២. ទុតិយភាណវារោ

៤១១. អថ ខោ ភគវា វេសាលិយំ យថាភិរន្តំ វិហរិត្វា យេន សាវត្ថិ តេន ចារិកំ បក្កាមិ. អនុបុព្ពេន ចារិកំ ចរមានោ យេន សាវត្ថិ តទវសរិ. តត្រ សុទំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ភិក្ខុនិយោ កទ្ទមោទកេន ឱសិញ្ចន្តិ – អប្បេវ នាម អម្ហេសុ សារជ្ជេយ្យុន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនា ភិក្ខុនិយោ កទ្ទមោទកេន ឱសិញ្ចិតព្ពា. យោ ឱសិញ្ចេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តស្ស ភិក្ខុនោ ទណ្ឌកម្មំ កាតុ’’ន្តិ. អថ ខោ ភិក្ខូនំ ឯតទហោសិ – ‘‘កិំ នុ ខោ ទណ្ឌកម្មំ កាតព្ព’’ន្តិ? ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អវន្ទិយោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ភិក្ខុនិសង្ឃេន កាតព្ពោ’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ កាយំ វិវរិត្វា ភិក្ខុនីនំ ទស្សេន្តិ …បេ… ឩរុំ វិវរិត្វា ភិក្ខុនីនំ ទស្សេន្តិ, អង្គជាតំ វិវរិត្វា ភិក្ខុនីនំ ទស្សេន្តិ, ភិក្ខុនិយោ ឱភាសេន្តិ, ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ សម្បយោជេន្តិ – អប្បេវ នាម អម្ហេសុ សារជ្ជេយ្យុន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនា កាយោ វិវរិត្វា ភិក្ខុនីនំ ទស្សេតព្ពោ, ន ឩរុ វិវរិត្វា ភិក្ខុនីនំ ទស្សេតព្ពោ, ន អង្គជាតំ វិវរិត្វា ភិក្ខុនីនំ ទស្សេតព្ពំ, ន ភិក្ខុនិយោ ឱភាសិតព្ពា, ន ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ សម្បយោជេតព្ពំ. យោ សម្បយោជេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តស្ស ភិក្ខុនោ ទណ្ឌកម្មំ កាតុ’’ន្តិ. អថ ខោ ភិក្ខូនំ ឯតទហោសិ – ‘‘កិំ នុ ខោ ទណ្ឌកម្មំ កាតព្ព’’ន្តិ? ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អវន្ទិយោ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ភិក្ខុនិសង្ឃេន កាតព្ពោ’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុំ កទ្ទមោទកេន ឱសិញ្ចន្តិ – អប្បេវ នាម អម្ហេសុ សារជ្ជេយ្យុន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា ភិក្ខុ កទ្ទមោទកេន ឱសិញ្ចិតព្ពោ. យា ឱសិញ្ចេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តស្សា ភិក្ខុនិយា ទណ្ឌកម្មំ កាតុ’’ន្តិ. អថ ខោ ភិក្ខូនំ ឯតទហោសិ – ‘‘កិំ នុ ខោ ទណ្ឌកម្មំ កាតព្ព’’ន្តិ? ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ ភិក្ខវេ, អាវរណំ កាតុ’’ន្តិ. អាវរណេ កតេ ន អាទិយន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឱវាទំ ឋបេតុ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ កាយំ វិវរិត្វា ភិក្ខូនំ ទស្សេន្តិ, ថនំ វិវរិត្វា ភិក្ខូនំ ទស្សេន្តិ, ឩរុំ វិវរិត្វា ភិក្ខូនំ ទស្សេន្តិ, អង្គជាតំ វិវរិត្វា ភិក្ខូនំ ទស្សេន្តិ, ភិក្ខូ ឱភាសេន្តិ, ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ សម្បយោជេន្តិ – អប្បេវ នាម អម្ហេសុ សារជ្ជេយ្យុន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា កាយោ វិវរិត្វា ភិក្ខូនំ ទស្សេតព្ពោ…បេ… ន ថនោ វិវរិត្វា ភិក្ខូនំ ទស្សេតព្ពោ, ន ឩរុ វិវរិត្វា ភិក្ខូនំ ទស្សេតព្ពោ, ន អង្គជាតំ វិវរិត្វា ភិក្ខូនំ ទស្សេតព្ពំ, ន ភិក្ខូ ឱភាសិតព្ពា, ន ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ សម្បយោជេតព្ពំ. យា សម្បយោជេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, តស្សា ភិក្ខុនិយា ទណ្ឌកម្មំ កាតុ’’ន្តិ. អថ ខោ ភិក្ខូនំ ឯតទហោសិ – ‘‘កិំ នុ ខោ ទណ្ឌកម្មំ កាតព្ព’’ន្តិ? ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាវរណំ កាតុ’’ន្តិ. អាវរណេ កតេ ន អាទិយន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឱវាទំ ឋបេតុ’’ន្តិ. អថ ខោ ភិក្ខូនំ ឯតទហោសិ – ‘‘កប្បតិ នុ ខោ ឱវាទដ្ឋបិតាយ [ឱវាទណ្ឋបិតាយ (ស្យា.), ឱវាទំឋបិតាយ (ក.)] ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ ឧបោសថំ កាតុំ, ន នុ ខោ កប្បតី’’តិ? ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឱវាទដ្ឋបិតាយ ភិក្ខុនិយា សទ្ធិំ ឧបោសថោ កាតព្ពោ, យាវ ន តំ អធិករណំ វូបសន្តំ ហោតី’’តិ.

៤១២. តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា ឧទាយី ឱវាទំ ឋបេត្វា ចារិកំ បក្កាមិ. ភិក្ខុនិយោ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យោ ឧទាយី ឱវាទំ ឋបេត្វា ចារិកំ បក្កមិស្សតី’’តិ! ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឱវាទំ ឋបេត្វា ចារិកា បក្កមិតព្ពា. យោ បក្កមេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន [តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ (ស្យា. កំ.)] ពាលា អព្យត្តា ឱវាទំ ឋបេន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ពាលេន អព្យត្តេន ឱវាទោ ឋបេតព្ពោ. យោ ឋបេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ អវត្ថុស្មិំ អការណេ ឱវាទំ ឋបេន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, អវត្ថុស្មិំ អការណេ ឱវាទោ ឋបេតព្ពោ. យោ ឋបេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ឱវាទំ ឋបេត្វា វិនិច្ឆយំ ន ទេន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឱវាទំ ឋបេត្វា វិនិច្ឆយោ ន ទាតព្ពោ. យោ ន ទទេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

៤១៣. [បាចិ. ១០៥៤] តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ ឱវាទំ ន គច្ឆន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា ឱវាទោ ន គន្តព្ពោ. យា ន គច្ឆេយ្យ, យថាធម្មោ ការេតព្ពោ’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន សព្ពោ ភិក្ខុនិសង្ឃោ ឱវាទំ គច្ឆតិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘ជាយាយោ ឥមា ឥមេសំ, ជារិយោ ឥមា ឥមេសំ, ឥទានិ ឥមេ ឥមាហិ សទ្ធិំ អភិរមិស្សន្តី’’តិ! ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, សព្ពេន ភិក្ខុនិសង្ឃេន ឱវាទោ គន្តព្ពោ. គច្ឆេយ្យ ចេ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចតូហិ បញ្ចហិ ភិក្ខុនីហិ ឱវាទំ គន្តុ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ចតស្សោ បញ្ច ភិក្ខុនិយោ ឱវាទំ គច្ឆន្តិ. មនុស្សា តថេវ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘ជាយាយោ ឥមា ឥមេសំ, ជារិយោ ឥមា ឥមេសំ, ឥទានិ ឥមេ ឥមាហិ សទ្ធិំ អភិរមិស្សន្តី’’តិ! ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ចតូហិ បញ្ចហិ ភិក្ខុនីហិ ឱវាទោ គន្តព្ពោ. គច្ឆេយ្យុំ ចេ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ទ្វេ តិស្សោ ភិក្ខុនិយោ [ភិក្ខុនីហិ (ក.)] ឱវាទំ គន្តុំ. ឯកំ ភិក្ខុំ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា បាទេ វន្ទិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘ភិក្ខុនិសង្ឃោ, អយ្យ, ភិក្ខុសង្ឃស្ស បាទេ វន្ទតិ, ឱវាទូបសង្កមនញ្ច យាចតិ; លភតុ កិរ, អយ្យ, ភិក្ខុនិសង្ឃោ ឱវាទូបសង្កមន’ន្តិ. តេន ភិក្ខុនា បាតិមោក្ខុទ្ទេសកោ ឧបសង្កមិត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘ភិក្ខុនីសង្ឃោ, ភន្តេ, ភិក្ខុសង្ឃស្ស បាទេ វន្ទតិ, ឱវាទូបសង្កមនញ្ច យាចតិ; លភតុ កិរ, ភន្តេ, ភិក្ខុនិសង្ឃោ ឱវាទូបសង្កមន’ន្តិ. បាតិមោក្ខុទ្ទេសកេន វត្តព្ពោ – ‘អត្ថិ កោចិ ភិក្ខុ ភិក្ខុនោវាទកោ សម្មតោ’តិ? សចេ ហោតិ កោចិ ភិក្ខុ ភិក្ខុនោវាទកោ សម្មតោ, បាតិមោក្ខុទ្ទេសកេន វត្តព្ពោ – ‘ឥត្ថន្នាមោ ភិក្ខុ ភិក្ខុនោវាទកោ សម្មតោ, តំ ភិក្ខុនិសង្ឃោ ឧបសង្កមតូ’តិ. សចេ ន ហោតិ កោចិ ភិក្ខុ ភិក្ខុនោវាទកោ សម្មតោ, បាតិមោក្ខុទ្ទេសកេន វត្តព្ពោ – ‘កោ អាយស្មា ឧស្សហតិ ភិក្ខុនិយោ ឱវទិតុ’ន្តិ? សចេ កោចិ ឧស្សហតិ ភិក្ខុនិយោ ឱវទិតុំ, សោ ច ហោតិ អដ្ឋហង្គេហិ សមន្នាគតោ, សម្មន្និត្វា វត្តព្ពោ – ‘ឥត្ថន្នាមោ ភិក្ខុ ភិក្ខុនោវាទកោ សម្មតោ, តំ ភិក្ខុនិសង្ឃោ ឧបសង្កមតូ’តិ. សចេ ន កោចិ ឧស្សហតិ ភិក្ខុនិយោ ឱវទិតុំ, បាតិមោក្ខុទ្ទេសកេន វត្តព្ពោ – ‘នត្ថិ កោចិ ភិក្ខុ ភិក្ខុនោវាទកោ សម្មតោ, បាសាទិកេន ភិក្ខុនិសង្ឃោ សម្បាទេតូ’’តិ.

៤១៤. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ឱវាទំ ន គណ្ហន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឱវាទោ ន គហេតព្ពោ. យោ ន គណ្ហេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ពាលោ ហោតិ. តំ ភិក្ខុនិយោ ឧបសង្កមិត្វា ឯតទវោចុំ – ‘‘ឱវាទំ, អយ្យ, គណ្ហាហី’’តិ. ‘‘អហញ្ហិ, ភគិនី, ពាលោ; កថាហំ ឱវាទំ គណ្ហាមី’’តិ? ‘‘គណ្ហាហយ្យ, ឱវាទំ; ឯវញ្ហិ ភគវតា បញ្ញត្តំ – ភិក្ខូហិ ភិក្ខុនីនំ ឱវាទោ គហេតព្ពោ’’តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឋបេត្វា ពាលំ, អវសេសេហិ ឱវាទំ គហេតុ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គិលានោ ហោតិ. តំ ភិក្ខុនិយោ ឧបសង្កមិត្វា ឯតទវោចុំ – ‘‘ឱវាទំ, អយ្យ គណ្ហាហី’’តិ. ‘‘អហញ្ហិ, ភគិនី, គិលានោ; កថាហំ ឱវាទំ គណ្ហាមី’’តិ? ‘‘គណ្ហាហយ្យ, ឱវាទំ; ឯវញ្ហិ ភគវតា បញ្ញត្តំ – ឋបេត្វា ពាលំ, អវសេសេហិ ឱវាទោ គហេតព្ពោ’’តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឋបេត្វា ពាលំ, ឋបេត្វា គិលានំ, អវសេសេហិ ឱវាទំ គហេតុ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ គមិកោ ហោតិ. តំ ភិក្ខុនិយោ ឧបសង្កមិត្វា ឯតទវោចុំ – ‘‘ឱវាទំ, អយ្យ, គណ្ហាហី’’តិ. ‘‘អហញ្ហិ, ភគិនី, គមិកោ; កថាហំ ឱវាទំ គណ្ហាមី’’តិ? ‘‘គណ្ហាហយ្យ, ឱវាទំ; ឯវញ្ហិ ភគវតា បញ្ញត្តំ – ឋបេត្វា ពាលំ, ឋបេត្វា គិលានំ, អវសេសេហិ ឱវាទោ គហេតព្ពោ’’តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឋបេត្វា ពាលំ, ឋបេត្វា គិលានំ, ឋបេត្វា គមិកំ, អវសេសេហិ ឱវាទំ គហេតុ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ អរញ្ញេ វិហរតិ. តំ ភិក្ខុនិយោ ឧបសង្កមិត្វា ឯតទវោចុំ – ‘‘ឱវាទំ, អយ្យ, គណ្ហាហី’’តិ. ‘‘អហញ្ហិ, ភគិនី, អរញ្ញេ វិហរាមិ; កថាហំ ឱវាទំ គណ្ហាមី’’តិ? ‘‘គណ្ហាហយ្យ, ឱវាទំ; ឯវញ្ហិ ភគវតា បញ្ញត្តំ – ឋបេត្វា ពាលំ, ឋបេត្វា គិលានំ, ឋបេត្វា គមិកំ, អវសេសេហិ ឱវាទោ គហេតព្ពោ’’តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អារញ្ញិកេន ភិក្ខុនា ឱវាទំ គហេតុំ, សង្កេតញ្ច កាតុំ – អត្រ បតិហរិស្សាមី’’តិ.

៤១៥. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ឱវាទំ គហេត្វា ន អារោចេន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឱវាទោ ន អារោចេតព្ពោ. យោ ន អារោចេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ឱវាទំ គហេត្វា ន បច្ចាហរន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឱវាទោ ន បច្ចាហរិតព្ពោ. យោ ន បច្ចាហរេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ សង្កេតំ ន គច្ឆន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា សង្កេតំ ន គន្តព្ពំ. យា ន គច្ឆេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

៤១៦. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ ទីឃានិ កាយពន្ធនានិ ធារេន្តិ, តេហេវ ផាសុកា នាមេន្តិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ…បេ… សេយ្យថាបិ គិហិនី កាមភោគិនិយោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា ទីឃំ កាយពន្ធនំ ធារេតព្ពំ. យា ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា ឯកបរិយាកតំ [ឯកបរិយាយកតំ (ស្យា.)] កាយពន្ធនំ, ន ច តេន ផាសុកា នាមេតព្ពា. យា នាមេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ វិលីវេន [វិលិវេន (ក.)] បដ្ដេន ផាសុកា នាមេន្តិ…បេ… ចម្មបដ្ដេន ផាសុកា នាមេន្តិ. ទុស្សបដ្ដេន ផាសុកា នាមេន្តិ. ទុស្សវេណិយា ផាសុកា នាមេន្តិ. ទុស្សវដ្ដិយា ផាសុកា នាមេន្តិ. ចោឡបដ្ដេន ផាសុកា នាមេន្តិ. ចោឡវេណិយា ផាសុកា នាមេន្តិ. ចោឡវដ្ដិយា ផាសុកា នាមេន្តិ. សុត្តវេណិយា ផាសុកា នាមេន្តិ. សុត្តវដ្ដិយា ផាសុកា នាមេន្តិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហិនី កាមភោគិនិយោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា វិលីវេន បដ្ដេន ផាសុកា នាមេតព្ពា…បេ… ន សុត្តវដ្ដិយា ផាសុកា នាមេតព្ពា. យា នាមេយ្យ អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនិយោ អដ្ឋិល្លេន ជឃនំ ឃំសាបេន្តិ…បេ… គោហនុកេន ជឃនំ កោដ្ដាបេន្តិ, ហត្ថំ កោដ្ដាបេន្តិ, ហត្ថកោច្ឆំ កោដ្ដាបេន្តិ, បាទំ កោដ្ដាបេន្តិ, បាទកោច្ឆំ កោដ្ដាបេន្តិ, ឩរុំ កោដ្ដាបេន្តិ, មុខំ កោដ្ដាបេន្តិ, ទន្តមំសំ កោដ្ដាបេន្តិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ…បេ… សេយ្យថាបិ គិហិនី កាមភោគិនិយោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា អដ្ឋិល្លេន ជឃនំ ឃំសាបេតព្ពំ…បេ… ន ទន្តមំសំ កោដ្ដាបេតព្ពំ. យា កោដ្ដាបេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

៤១៧. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ មុខំ អាលិម្បន្តិ…បេ… មុខំ ឧម្មទ្ទេន្តិ, មុខំ ចុណ្ណេន្តិ, មនោសិលិកាយ មុខំ លញ្ឆេន្តិ, អង្គរាគំ ករោន្តិ, មុខរាគំ ករោន្តិ, អង្គរាគមុខរាគំ ករោន្តិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ…បេ… សេយ្យថាបិ គិហិនី កាមភោគិនិយោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា មុខំ អាលិម្បិតព្ពំ…បេ… ន មុខំ ឧម្មទ្ទិតព្ពំ, ន មុខំ ចុណ្ណេតព្ពំ, ន មនោសិលិកាយ មុខំ លញ្ឆិតព្ពំ, ន អង្គរាគោ កាតព្ពោ, ន មុខរាគោ កាតព្ពោ, ន អង្គរាគមុខរាគោ កាតព្ពោ. យា ករេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ អវង្គំ [អបាង្គំ (?)] ករោន្តិ…បេ… វិសេសកំ ករោន្តិ, ឱលោកនកេន ឱលោកេន្តិ, សាលោកេ តិដ្ឋន្តិ; នច្ចំ [សនច្ចំ (សី. ស្យា.), សមជ្ជំ (ក.)] ការាបេន្តិ, វេសិំ វុដ្ឋាបេន្តិ, បានាគារំ ឋបេន្តិ, សូនំ ឋបេន្តិ, អាបណំ បសារេន្តិ, វឌ្ឍិំ បយោជេន្តិ, វណិជ្ជំ បយោជេន្តិ, ទាសំ ឧបដ្ឋាបេន្តិ, ទាសិំ ឧបដ្ឋាបេន្តិ, កម្មការំ ឧបដ្ឋាបេន្តិ, កម្មការិំ ឧបដ្ឋាបេន្តិ, តិរច្ឆានគតំ ឧបដ្ឋាបេន្តិ, ហរីតកបក្កិកំ [ហរីតកបណ្ណិកំ (ក.)] បកិណន្តិ, នមតកំ ធារេន្តិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ…បេ… សេយ្យថាបិ គិហិនី កាមភោគិនិយោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា អវង្គំ កាតព្ពំ…បេ… ន វិសេសកំ កាតព្ពំ, ន ឱលោកនកេន ឱលោកេតព្ពំ, ន សាលោកេ ឋាតព្ពំ, ន នច្ចំ ការាបេតព្ពំ, ន វេសី វុដ្ឋាបេតព្ពា, ន បានាគារំ ឋបេតព្ពំ, ន សូនា ឋបេតព្ពា, ន អាបណោ បសារេតព្ពោ, ន វឌ្ឍិ បយោជេតព្ពា, ន វណិជ្ជា បយោជេតព្ពា, ន ទាសោ ឧបដ្ឋាបេតព្ពោ, ន ទាសី ឧបដ្ឋាបេតព្ពា, ន កម្មការោ ឧបដ្ឋាបេតព្ពោ, ន កម្មការី ឧបដ្ឋាបេតព្ពា, ន តិរច្ឆានគតោ ឧបដ្ឋាបេតព្ពោ, ន ហរីតកបក្កិកំ បកិណិតព្ពំ, ន នមតកំ ធារេតព្ពំ. យា ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

៤១៨. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ សព្ពនីលកានិ ចីវរានិ ធារេន្តិ…បេ… សព្ពបីតកានិ ចីវរានិ ធារេន្តិ, សព្ពលោហិតកានិ ចីវរានិ ធារេន្តិ, សព្ពមញ្ជិដ្ឋិកានិ ចីវរានិ ធារេន្តិ, សព្ពកណ្ហានិ ចីវរានិ ធារេន្តិ, សព្ពមហារង្គរត្តានិ ចីវរានិ ធារេន្តិ, សព្ពមហានាមរត្តានិ ចីវរានិ ធារេន្តិ, អច្ឆិន្នទសានិ ចីវរានិ ធារេន្តិ, ទីឃទសានិ ចីវរានិ ធារេន្តិ, បុប្ផទសានិ ចីវរានិ ធារេន្តិ, ផលទសានិ ចីវរានិ ធារេន្តិ, កញ្ចុកំ ធារេន្តិ, តិរីដកំ ធារេន្តិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ…បេ… សេយ្យថាបិ គិហិនី កាមភោគិនិយោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា សព្ពនីលកានិ ចីវរានិ ធារេតព្ពានិ…បេ… ន តិរីដកំ ធារេតព្ពំ. យា ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

៤១៩. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ភិក្ខុនី កាលំ ករោន្តី ឯវមាហ – ‘‘មមច្ចយេន មយ្ហំ បរិក្ខារោ សង្ឃស្ស ហោតូ’’តិ. តត្ថ ភិក្ខូ ច ភិក្ខុនិយោ ច វិវទន្តិ – ‘‘អម្ហាកំ ហោតិ, អម្ហាកំ ហោតី’’តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ភិក្ខុនី ចេ, ភិក្ខវេ, កាលំ ករោន្តី ឯវំ វទេយ្យ – ‘មមច្ចយេន មយ្ហំ បរិក្ខារោ សង្ឃស្ស ហោតូ’តិ, អនិស្សរោ តត្ថ ភិក្ខុសង្ឃោ, ភិក្ខុនិសង្ឃស្សេវេតំ. សិក្ខមានា ចេ, ភិក្ខវេ…បេ… សាមណេរី ចេ, ភិក្ខវេ, កាលំ ករោន្តី ឯវំ វទេយ្យ – ‘មមច្ចយេន មយ្ហំ បរិក្ខារោ សង្ឃស្ស ហោតូ’តិ, អនិស្សរោ តត្ថ ភិក្ខុសង្ឃោ, ភិក្ខុនិសង្ឃស្សេវេតំ. ភិក្ខុ ចេ, ភិក្ខវេ, កាលំ ករោន្តោ ឯវំ វទេយ្យ – ‘មមច្ចយេន មយ្ហំ បរិក្ខារោ សង្ឃស្ស ហោតូ’តិ, អនិស្សរោ តត្ថ ភិក្ខុនិសង្ឃោ, ភិក្ខុសង្ឃស្សេវេតំ. សាមណេរោ ចេ, ភិក្ខវេ…បេ… ឧបាសកោ ចេ, ភិក្ខវេ…បេ… ឧបាសិកា ចេ, ភិក្ខវេ…បេ… អញ្ញោ ចេ, ភិក្ខវេ, កោចិ កាលំ ករោន្តោ ឯវំ វទេយ្យ – ‘មមច្ចយេន មយ្ហំ បរិក្ខារោ សង្ឃស្ស ហោតូ’តិ, អនិស្សរោ តត្ថ ភិក្ខុនិសង្ឃោ, ភិក្ខុសង្ឃស្សេវេត’’ន្តិ.

៤២០. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ឥត្ថី បុរាណមល្លី ភិក្ខុនីសុ បព្ពជិតា ហោតិ. សា រថិកាយ ទុព្ពលកំ ភិក្ខុំ បស្សិត្វា អំសកូដេន បហារំ ទត្វា បាតេសិ [បវដ្ដេសិ (សី.)]. ភិក្ខូ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខុនី, ភិក្ខុស្ស បហារំ ទស្សតី’’តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា ភិក្ខុស្ស បហារោ ទាតព្ពោ. យា ទទេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា ភិក្ខុំ បស្សិត្វា ទូរតោវ ឱក្កមិត្វា មគ្គំ ទាតុ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរា ឥត្ថី បវុត្ថបតិកា ជារេន គព្ភិនី ហោតិ. សា គព្ភំ បាតេត្វា កុលូបិកំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោច – ‘‘ហន្ទយ្យេ, ឥមំ គព្ភំ បត្តេន នីហរា’’តិ. អថ ខោ សា ភិក្ខុនី តំ គព្ភំ បត្តេ បក្ខិបិត្វា សង្ឃាដិយា បដិច្ឆាទេត្វា អគមាសិ. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរេន បិណ្ឌចារិកេន ភិក្ខុនា សមាទានំ កតំ ហោតិ – ‘យាហំ បឋមំ ភិក្ខំ លភិស្សាមិ, ន តំ អទត្វា ភិក្ខុស្ស វា ភិក្ខុនិយា វា បរិភុញ្ជិស្សាមី’តិ. អថ ខោ សោ ភិក្ខុ តំ ភិក្ខុនិំ បស្សិត្វា ឯតទវោច – ‘‘ហន្ទ, ភគិនិ, ភិក្ខំ បដិគ្គណ្ហា’’តិ. ‘‘អលំ អយ្យា’’តិ. ទុតិយម្បិ ខោ…បេ… តតិយម្បិ ខោ សោ ភិក្ខុ តំ ភិក្ខុនិំ ឯតទវោច – ‘‘ហន្ទ, ភគិនិ, ភិក្ខំ បដិគ្គណ្ហា’’តិ. ‘‘អលំ អយ្យា’’តិ. ‘‘មយា ខោ, ភគិនិ, សមាទានំ កតំ – ‘យាហំ បឋមំ ភិក្ខំ លភិស្សាមិ, ន តំ អទត្វា ភិក្ខុស្ស វា ភិក្ខុនិយា វា បរិភុញ្ជិស្សាមី’តិ. ហន្ទ, ភគិនិ, ភិក្ខំ បដិគ្គណ្ហា’’តិ. អថ ខោ សា ភិក្ខុនី តេន ភិក្ខុនា និប្បីឡិយមានា នីហរិត្វា បត្តំ ទស្សេសិ – ‘‘បស្ស, អយ្យ, បត្តេ គព្ភំ; មា ច កស្សចិ អារោចេសី’’តិ. អថ ខោ សោ ភិក្ខុ ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនី បត្តេន គព្ភំ នីហរិស្សតី’’តិ! អថ ខោ សោ ភិក្ខុ ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនី បត្តេន គព្ភំ នីហរិស្សតី’’តិ! ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា បត្តេន គព្ភោ នីហរិតព្ពោ. យា នីហរេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា ភិក្ខុំ បស្សិត្វា នីហរិត្វា បត្តំ ទស្សេតុ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុំ បស្សិត្វា បរិវត្តេត្វា បត្តមូលំ ទស្សេន្តិ. ភិក្ខូ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខុំ បស្សិត្វា បរិវត្តេត្វា បត្តមូលំ ទស្សេស្សន្តី’’តិ! អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា ភិក្ខុំ បស្សិត្វា បរិវត្តេត្វា បត្តមូលំ ទស្សេតព្ពំ. យា ទស្សេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា ភិក្ខុំ បស្សិត្វា ឧក្កុជ្ជិត្វា បត្តំ ទស្សេតុំ. យញ្ច បត្តេ អាមិសំ ហោតិ, តេន ច ភិក្ខុ និមន្តេតព្ពោ’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន សាវត្ថិយំ រថិកាយ បុរិសព្យញ្ជនំ ឆឌ្ឌិតំ ហោតិ. តំ ភិក្ខុនិយោ សក្កច្ចំ ឧបនិជ្ឈាយិំសុ. មនុស្សា ឧក្កុដ្ឋិំ អកំសុ. តា ភិក្ខុនិយោ មង្កូ អហេសុំ. អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ ឧបស្សយំ គន្ត្វា ភិក្ខុនីនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ បុរិសព្យញ្ជនំ ឧបនិជ្ឈាយិស្សន្តី’’តិ! អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា បុរិសព្យញ្ជនំ ឧបនិជ្ឈាយិតព្ពំ. យា ឧបនិជ្ឈាយេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

៤២១. តេន ខោ បន សមយេន មនុស្សា ភិក្ខូនំ អាមិសំ ទេន្តិ. ភិក្ខូ ភិក្ខុនីនំ ទេន្តិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភទន្តា អត្តនោ បរិភោគត្ថាយ ទិន្នំ អញ្ញេសំ ទស្សន្តិ! មយម្បិ ន ជានាម ទានំ ទាតុ’’ន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, អត្តនោ បរិភោគត្ថាយ ទិន្នំ អញ្ញេសំ ទាតព្ពំ. យោ ទទេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូនំ អាមិសំ ឧស្សន្នំ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សង្ឃស្ស ទាតុ’’ន្តិ. ពាឡ្ហតរំ ឧស្សន្នំ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលិកម្បិ ទាតុ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូនំ សន្និធិកតំ អាមិសំ ឧស្សន្នំ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូនំ សន្និធិំ ភិក្ខុនីហិ [ភិក្ខុនីហិ ភិក្ខូហិ (សី.)] បដិគ្គាហាបេត្វា [បដិគ្គហាបេត្វា (ក.)] បរិភុញ្ជិតុ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន មនុស្សា ភិក្ខុនីនំ អាមិសំ ទេន្តិ. ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខូនំ ទេន្តិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនិយោ អត្តនោ បរិភោគត្ថាយ ទិន្នំ អញ្ញេសំ ទស្សន្តិ! មយម្បិ ន ជានាម ទានំ ទាតុ’’ន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា អត្តនោ បរិភោគត្ថាយ ទិន្នំ អញ្ញេសំ ទាតព្ពំ. យា ទទេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនីនំ អាមិសំ ឧស្សន្នំ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សង្ឃស្ស ទាតុ’’ន្តិ. ពាឡ្ហតរំ ឧស្សន្នំ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលិកម្បិ ទាតុ’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខុនីនំ សន្និធិកតំ អាមិសំ ឧស្សន្នំ ហោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនីនំ សន្និធិំ ភិក្ខូហិ ភិក្ខុនីហិ [ភិក្ខូហិ ភិក្ខុនីហិ (សី.)] បដិគ្គាហាបេត្វា បរិភុញ្ជិតុ’’ន្តិ.

៤២២. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូនំ សេនាសនំ ឧស្សន្នំ ហោតិ, ភិក្ខុនីនំ [ភិក្ខុនីនំ សេនាសនំ (ស្យា. កំ.)] ន ហោតិ. ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខូនំ សន្តិកេ ទូតំ បាហេសុំ – ‘សាធុ, ភន្តេ, អយ្យា អម្ហាកំ សេនាសនំ ទេន្តុ តាវកាលិក’ន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនីនំ សេនាសនំ ទាតុំ តាវកាលិក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ឧតុនិយោ ភិក្ខុនិយោ ឱនទ្ធមញ្ចំ ឱនទ្ធបីឋំ អភិនិសីទន្តិបិ អភិនិបជ្ជន្តិបិ. សេនាសនំ លោហិតេន មក្ខិយ្យតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា ឱនទ្ធមញ្ចំ ឱនទ្ធបីឋំ អភិនិសីទិតព្ពំ អភិនិបជ្ជិតព្ពំ. យា អភិនិសីទេយ្យ វា អភិនិបជ្ជេយ្យ វា អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាវសថចីវរ’’ន្តិ. អាវសថចីវរំ លោហិតេន មក្ខិយ្យតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អាណិចោឡក’’ន្តិ. ចោឡកំ និបតតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សុត្តកេន ពន្ធិត្វា ឩរុយា ពន្ធិតុ’’ន្តិ. សុត្តំ ឆិជ្ជតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សំវេល្លិយំ, កដិសុត្តក’’ន្តិ.

តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខុនិយោ សព្ពកាលំ កដិសុត្តកំ ធារេន្តិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – សេយ្យថាបិ គិហិនី កាមភោគិនិយោតិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា សព្ពកាលំ កដិសុត្តកំ ធារេតព្ពំ. យា ធារេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧតុនិយា កដិសុត្តក’’ន្តិ.

ទុតិយភាណវារោ និដ្ឋិតោ.