង្ឃំ សន្និបាតាបេត្វា ភិក្ខូ បដិបុច្ឆិ – ‘‘សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, សេយ្យសកោ ភិក្ខុ ពាលោ អព្យត្តោ អាបត្តិពហុលោ អនបទានោ; គិហិសំសដ្ឋោ វិហរតិ អននុលោមិកេហិ គិហិសំសគ្គេហិ; អបិស្សុ ភិក្ខូ បកតា បរិវាសំ ទេន្តា មូលាយ បដិកស្សន្តា មានត្តំ ទេន្តា អព្ភេន្តា’’តិ? ‘‘សច្ចំ ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា – ‘‘អននុច្ឆវិកំ, ភិក្ខវេ, តស្ស មោឃបុរិសស្ស អននុលោមិកំ អប្បតិរូបំ អស្សាមណកំ អកប្បិយំ អករណីយំ. កថញ្ហិ នាម សោ, ភិក្ខវេ, មោឃបុរិសោ ពាលោ ភវិស្សតិ អព្យត្តោ អាបត្តិពហុលោ អនបទានោ; គិហិសំសដ្ឋោ វិហរិស្សតិ អននុលោមិកេហិ គិហិសំសគ្គេហិ; អបិស្សុ ភិក្ខូ បកតា បរិវាសំ ទេន្តា មូលាយ បដិកស្សន្តា មានត្តំ ទេន្តា អព្ភេន្តា. នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… វិគរហិត្វា…បេ… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘តេន ហិ, ភិក្ខវេ, សង្ឃោ សេយ្យសកស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សកម្មំ [និយសកម្មំ (ក.)] ករោតុ – និស្សាយ តេ វត្ថព្ពន្តិ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, កាតព្ពំ. បឋមំ សេយ្យសកោ ភិក្ខុ ចោទេតព្ពោ, ចោទេត្វា សារេតព្ពោ, សារេត្វា អាបត្តិំ អារោបេតព្ពោ [អាបត្តិ អារោបេតព្ពា (សី. ស្យា.)], អាបត្តិំ អារោបេត្វា ព្យត្តេន ភិក្ខុនា បដិពលេន សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

១២. ‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. អយំ សេយ្យសកោ ភិក្ខុ ពាលោ អព្យត្តោ អាបត្តិពហុលោ អនបទានោ; គិហិសំសដ្ឋោ វិហរតិ អននុលោមិកេហិ គិហិសំសគ្គេហិ; អបិស្សុ ភិក្ខូ បកតា បរិវាសំ ទេន្តា មូលាយ បដិកស្សន្តា មានត្តំ ទេន្តា អព្ភេន្តា. យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ សេយ្យសកស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សកម្មំ ករេយ្យ – និស្សាយ តេ វត្ថព្ពន្តិ. ឯសា ញត្តិ.

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. អយំ សេយ្យសកោ ភិក្ខុ ពាលោ អព្យត្តោ អាបត្តិពហុលោ អនបទានោ; គិហិសំសដ្ឋោ វិហរតិ អននុលោមិកេហិ គិហិសំសគ្គេហិ; អបិស្សុ ភិក្ខូ បកតា បរិវាសំ ទេន្តា មូលាយ បដិកស្សន្តា មានត្តំ ទេន្តា អព្ភេន្តា. សង្ឃោ សេយ្យសកស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សកម្មំ ករោតិ – និស្សាយ តេ វត្ថព្ពន្តិ. យស្សាយស្មតោ ខមតិ សេយ្យសកស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សស្ស កម្មស្ស ករណំ – និស្សាយ តេ វត្ថព្ពន្តិ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘ទុតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ…បេ… តតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ – សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. អយំ សេយ្យសកោ ភិក្ខុ ពាលោ អព្យត្តោ អាបត្តិពហុលោ អនបទានោ; គិហិសំសដ្ឋោ វិហរតិ អននុលោមិកេហិ គិហិសំសគ្គេហិ; អបិស្សុ ភិក្ខូ បកតា បរិវាសំ ទេន្តា មូលាយ បដិកស្សន្តា មានត្តំ ទេន្តា អព្ភេន្តា. សង្ឃោ សេយ្យសកស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សកម្មំ ករោតិ – និស្សាយ តេ វត្ថព្ពន្តិ. យស្សាយស្មតោ ខមតិ សេយ្យសកស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សស្ស កម្មស្ស ករណំ – និស្សាយ តេ វត្ថព្ពន្តិ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘កតំ សង្ឃេន សេយ្យសកស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សកម្មំ – និស្សាយ តេ វត្ថព្ពន្តិ. ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ.

អធម្មកម្មទ្វាទសកំ

១៣. ‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតំ និយស្សកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច. អសម្មុខា កតំ ហោតិ, អប្បដិបុច្ឆា កតំ ហោតិ, អប្បដិញ្ញាយ កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ និយស្សកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ និយស្សកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច. អនាបត្តិយា កតំ ហោតិ, អទេសនាគាមិនិយា អាបត្តិយា កតំ ហោតិ, ទេសិតាយ អាបត្តិយា កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ និយស្សកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ និយស្សកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច. អចោទេត្វា កតំ ហោតិ, អសារេត្វា កតំ ហោតិ, អាបត្តិំ អនារោបេត្វា កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ និយស្សកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ…បេ… អសម្មុខា កតំ ហោតិ, អធម្មេន កតំ ហោតិ, វគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ…បេ….

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ…បេ… អប្បដិបុច្ឆា កតំ ហោតិ, អធម្មេន កតំ ហោតិ, វគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ…បេ….

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ…បេ… អប្បដិញ្ញាយ កតំ ហោតិ, អធម្មេន កតំ ហោតិ, វគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ…បេ….

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ…បេ… អនាបត្តិយា កតំ ហោតិ, អធម្មេន កតំ ហោតិ, វគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ…បេ….

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ…បេ… អទេសនាគាមិនិយា អាបត្តិយា កតំ ហោតិ, អធម្មេន កតំ ហោតិ, វគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ…បេ….

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ…បេ… ទេសិតាយ អាបត្តិយា កតំ ហោតិ, អធម្មេន កតំ ហោតិ, វគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ…បេ….

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ…បេ… អចោទេត្វា កតំ ហោតិ, អធម្មេន កតំ ហោតិ, វគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ…បេ….

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ…បេ… អសារេត្វា កតំ ហោតិ, អធម្មេន កតំ ហោតិ, វគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ…បេ….

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ និយស្សកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច. អាបត្តិំ អនារោបេត្វា កតំ ហោតិ, អធម្មេន កតំ ហោតិ, វគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ និយស្សកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច.

អធម្មកម្មទ្វាទសកំ និដ្ឋិតំ.

ធម្មកម្មទ្វាទសកំ

១៤. ‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតំ និយស្សកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច. សម្មុខា កតំ ហោតិ, បដិបុច្ឆា កតំ ហោតិ, បដិញ្ញាយ កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ និយស្សកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ និយស្សកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច. អាបត្តិយា កតំ ហោតិ, ទេសនាគាមិនិយា អាបត្តិយា កតំ ហោតិ, អទេសិតាយ អាបត្តិយា កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ និយស្សកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ និយស្សកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច. ចោទេត្វា កតំ ហោតិ, សារេត្វា កតំ ហោតិ, អាបត្តិំ អារោបេត្វា កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ និយស្សកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ…បេ… សម្មុខា កតំ ហោតិ, ធម្មេន កតំ ហោតិ, សមគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ…បេ….

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ…បេ… បដិបុច្ឆា កតំ ហោតិ, ធម្មេន កតំ ហោតិ, សមគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ…បេ….

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ…បេ… បដិញ្ញាយ កតំ ហោតិ, ធម្មេន កតំ ហោតិ, សមគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ…បេ….

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ…បេ… អាបត្តិយា កតំ ហោតិ, ធម្មេន កតំ ហោតិ, សមគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ…បេ….

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ…បេ… ទេសនាគាមិនិយា អាបត្តិយា កតំ ហោតិ, ធម្មេន កតំ ហោតិ, សមគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ…បេ….

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ…បេ… អទេសិតាយ អាបត្តិយា កតំ ហោតិ, ធម្មេន កតំ ហោតិ, សមគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ…បេ….

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ…បេ… ចោទេត្វា កតំ ហោតិ, ធម្មេន កតំ ហោតិ, សមគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ…បេ….

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ…បេ… សារេត្វា កតំ ហោតិ, ធម្មេន កតំ ហោតិ, សមគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ…បេ….

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ និយស្សកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច. អាបត្តិំ អារោបេត្វា កតំ ហោតិ, ធម្មេន កតំ ហោតិ, សមគ្គេន កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ និយស្សកម្មំ ធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, វិនយកម្មញ្ច, សុវូបសន្តញ្ច.

ធម្មកម្មទ្វាទសកំ និដ្ឋិតំ.

អាកង្ខមានឆក្កំ

១៥. [បរិ. ៣២៣] ‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ, អាកង្ខមានោ សង្ឃោ, និយស្សកម្មំ ករេយ្យ. ភណ្ឌនការកោ ហោតិ កលហការកោ វិវាទការកោ ភស្សការកោ សង្ឃេ អធិករណការកោ; ពាលោ ហោតិ អព្យត្តោ អាបត្តិពហុលោ អនបទានោ; គិហិសំសដ្ឋោ វិហរតិ អននុលោមិកេហិ គិហិសំសគ្គេហិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ, អាកង្ខមានោ សង្ឃោ, និយស្សកម្មំ ករេយ្យ.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ, អាកង្ខមានោ សង្ឃោ, និយស្សកម្មំ ករេយ្យ. អធិសីលេ សីលវិបន្នោ ហោតិ, អជ្ឈាចារេ អាចារវិបន្នោ ហោតិ, អតិទិដ្ឋិយា ទិដ្ឋិវិបន្នោ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ, អាកង្ខមានោ សង្ឃោ, និយស្សកម្មំ ករេយ្យ.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ, អាកង្ខមានោ សង្ឃោ, និយស្សកម្មំ ករេយ្យ. ពុទ្ធស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, ធម្មស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, សង្ឃស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ, អាកង្ខមានោ សង្ឃោ, និយស្សកម្មំ ករេយ្យ.

‘‘តិណ្ណំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ, អាកង្ខមានោ សង្ឃោ, និយស្សកម្មំ ករេយ្យ. ឯកោ ភណ្ឌនការកោ ហោតិ កលហការកោ វិវាទការកោ ភស្សការកោ សង្ឃេ អធិករណការកោ; ឯកោ ពាលោ ហោតិ, អព្យត្តោ អាបត្តិពហុលោ អនបទានោ; ឯកោ គិហិសំសដ្ឋោ វិហរតិ អននុលោមិកេហិ គិហិសំសគ្គេហិ – ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, តិណ្ណំ ភិក្ខូនំ, អាកង្ខមានោ សង្ឃោ, និយស្សកម្មំ ករេយ្យ.

‘‘អបរេសម្បិ, ភិក្ខវេ, តិណ្ណំ ភិក្ខូនំ, អាកង្ខមានោ សង្ឃោ, និយស្សកម្មំ ករេយ្យ. ឯកោ អធិសីលេ សីលវិបន្នោ ហោតិ, ឯកោ អជ្ឈាចារេ អាចារវិបន្នោ ហោតិ, ឯកោ អតិទិដ្ឋិយា ទិដ្ឋិវិបន្នោ ហោតិ – ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, តិណ្ណំ ភិក្ខូនំ, អាកង្ខមានោ សង្ឃោ, និយស្សកម្មំ ករេយ្យ.

‘‘អបរេសម្បិ, ភិក្ខវេ, តិណ្ណំ ភិក្ខូនំ, អាកង្ខមានោ សង្ឃោ, និយស្សកម្មំ ករេយ្យ. ឯកោ ពុទ្ធស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, ឯកោ ធម្មស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, ឯកោ សង្ឃស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ – ឥមេសំ ខោ, ភិក្ខវេ, តិណ្ណំ ភិក្ខូនំ, អាកង្ខមានោ សង្ឃោ, និយស្សកម្មំ ករេយ្យ.

អាកង្ខមានឆក្កំ និដ្ឋិតំ.

អដ្ឋារសវត្តំ

១៦. ‘‘និយស្សកម្មកតេន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនា សម្មា វត្តិតព្ពំ. តត្រាយំ សម្មាវត្តនា – ន ឧបសម្បាទេតព្ពំ, ន និស្សយោ ទាតព្ពោ, ន សាមណេរោ ឧបដ្ឋាបេតព្ពោ, ន ភិក្ខុនោវាទកសម្មុតិ សាទិតព្ពា, សម្មតេនបិ ភិក្ខុនិយោ ន ឱវទិតព្ពា. យាយ អាបត្តិយា សង្ឃេន និយស្សកម្មំ កតំ ហោតិ សា អាបត្តិ ន អាបជ្ជិតព្ពា, អញ្ញា វា តាទិសិកា, តតោ វា បាបិដ្ឋតរា; កម្មំ ន គរហិតព្ពំ, កម្មិកា ន គរហិតព្ពា. ន បកតត្តស្ស ភិក្ខុនោ ឧបោសថោ ឋបេតព្ពោ, ន បវារណា ឋបេតព្ពា, ន សវចនីយំ កាតព្ពំ, ន អនុវាទោ បដ្ឋបេតព្ពោ, ន ឱកាសោ ការាបេតព្ពោ, ន ចោទេតព្ពោ, ន សារេតព្ពោ, ន ភិក្ខូហិ សម្បយោជេតព្ព’’ន្តិ.

និយស្សកម្មេ អដ្ឋារសវត្តំ និដ្ឋិតំ.

១៧. អថ ខោ សង្ឃោ សេយ្យសកស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សកម្មំ អកាសិ – និស្សាយ តេ វត្ថព្ពន្តិ. សោ សង្ឃេន និយស្សកម្មកតោ កល្យាណមិត្តេ សេវមានោ ភជមានោ បយិរុបាសមានោ ឧទ្ទិសាបេន្តោ បរិបុច្ឆន្តោ ពហុស្សុតោ ហោតិ, អាគតាគមោ ធម្មធរោ វិនយធរោ មាតិកាធរោ បណ្ឌិតោ វិយត្តោ មេធាវី លជ្ជី កុក្កុច្ចកោ សិក្ខាកាមោ. សម្មា វត្តតិ, លោមំ បាតេតិ, នេត្ថារំ វត្តតិ, ភិក្ខូ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទេតិ – ‘‘អហំ, អាវុសោ, សង្ឃេន និយស្សកម្មកតោ សម្មា វត្តាមិ, លោមំ បាតេមិ, នេត្ថារំ វត្តាមិ. កថំ នុ ខោ មយា បដិបជ្ជិតព្ព’’ន្តិ? ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ…. ‘‘តេន ហិ, ភិក្ខវេ, សង្ឃោ សេយ្យសកស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សកម្មំ បដិប្បស្សម្ភេតុ.

នប្បដិប្បស្សម្ភេតព្ពអដ្ឋារសកំ

១៨. ‘‘បញ្ចហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សកម្មំ នប្បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ. ឧបសម្បាទេតិ, និស្សយំ ទេតិ, សាមណេរំ ឧបដ្ឋាបេតិ, ភិក្ខុនោវាទកសម្មុតិំ សាទិយតិ, សម្មតោបិ ភិក្ខុនិយោ ឱវទតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សកម្មំ នប្បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ.

[បរិ. ៤២០] ‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សកម្មំ នប្បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ. យាយ អាបត្តិយា សង្ឃេន និយស្សកម្មំ កតំ ហោតិ តំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ, អញ្ញំ វា តាទិសិកំ, តតោ វា បាបិដ្ឋតរំ; កម្មំ គរហតិ, កម្មិកេ គរហតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សកម្មំ នប្បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ.

‘‘អដ្ឋហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សកម្មំ នប្បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ. បកតត្តស្ស ភិក្ខុនោ ឧបោសថំ ឋបេតិ, បវារណំ ឋបេតិ, សវចនីយំ ករោតិ, អនុវាទំ បដ្ឋបេតិ, ឱកាសំ ការេតិ, ចោទេតិ, សារេតិ, ភិក្ខូហិ សម្បយោជេតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សកម្មំ នប្បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ.

នប្បដិប្បស្សម្ភេតព្ពអដ្ឋារសកំ និដ្ឋិតំ.

បដិប្បស្សម្ភេតព្ពអដ្ឋារសកំ

១៩. ‘‘បញ្ចហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សកម្មំ បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ. ន ឧបសម្បាទេតិ, ន និស្សយំ ទេតិ, ន សាមណេរំ ឧបដ្ឋាបេតិ, ន ភិក្ខុនោវាទកសម្មុតិំ សាទិយតិ, សម្មតោបិ ភិក្ខុនិយោ ន ឱវទតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សកម្មំ បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ.

‘‘អបរេហិបិ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សកម្មំ បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ. យាយ អាបត្តិយា សង្ឃេន និយស្សកម្មំ កតំ ហោតិ តំ អាបត្តិំ ន អាបជ្ជតិ, អញ្ញំ វា តាទិសិកំ, តតោ វា បាបិដ្ឋតរំ; កម្មំ ន គរហតិ, កម្មិកេ ន គរហតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សកម្មំ បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ.

‘‘អដ្ឋហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សកម្មំ បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ.

ន បកតត្តស្ស ភិក្ខុនោ ឧបោសថំ ឋបេតិ, ន បវារណំ ឋបេតិ, ន សវចនីយំ ករោតិ, ន អនុវាទំ បដ្ឋបេតិ, ន ឱកាសំ ការេតិ, ន ចោទេតិ, ន សារេតិ, ន ភិក្ខូហិ សម្បយោជេតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, អដ្ឋហង្គេហិ សមន្នាគតស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សកម្មំ បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ.

បដិប្បស្សម្ភេតព្ពអដ្ឋារសកំ និដ្ឋិតំ.

២០. ‘‘ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, បដិប្បស្សម្ភេតព្ពំ. តេន, ភិក្ខវេ, សេយ្យសកេន ភិក្ខុនា សង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា វុឌ្ឍានំ ភិក្ខូនំ បាទេ វន្ទិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘អហំ, ភន្តេ, សង្ឃេន និយស្សកម្មកតោ សម្មា វត្តាមិ, លោមំ បាតេមិ, នេត្ថារំ វត្តាមិ, និយស្សស្ស កម្មស្ស បដិប្បស្សទ្ធិំ យាចាមី’តិ. ទុតិយម្បិ យាចិតព្ពា. តតិយម្បិ យាចិតព្ពា. ព្យត្តេន ភិក្ខុនា បដិពលេន សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. អយំ សេយ្យសកោ ភិក្ខុ សង្ឃេន និយស្សកម្មកតោ សម្មា វត្តតិ, លោមំ បាតេតិ, នេត្ថារំ វត្តតិ, និយស្សស្ស កម្មស្ស បដិប្បស្សទ្ធិំ យាចតិ. យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ សេយ្យសកស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សកម្មំ បដិប្បស្សម្ភេយ្យ. ឯសា ញត្តិ.

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. អយំ សេយ្យសកោ ភិក្ខុ សង្ឃេន និយស្សកម្មកតោ សម្មា វត្តតិ, លោមំ បាតេតិ, នេត្ថារំ វត្តតិ, និយស្សស្ស កម្មស្ស បដិប្បស្សទ្ធិំ យាចតិ. សង្ឃោ សេយ្យសកស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សកម្មំ បដិប្បស្សម្ភេតិ. យស្សាយស្មតោ ខមតិ សេយ្យសកស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សស្ស កម្មស្ស បដិប្បស្សទ្ធិ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘ទុតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ – សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. អយំ សេយ្យសកោ ភិក្ខុ សង្ឃេន និយស្សកម្មកតោ សម្មា វត្តតិ, លោមំ បាតេតិ, នេត្ថារំ វត្តតិ, និយស្សស្ស កម្មស្ស បដិប្បស្សទ្ធិំ យាចតិ. សង្ឃោ សេយ្យសកស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សកម្មំ បដិប្បស្សម្ភេតិ. យស្សាយស្មតោ ខមតិ សេយ្យសកស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សស្ស កម្មស្ស បដិប្បស្សទ្ធិ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘តតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ – សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. អយំ សេយ្យសកោ ភិក្ខុ សង្ឃេន និយស្សកម្មកតោ សម្មា វត្តតិ, លោមំ បាតេតិ, នេត្ថារំ វត្តតិ, និយស្សស្ស កម្មស្ស បដិប្បស្សទ្ធិំ យាចតិ. សង្ឃោ សេយ្យសកស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សកម្មំ បដិប្បស្សម្ភេតិ. យស្សាយស្មតោ ខមតិ សេយ្យសកស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សស្ស កម្មស្ស បដិប្បស្សទ្ធិ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘បដិប្បស្សទ្ធំ សង្ឃេន សេយ្យសកស្ស ភិក្ខុនោ និយស្សកម្មំ. ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ.

និយស្សកម្មំ និដ្ឋិតំ ទុតិយំ.

៣. បព្ពាជនីយកម្មំ

២១. [ឥទំ វត្ថុ បារា. ៤៣១ អាទយោ] តេន ខោ បន សមយេន អស្សជិបុនព្ពសុកា នាម [នាម ភិក្ខូ (ក.)] កីដាគិរិស្មិំ អាវាសិកា ហោន្តិ អលជ្ជិនោ បាបភិក្ខូ. តេ [ចូឡវ. ២៩២ អាទយោ] ឯវរូបំ អនាចារំ អាចរន្តិ – មាលាវច្ឆំ រោបេន្តិបិ រោបាបេន្តិបិ, សិញ្ចន្តិបិ សិញ្ចាបេន្តិបិ, ឱចិនន្តិបិ ឱចិនាបេន្តិបិ, គន្ថេន្តិបិ គន្ថាបេន្តិបិ, ឯកតោវណ្ដិកមាលំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ, ឧភតោវណ្ដិកមាលំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ, មញ្ជរិកំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ, វិធូតិកំ [វិធុតិកំ (ស្យា.)] ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ, វដំសកំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ, អាវេឡំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ, ឧរច្ឆទំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ. តេ កុលិត្ថីនំ កុលធីតានំ កុលកុមារីនំ កុលសុណ្ហានំ កុលទាសីនំ ឯកតោវណ្ដិកមាលំ ហរន្តិបិ ហរាបេន្តិបិ, ឧភតោវណ្ដិកមាលំ ហរន្តិបិ ហរាបេន្តិបិ, មញ្ជរិកំ ហរន្តិបិ ហរាបេន្តិបិ, វិធូតិកំ ហរន្តិបិ ហរាបេន្តិបិ, វដំសកំ ហរន្តិបិ ហរាបេន្តិបិ, អាវេឡំ ហរន្តិបិ ហរាបេន្តិបិ, ឧរច្ឆទំ ហរន្តិបិ ហរាបេន្តិបិ. តេ កុលិត្ថីហិ កុលធីតាហិ កុលកុមារីហិ កុលសុណ្ហាហិ កុលទាសីហិ សទ្ធិំ ឯកភាជនេបិ ភុញ្ជន្តិ, ឯកថាលកេបិ បិវន្តិ, ឯកាសនេបិ និសីទន្តិ, ឯកមញ្ចេបិ តុវដ្ដេន្តិ, ឯកត្ថរណាបិ តុវដ្ដេន្តិ, ឯកបាវុរណាបិ តុវដ្ដេន្តិ, ឯកត្ថរណបាវុរណាបិ តុវដ្ដេន្តិ, វិកាលេបិ ភុញ្ជន្តិ, មជ្ជម្បិ បិវន្តិ, មាលាគន្ធវិលេបនម្បិ ធារេន្តិ, នច្ចន្តិបិ, គាយន្តិបិ, វាទេន្តិបិ, លាសេន្តិបិ; នច្ចន្តិយាបិ នច្ចន្តិ, នច្ចន្តិយាបិ គាយន្តិ, នច្ចន្តិយាបិ វាទេន្តិ, នច្ចន្តិយាបិ លាសេន្តិ; គាយន្តិយាបិ នច្ចន្តិ, គាយន្តិយាបិ គាយន្តិ, គាយន្តិយាបិ វាទេន្តិ, គាយន្តិយាបិ លាសេន្តិ; វាទេន្តិយាបិ នច្ចន្តិ, វាទេន្តិយាបិ គាយន្តិ, វាទេន្តិយាបិ វាទេន្តិ, វាទេន្តិយាបិ លាសេន្តិ; លាសេន្តិយាបិ នច្ចន្តិ, លាសេន្តិយាបិ គាយន្តិ, លាសេន្តិយាបិ វាទេន្តិ, លាសេន្តិយាបិ លាសេន្តិ; អដ្ឋបទេបិ កីឡន្តិ, ទសបទេបិ កីឡន្តិ, អាកាសេបិ កីឡន្តិ, បរិហារបថេបិ កីឡន្តិ, សន្តិកាយបិ កីឡន្តិ, ខលិកាយបិ កីឡន្តិ, ឃដិកាយបិ កីឡន្តិ, សលាកហត្ថេនបិ កីឡន្តិ, អក្ខេនបិ កីឡន្តិ, បង្គចីរេនបិ កីឡន្តិ, វង្កកេនបិ កីឡន្តិ, មោក្ខចិកាយបិ កីឡន្តិ, ចិង្គុលកេនបិ កីឡន្តិ, បត្តាឡ្ហកេនបិ កីឡន្តិ, រថកេនបិ កីឡន្តិ, ធនុកេនបិ កីឡន្តិ, អក្ខរិកាយបិ កីឡន្តិ, មនេសិកាយបិ កីឡន្តិ, យថាវជ្ជេនបិ កីឡន្តិ; ហត្ថិស្មិម្បិ សិក្ខន្តិ, អស្សស្មិម្បិ សិក្ខន្តិ, រថស្មិម្បិ សិក្ខន្តិ, ធនុស្មិម្បិ សិក្ខន្តិ, ថរុស្មិម្បិ សិក្ខន្តិ; ហត្ថិស្សបិ បុរតោ ធាវន្តិ, អស្សស្សបិ បុរតោ ធាវន្តិ, រថស្សបិ បុរតោ [បុរតោ ធាវន្តិ (ស្យា.)] ធាវន្តិបិ អាធាវន្តិបិ; ឧស្សេឡេន្តិបិ, អប្ផោដេន្តិបិ, និព្ពុជ្ឈន្តិបិ, មុដ្ឋីហិបិ យុជ្ឈន្តិ; រង្គមជ្ឈេបិ សង្ឃាដិំ បត្ថរិត្វា នច្ចកិំ [នច្ចន្តិំ (សី. ស្យា.)] ឯវំ វទន្តិ – ‘‘ឥធ, ភគិនិ, នច្ចស្សូ’’តិ; នលាដិកម្បិ ទេន្តិ; វិវិធម្បិ អនាចារំ អាចរន្តិ.

២២. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ កាសីសុ វស្សំវុដ្ឋោ [វស្សំវុត្ថោ (សី. ស្យា.)] សាវត្ថិំ គច្ឆន្តោ ភគវន្តំ ទស្សនាយ យេន កីដាគិរិ តទវសរិ. អថ ខោ សោ ភិក្ខុ បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ កីដាគិរិំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ បាសាទិកេន អភិក្កន្តេន បដិក្កន្តេន អាលោកិតេន វិលោកិតេន សមិញ្ជិតេន [សម្មិញ្ជិតេន (សី. ស្យា. កំ.)] បសារិតេន, ឱក្ខិត្តចក្ខុ ឥរិយាបថសម្បន្នោ. មនុស្សា តំ ភិក្ខុំ បស្សិត្វា ឯវមាហំសុ – ‘‘ក្វាយំ អពលពលោ វិយ មន្ទមន្ទោ វិយ ភាកុដិកភាកុដិកោ វិយ? កោ ឥមស្ស ឧបគតស្ស បិណ្ឌកម្បិ ទស្សតិ? អម្ហាកំ បន អយ្យា អស្សជិបុនព្ពសុកា សណ្ហា សខិលា សុខសម្ភាសា មិហិតបុព្ពង្គមា ឯហិស្វាគតវាទិនោ អព្ភាកុដិកា ឧត្តានមុខា បុព្ពភាសិនោ. តេសំ ខោ នាម បិណ្ឌោ ទាតព្ពោ’’តិ.

អទ្ទសា ខោ អញ្ញតរោ ឧបាសកោ តំ ភិក្ខុំ កីដាគិរិស្មិំ បិណ្ឌាយ ចរន្តំ; ទិស្វាន យេន សោ ភិក្ខុ តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា តំ ភិក្ខុំ អភិវាទេត្វា ឯតទវោច – ‘‘អបិ, ភន្តេ, បិណ្ឌោ លព្ភតី’’តិ? ‘‘ន ខោ, អាវុសោ, បិណ្ឌោ លព្ភតី’’តិ. ‘‘ឯហិ, ភន្តេ, ឃរំ គមិស្សាមា’’តិ. អថ ខោ សោ ឧបាសកោ តំ ភិក្ខុំ ឃរំ នេត្វា ភោជេត្វា ឯតទវោច – ‘‘កហំ, ភន្តេ, អយ្យោ គមិស្សតី’’តិ? ‘‘សាវត្ថិំ ខោ អហំ, អាវុសោ, គមិស្សាមិ ភគវន្តំ ទស្សនាយា’’តិ. ‘‘តេន ហិ, ភន្តេ, មម វចនេន ភគវតោ បាទេ សិរសា វន្ទ, ឯវញ្ច វទេហិ – ‘ទុដ្ឋោ, ភន្តេ, កីដាគិរិស្មិំ អាវាសោ. អស្សជិបុនព្ពសុកា នាម កីដាគិរិស្មិំ អាវាសិកា អលជ្ជិនោ បាបភិក្ខូ. តេ ឯវរូបំ អនាចារំ អាចរន្តិ – មាលាវច្ឆំ រោបេន្តិបិ រោបាបេន្តិបិ, សិញ្ចន្តិបិ សិញ្ចាបេន្តិបិ, ឱចិនន្តិបិ, ឱចិនាបេន្តិបិ, គន្ថេន្តិបិ គន្ថាបេន្តិបិ, ឯកតោវណ្ដិកមាលំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ, ឧភតោវណ្ដិកមាលំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ, មញ្ជរិកំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ, វិធូតិកំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ, វដំសកំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ, អាវេឡំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ, ឧរច្ឆទំ ករោន្តិបិ ការាបេន្តិបិ. តេ កុលិត្ថីនំ កុលធីតានំ កុលកុមារីនំ កុលសុណ្ហានំ កុលទាសីនំ ឯកតោវណ្ដិកមាលំ ហរន្តិបិ ហរាបេន្តិបិ, ឧភតោវណ្ដិកមាលំ ហរន្តិបិ ហរាបេន្តិបិ, មញ្ជរិកំ ហរន្តិបិ ហរាបេន្តិបិ, វិធូតិកំ ហរន្តិបិ ហរាបេន្តិបិ, វដំសកំ ហរន្តិបិ ហរាបេន្តិបិ, អាវេឡំ ហរន្តិបិ ហរាបេន្តិបិ, ឧរច្ឆទំ ហរន្តិបិ ហរាបេន្តិបិ. តេ កុលិត្ថីហិ កុលធីតាហិ កុលកុមារីហិ កុលសុណ្ហាហិ កុលទាសីហិ សទ្ធិំ ឯកភាជនេបិ ភុញ្ជន្តិ, ឯកថាលកេបិ បិវន្តិ, ឯកាសនេបិ និសីទន្តិ, ឯកមញ្ចេបិ តុវដ្ដេន្តិ, ឯកត្ថរណាបិ តុវដ្ដេន្តិ, ឯកបាវុរណាបិ តុវដ្ដេន្តិ, ឯកត្ថរណបាវុរណាបិ តុវដ្ដេន្តិ, វិកាលេបិ ភុញ្ជន្តិ, មជ្ជម្បិ បិវន្តិ, មាលាគន្ធវិលេបនម្បិ ធារេន្តិ, នច្ចន្តិបិ, គាយន្តិបិ, វាទេន្តិបិ, លាសេន្តិបិ; នច្ចន្តិយាបិ នច្ចន្តិ, នច្ចន្តិយាបិ គាយន្តិ, នច្ចន្តិយាបិ វាទេន្តិ, នច្ចន្តិយាបិ លាសេន្តិ…បេ… (ចក្កំ កាតព្ពំ). លាសេន្តិយាបិ នច្ចន្តិ, លាសេន្តិយាបិ គាយន្តិ, លាសេន្តិយាបិ វាទេន្តិ, លាសេន្តិយាបិ លាសេន្តិ; អដ្ឋបទេបិ កីឡន្តិ, ទសបទេបិ កីឡន្តិ, អាកាសេបិ កីឡន្តិ, បរិហារបថេបិ កីឡន្តិ, សន្តិកាយបិ កីឡន្តិ, ខលិកាយបិ កីឡន្តិ, ឃដិកាយបិ កីឡន្តិ, សលាកហត្ថេនបិ កីឡន្តិ, អក្ខេនបិ កីឡន្តិ, បង្គចីរេនបិ កីឡន្តិ, វង្កកេនបិ កីឡន្តិ, មោក្ខចិកាយបិ កីឡន្តិ, ចិង្គុលកេនបិ កីឡន្តិ, បត្តាឡ្ហកេនបិ កីឡន្តិ, រថកេនបិ កីឡន្តិ, ធនុកេនបិ កីឡន្តិ, អក្ខរិកាយបិ កីឡន្តិ, មនេសិកាយបិ កីឡន្តិ, យថាវជ្ជេនបិ កីឡន្តិ; ហត្ថិស្មិម្បិ សិក្ខន្តិ, អស្សស្មិម្បិ សិក្ខន្តិ, រថស្មិម្បិ សិក្ខន្តិ, ធនុស្មិម្បិ សិក្ខន្តិ, ថរុស្មិម្បិ សិក្ខន្តិ; ហត្ថិស្សបិ បុរតោ ធាវន្តិ, អស្សស្សបិ បុរតោ ធាវន្តិ, រថស្សបិ បុរតោ ធាវន្តិបិ អាធាវន្តិបិ; ឧស្សេឡេន្តិបិ, អប្ផោដេន្តិបិ, និព្ពុជ្ឈន្តិបិ, មុដ្ឋីហិបិ យុជ្ឈន្តិ; រង្គមជ្ឈេបិ សង្ឃាដិំ បត្ថរិត្វា នច្ចកិំ ឯវំ វទន្តិ – ‘ឥធ, ភគិនិ, នច្ចស្សូ’តិ; នលាដិកម្បិ ទេន្តិ; វិវិធម្បិ អនាចារំ អាចរន្តិ. យេបិ តេ, ភន្តេ, មនុស្សា បុព្ពេ សទ្ធា អហេសុំ បសន្នា តេបិ ឯតរហិ អស្សទ្ធា អប្បសន្នា. យានិបិ តានិ សង្ឃស្ស បុព្ពេ ទានបថានិ តានិបិ ឯតរហិ ឧបច្ឆិន្នានិ. រិញ្ចន្តិ បេសលា ភិក្ខូ, និវសន្តិ បាបភិក្ខូ. សាធុ, ភន្តេ, ភគវា កីដាគិរិំ ភិក្ខូ បហិណេយ្យ, យថាយំ កីដាគិរិស្មិំ អាវាសោ សណ្ឋហេយ្យា’’តិ.

‘‘ឯវមាវុសោ’’តិ ខោ សោ ភិក្ខុ តស្ស ឧបាសកស្ស បដិស្សុណិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា យេន សាវត្ថិ តេន បក្កាមិ. អនុបុព្ពេន យេន សាវត្ថិ ជេតវនំ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. អាចិណ្ណំ ខោ បនេតំ ពុទ្ធានំ ភគវន្តានំ អាគន្តុកេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ បដិសម្មោទិតុំ. អថ ខោ ភគវា តំ ភិក្ខុំ ឯតទវោច – ‘‘កច្ចិ, ភិក្ខុ, ខមនីយំ, កច្ចិ យាបនីយំ, កច្ចិសិ អប្បកិលមថេន អទ្ធានំ អាគតោ, កុតោ ច ត្វំ ភិក្ខុ អាគច្ឆសី’’តិ? ‘‘ខមនីយំ, ភគវា, យាបនីយំ ភគវា; អប្បកិលមថេន ច អហំ, ភន្តេ, អទ្ធានំ អាគតោ. ឥធាហំ, ភន្តេ, កាសីសុ វស្សំវុដ្ឋោ សាវត្ថិំ អាគច្ឆន្តោ ភគវន្តំ ទស្សនាយ យេន កីដាគិរិ តទវសរិំ. អថ ខ្វាហំ, ភន្តេ, បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ កីដាគិរិំ បិណ្ឌាយ បាវិសិំ. អទ្ទសា ខោ មំ, ភន្តេ, អញ្ញតរោ ឧបាសកោ កីដាគិរិស្មិំ បិណ្ឌាយ ចរន្តំ; ទិស្វាន យេនាហំ តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា មំ អភិវាទេត្វា ឯតទវោច – ‘អបិ, ភន្តេ, បិណ្ឌោ លព្ភតី’តិ. ‘ន ខោ, អាវុសោ, បិណ្ឌោ លព្ភតី’តិ. ‘ឯហិ, ភន្តេ, ឃរំ គមិស្សាមា’តិ. អថ ខោ, ភន្តេ, សោ ឧបាសកោ មំ ឃរំ នេត្វា ភោជេត្វា ឯតទវោច – ‘កហំ, ភន្តេ, អយ្យោ គមិស្សតី’តិ? ‘សាវត្ថិំ ខោ អហំ, អាវុសោ, គមិស្សាមិ ភគវន្តំ ទស្សនាយា’តិ. ‘តេន ហិ, ភន្តេ, មម វចនេន ភគវតោ បាទេ សិរសា វន្ទ, ឯវញ្ច វទេហិ – ទុដ្ឋោ, ភន្តេ, កីដាគិរិស្មិំ អាវាសោ. អស្សជិបុនព្ពសុកា នាម កីដាគិរិស្មិំ អាវាសិកា អលជ្ជិនោ បាបភិក្ខូ. តេ ឯវរូបំ អនាចារំ អាចរន្តិ – មាលាវច្ឆំ រោបេន្តិបិ រោបាបេន្តិបិ…បេ… វិវិធម្បិ អនាចារំ អាចរន្តិ. យេបិ តេ, ភន្តេ, មនុស្សា បុព្ពេ សទ្ធា អហេសុំ បសន្នា តេបិ ឯតរហិ អស្សទ្ធា អប្បសន្នា. យានិបិ តានិ សង្ឃស្ស បុព្ពេ ទានបថានិ តានិបិ ឯតរហិ ឧបច្ឆិន្នានិ. រិញ្ចន្តិ បេសលា ភិក្ខូ, និវសន្តិ បាបភិក្ខូ. សាធុ, ភន្តេ, ភគវា កីដាគិរិំ ភិក្ខូ បហិណេយ្យ, យថាយំ កីដាគិរិស្មិំ អាវាសោ សណ្ឋហេយ្យា’តិ. តតោ អហំ ភគវា អាគច្ឆាមី’’តិ.

២៣. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ភិក្ខុសង្ឃំ សន្និបាតាបេត្វា ភិក្ខូ បដិបុច្ឆិ – ‘‘សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, អស្សជិបុនព្ពសុកា នាម កីដាគិរិស្មិំ អាវាសិកា អលជ្ជិនោ បាបភិក្ខូ? តេ ឯវរូបំ អនាចារំ អាចរន្តិ – មាលាវច្ឆំ រោបេន្តិបិ…បេ… វិវិធម្បិ អនាចារំ អាចរន្តិ? យេបិ តេ មនុស្សា បុព្ពេ សទ្ធា អហេសុំ បសន្នា តេបិ ឯតរហិ អស្សទ្ធា អប្បសន្នា? យានិបិ តានិ សង្ឃស្ស បុព្ពេ ទានបថានិ តានិបិ ឯតរហិ ឧបច្ឆិន្នានិ? រិញ្ចន្តិ បេសលា ភិក្ខូ និវសន្តិ បាបភិក្ខូ’’តិ? ‘‘សច្ចំ ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា – ‘‘អននុច្ឆវិកំ…បេ… កថញ្ហិ នាម តេ, ភិក្ខវេ, មោឃបុរិសា ឯវរូបំ អនាចារំ អាចរិស្សន្តិ – មាលាវច្ឆំ រោបេស្សន្តិបិ រោបាបេស្សន្តិបិ, សិញ្ចិស្សន្តិបិ សិញ្ចាបេស្សន្តិបិ, ឱចិនិស្សន្តិបិ ឱចិនាបេស្សន្តិបិ, គន្ថេស្សន្តិបិ គន្ថាបេស្សន្តិបិ, ឯកតោវណ្ដិកមាលំ ករិស្សន្តិបិ ការាបេស្សន្តិបិ, ឧភតោវណ្ដិកមាលំ ករិស្សន្តិបិ ការាបេស្សន្តិបិ, មញ្ជរិកំ ករិស្សន្តិបិ ការាបេស្សន្តិបិ, វិធូតិកំ ករិស្សន្តិបិ ការាបេស្សន្តិបិ, វដំសកំ ករិស្សន្តិបិ ការាបេស្សន្តិបិ, អាវេឡំ ករិស្សន្តិបិ ការាបេស្សន្តិបិ, ឧរច្ឆទំ ករិស្សន្តិបិ ការាបេស្សន្តិបិ. តេ កុលិត្ថីនំ កុលធីតានំ កុលកុមារីនំ កុលសុណ្ហានំ កុលទាសីនំ ឯកតោវណ្ដិកមាលំ ហរិស្សន្តិបិ ហរាបេស្សន្តិបិ, ឧភតោវណ្ដិកមាលំ ហរិស្សន្តិបិ ហរាបេស្សន្តិបិ, មញ្ជរិកំ ហរិស្សន្តិបិ ហរាបេស្សន្តិបិ, វិធូតិកំ ហរិស្សន្តិបិ ហរាបេស្សន្តិបិ, វដំសកំ ហរិស្សន្តិបិ ហរាបេស្សន្តិបិ, អាវេឡំ ហរិស្សន្តិបិ ហរាបេស្សន្តិបិ, ឧរច្ឆទំ ហរិស្សន្តិបិ ហរាបេស្សន្តិបិ. តេ កុលិត្ថីហិ កុលធីតាហិ កុលកុមារីហិ កុលសុណ្ហាហិ កុលទាសីហិ សទ្ធិំ ឯកភាជនេបិ ភុញ្ជិស្សន្តិ, ឯកថាលកេបិ បិវិស្សន្តិ, ឯកាសនេបិ និសីទិស្សន្តិ, ឯកមញ្ចេបិ តុវដ្ដិស្សន្តិ, ឯកត្ថរណាបិ តុវដ្ដិស្សន្តិ, ឯកបាវុរណាបិ តុវដ្ដិស្សន្តិ, ឯកត្ថរណបាវុរណាបិ តុវដ្ដិស្សន្តិ, វិកាលេបិ ភុញ្ជិស្សន្តិ, មជ្ជម្បិ បិវិស្សន្តិ, មាលាគន្ធវិលេបនម្បិ ធារេស្សន្តិ, នច្ចិស្សន្តិបិ, គាយិស្សន្តិបិ, វាទេស្សន្តិបិ, លាសេស្សន្តិបិ; នច្ចន្តិយាបិ នច្ចិស្សន្តិ, នច្ចន្តិយាបិ គាយិស្សន្តិ, នច្ចន្តិយាបិ វាទេស្សន្តិ, នច្ចន្តិយាបិ លាសេស្សន្តិ; គាយន្តិយាបិ នច្ចិស្សន្តិ, គាយន្តិយាបិ គាយិស្សន្តិ, គាយន្តិយាបិ វាទេស្សន្តិ, គាយន្តិយាបិ លាសេស្សន្តិ; វាទេន្តិយាបិ នច្ចិស្សន្តិ, វាទេន្តិយាបិ គាយិស្សន្តិ, វាទេន្តិយាបិ វាទេស្សន្តិ, វាទេន្តិយាបិ លាសេស្សន្តិ; លាសេន្តិយាបិ នច្ចិស្សន្តិ, លាសេន្តិយាបិ គាយិស្សន្តិ, លាសេន្តិយាបិ វាទេស្សន្តិ; លាសេន្តិយាបិ លាសេស្សន្តិ; អដ្ឋបទេបិ កីឡិស្សន្តិ, ទសបទេបិ កីឡិស្សន្តិ, អាកាសេបិ កីឡិស្សន្តិ, បរិហារបថេបិ កីឡិស្សន្តិ, សន្តិកាយបិ កីឡិស្សន្តិ, ខលិកាយបិ កីឡិស្សន្តិ, ឃដិកាយបិ កីឡិស្សន្តិ, សលាកហត្ថេនបិ កីឡិស្សន្តិ, អក្ខេនបិ កីឡិស្សន្តិ, បង្គចីរេនបិ កីឡិស្សន្តិ, វង្កកេនបិ កីឡិស្សន្តិ មោក្ខចិកាយបិ កីឡិស្សន្តិ, ចិង្គុលកេនបិ កីឡិស្សន្តិ, បត្តាឡ្ហកេនបិ កីឡិស្សន្តិ, រថកេនបិ កីឡិស្សន្តិ, ធនុកេនបិ កីឡិស្សន្តិ, អក្ខរិកាយបិ កីឡិស្សន្តិ, មនេសិកាយបិ កីឡិស្សន្តិ, យថាវជ្ជេនបិ កីឡិស្សន្តិ; ហត្ថិស្មិម្បិ សិក្ខិស្សន្តិ, អស្សស្មិម្បិ សិក្ខិស្សន្តិ, រថស្មិម្បិ សិក្ខិស្សន្តិ, ធនុស្មិម្បិ សិក្ខិស្សន្តិ, ថរុស្មិម្បិ សិក្ខិស្សន្តិ; ហត្ថិស្សបិ បុរតោ ធាវិស្សន្តិ, អស្សស្សបិ បុរតោ ធាវិស្សន្តិ, រថស្សបិ បុរតោ [បុរតោ ធាវិស្សន្តិ (ស្យា.)] ធាវិស្សន្តិបិ អាធាវិស្សន្តិបិ; ឧស្សេឡេស្សន្តិបិ, អប្ផោដេស្សន្តិបិ, និព្ពុជ្ឈិស្សន្តិបិ, មុដ្ឋីហិបិ យុជ្ឈិស្សន្តិ; រង្គមជ្ឈេបិ សង្ឃាដិំ បត្ថរិត្វា នច្ចកិំ ឯវំ វក្ខន្តិ [វទិស្សន្តិ (ក.)] – ‘ឥធ, ភគិនិ, នច្ចស្សូ’តិ; នលាដិកម្បិ ទស្សន្តិ; វិវិធម្បិ អនាចារំ អាចរិស្សន្តិ. នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… វិគរហិត្វា…បេ… ធម្មិំ កថំ កត្វា សារិបុត្តមោគ្គល្លានេ អាមន្តេសិ – ‘‘គច្ឆថ តុម្ហេ, សារិបុត្តា, កីដាគិរិំ គន្ត្វា អស្សជិបុនព្ពសុកានំ ភិក្ខូនំ កីដាគិរិស្មា បព្ពាជនីយកម្មំ ករោថ, តុម្ហាកំ ឯតេ សទ្ធិវិហារិនោ’’តិ.

‘‘កថំ មយំ, ភន្តេ, អស្សជិបុនព្ពសុកានំ ភិក្ខូនំ កីដាគិរិស្មា បព្ពាជនីយកម្មំ ករោម, ចណ្ឌា តេ ភិក្ខូ ផរុសា’’តិ? ‘‘តេន ហិ តុម្ហេ, សារិបុត្តា, ពហុកេហិ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ គច្ឆថា’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ សារិបុត្តមោគ្គល្លានា ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, កាតព្ពំ – បឋមំ អស្សជិបុនព្ពសុកា ភិក្ខូ ចោទេតព្ពា, ចោទេត្វា សារេតព្ពា, សារេត្វា អាបត្តិំ អារោបេតព្ពា, អាបត្តិំ អារោបេត្វា ព្យត្តេន ភិក្ខុនា បដិពលេន សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

២៤. ‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. ឥមេ អស្សជិបុនព្ពសុកា ភិក្ខូ កុលទូសកា បាបសមាចារា. ឥមេសំ បាបកា សមាចារា ទិស្សន្តិ ចេវ សុយ្យន្តិ ច. កុលានិ ច ឥមេហិ ទុដ្ឋានិ ទិស្សន្តិ ចេវ សុយ្យន្តិ ច. យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ អស្សជិបុនព្ពសុកានំ ភិក្ខូនំ កីដាគិរិស្មា បព្ពាជនីយកម្មំ ករេយ្យ – ន អស្សជិបុនព្ពសុកេហិ ភិក្ខូហិ កីដាគិរិស្មិំ វត្ថព្ពន្តិ. ឯសា ញត្តិ.

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. ឥមេ អស្សជិបុនព្ពសុកា ភិក្ខូ កុលទូសកា បាបសមាចារា. ឥមេសំ បាបកា សមាចារា ទិស្សន្តិ ចេវ សុយ្យន្តិ ច. កុលានិ ច ឥមេហិ ទុដ្ឋានិ ទិស្សន្តិ ចេវ សុយ្យន្តិ ច. សង្ឃោ អស្សជិបុនព្ពសុកានំ ភិក្ខូនំ កីដាគិរិស្មា បព្ពាជនីយកម្មំ ករោតិ – ន អស្សជិបុនព្ពសុកេហិ ភិក្ខូហិ កីដាគិរិស្មិំ វត្ថព្ពន្តិ. យស្សាយស្មតោ ខមតិ អស្សជិបុនព្ពសុកានំ ភិក្ខូនំ កីដាគិរិស្មា បព្ពាជនីយស្ស កម្មស្ស ករណំ – ន អស្សជិបុនព្ពសុកេហិ ភិក្ខូហិ កីដាគិរិស្មិំ វត្ថព្ពន្តិ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘ទុតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ…បេ… តតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ. សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. ឥមេ អស្សជិបុនព្ពសុកា ភិក្ខូ កុលទូសកា បាបសមាចារា. ឥមេសំ បាបកា សមាចារា ទិស្សន្តិ ចេវ សុយ្យន្តិ ច. កុលានិ ច ឥមេហិ ទុដ្ឋានិ ទិស្សន្តិ ចេវ សុយ្យន្តិ ច. សង្ឃោ អស្សជិបុនព្ពសុកានំ ភិក្ខូនំ កីដាគិរិស្មា បព្ពាជនីយកម្មំ ករោតិ – ន អស្សជិបុនព្ពសុកេហិ ភិក្ខូហិ កីដាគិរិស្មិំ វត្ថព្ពន្តិ. យស្សាយស្មតោ ខមតិ អស្សជិបុនព្ពសុកានំ ភិក្ខូនំ កីដាគិរិស្មា បព្ពាជនីយស្ស កម្មស្ស ករណំ – ន អស្សជិបុនព្ពសុកេហិ ភិក្ខូហិ កីដាគិរិស្មិំ វត្ថព្ពន្តិ, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘កតំ សង្ឃេន អស្សជិបុនព្ពសុកានំ ភិក្ខូនំ កីដាគិរិស្មា បព្ពាជនីយកម្មំ – ន អស្សជិបុនព្ពសុកេហិ ភិក្ខូហិ កីដាគិរិស្មិំ វត្ថព្ពន្តិ. ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ.

អធម្មកម្មទ្វាទសកំ

២៥. ‘‘តីហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតំ បព្ពាជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច. អសម្មុខា កតំ ហោតិ, អប្បដិបុច្ឆា កតំ ហោតិ, អប្បដិញ្ញាយ កតំ ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, តីហង្គេហិ សមន្នាគតំ បព្ពាជនីយកម្មំ អធម្មកម្មញ្ច ហោតិ, អវិនយកម្មញ្ច, ទុវូបសន្តញ្ច.