៨. អធិករណំ

២១៥. តេន ខោ បន សមយេន (ភិក្ខូបិ ភិក្ខូហិ វិវទន្តិ,) [( ) នត្ថិ (សី. ស្យា. កំ.)] ភិក្ខូបិ ភិក្ខុនីហិ វិវទន្តិ, ភិក្ខុនិយោបិ ភិក្ខូហិ វិវទន្តិ, ឆន្នោបិ ភិក្ខុ ភិក្ខុនីនំ អនុបខជ្ជ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ វិវទតិ, ភិក្ខុនីនំ បក្ខំ គាហេតិ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆន្នោ ភិក្ខុ ភិក្ខុនីនំ អនុបខជ្ជ ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ វិវទិស្សតិ, ភិក្ខុនីនំ បក្ខំ គាហេស្សតីតិ! អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ…បេ… សច្ចំ ភគវា’’តិ…បេ… វិគរហិត្វា…បេ… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ –

[បរិ. ២៧៥] ‘‘ចត្តារិមានិ, ភិក្ខវេ, អធិករណានិ – វិវាទាធិករណំ, អនុវាទាធិករណំ, អាបត្តាធិករណំ, កិច្ចាធិករណំ [កិច្ចាធិករណញ្ច (ក.)].

‘‘តត្ថ កតមំ វិវាទាធិករណំ [បរិ. ៣១៤]? ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ [ភិក្ខូ ភិក្ខុំ (ក.)] វិវទន្តិ – ធម្មោតិ វា អធម្មោតិ វា, វិនយោតិ វា អវិនយោតិ វា, ភាសិតំ លបិតំ តថាគតេនាតិ វា អភាសិតំ អលបិតំ តថាគតេនាតិ វា, អាចិណ្ណំ តថាគតេនាតិ វា អនាចិណ្ណំ តថាគតេនាតិ វា, បញ្ញត្តំ តថាគតេនាតិ វា អប្បញ្ញត្តំ តថាគតេនាតិ វា, អាបត្តីតិ វា អនាបត្តីតិ វា, លហុកា អាបត្តីតិ វា គរុកា អាបត្តីតិ វា, សាវសេសា អាបត្តីតិ វា អនវសេសា អាបត្តីតិ វា, ទុដ្ឋុល្លា អាបត្តីតិ វា អទុដ្ឋុល្លា អាបត្តីតិ វា? យំ តត្ថ ភណ្ឌនំ កលហោ វិគ្គហោ វិវាទោ នានាវាទោ អញ្ញថាវាទោ វិបច្ចតាយ វោហារោ មេធគំ – ឥទំ វុច្ចតិ វិវាទាធិករណំ.

‘‘តត្ថ កតមំ អនុវាទាធិករណំ? [បរិ. ៣១៥] ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ភិក្ខុំ អនុវទន្តិ សីលវិបត្តិយា វា អាចារវិបត្តិយា វា ទិដ្ឋិវិបត្តិយា វា អាជីវវិបត្តិយា វា. យោ តត្ថ អនុវាទោ អនុវទនា អនុល្លបនា អនុភណនា អនុសម្បវង្កតា អព្ភុស្សហនតា អនុពលប្បទានំ – ឥទំ វុច្ចតិ អនុវាទាធិករណំ.

‘‘តត្ថ កតមំ អាបត្តាធិករណំ? បញ្ចបិ អាបត្តិក្ខន្ធា អាបត្តាធិករណំ, សត្តបិ អាបត្តិក្ខន្ធា អាបត្តាធិករណំ – ឥទំ វុច្ចតិ អាបត្តាធិករណំ.

‘‘តត្ថ កតមំ កិច្ចាធិករណំ? [បរិ. ៣១៧] យា សង្ឃស្ស កិច្ចយតា, ករណីយតា, អបលោកនកម្មំ, ញត្តិកម្មំ, ញត្តិទុតិយកម្មំ, ញត្តិចតុត្ថកម្មំ – ឥទំ វុច្ចតិ កិច្ចាធិករណំ.

២១៦. ‘‘វិវាទាធិករណស្ស កិំ មូលំ? ឆ វិវាទមូលានិ វិវាទាធិករណស្ស មូលំ. តីណិបិ អកុសលមូលានិ វិវាទាធិករណស្ស មូលំ, តីណិបិ កុសលមូលានិ វិវាទាធិករណស្ស មូលំ. [បរិ. ២៧២; អ. និ. ២.៣៥-៣៦; ម. និ. ៣.៤៤] កតមានិ ឆ វិវាទមូលានិ វិវាទាធិករណស្ស មូលំ? ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កោធនោ ហោតិ ឧបនាហី. យោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កោធនោ ហោតិ ឧបនាហី, សោ សត្ថរិបិ អគារវោ វិហរតិ អប្បតិស្សោ, ធម្មេបិ អគារវោ វិហរតិ អប្បតិស្សោ, សង្ឃេបិ អគារវោ វិហរតិ អប្បតិស្សោ, សិក្ខាយបិ ន បរិបូរការី ហោតិ. យោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សត្ថរិបិ អគារវោ វិហរតិ អប្បតិស្សោ, ធម្មេបិ…បេ… សង្ឃេបិ…បេ… សិក្ខាយបិ ន បរិបូរការី, សោ សង្ឃេ វិវាទំ ជនេតិ. យោ ហោតិ វិវាទោ ពហុជនាហិតាយ ពហុជនាសុខាយ ពហុនោ ជនស្ស អនត្ថាយ អហិតាយ ទុក្ខាយ ទេវមនុស្សានំ. ឯវរូបញ្ចេ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, វិវាទមូលំ អជ្ឈត្តំ វា ពហិទ្ធា វា សមនុបស្សេយ្យាថ, តត្រ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, តស្សេវ បាបកស្ស វិវាទមូលស្ស បហានាយ វាយមេយ្យាថ. ឯវរូបញ្ចេ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, វិវាទមូលំ អជ្ឈត្តំ វា ពហិទ្ធា វា ន សមនុបស្សេយ្យាថ, តត្រ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, តស្សេវ បាបកស្ស វិវាទមូលស្ស អាយតិំ អនវស្សវាយ បដិបជ្ជេយ្យាថ. ឯវមេតស្ស បាបកស្ស វិវាទមូលស្ស បហានំ ហោតិ. ឯវមេតស្ស បាបកស្ស វិវាទមូលស្ស អាយតិំ អនវស្សវោ ហោតិ.

[បរិ.២៧២] ‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ មក្ខី ហោតិ បឡាសី…បេ… ឥស្សុកី ហោតិ មច្ឆរី, សឋោ ហោតិ មាយាវី, បាបិច្ឆោ ហោតិ មិច្ឆាទិដ្ឋី, សន្ទិដ្ឋិបរាមាសី ហោតិ អាធានគ្គាហី ទុប្បដិនិស្សគ្គី. យោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សន្ទិដ្ឋិបរាមាសី ហោតិ អាធានគ្គាហី ទុប្បដិនិស្សគ្គី, សោ សត្ថរិបិ អគារវោ វិហរតិ អប្បតិស្សោ, ធម្មេបិ អគារវោ វិហរតិ អប្បតិស្សោ, សង្ឃេបិ អគារវោ វិហរតិ អប្បតិស្សោ, សិក្ខាយបិ ន បរិបូរការី ហោតិ. យោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សត្ថរិបិ អគារវោ វិហរតិ អប្បតិស្សោ, ធម្មេបិ…បេ… សង្ឃេបិ…បេ… សិក្ខាយបិ ន បរិបូរការី, សោ សង្ឃេ វិវាទំ ជនេតិ. យោ ហោតិ វិវាទោ ពហុជនាហិតាយ ពហុជនាសុខាយ ពហុនោ ជនស្ស អនត្ថាយ អហិតាយ ទុក្ខាយ ទេវមនុស្សានំ. ឯវរូបញ្ចេ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, វិវាទមូលំ អជ្ឈត្តំ វា ពហិទ្ធា វា សមនុបស្សេយ្យាថ, តត្រ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, តស្សេវ បាបកស្ស វិវាទមូលស្ស បហានាយ វាយមេយ្យាថ. ឯវរូបញ្ចេ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, វិវាទមូលំ អជ្ឈត្តំ វា ពហិទ្ធា វា ន សមនុបស្សេយ្យាថ, តត្រ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, តស្សេវ បាបកស្ស វិវាទមូលស្ស អាយតិំ អនវស្សវាយ បដិបជ្ជេយ្យាថ. ឯវមេតស្ស បាបកស្ស វិវាទមូលស្ស បហានំ ហោតិ. ឯវមេតស្ស បាបកស្ស វិវាទមូលស្ស អាយតិំ អនវស្សវោ ហោតិ. ឥមានិ ឆ វិវាទមូលានិ វិវាទាធិករណស្ស មូលំ.

‘‘កតមានិ តីណិ អកុសលមូលានិ វិវាទាធិករណស្ស មូលំ? ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ លុទ្ធចិត្តា វិវទន្តិ, ទុដ្ឋចិត្តា វិវទន្តិ, មូឡ្ហចិត្តា វិវទន្តិ – ធម្មោតិ វា អធម្មោតិ វា, វិនយោតិ វា អវិនយោតិ វា, ភាសិតំ លបិតំ តថាគតេនាតិ វា អភាសិតំ អលបិតំ តថាគតេនាតិ វា, អាចិណ្ណំ តថាគតេនាតិ វា អនាចិណ្ណំ តថាគតេនាតិ វា, បញ្ញត្តំ តថាគតេនាតិ វា អប្បញ្ញត្តំ តថាគតេនាតិ វា, អាបត្តីតិ វា អនាបត្តីតិ វា, លហុកា អាបត្តីតិ វា គរុកា អាបត្តីតិ វា, សាវសេសា អាបត្តីតិ វា អនវសេសា អាបត្តីតិ វា, ទុដ្ឋុល្លា អាបត្តីតិ វា អទុដ្ឋុល្លា អាបត្តីតិ វា. ឥមានិ តីណិ អកុសលមូលានិ វិវាទាធិករណស្ស មូលំ.

‘‘កតមានិ តីណិ កុសលមូលានិ វិវាទាធិករណស្ស មូលំ? ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ អលុទ្ធចិត្តា វិវទន្តិ, អទុដ្ឋចិត្តា វិវទន្តិ, អមូឡ្ហចិត្តា វិវទន្តិ – ធម្មោតិ វា អធម្មោតិ វា…បេ… ទុដ្ឋុល្លា អាបត្តីតិ វា អទុដ្ឋុល្លា អាបត្តីតិ វា. ឥមានិ តីណិ កុសលមូលានិ វិវាទាធិករណស្ស មូលំ.

២១៧. [បរិ. ២៧២] ‘‘អនុវាទាធិករណស្ស កិំ មូលំ? ឆ អនុវាទមូលានិ អនុវាទាធិករណស្ស មូលំ. តីណិបិ អកុសលមូលានិ អនុវាទាធិករណស្ស មូលំ, តីណិបិ កុសលមូលានិ អនុវាទាធិករណស្ស មូលំ, កាយោបិ អនុវាទាធិករណស្ស មូលំ, វាចាបិ អនុវាទាធិករណស្ស មូលំ. ‘‘កតមានិ ឆ អនុវាទមូលានិ អនុវាទាធិករណស្ស មូលំ? ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កោធនោ ហោតិ ឧបនាហី. យោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ កោធនោ ហោតិ ឧបនាហី, សោ សត្ថរិបិ អគារវោ វិហរតិ អប្បតិស្សោ, ធម្មេបិ អគារវោ វិហរតិ អប្បតិស្សោ, សង្ឃេបិ អគារវោ វិហរតិ អប្បតិស្សោ, សិក្ខាយបិ ន បរិបូរការី ហោតិ. យោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សត្ថរិបិ អគារវោ វិហរតិ អប្បតិស្សោ, ធម្មេបិ…បេ… សង្ឃេបិ…បេ… សិក្ខាយបិ ន បរិបូរការី, សោ សង្ឃេ អនុវាទំ ជនេតិ. យោ ហោតិ អនុវាទោ ពហុជនាហិតាយ ពហុជនាសុខាយ ពហុនោ ជនស្ស អនត្ថាយ អហិតាយ ទុក្ខាយ ទេវមនុស្សានំ. ឯវរូបញ្ចេ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, អនុវាទមូលំ អជ្ឈត្តំ វា ពហិទ្ធា វា សមនុបស្សេយ្យាថ, តត្រ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, តស្សេវ បាបកស្ស អនុវាទមូលស្ស បហានាយ វាយមេយ្យាថ. ឯវរូបញ្ចេ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, អនុវាទមូលំ អជ្ឈត្តំ វា ពហិទ្ធា វា ន សមនុបស្សេយ្យាថ, តត្រ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, តស្សេវ បាបកស្ស អនុវាទមូលស្ស អាយតិំ អនវស្សវាយ បដិបជ្ជេយ្យាថ. ឯវមេតស្ស បាបកស្ស អនុវាទមូលស្ស បហានំ ហោតិ. ឯវមេតស្ស បាបកស្ស អនុវាទមូលស្ស អាយតិំ អនវស្សវោ ហោតិ.

‘‘បុន ចបរំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ មក្ខី ហោតិ បឡាសី…បេ… ឥស្សុកី ហោតិ មច្ឆរី, សឋោ ហោតិ មាយាវី, បាបិច្ឆោ ហោតិ មិច្ឆាទិដ្ឋី, សន្ទិដ្ឋិបរាមាសី ហោតិ អាធានគ្គាហី ទុប្បដិនិស្សគ្គី. យោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សន្ទិដ្ឋិបរាមាសី ហោតិ អាធានគ្គាហី ទុប្បដិនិស្សគ្គី, សោ សត្ថរិបិ អគារវោ វិហរតិ អប្បតិស្សោ, ធម្មេបិ អគារវោ វិហរតិ អប្បតិស្សោ, សង្ឃេបិ អគារវោ វិហរតិ អប្បតិស្សោ, សិក្ខាយបិ ន បរិបូរការី ហោតិ. យោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ សត្ថរិបិ អគារវោ វិហរតិ អប្បតិស្សោ, ធម្មេបិ…បេ… សង្ឃេបិ…បេ… សិក្ខាយបិ ន បរិបូរការី, សោ សង្ឃេ អនុវាទំ ជនេតិ. យោ ហោតិ អនុវាទោ ពហុជនាហិតាយ ពហុជនាសុខាយ ពហុនោ ជនស្ស អនត្ថាយ អហិតាយ ទុក្ខាយ ទេវមនុស្សានំ. ឯវរូបញ្ចេ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, អនុវាទមូលំ អជ្ឈត្តំ វា ពហិទ្ធា វា សមនុបស្សេយ្យាថ, តត្រ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, តស្សេវ បាបកស្ស អនុវាទមូលស្ស បហានាយ វាយមេយ្យាថ. ឯវរូបញ្ចេ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, អនុវាទមូលំ អជ្ឈត្តំ វា ពហិទ្ធា វា ន សមនុបស្សេយ្យាថ, តត្រ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, តស្សេវ បាបកស្ស អនុវាទមូលស្ស អាយត្តិំ អនវស្សវាយ បដិបជ្ជេយ្យាថ. ឯវមេតស្ស បាបកស្ស អនុវាទមូលស្ស បហានំ ហោតិ. ឯវមេតស្ស បាបកស្ស អនុវាទមូលស្ស អាយតិំ អនវស្សវោ ហោតិ. ឥមានិ ឆ អនុវាទមូលានិ អនុវាទាធិករណស្ស មូលំ.

‘‘កតមានិ តីណិ អកុសលមូលានិ អនុវាទាធិករណស្ស មូលំ? ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ភិក្ខុំ លុទ្ធចិត្តា អនុវទន្តិ, ទុដ្ឋចិត្តា អនុវទន្តិ, មូឡ្ហចិត្តា អនុវទន្តិ – សីលវិបត្តិយា វា, អាចារវិបត្តិយា វា, ទិដ្ឋិវិបត្តិយា វា, អាជីវវិបត្តិយា វា. ឥមានិ តីណិ អកុសលមូលានិ អនុវាទាធិករណស្ស មូលំ.

‘‘កតមានិ តីណិ កុសលមូលានិ អនុវាទាធិករណស្ស មូលំ? ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ភិក្ខុំ អលុទ្ធចិត្តា អនុវទន្តិ, អទុដ្ឋចិត្តា អនុវទន្តិ, អមូឡ្ហចិត្តា អនុវទន្តិ – សីលវិបត្តិយា វា, អាចរវិបត្តិយា វា, ទិដ្ឋិវិបត្តិយា វា, អាជីវវិបត្តិយា វា. ឥមានិ តីណិ កុសលមូលានិ អនុវាទាធិករណស្ស មូលំ.

‘‘កតមោ កាយោ [កតមោ ច កាយោ (ស្យា. កំ.)] អនុវាទាធិករណស្ស មូលំ? ឥធេកច្ចោ ទុព្ពណ្ណោ ហោតិ, ទុទ្ទស្សិកោ, ឱកោដិមកោ, ពហ្វាពាធោ, កាណោ វា, កុណី វា, ខញ្ជោ វា, បក្ខហតោ វា, យេន នំ អនុវទន្តិ. អយំ កាយោ អនុវាទាធិករណស្ស មូលំ.

‘‘កតមា វាចា អនុវាទាធិករណស្ស មូលំ? ឥធេកច្ចោ ទុព្ពចោ ហោតិ, មម្មនោ, ឯឡគលវាចោ, យាយ នំ អនុវទន្តិ. អយំ វាចា អនុវាទាធិករណស្ស មូលំ.

២១៨. ‘‘អាបត្តាធិករណស្ស កិំ មូលំ? ឆ អាបត្តិសមុដ្ឋានា អាបត្តាធិករណស្ស មូលំ. អត្ថាបត្តិ កាយតោ សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ, ន ចិត្តតោ. អត្ថាបត្តិ វាចតោ សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ, ន ចិត្តតោ. អត្ថាបត្តិ កាយតោ ច វាចតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន ចិត្តតោ. អត្ថាបត្តិ កាយតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន វាចតោ. អត្ថាបត្តិ វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ, ន កាយតោ. អត្ថាបត្តិ កាយតោ ច វាចតោ ច ចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ. ឥមេ ឆ អាបត្តិសមុដ្ឋានា អាបត្តាធិករណស្ស មូលំ.

២១៩. ‘‘កិច្ចាធិករណស្ស កិំ មូលំ? កិច្ចាធិករណស្ស ឯកំ មូលំ – សង្ឃោ.

២២០. ‘‘វិវាទាធិករណំ កុសលំ, អកុសលំ, អព្យាកតំ. វិវាទាធិករណំ សិយា កុសលំ, សិយា អកុសលំ, សិយា អព្យាកតំ. តត្ថ កតមំ វិវាទាធិករណំ កុសលំ? ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ កុសលចិត្តា វិវទន្តិ – ធម្មោតិ វា អធម្មោតិ វា…បេ… ទុដ្ឋុល្លា អាបត្តីតិ វា អទុដ្ឋុល្លា អាបត្តីតិ វា. យំ តត្ថ ភណ្ឌនំ កលហោ វិគ្គហោ វិវាទោ នានាវាទោ អញ្ញថាវាទោ វិបច្ចតាយ វោហារោ មេធគំ – ឥទំ វុច្ចតិ វិវាទាធិករណំ កុសលំ.

‘‘តត្ថ កតមំ វិវាទាធិករណំ អកុសលំ? ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ អកុសលចិត្តា វិវទន្តិ – ធម្មោតិ វា អធម្មោតិ វា…បេ… ទុដ្ឋុល្លា អាបត្តីតិ វា អទុដ្ឋុល្លា អាបត្តីតិ វា. យំ តត្ថ ភណ្ឌនំ កលហោ វិគ្គហោ វិវាទោ នានាវាទោ អញ្ញថាវាទោ វិបច្ចតាយ វោហារោ មេធគំ – ឥទំ វុច្ចតិ វិវាទាធិករណំ អកុសលំ.

‘‘តត្ថ កតមំ វិវាទាធិករណំ អព្យាកតំ? ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ អព្យាកតចិត្តា វិវទន្តិ – ធម្មោតិ វា អធម្មោតិ វា…បេ… ទុដ្ឋុល្លា អាបត្តីតិ វា អទុដ្ឋុល្លា អាបត្តីតិ វា. យំ តត្ថ ភណ្ឌនំ កលហោ វិគ្គហោ វិវាទោ នានាវាទោ អញ្ញថាវាទោ វិបច្ចតាយ វោហារោ មេធគំ – ឥទំ វុច្ចតិ វិវាទាធិករណំ អព្យាកតំ.

២២១. ‘‘អនុវាទាធិករណំ កុសលំ, អកុសលំ, អព្យាកតំ. អនុវាទាធិករណំ សិយា កុសលំ, សិយា អកុសលំ, សិយា អព្យាកតំ. តត្ថ កតមំ អនុវាទាធិករណំ កុសលំ? ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ភិក្ខុំ កុសលចិត្តា អនុវទន្តិ – សីលវិបត្តិយា វា, អាចារវិបត្តិយា វា, ទិដ្ឋិវិបត្តិយា វា, អាជីវវិបត្តិយា វា. យោ តត្ថ អនុវាទោ អនុវទនា អនុល្លបនា អនុភណនា អនុសម្បវង្កតា អព្ភុស្សហនតា អនុពលប្បទានំ – ឥទំ វុច្ចតិ អនុវាទាធិករណំ កុសលំ.

‘‘តត្ថ កតមំ អនុវាទាធិករណំ អកុសលំ? ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ភិក្ខុំ អកុសលចិត្តា អនុវទន្តិ – សីលវិបត្តិយា វា, អាចារវិបត្តិយា វា, ទិដ្ឋិវិបត្តិយា វា, អាជីវវិបត្តិយា វា. យោ តត្ថ អនុវាទោ អនុវទនា អនុល្លបនា អនុភណនា អនុសម្បវង្កតា អព្ភុស្សហនតា អនុពលប្បទានំ – ឥទំ វុច្ចតិ អនុវាទាធិករណំ អកុសលំ.

‘‘តត្ថ កតមំ អនុវាទាធិករណំ អព្យាកតំ? ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ភិក្ខុំ អព្យាកតចិត្តា អនុវទន្តិ – សីលវិបត្តិយា វា, អាចារវិបត្តិយា វា, ទិដ្ឋិវិបត្តិយា វា, អាជីវវិបត្តិយា វា. យោ តត្ថ អនុវាទោ អនុវទនា អនុល្លបនា អនុភណនា អនុសម្បវង្កតា អព្ភុស្សហនតា អនុពលប្បទានំ – ឥទំ វុច្ចតិ អនុវាទាធិករណំ អព្យាកតំ.

២២២. ‘‘អាបត្តាធិករណំ កុសលំ [ឥទំ បទំ កេសុចិ នត្ថិ], អកុសលំ, អព្យាកតំ? អាបត្តាធិករណំ សិយា អកុសលំ, សិយា អព្យាកតំ; នត្ថិ អាបត្តាធិករណំ កុសលំ. តត្ថ កតមំ អាបត្តាធិករណំ អកុសលំ? យំ ជានន្តោ សញ្ជានន្តោ ចេច្ច អភិវិតរិត្វា វីតិក្កមោ – ឥទំ វុច្ចតិ អាបត្តាធិករណំ អកុសលំ.

‘‘តត្ថ កតមំ អាបត្តាធិករណំ អព្យាកតំ? យំ អជានន្តោ អសញ្ជានន្តោ អចេច្ច អនភិវិតរិត្វា វីតិក្កមោ – ឥទំ វុច្ចតិ អាបត្តាធិករណំ អព្យាកតំ.

២២៣. ‘‘កិច្ចាធិករណំ កុសលំ, អកុសលំ, អព្យាកតំ? កិច្ចាធិករណំ សិយា កុសលំ, សិយា អកុសលំ, សិយា អព្យាកតំ. តត្ថ កតមំ កិច្ចាធិករណំ កុសលំ? យំ សង្ឃោ កុសលចិត្តោ កម្មំ ករោតិ – អបលោកនកម្មំ, ញត្តិកម្មំ, ញត្តិទុតិយកម្មំ, ញត្តិចតុត្ថកម្មំ – ឥទំ វុច្ចតិ កិច្ចាធិករណំ កុសលំ.

‘‘តត្ថ កតមំ កិច្ចាធិករណំ អកុសលំ? យំ សង្ឃោ អកុសលចិត្តោ កម្មំ ករោតិ – អបលោកនកម្មំ, ញត្តិកម្មំ, ញត្តិទុតិយកម្មំ, ញត្តិចតុត្ថកម្មំ – ឥទំ វុច្ចតិ កិច្ចាធិករណំ អកុសលំ.

‘‘តត្ថ កតមំ កិច្ចាធិករណំ អព្យាកតំ? យំ សង្ឃោ អព្យាកតចិត្តោ កម្មំ ករោតិ – អបលោកនកម្មំ, ញត្តិកម្មំ, ញត្តិទុតិយកម្មំ, ញត្តិចតុត្ថកម្មំ – ឥទំ វុច្ចតិ កិច្ចាធិករណំ អព្យាកតំ.

២២៤. [បរិ. ៣៥៥] ‘‘វិវាទោ វិវាទាធិករណំ, វិវាទោ នោ អធិករណំ, អធិករណំ នោ វិវាទោ, អធិករណញ្ចេវ វិវាទោ ច. សិយា វិវាទោ វិវាទាធិករណំ, សិយា វិវាទោ នោ អធិករណំ, សិយា អធិករណំ នោ វិវាទោ, សិយា អធិករណញ្ចេវ វិវាទោ ច.

‘‘តត្ថ កតមោ វិវាទោ វិវាទាធិករណំ? ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ វិវទន្តិ – ធម្មោតិ វា អធម្មោតិ វា…បេ… ទុដ្ឋុល្លា អាបត្តីតិ វា អទុដ្ឋុល្លា អាបត្តីតិ វា. យំ តត្ថ ភណ្ឌនំ កលហោ វិគ្គហោ វិវាទោ នានាវាទោ អញ្ញថាវាទោ វិបច្ចតាយ វោហារោ មេធគំ – អយំ វិវាទោ វិវាទាធិករណំ.

‘‘តត្ថ កតមោ វិវាទោ នោ អធិករណំ? មាតាបិ បុត្តេន វិវទតិ, បុត្តោបិ មាតរា វិវទតិ, បិតាបិ បុត្តេន វិវទតិ, បុត្តោបិ បិតរា វិវទតិ, ភាតាបិ ភាតរា វិវទតិ, ភាតាបិ ភគិនិយា វិវទតិ, ភគិនីបិ ភាតរា វិវទតិ, សហាយោបិ សហាយេន វិវទតិ – អយំ វិវាទោ នោ អធិករណំ.

‘‘តត្ថ កតមំ អធិករណំ នោ វិវាទោ? អនុវាទាធិករណំ, អាបត្តាធិករណំ, កិច្ចាធិករណំ – ឥទំ អធិករណំ នោ វិវាទោ.

‘‘តត្ថ កតមំ អធិករណញ្ចេវ វិវាទោ ច? វិវាទាធិករណំ អធិករណញ្ចេវ វិវាទោ ច.

២២៥. [បរិ. ៣៥៦] ‘‘អនុវាទោ អនុវាទាធិករណំ, អនុវាទោ នោ អធិករណំ, អធិករណំ នោ អនុវាទោ, អធិករណញ្ចេវ អនុវាទោ ច. សិយា អនុវាទោ អនុវាទាធិករណំ, សិយា អនុវាទោ នោ អធិករណំ, សិយា អធិករណំ នោ អនុវាទោ, សិយា អធិករណញ្ចេវ អនុវាទោ ច.

‘‘តត្ថ កតមោ អនុវាទោ អនុវាទាធិករណំ? ឥធ បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ភិក្ខុំ អនុវទន្តិ – សីលវិបត្តិយា វា, អាចារវិបត្តិយា វា, ទិដ្ឋិវិបត្តិយា វា, អាជីវវិបត្តិយា វា. យោ តត្ថ អនុវាទោ អនុវទនា អនុល្លបនា អនុភណនា អនុសម្បវង្កតា អព្ភុស្សហនតា អនុពលប្បទានំ – អយំ អនុវាទោ អនុវាទាធិករណំ.

‘‘តត្ថ កតមោ អនុវាទោ នោ អធិករណំ? មាតាបិ បុត្តំ អនុវទតិ, បុត្តោបិ មាតរំ អនុវទតិ, បិតាបិ បុត្តំ អនុវទតិ, បុត្តោបិ បិតរំ អនុវទតិ, ភាតាបិ ភាតរំ អនុវទតិ, ភាតាបិ ភគិនិំ អនុវទតិ, ភគិនីបិ ភាតរំ អនុវទតិ, សហាយោបិ សហាយំ អនុវទតិ – អយំ អនុវាទោ នោ អធិករណំ.

‘‘តត្ថ កតមំ អធិករណំ នោ អនុវាទោ? អាបត្តាធិករណំ, កិច្ចាធិករណំ, វិវាទាធិករណំ – ឥទំ អធិករណំ នោ អនុវាទោ.

‘‘តត្ថ កតមំ អធិករណញ្ចេវ អនុវាទោ ច? អនុវាទាធិករណំ អធិករណញ្ចេវ អនុវាទោ ច.

២២៦. [បរិ. ៣៥៧] ‘‘អាបត្តិ អាបត្តាធិករណំ, អាបត្តិ នោ អធិករណំ, អធិករណំ នោ អាបត្តិ, អធិករណញ្ចេវ អាបត្តិ ច. សិយា អាបត្តិ អាបត្តាធិករណំ, សិយា អាបត្តិ នោ អធិករណំ, សិយា អធិករណំ នោ អាបត្តិ, សិយា អធិករណញ្ចេវ អាបត្តិ ច. ‘‘តត្ថ កតមំ អាបត្តិ អាបត្តាធិករណំ? បញ្ចបិ អាបត្តិក្ខន្ធា អាបត្តាធិករណំ, សត្តបិ អាបត្តិក្ខន្ធា អាបត្តាធិករណំ – អយំ អាបត្តិ អាបត្តាធិករណំ.

‘‘តត្ថ កតមំ អាបត្តិ នោ អធិករណំ? សោតាបត្តិ សមាបត្តិ – អយំ អាបត្តិ នោ អធិករណំ.

‘‘តត្ថ កតមំ អធិករណំ នោ អាបត្តិ? កិច្ចាធិករណំ, វិវាទាធិករណំ, អនុវាទាធិករណំ – ឥទំ អធិករណំ នោ អាបត្តិ.

‘‘តត្ថ កតមំ អធិករណញ្ចេវ អាបត្តិ ច? អាបត្តាធិករណំ អធិករណញ្ចេវ អាបត្តិ ច.

២២៧. [បរិ. ៣៥៨] ‘‘កិច្ចំ កិច្ចាធិករណំ, កិច្ចំ នោ អធិករណំ, អធិករណំ នោ កិច្ចំ, អធិករណញ្ចេវ កិច្ចញ្ច. សិយា កិច្ចំ កិច្ចាធិករណំ, សិយា កិច្ចំ នោ អធិករណំ, សិយា អធិករណំ នោ កិច្ចំ, សិយា អធិករណញ្ចេវ កិច្ចញ្ច.

‘‘តត្ថ កតមំ កិច្ចំ កិច្ចាធិករណំ? យា សង្ឃស្ស កិច្ចយតា, ករណីយតា, អបលោកនកម្មំ, ញត្តិកម្មំ, ញត្តិទុតិយកម្មំ, ញត្តិចតុត្ថកម្មំ – ឥទំ កិច្ចំ កិច្ចាធិករណំ.

‘‘តត្ថ កតមំ កិច្ចំ នោ អធិករណំ? អាចរិយកិច្ចំ, ឧបជ្ឈាយកិច្ចំ, សមានុបជ្ឈាយកិច្ចំ, សមានាចរិយកិច្ចំ – ឥទំ កិច្ចំ នោ អធិករណំ.

‘‘តត្ថ កតមំ អធិករណំ នោ កិច្ចំ? វិវាទាធិករណំ, អនុវាទាធិករណំ, អាបត្តាធិករណំ – ឥទំ អធិករណំ នោ កិច្ចំ.

‘‘តត្ថ កតមំ អធិករណញ្ចេវ កិច្ចញ្ច? កិច្ចាធិករណំ អធិករណញ្ចេវ កិច្ចញ្ច.